Với vai trò quan trọng như vậy, cần phải có những đánh giá chính xác sự phát triển của doanh nghiệp và mức độ hỗ trợ phát triển doanh nghiệp của các Bộ, ngành và các tỉnh, thành phố trực
Trang 1BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Số: /TTr-BKHĐT Hà Nội, ngày tháng năm 2017
TỜ TRÌNH
Về việc phê duyệt Đề án xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp
Kính gửi: Thủ tướng Chính phủ
Thực hiện Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ ngày về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020, trong đó Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam xây dựng và công bố Bộ chỉ số đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư kính trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp với các nội dung sau:
I Sự cần thiết và lý do xây dựng Đề án
1 Sự cần thiết
Doanh nghiệp hiện đóng góp trên 60% vào GDP hàng năm, là bộ phận quan trọng nhất trong đóng góp và quyết định quy mô và tốc độ tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế
Trong những năm qua, đặc biệt từ năm 2000 (năm Luật doanh nghiệp thống nhất được Quốc hội ban hành), với sự chỉ đạo sát sao, hiệu quả của Chính phủ, doanh nghiệp nước ta đã phát triển nhanh, đóng góp lớn cho tăng trưởng cao
và ổn định của toàn bộ nền kinh tế Bình quân giai đoạn 2000-2015 số doanh nghiệp thực tế hoạt động tăng 17,6%/năm, số lao động thu hút làm việc trong các doanh nghiệp tăng 9,5%/năm, vốn sản xuất kinh doanh tăng 29,1%/năm, doanh thu tăng 21,5%/năm, lợi nhuận tăng 18,3%/năm và đóng góp cho ngân sách Nhà nước tăng 17,9%/năm
Năm 2016 là năm cả nước có số doanh nghiệp thành lập mới đạt cao nhất
từ trước đến nay với 110.000 doanh nghiệp và cũng là năm đầu tiên nước ta cán mốc có trên 100 nghìn doanh nghiệp được thành lập mới Tuy nhiên, mục tiêu đến năm 2020 cả nước có 1 triệu doanh nghiệp đang là thách thức rất lớn Theo kết quả rà soát số lượng doanh nghiệp hiện đang tồn tại tính đến thời điểm 01/01/2017 trong cuộc Tổng điều tra kinh tế 2017 do Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định Tổng điều tra (do 3 cơ quan quản lý doanh nghiệp ở các địa phương cùng tiến hành rà soát gồm: Cục Thống kê, Cục Thuế, Sở Kế hoạch và
Dự thảo
Trang 2Đầu tư các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo chỉ đạo của Bộ Kế hoạch
và Đầu tư và Bộ Tài Chính), tổng số doanh nghiệp trong danh sách rà soát cả nước là 643.041 doanh nghiệp, trong đó có 541.190 doanh nghiệp thực tế đang hoạt động, 24.161 doanh nghiệp đang đầu tư, chưa đi vào sản xuất kinh doanh, 38.088 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh, 42.356 doanh nghiệp ngừng hoạt động, phá sản chờ giải thể và 18.212 doanh nghiệp không tìm thấy, không xác minh được
Với vai trò quan trọng như vậy, cần phải có những đánh giá chính xác sự phát triển của doanh nghiệp và mức độ hỗ trợ phát triển doanh nghiệp của các
Bộ, ngành và các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương để Chính phủ, chính quyền địa phương có những giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp Do đó, cần thiết phải việc xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp
2 Lý do xây dựng Đề án
Trong những năm qua, đặc biệt trong giai đoạn diễn ra khủng hoảng kinh
tế toàn cầu 2008-2015, Việt Nam cũng chịu tác động không nhỏ, đặc biệt doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng, phát triển kinh tế nước ta
Mặc dù doanh nghiệp nước ta phát triển khá nhanh trong những năm qua, nhưng chủ yếu phát triển nhanh về số lượng, quy mô doanh nghiệp chủ yếu là vừa và nhỏ (chiếm 98%), năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh thấp hơn nhiều so với các nước phát triển trong khu vực và thế giới
Những năm gần đây Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển, đặc biệt Nghị quyết số 19-2016/NQ-CP ngày 28 tháng 4 năm
2016 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia hai năm 2016-2017, định hướng đến năm 2020; Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020 đã giao trách nhiệm
cụ thể cho các Bộ, ngành và Ủy ban nhân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tập trung chỉ đạo quyết liệt bằng những hành động cụ thể hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn, ổn định và phát triển nhanh trong giai đoạn 2016-2020; Nghị quyết 19-2017/NQ-CP ngày 06 tháng 02 năm 2017 của Chính phủ về tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2017, định hướng đến năm 2020
