BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- TRẦN VĂN QUÝ AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG THI CÔNG CÔNG TRÌNH NGẦM DẠNG TUYẾN Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT XÂY
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
TRẦN VĂN QUÝ
AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG THI CÔNG
CÔNG TRÌNH NGẦM DẠNG TUYẾN Ở VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
KỸ THUẬT XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH DD&CN
Hà Nội – 2014
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
TRẦN VĂN QUÝ KHÓA 2012-2014
AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG THI CÔNG
CÔNG TRÌNH NGẦM DẠNG TUYẾN Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kỹ thuật xây dựng công trình DD&CN
Mã số: 60.58.02.08
LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH DD&CN
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS BÙI MẠNH HÙNG
Hà Nội – 2014
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô ở Trường Đại học Kiến Trúc Hà Nội trong suốt quá trình đào tạo thạc sĩ đã cung cấp kiến thức và phương pháp
để em có thể áp dụng trong nghiên cứu giải quyết các vấn đề trong luận văn của mình Xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến TS Bùi Mạnh Hùng, người đã nhiệt tình hướng dẫn em thực hiện luận văn này
Hà Nội, ngày… /… /2014
HỌC VIÊN
Trần Văn Quý
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của luận văn là trung thực
và có nguồn gốc rõ ràng
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Trần Văn Quý
Trang 5DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
LĐTBXH Lao động - Thương binh và xã hội
TLĐLĐVN Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam
Trang 6MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC HÌNH MINH HỌA
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC SƠ ĐỒ
MỞ ĐẦU: 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN AN TOÀN LAO ĐỘNG 3
TRONG THI CÔNG XÂY DỰNG NGẦM 3
1.1 Khái niệm chung ATLĐ trong thiết kế và thi công xây dựng 3
1.1.1 Khái niệm về ATLĐ 3
1.1.2 Vai trò của ATLĐ trong thiết kế, thi công xây dựng 4
1.1.3 Những yêu cầu đảm bảo an toàn trong thi công xây dựng 5
1.1.4 Nội dung chủ yếu của công tác thiết kế an toàn lao động 8
1.2 Tổng quan về ATLĐ trong thi công xây dựng ngầm trên thế giới 8
1.2.1 Một số về thiệt hại điển hình do mất ATLĐ trên thế giới 8
1.2.2 Quy định của các nước về ATLĐ trong thi công ngầm 12
1.3 An toàn lao động trong thi công xây dựng ngầm ở Việt Nam 14
1.3.1 Tình hình tai nạn lao động đối với công trình ngầm ở Việt Nam 14
1.3.2 Các dạng vi phạm ATLĐ trong thi công công trình ngầm 18
1.3.3 Đặc thù và các thông số nguy hiểm khi thi công ngầm 20
1.4 Nhận xét chung về ATLĐ khi thi công ngầm 28
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ATLĐ TRONG THI CÔNG CÔNG TRÌNH NGẦM Ở VIỆT NAM 29
2.1 Một số công nghệ thi công công trình ngầm 29
2.1.1 Công trình ngầm và phân loại công nghệ thi công công trình ngầm 29
2.1.2 Các vấn đề chung về công nghệ thi công công trình ngầm 30
2.1.3 Các công nghệ đặc thù khi thi công công trình ngầm 37
Trang 72.2 Cơ sở pháp lý về ATLĐ khi thi công ngầm 50
2.2.1 Bộ luật Lao động, các hệ thống văn bản quy định về ATLĐ 50
2.2.2 Các quy định của cơ quan quản lý nhà nước về ATLĐ 51
2.2.3 Các quy định về ATLĐ khi thi công ngầm 52
2.2.4 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về ATLĐ ngầm của Việt Nam 56
