Quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang (Luận văn thạc sĩ)

Quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn ở trường Trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang (Luận văn thạc sĩ)

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn/

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VIỆT HẢI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THÔNG QUA SỬ DỤNG PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn/

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VIỆT HẢI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THÔNG QUA SỬ DỤNG PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn/

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực chƣa hề đƣợc sử dụng và công bố ở bất kỳ một công trình nào khác

Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn luận văn đều đƣợc chỉ rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2015

Tác giả

Nguyễn Việt Hải

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

Đặc biệt em xin được bày tỏ lòng tri ân chân thành sâu sắc nhất đến

TS Trịnh Ngọc Thạch, người đã trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ,

động viên tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Trường Đại học Thái Nguyên, Phòng Quản lý khoa học và Sau đại học, Phòng Giáo Dục và Đào Tạo thành phố Tuyên Quang, các trường THCS thành phố Tuyên Quang, đồng chí, đồng nghiệp, bạn bè, người thân đã hết lòng hỗ trợ, tạo điều kiện giúp đỡ em trong việc học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Dù đã hết sức cố gắng song chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, xin được sự chia sẻ và rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn/ iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Những đóng góp mới của Luận văn 6

8 Cấu trúc luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN 7

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Trên thế giới 7

1.1.2 Ở Việt Nam 11

1.2 Một số khái niệm liên quan tới đề tài 14

1.2.1 Quản lí 14

1.2.2 Quản lý giáo dục 16

1.2.3 Khái niệm phòng học, phòng học truyền thống, phòng học bộ môn 17

1.3 Một số cơ sở khoa học của việc quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng học bộ môn 19

1.3.1 Cơ sở triết học 19

1.3.2 Cơ sở tâm lý học 20

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn/ iv 1.3.3 Cơ sở giáo dục học 21

1.4 Cơ sở lý luận của việc quản lý phòng học bộ môn 22

1.4.1 Phương pháp dạy học 22

1.4.2 Lý luận về dạy - học theo phòng học bộ môn 23

1.4.3 Đặc điểm của phòng học bộ môn 25

1.4.4 Các loại phòng học bộ môn - Cấu trúc và trang bị 26

1.4.5 Vai trò quan trọng của phòng học bộ môn 29

1.5 Những nguyên tắc quản lý phòng học bộ môn 31

1.5.1 Nguyên tắc thống nhất giữa sự tổ chức quản lý sư phạm và quản lý cơ sở vật chất 31

1.5.2 Nguyên tắc về sự thân thiện trong việc tổ chức dạy học 32

1.5.3 Nguyên tắc về tính hiệu quả 32

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 34

Chương 2: THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG 35

2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế văn hóa xã hội thành phố Tuyên Quang 35

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 35

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội 37

2.2 Tình hình phát triển văn hóa, giáo dục và đào tạo của thành phố Tuyên Quang 40

2.3 Thực trạng cải tiến phòng học truyền thống thành phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang 43

2.4 Thực trạng tổ chức quản lý hoạt động dạy - học theo phòng học bộ môn ở các trường trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang 47

2.4.1 Thực trạng quản lý việc dạy - học ở các trường trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang 47

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn/ v 2.4.2 Thực trạng Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên phụ trách phòng học khai thác đồ dùng dạy học 58

2.4.3 Thực trạng hiệu trưởng chỉ đạo hướng dẫn học sinh phương pháp, kỹ năng học tập theo phòng học bộ môn 60

2.5 Nguyên nhân thành công và tồn tại của công tác tổ chức học tập theo phòng học bộ môn cấp trung học cơ sở ở thành phố Tuyên Quang 65

2.5.1 Nguyên nhân thành công 65

2.5.2 Những nguyên nhân ảnh hưởng không tốt đến việc dạy-học theo phòng học bộ môn 67

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 70

Chương 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG 72

3.1 Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp 72

3.1.1 Đáp ứng được quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển giáo dục của Đảng và Nhà nước 72