Trong những năm qua, để có thông tin phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, phát triển doanh nghiệp của quốc gia, từng địa phương, các nhà đầu tư và các doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và các Bộ, ngành khác đã tổ chức thu thập, tổng hợp và công bố nhiều thông tin liên quan đến doanh nghiệp như: tình hình đăng ký doanh nghiệp, kết quả sản xuất và xu hướng kinh doanh của doanh nghiệp, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa xây dựng được bộ chỉ số cũng như chưa có đầy đủ nguồn
Trang 3thông tin phục vụ việc tính toán, xếp hạng đánh giá mức độ hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đối với các Bộ, ngành và các địa phương
Để đánh giá đầy đủ, chính xác kết quả của các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của các Bộ, ngành và các địa phương và sự phát triển của các doanh nghiệp, cần phải có bộ chỉ tiêu được tính toán khoa học để lượng hóa chính xác các kết quả đó Chính vì vậy, Đề án xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ
và phát triển doanh nghiệp là rất cần thiết nhằm thúc đẩy và nâng cao trách nhiệm của các Bộ, ngành và các địa phương trong chỉ đạo, điều hành hỗ trợ doanh nghiệp không ngừng phát triển và phản ánh sự phát triển của khu vực doanh nghiệp tại các địa phương
II Quá trình triển khai xây dựng Đề án
Việc triển khai xây dựng Đề án xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ
và phát triển doanh nghiệp theo chỉ đạo của Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ đã được Bộ Kế hoạch và Đầu tư triển khai từ cuối năm 2016 đến nay với các hoạt động chủ yếu sau:
1 Trong 6 tháng cuối năm 2016, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã chỉ đạo các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và một số tổ chức quốc tế tổ chức các cuộc hội thảo để tham khảo kinh nghiệm chuẩn bị cho việc xây dựng Đề án
2 Ngày 25 tháng 01 năm 2017 theo yêu cầu của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Tổng cục Thống kê đã tính toán và báo báo Phó Thủ tướng “Chỉ số phát triển doanh nghiệp năm 2016 của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương” Được sự đồng ý của Văn phòng Chính phủ, ngày 11 tháng 4 năm 2017 Tổng cục Thống kê phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Ban Chỉ đạo đổi mới doamh nghiệp (Văn phòng Chính phủ) tổ chức họp báo công bố chỉ số phát triển doanh nghiệp các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương năm 2016
3 Ngày 31 tháng 3 năm 2017 Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư ra Quyết định số 435/QĐ-BKHĐT thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng Đề án Đánh giá mức
độ phát triển doanh nghiệp Trong đó, 01 Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư là trưởng ban Ban Chỉ đạo và các thành viên gồm Lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ
Kế hoạch và Đầu tư và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam
4 Tháng 4 đến tháng 10 năm 2017 Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tiến hành xây dựng dự thảo Đề án
5 Ý kiến của Bộ, ngành và các địa phương
(Sẽ cập nhật tiếp sau khi xin ý kiến của các Bộ, ngành và các địa phương)
III Nội dung cơ bản của Đề án
1 Mục tiêu
- Đánh giá được trách nhiệm, kết quả và hiệu quả của Bộ, ngành và các địa phương trong việc thực hiện các Luật, chính sách, Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ và của chính đơn vị mình liên quan đến hỗ trợ doanh nghiệp phát triển
Trang 4- Đánh giá được mức độ phát triển doanh nghiệp của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (viết gọn là các địa phương)
2 Yêu cầu của Đề án
- Đánh giá được tính khả thi, mức độ đi vào cuộc sống của Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, các Luật khác liên quan đến doanh nghiệp, Nghị quyết, các chính sách của Chính phủ, Bộ, ngành và các địa phương
- Đánh giá, xếp hạng mức độ hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đối với Bộ, ngành và các địa phương phải đảm bảo tính khách quan và tính khả thi
3 Nội dung
(1) Xây dựng bộ chỉ số đánh giá, xếp hạng các Bộ, ngành và các địa phương về mức độ hỗ trợ doanh nghiệp
a) Lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá mức độ hỗ trợ doanh nghiệp đối với các
Bộ, ngành và các địa phương tập trung vào các lĩnh vực:
- Cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển;
- Tạo dựng môi trường thuận lợi hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo;
- Tiếp cận các nguồn lực (tín dụng, đất đai,…);
- Giảm chi phí cho doanh nghiệp;
- Hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, tập trung đánh giá việc hỗ trợ trong các các lĩnh vực: Tiếp cận của doanh nghiệp tới các dịch vụ hỗ trợ của các Bộ, ngành, địa phương; Số lượng và chất lượng các văn bản ban hành về hỗ trợ doanh nghiệp như quy trình hỗ trợ/nhận hỗ trợ, nguồn lực thực hiện hỗ trợ, sự phối hợp các cơ quan trong việc thực hiện hỗ trợ, đầu mối tiếp nhận/xử lý hỗ trợ, trách nhiệm của cán bộ công chức khi thực hiện hỗ trợ; Đánh giá thời gian triển khai thực hiện so với kế hoạch đặt ra; Cơ chế điều phối hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp giữa Bộ, ngành, địa phương; Công khai thông tin hỗ trợ; Tần suất đánh giá hoạt động hỗ trợ; Các tiêu chí đo lường sự tham gia của doanh nghiệp đối với quá trình xây dựng và triển khai chính sách; Nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp (hoàn thiện thể chế, cải thiện cơ
sở hạ tầng, tạo dựng môi trường kinh doanh bình đẳng cho các loại hình doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả của thị trường hàng hóa, thị trường lao động, phát triển thị trường tài chính, thúc đẩy mức độ sẵn sàng về công nghệ, mở rộng quy mô thị trường, nâng cao mức độ tinh thông trong kinh doanh,…)
b) Xây dựng phương án thu thập thông tin để tính toán các chỉ số thành phần đánh giá mức độ hỗ trợ doanh nghiệp đối với các Bộ, ngành và các địa phương đối với từng nội dung cụ thể
c) Tổng hợp, tính toán chỉ số chung đánh giá mức độ hỗ trợ doanh nghiệp đối với các Bộ, ngành và các địa phương trên cơ sở các chỉ số thành phần
d) Xếp hạng các Bộ, ngành và các địa phương căn cứ vào chỉ số chung đánh giá mức độ hỗ trợ doanh nghiệp
Trang 5đ) Công bố kết quả xếp hạng mức độ hỗ trợ doanh nghiệp đối với các Bộ, ngành và các địa phương
(2) Xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp đối với các địa phương
- Lựa chọn các chỉ tiêu đo lường mức độ phát triển doanh nghiệp hằng năm của các địa phương như: Số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, thu hút lao động, thu hút vốn đầu tư, doanh thu, giá trị gia tăng, lợi nhuận, đóng góp cho ngân sách Nhà nước, đầu tư đổi mới công nghệ, sáng tạo, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững,…;
- Tổng hợp chỉ số chung đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp các địa phương trên cơ sở các chỉ số thành phần;
- Xếp hạng các địa phương căn cứ vào chỉ số chung đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp;
- Công bố kết quả xếp hạng mức độ phát triển doanh nghiệp đối với các địa phương
4 Phương pháp biên soạn
(1) Đối với bộ chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ doanh nghiệp đối với các Bộ, ngành và các địa phương
- Xác định tầm quan trọng để tính toán quyền số cho từng chỉ tiêu được sử dụng tính toán chỉ số thành phần đánh giá mức độ hỗ trợ doanh nghiệp;
- Xây dựng các bảng đánh giá và hướng dẫn phương pháp đánh giá để các
Bộ, ngành và các địa phương tự đánh giá và gửi kết quả về Bộ Kế hoạch và Đầu tư;
- Tổ chức đánh giá độc lập: lựa chọn các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp tham gia vào quá trình đánh giá mức độ hỗ trợ doanh nghiệp của các Bộ, ngành và các địa phương;
- Căn cứ vào kết quả tự đánh giá của các Bộ, ngành và các địa phương và kết quả đánh giá của các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, cộng đồng đầu tư nước ngoài ở Việt Nam,… Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiến hành Tổng hợp chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ doanh nghiệp của từng Bộ, ngành, địa phương
(2) Đối với bộ chỉ số đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp đối với các địa phương
- Xác định mức độ quan trọng để tính toán quyền số cho từng chỉ tiêu được
sử dụng tính toán các chỉ số thành phần đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp;
- Sử dụng kết quả điều tra doanh nghiệp hằng năm và dữ liệu hành chính (số liệu từ cơ sở dữ liệu ngành Thuế, cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký kinh doanh, cơ sở dữ liệu bảo hiểm xã hội, Kho bạc Nhà nước,…) để tính toán, tổng hợp các chỉ số thành phần và chỉ số chung
IV Một số khó khăn, bất cập
Trang 61 Khó khăn đối với việc xây dựng bộ chỉ số đánh giá, xếp hạng mức độ hỗ trợ phát triển doanh nghiệp đối với các Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ:
- Phạm vi công việc, chức năng, nhiệm vụ của các Bộ, ngành liên quan đến quản lý doanh nghiệp rất khác nhau
- Mức độ, tần suất liên quan đến quản lý doanh nghiệp giữa các Bộ, ngành rất khác nhau nên khó quy về chung một mặt bằng so sánh, đánh giá chính xác để xếp hạng Cụ thể, một số Bộ, ngành có hệ quy chiếu khác nhau, có chức năng liên quan trực tiếp đến quản lý doanh nghiệp, thường xuyên ban hành các văn bản pháp lý điều chỉnh, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp Ngược lại, một số Bộ, ngành khác có chức năng ít liên quan đến quản lý doanh nghiệp, do vậy, những
Bộ, ngành này rất ít khi, hoặc một số năm mới ban hành một văn bản pháp lý liên quan đến quản lý, phát triển doanh nghiệp
- Việc xây dựng, lượng hóa kết quả, hiệu quả chỉ đạo điều hành thành các chỉ tiêu thống kê cụ thể để đánh giá, xếp hạng các Bộ, ngành đối với sự hỗ trợ phát triển doanh nghiệp ở cấp vĩ mô khó có độ chính xác cao
2 Khó khăn đối với việc xây dựng bộ chỉ số đánh giá, xếp hạng mức độ hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương:
- Mức độ thuận lợi, khó khăn về vùng, miền, điều kiện cơ sở hạ tầng, lợi thế về khoảng cách tới các khu kinh tế trọng điểm giữa các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nước ta hiện nay rất khác nhau
- Quy mô doanh nghiệp giữa các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có
sự chênh lệch quá lớn, ảnh hưởng đến tính chính xác của bộ chỉ số đánh giá lợi thế về điều kiện cạnh tranh
- Một số chỉ tiêu đo lường về tính bền vững của phát triển doanh nghiệp như: Xử lý chất thải, bảo vệ môi trường, mức độ đầu tư, đổi mới công nghệ,… hiện chưa thể thu thập được thông tin đầy đủ, chính xác, ảnh hưởng đến tính đầy
đủ và tính chính xác của bộ chỉ số phản ánh mức độ hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp ở các địa phương
V Một số vấn đề cần xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ
1 Tên của Đề án
Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đăng ký và được Thủ tướng Chính phủ đồng ý
Đề án “Xây dựng và công bố Bộ chỉ số đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp” trong Chương trình công tác năm 2017 của Thủ tướng Chính phủ Tuy nhiên, trong quá trình biên soạn Đề án, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận thấy để hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020 cần thiết phải xây dựng, công bố bộ chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ phát triển doanh nghiệp đối với các Bộ, cơ quan ngang Bộ, tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và bộ chỉ số đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Bởi vậy, Bộ Kế hoạch và Đầu tư kính trình Thủ tướng Chính phủ
Trang 7đồng ý đổi tên Đề án thành “Đề án xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp”
2 Đối tượng đánh giá của Đề án
Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ giao Bộ
Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam xây dựng và công bố Bộ chỉ số đánh giá mức độ phát triển doanh nghiệp của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ Về đối tượng đánh giá của Đề án, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề xuất chỉ tiến hành đánh giá mức
độ hỗ trợ doanh nghiệp đối với các Bộ, ngành; không tiến hành đánh giá mức độ
hỗ trợ doanh nghiệp của cơ quan thuộc Chính phủ vì các cơ quan này không có chức năng quản lý nhà nước về hỗ trợ doanh nghiệp
3 Các vấn đề khác (sẽ bổ sung sau khi xin ý kiến các Bộ, ngành và các địa phương)
Bộ Kế hoạch và Đầu tư kính trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành Quyết định phê duyệt Đề án “Xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp”./
Nơi nhận:
- Thủ tướng Chính phủ;
- Văn phòng Chính phủ;
- Lãnh đạo Bộ KHĐT;
- Lưu: VT, TCTK.
BỘ TRƯỞNG
Nguyễn Chí Dũng