2.3 Cơ sở khoa học về ATLĐ khi thi công ngầm 57
2.3.1 Biện pháp phòng ngừa tai nạn lao động 57
2.3.2 Kỹ thuật an toàn khi thi công đường hầm và công trình ngầm 59
CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG 64
THI CÔNG CÔNG TRÌNH NGẦM Ở VIỆT NAM 64
3.1 Giải pháp tổ chức và kế hoạch ATLĐ trên công trường xây dựng ngầm 64
3.1.1 Tổ chức mặt bằng thi công ngầm 64
3.1.2 Xây dựng chương trình ATLĐ và tập huấn ATLĐ 69
3.1.3 Trách nhiệm của các chủ thể đối với công tác ATLĐ công trình ngầm 72
3.1.4 Lập kế hoạch ATLĐ 76
3.1.5 Công tác thanh tra, kiểm tra ATLĐ 79
3.2 Giải pháp kĩ thuật chung về ATLĐ khi thi công ngầm 80
3.2.1 Trang thiết bị ATLĐ cho người lao động 80
3.2.2 Hệ thống giao thông, lối thoát nạn và an toàn cháy 87
3.2.3 Hệ thống thông gió, chiếu sáng và chống bụi khi thi công 94
3.2.4 Các biện pháp an toàn trong quá trình thi công 100
3.3 Giải pháp cụ thể đảm bảo ATLĐ cho một số công nghệ thi công công trình ngầm dạng tuyến 102
3.3.1 Giải pháp ATLĐ gia cố tạm vách hầm, hào khi thi công đào hở 103
3.3.2 Giải pháp ATLĐ khi thi công bằng khiên và tổ hợp khiên 105
3.3.3 Giải pháp ATLĐ khi thi công bằng công nghệ khoan, nổ mìn 109
3.3.4 Giải pháp AT cháy khi thi công đường hầm và công trình ngầm 116
3.3.5 Giải pháp ATLĐ khi thi công phun bê tông 121
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ: 123
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 8MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Xây dựng là ngành sản xuất đang phát triển, thu hút nhiều lao động, góp phần phát triển kinh tế Song, xây dựng là ngành tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy hiểm cho người lao động, nhất là xây dựng công trình ngầm Nhiều trường hợp tai nạn lao động xảy ra do nguyên nhân liên quan đến sai sót trong công tác khảo sát địa chất, sai sót trong quy hoạch thiết kế, sai sót trong quá trình thi công, trong quản lý và kiểm soát chất lượng công trình nhưng chủ yếu là thiếu biện pháp an toàn lao động
Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa để giảm bớt sức lao động của con người thì con người luôn phải tiếp xúc với máy móc, trang thiết bị, công cụ
và môi trường… Đây là một quá trình hoạt động phong phú, đa dạng và rất phức tạp, vì vậy luôn phát sinh những mối nguy hiểm và rủi ro… làm cho người lao động có thể bị tai nạn và mắc bệnh nghề nghiệp Không chỉ ở nước
ta, tai nạn lao động là vấn đề luôn phát sinh ra trong quá trình hoạt động sản xuất ở bất kỳ quốc gia nào và bất kỳ lúc nào
Công trình ngầm đang phát triển ở Việt Nam, là một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị Trong đô thị hiện đại có rất nhiều công trình ngầm và nhiều loại, có thể dùng làm lối đi hoặc bảo quản các phương tiện giao thông (đường hầm, gara), làm các điểm sinh hoạt công cộng, kinh doanh, rạp chiếu phim và các công trình có công dụng khác (khu giao thông liên hợp, các công trình quốc phòng…Có rất nhiều công trình ngầm đô thị, trong đó chủ yếu là công trình giao thông Tổ chức khai thác không gian ngầm đô thị để hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật ngầm và tăng cường chất lượng cuộc sống cho con người là một bài toán cực kỳ quan trọng Thi công công trình ngầm phải đối mặt với những thách thức về môi trường địa chất phức tạp với các tầng đất đá có mức
độ phong hóa và cấu trúc khác nhau…chứa đựng nhiều rủi ro về cấu tạo địa tầng,
Trang 9động đất, castơ, cát chảy, nước ngầm Công nghệ thi công công trình ngầm cũng đòi hỏi nhiều công nghệ đặc thù và phức tạp Điều đáng quan tâm nhất khi thi công công trình ngầm là các giải pháp đảm bảo an toàn lao động
Vì vậy đề tài “An toàn lao động trong thi công công trình ngầm dạng
tuyến” được chọn làm luận văn Thạc sỹ kỹ thuật nhằm cung cấp thêm kiến
thức cho công tác giám sát thi công xây dựng các công trình xây dựng nói chung và đối với công trình ngầm nói riêng
2 Mục tiêu của đề tài
Trên cơ sở những hiểu biết về kỹ thuật an toàn lao động, căn cứ những đặc thù của thi công công trình ngầm, luận văn đề xuất các giải pháp và quy trình thực hiện và quản lý công tác an toàn lao động trong thi công công trình ngầm
ở Việt Nam
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
a) Đối tượng nghiên cứu: Công tác đảm bảo an toàn lao động trong giai đoạn thi công xây dựng
b) Phạm vi nghiên cứu: An toàn lao động trong thi công công trình ngầm dạng tuyến ở Việt Nam
4 Ý nghĩa khoa học của đề tài
Đề xuất các giải pháp khả thi trong việc đảm bảo an toàn lao động trong thi công loại công trình đặc biệt này ở Việt Nam
Trang 10THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui
lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện
– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội
Email: digilib.hau@gmail.com
TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN
Trang 11KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Kết luận:
Đề tài luận văn đề cập đến yếu tố quan trọng nhất trong thi công xây dựng
đó là ATLĐ, mà trong đó ATLĐ trong thi công công trình ngầm dạng tuyến là vấn đề đang được quan tâm chú trọng đặc biệt bởi vì CTN ở Việt Nam chưa phát triển rộng rãi, công nghệ thi công hạn chế, điều kiện phức tạp, chủ yếu là thi công trong lòng đất, không được chiếu sáng tự nhiên, không được lưu thông không khí tự nhiên, có nhiều các nguồn khí độc ảnh hưởng tới tính mạng con người Trên cở sở đặc thù thi công của CTN, những tai nạn lao động trong thi công CTN đã xảy ra, những qui định của pháp luật về CTN Luận văn đã đề xuất giải pháp đảm bảo ATLĐ cho một số công nghệ thi công công trình ngầm dạng tuyến ở Việt Nam:
1) Giải pháp ATLĐ gia cố tạm vách hầm, hào khi thi công đào hở
2) Giải pháp ATLĐ khi thi công bằng khiên và tổ hợp khiên
3) Giải pháp ATLĐ khi thi công bằng công nghệ khoan nổ mìn
4) Giải pháp An toàn cháy khi thi công đường hầm và công trình ngầm 5) Giải pháp ATLĐ khi thi công phun bê tông
Kiến nghị:
Công trình ngầm đang phát triển ở Việt Nam, các công nghệ thi công công trình ngầm ngày càng tiên tiến theo phát triển của khoa học kỹ thuật, song song với quá trình phát triển là vấn đề an toàn trong quá trình sử dụng máy móc thiết
bị và trong quá trình thi công, đa số người lao động ở Việt Nam là lao động thời vụ, họ không được đào tạo và học tập về qui trình vận hành máy móc thiết
bị và kỹ thuật ATLĐ Vì vậy các Chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tư vấn giám sát, nhà thầu thi công cần phải có các biện pháp kỹ thuật thi công từng vị trí công việc cụ thể, có các biện pháp phòng ngừa TNLĐ, phải đào tạo, học tập, huấn luyện cho người lao động về ATLĐ, phải có chế tài xử phạt nghiêm đối với người lao động, phần lớn các vụ TNLĐ xảy ra là do ý thức chấp hành kỷ luật ATLĐ của chính người lao động họ xem thường sự an toàn của chính bản thân mình
Trang 12Để có nhiều công trình ngầm hiện đại được xây dựng đảm bảo chất lượng
và đảm bảo an toàn, những vấn đề về giải pháp đảm bảo an toàn lao động trong thi công ngành xây dựng nói chung và trong thi công công trình ngầm dạng tuyến ở Việt Nam nói riêng cần phải được giải quyết một số vấn đề sau:
1 Hệ thống pháp luật về an toàn lao động, vệ sinh lao động còn chồng chéo, phân tán; việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành còn chậm gây khó khăn cho việc thực hiện các quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động
2 Hệ thống tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước nói chung còn rất thiếu
và bất cập giữa chức năng, nhiệm vụ với tổ chức bộ máy
3 Việc tuân thủ pháp luật về an toàn lao động, vệ sinh lao động của phần lớn các doanh nghiệp hiện nay chưa nghiêm, nhiều doanh nghiệp thực hiện các quy định có tính chất chống đối sự kiểm tra của cơ quan quản
lí Nhà nước
4 Lựa chọn công nghệ thi công hợp lý, khả thi, phù hợp với điều kiện đất nền và hiện trạng công trình, môi trường xung quanh
Trang 13TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng việt
1 Bộ luật lao động của Nước Cộng hũa xó hội chủ nghĩa Việt Nam (2013);
2 Bộ Xõy Dựng Bảo hộ lao động trong ngành xõy dựng (2005)
NXBXD;
3 Bộ Xõy Dựng - Dự ỏn tăng cường năng lực đảm bảo chất lượng xõy
dựng (2012): Sổ tay an toàn và vệ sinh lao động trong xõy dựng;
4 Bộ Xõy Dựng Giỏo trỡnh khung đào tạo: “An toàn lao động- vệ sinh lao
động trong ngành xõy dựng” (2012) NXBXD;
5 Dự ỏn nõng cao năng lực huấn luyện an toàn vệ sinh lao động ở Việt
Nam(VIE/05/01/LUX) (2008) NXBLĐ-XH;
6 Nguyễn Bỏ Dũng (1995) Phũng chống tai nạn ngó cao trong thi cụng
xõy lắp NXBLĐ;
7 Bựi Mạnh Hựng (2004) Kỹ thuật an toàn - vệ sinh lao động và phũng
chống chỏy nổ trong xõy dựng NXBKH&KT;
8 Bựi Mạnh Hựng (2010) Phòng chống cháy nổ và nhiễm độc công trình
ngầm NXBXD;
9 Bựi Mạnh Hựng (2011) Bảo hộ lao động trong xõy dựng NXBXD;
10 Bựi Mạnh Hựng (2013) Cụng nghệ thi cụng cụng trỡnh ngầm
NXBXD;
11 Hội thảo khoa học toàn quốc (2009) Sự cố và phũng ngừa sự cố cụng
trỡnh xõy dựng -Tổng hội xõy dựng Việt Nam;
12 ILO-OSH (2001) Hướng dẫn hệ thống quản lý ATVSLĐ NXBLĐXH
Hà Nội;
13 TCVN 2662-1995 Phũng chỏy, chống chỏy cho nhà và cụng trỡnh - Yờu cầu thiết kế;
14 TCVN 6160-1996 Phũng chỏy chữa chỏy nhà cao tầng-Yờu cầu thiết kế;
Trang 1415 TCVN 5308-1991 Quy phạm kỹ thuật an toàn trong xây dựng;
Tiếng Anh và Nga
16 Curent safety procedures at site and incident prevention meansures;
17 Seiichi Onodera, (2009), The Current Status Of Construction Accidents And Countermeasures in Japan;
18 Masaaki Inaba, (2009), Current Safety Procedures at Site and Incident Prevention;
19 Yukitake Shioi, (2009), Progress Of Health And Safety In Construction Works In Japan;
20 Shin Cheol Shik, (2009), The Infrastructure Safety And Maintenanceb System In Korea;
21 Nghi M Nguyen, (2009), Porsonal Sefety Record For Construction Workers: An Accountability Approach For Workplace Safety;
22 BRITISH STANDARDS BS6164: 2001 Code of practice for safety in
tunnelling in the construction industry British Standards Institution /
07-Dec-2001
www.complexdoc.ru
Trang thông tin điện tử(Website)
24 Bài báo, tài liệu được đăng tải trên Website như sau:
- http://baoxaydung.com.vn
- http://www.tienphong.vn
- http://www.baomoi.com
- http://www.thanhnien.com