3.1.2 Phù hợp với định hướng phát triển giáo dục và đào tạo thành phố Tuyên Quang thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa 73

3.1.3 Đảm bảo tính hiệu quả và khả thi 73

3.1.4 Đảm bảo tính toàn diện 74

3.1.5 Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp 74

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học thông qua sử dụng phòng phòng học bộ môn ở trường THCS thành phố Tuyên Quang 75

3.2.1 Biện pháp 1: nâng cao nhận thức về PHBM cho CBQL, GV, HS, PHHS và các đối tượng có liên quan 75

3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng bộ máy quản lí hoạt động dạy học theo PHBM và tổ chức để bộ máy hoạt động hiệu quả 78

3.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường chỉ đạo cải tiến phòng học truyền thống thành phòng học bộ môn 80

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn/ vi 3.2.4 Biện pháp 4: Đổi mới công tác quản lý về hoạt động dạy-học theo PHBM cho CBQL và GV 86

3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường quản lý cơ sở vật chất phục vụ dạy - học 90

3.2.6 Biện pháp 6: Nâng cao kỹ năng học tập cho HS trong quá trình tổ chức học tập cho học sinh theo phòng học bộ môn 91

3.2.7 Biện pháp 7: Tăng cường chỉ đạo tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng phát triển hình thức học tập với phòng học bộ môn 93

3.3 Điều kiện để thực hiện các biện pháp 94

3.3.1 Đối với học sinh 94

3.3.2 Đối với giáo viên 97

3.3.3 Đối với hiệu trưởng nhà trường 98

3.4 Sự phối hợp giữa các biện pháp 100

3.5 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 101

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 105

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 106

1 Kết luận 106

2 Khuyến nghị 106

2.1 Đối với UBND tỉnh Tuyên Quang, Sở GD&ĐT Tuyên Quang 106

2.2 Đối với UBND thành phố Tuyên Quang, Phòng GD&ĐT thành phố 107

2.3 Đối với cán bộ quản lý các trường THCS, thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang 108

TÀI LIỆU THAM KHẢO 110 PHỤ LỤC

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

GVBM : Giáo viên bộ môn

GVCN : Giáo viên chủ nhiệm

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn/

v

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Vai trò và tính cần thiết của việc tổ chức dạy học theo PHBM

và quản lý dạy học theo PHBM 48Bảng 2.2 Quản lý chất lượng dạy và học theo PHBM của Hiệu trưởng 49Bảng 2.3 Tác dụng của việc dạy và học theo PHBM 51Bảng 2.4 Mức độ hứng thú với môn học với mỗi PPDH khi GV tổ chức

dạy học theo PHBM 52Bảng 2.5 Những nội dung mà GV đã thực hiện được theo PHBM 54Bảng 2.6 Công tác chuẩn bị trước khi lên lớp của giáo viên khi dạy theo

phòng học bộ môn 57Bảng 2.7 Công tác chuẩn bị của giáo viên bộ môn hướng dẫn học sinh

học tập theo PHBM trước khi lên lớp 60Bảng 2.8 Công tác chỉ đạo của Hiệu trưởng đối với GVBM về việc

hướng dẫn HS phương pháp, kỹ năng học tập theo PHBM 62Bảng 2.9 Đánh giá về sự chỉ đạo của Hiệu trưởng đối với GVCN trong

việc hướng dẫn cho HS học tập theo PHBM 63Bảng 2.10 Những nguyên nhân ảnh hưởng không tốt đến việc tổ chức dạy

- học theo phòng học bộ môn 68Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp đề xuất 103

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

Với định hướng như thế từ năm 2003 Bộ GD&ĐT đã có những chủ trương về xây dựng phòng học bộ môn góp phần đổi mới PPDH, hỗ trợ cho quá trình tự học, tự phát hiện, tự chiếm lĩnh tri thức mới và thực hành theo năng lực của người học Giáo viên giúp học sinh khai thác đồ dùng, mẫu vật và các tài liệu khác một cách có ý thức và chủ động theo hướng nghiên cứu để giải quyết vấn đề Tăng cường các hoạt động tìm tòi, quan sát, thí nghiệm, đo đạc, thực hành, làm báo cáo, tự điều tra…Thay đổi các hình thức tổ chức học tập trong điều kiện cho phép như thảo luận nhóm, tạo điều kiện và không khí thích hợp

để HS có thể tranh luận với nhau, với giáo viên cũng như tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau về kết quả tìm tòi phát hiện Trong điều kiện kinh phí còn hạn chế không thể xây dựng mới hàng ngàn phòng học bộ môn theo chuẩn trên cả nước,

Bộ vẫn cho phép cải tạo phòng học truyền thống thành phòng học bộ môn

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế" [4]

Trước đòi hỏi cấp bách của việc đổi mới giáo dục, nhất là đổi mới phương pháp dạy học, được sự đồng ý của lãnh đạo Bộ, từ năm 2003, Dự án Phát triển giáo dục trung học cơ sở (THCS) phối hợp với các vụ chức năng của

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn/

2

Bộ đã chỉ đạo thí điểm "Dạy học theo hướng phòng bộ môn" tại một số trường THCS điểm thuộc tỉnh Hà Tây Nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động phòng học bộ môn, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế công nhận phòng học bộ môn (PHBM) trường trung học đạt chuẩn quốc gia Đến năm

2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo mở rộng thêm thí điểm tại một số tỉnh và ban hành Qui định về phòng học bộ môn cho phù hợp với tình hình mới

Ngoài ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) còn quy định nhiệm vụ quyền hạn, chế độ đối với giáo viên phụ trách phòng học bộ môn Thực tế triển khai dạy học theo PHBM với hệ thống lí luận dạy-học được nghiên cứu công phu cùng với sự chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục, sự hưởng ứng tích cực của các trường, các thầy giáo, cô giáo nên đã thu được những kết quả khả quan

"Dạy học theo hướng phòng bộ môn" đã và đang trở thành nhu cầu của các trường THCS nhằm khai thác có hiệu quả thiết bị đồ dùng dạy học được cung ứng bằng nhiều nguồn trong các năm qua trên cơ sở nhận thức được những ưu thế hỗ trợ tích cực cho đổi mới phương pháp dạy học của mô hình dạy học này

1.2 Xuất phát từ những ưu điểm của dạy học theo phòng học bộ môn

Phòng học bộ môn là phòng học được trang bị những tài liệu trực quan, những thiết bị học tập, bàn ghế và các dụng cụ khác phục vụ học tập mà ở đó chúng được sử dụng một cách tích cực trong bài học, trong giờ ngoại khóa, giáo trình tự chọn Dạy-học theo phòng học bộ môn tạo ra không khí học tập sôi nổi, gây hứng thú học tập, tạo điều kiện cho học sinh tích cực hoạt động nhận thức, hiểu và nắm tri thức một cách dễ dàng và sâu sắc hơn, hình thành khả năng độc lập suy nghĩ, biết bảo vệ ý kiến của mình, khả năng diễn đạt, lập luận vấn đề, khả năng thực hành Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy kỹ năng thực hành rất kém của người Việt Nam đang đặt ra cho ngành giáo dục nước nhà nói chung và ngành giáo dục Tuyên Quang nói riêng việc giáo dục ý thức thực hành cho thế hệ trẻ Việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học chưa được thực hiện triệt để bằng những hình thức tổ chức dạy-học thích ứng Việc khai thác đồ dùng dạy học chưa hết công suất, trong lúc nhiều nhà giáo tiếp tục kêu đồ dùng dạy học (ĐDDH) còn thiếu và yếu

Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn full