CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC, ĐÁNH GIÁ KIỂM TRA MÔN NGOẠI NGỮ PHÙ HỢP VỚI KHUNG THAM CHIẾU NĂNG LỰC NGOẠI NGỮ CHÂU ÂU

Lý do chọn đề tài Theo đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 – 2020” được Thủ Tướng Chính Phủ phê duyệt theo quyết định số TTg ngày 30/09/2008 thì v

ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

Theo đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn

2008 – 2020” được Thủ Tướng Chính Phủ phê duyệt theo quyết định số TTg ngày 30/09/2008 thì việc dạy và học ngoại ngữ phải theo một khung trình độnăng lực ngoại ngữ thống nhất, tương thích với các tiêu chí 6 bậc do Hiệp hội các tổchức khảo thí ngoại ngữ châu Âu đã ban hành trong đó bậc 1 là bậc thấp nhất và bậc

1400/QĐ-6 là bậc cao nhất Và kể từ khi đề án này ra đời, các Sở Giáo Dục & Đào Tạo ở cáctỉnh thành đã khởi động bằng cách tiến hành khảo sát chất lượng các giáo viên ngoạingữ theo khung năng lực ngoại ngữ châu Âu Các trường đại học cũng bắt đầu đánhgiá trình độ ngoại ngữ của sinh viên dựa theo khung ngoại ngữ này Còn học sinhphổ thông thì sao? Theo đề án đó, việc dạy-học ngoại ngữ trong trường phổ thôngcũng phải định hướng dạy-học theo chuẩn quốc tế, dựa vào khung chuẩn kiến thức

kỹ năng và sách giáo khoa của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo kết hợp với việc dạy-họctheo chuẩn kỹ năng ngôn ngữ châu Âu, vừa đáp ứng mục tiêu của chương trìnhchuẩn Việt Nam, vừa phấn đấu đạt các tiêu chí đầu ra tương ứng ở mỗi cấp lớp theo

6 bậc của chuẩn quốc tế

Hiện nay bộ sách giáo khoa ngoại ngữ (tiếng Anh, tiếng Pháp) mà học sinhphổ thông đang theo học chưa phù hợp với khung năng lực ngoại ngữ châu Âu Đểgiúp học sinh làm quen với nội dung kiểm tra ngoại ngữ theo chuẩn châu Âu, chúng

ta, giáo viên ngoại ngữ, cũng nên “CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC,

ĐÁNH GIÁ KIỂM TRA MÔN NGOẠI NGỮ PHÙ HỢP VỚI KHUNG THAM CHIẾU NĂNG LỰC NGOẠI NGỮ CHÂU ÂU”, đó là đề tài mà tôi muốn trình

bày sau đây

II Cơ sở lý luận

- Đứng trước yêu cầu đòi hỏi của xu thế hội nhập quốc tế, việc trang bị kiếnthức ngoại ngữ sẽ giúp học sinh chủ động tiếp nhận xu thế hội nhập hơn Vì vậy việcdạy học ngoại ngữ trong nhà trường phải chú trọng vào phát triển năng lực giao tiếp,trang bị kỹ năng thể hiện ý tưởng cá nhân một cách độc lập, tự tin, sáng tạo đồngthời góp phần hình thành và phát triển kỹ năng học tập suốt đời, năng lực làm việctrong tương lai và khả năng tham gia các hoạt động văn hóa, xã hội

- Trong những năm gần đây, nhiều biện pháp nâng cao việc dạy-học ngoại ngữtrong trường phổ thông đã được thực hiện và đã mang lại một số kết quả nhất định.Tuy vậy, từ trước đến nay, để đánh giá trình độ ngoại ngữ của người học, chúng tachỉ có chuẩn quốc gia theo trình độ A, B, C Ngày nay đứng trước sự phát triển của

xã hội và hội nhập quốc tế, việc dạy-học ngoại ngữ đòi hỏi phải có một hệ thống cáctiêu chuẩn và hệ quy chiếu để dễ dàng so sánh trình độ ngôn ngữ của người học ởcấp độ quốc tế lẫn cấp độ quốc gia

- Theo quyết định số 1400/QĐ-TTg ngày 30/09/2008 của Thủ Tướng ChínhPhủ về việc phê duyệt đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốcdân giai đoạn 2008 – 2020” với nhiệm vụ:

“+ Xây dựng và ban hành khung trình độ năng lực ngoại ngữ thống nhất, chitiết gồm 6 bậc, tương thích với các bậc trình độ ngoại ngữ quốc tế thông dụng để làmcăn cứ biên soạn chương trình, giáo trình, kế hoạch giảng dạy và xây dựng tiêu chíđánh giá ở từng cấp học, trình độ đào tạo, bảo đảm sự liên thông trong đào tạo ngoạingữ giữa các cấp học

+ Xây dựng và triển khai chương trình mới đào tạo ngoại ngữ bắt buộc ở cấphọc phổ thông đạt các bậc trình độ như sau: tốt nghiệp tiểu học đạt trình độ bậc 1theo KNLNN; tốt nghiệp THCS đạt trình độ bậc 2 theo KNLNN; tốt nghiệp THPTđạt trình độ bậc 3 theo KNLNN

+ Ngoài chương trình đào tạo môn ngoại ngữ bắt buộc (ngoại ngữ 1), học sinh

có thể tự chọn học thêm một ngoại ngữ khác (ngoại ngữ 2) Việc bố trí dạy mônngoại ngữ 2 chỉ thực hiện từ lớp 6 đến lớp 12 với trình độ đạt tương đương bậc 2theo KNLNN sau khi tốt nghiệp THPT”

III Cơ sở thực tiễn

- Học sinh THPT học tiếng Pháp ngoại ngữ 2, từ lớp 10 đến lớp 12, phải đạttrình độ A1 Tuy vậy, cho đến bây giờ học sinh vẫn chưa được làm quen với khungnăng lực ngoại ngữ chung châu Âu

- Một số trường đại học như Y Dược, Bách Khoa, Khoa Học Tự Nhiên cóchương trình Việt-Pháp Do đó trong quá trình học phổ thông, việc trang bị cho cáchọc sinh một số kiến thức tiếng Pháp theo chuẩn trình độ chung châu Âu là cần thiết

- Sau khi tốt nghiệp THPT, một số học sinh có nhu cầu đi học ở Pháp Muốnvậy học sinh phải thi đỗ bằng DELF (Diplôme d’Études en Langue Française) hoặcTCF (Test de Connaissance du Français)

DELF là văn bằng chính thức đánh giá trình độ tiếng Pháp của người nước ngoài

do Bộ Giáo Dục Quốc Gia Pháp cấp Bằng DELF bao gồm 6 văn bằng độc lập tương đương với 6 cấp độ theo khung tham chiếu chung châu Âu về ngoại ngữ.

Trên những cơ sở đó, tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn như sau:

1 Thuận lợi

- Những đợt tập huấn do Bộ Giáo Dục tổ chức vào dịp hè hàng năm đã trang

bị cho giáo viên những kiến thức, kỹ năng tiếp cận với khung tham chiếu châu Âu

- Nội dung chương trình trong sách giáo khoa ADO khá phù hợp với chươngtrình thi DELF

- Ban giám hiệu, tổ chuyên môn quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi cho việcdạy- học tiếng Pháp ngoại ngữ 2

- Học sinh chăm ngoan, có ý thức trong học tập, trình độ tiếp thu khá tốt

- Phụ huynh quan tâm đến việc học của con em

2 Khó khăn

- Tiếng Pháp là ngoại ngữ 2 nên ít được chú trọng

- Sách tham khảo, tài liệu môn tiếng Pháp ở thư viện cũng như ở các nhà sáchkhan hiếm Học sinh không có thời gian để tham khảo trên Internet

IV Đối tượng và thời gian nghiên cứu

1 Đối tượng

Học sinh khối 11; sách giáo khoa ADO 1

2 Thời gian

Năm học 2012-2013

et habituelles ne demandant qu’un échange d’informationssimple et direct sur des sujets familiers et habituels Peutdécrire avec des moyens simples sa formation, sonenvironnement immédiat et évoquer des sujets quicorrespondent à des besoins immédiats.

INDÉPENDANT B1

Peut comprendre les points essentiels quand un langageclair et standard est utilisé et s’il s’agit de chosesfamilières dans le travail, à l’école, dans les loisirs, etc.Peut se débrouiller dans la plupart des situationsrencontrées en voyage dans une région ó la langue cibleest parlée Peut produire un discours simple et cohérentsur des sujets familiers et dans ses domaines d’intérêt.Peut raconter un événement, une expérience ou un rêve,décrire un espoir ou un but et exposer brièvement desraisons ou explications pour un projet ou une idée

UTILISATEUR

INDÉPENDANT B2

Peut comprendre le contenu essentiel de sujets concrets ouabstraits dans un texte complexe, y compris unediscussion technique dans sa spécialité Peutcommuniquer avec un degré de spontanéité et d’aisancetel qu’une conversation avec un locuteur natif necomportant de tension ni pour l’un ni pour l’autre Peuts’exprimer de façon claire et détaillée sur une grandegamme de sujets, émettre un avis sur un sujet d’actualité

et exposer les avantages et les inconvénients de différentespossibilités

UTILISATEUR

EXPÉRIMENTÉ C1

Peut comprendre une grande gamme de textes longs etexigeants, ainsi que saisir des significations implicites.Peut s’exprimer spontanément et couramment sans tropapparemment devoir chercher ses mots Peut utiliser lalangue de façon efficace et souple dans sa vie sociale,professionnelle ou académique Peut s’exprimer sur dessujets complexes de façon claire et bien structurée etmanifester son contrơle des outils d’organisation,d’articulation et de cohésion du discours

UTILISATEUR

EXPÉRIMENTÉ C2

Peut comprendre sans effort pratiquement tout cequ’il/elle lit ou entend Peut restituer faits et arguments dediverses sources écrites et orales en les résumant de façoncohérente Peut s’exprimer spontanément, trèscouramment et de façon précise et peut rendre distinctes

de fines nuances de sens en rapport avec des sujetscomplexes

SỬ DỤNG CƠ

Có thể hiểu được các câu và cấu trúc thường xuyên được

sử dụng liên quan đến nhu cầu giao tiếp tối cần thiết(chẳng hạn như các thông tin về gia đình, bản thân, đi muahàng, hỏi đường, việc làm) Có thể giao tiếp về những chủ

đề giao tiếp đơn giản, sự vụ cần trao đổi thông tin vềnhững vấn đề quen thuộc hàng ngày Có thể mô tả đơngiản về bản thân mình, môi trường xung quanh và nhữngvấn đề thuộc nhu cầu thiết yếu

SỬ DỤNG ĐỘC

Có thể hiểu được các ý chính của một diễn ngôn tiêuchuẩn, rõ ràng về các vấn đề quen thuộc trong công việc,trường học, giải trí, v.v Có thể xử lý hầu hết các tìnhhuống có thể xảy ra khi đi đến nơi sử dụng ngôn ngữ Cóthể viết đơn giản nhưng liên kết về các chủ đề quen thuộchoặc cá nhân quan tâm Có thể mô tả được những kinhnghiệm, sự kiện, giấc mơ, hy vọng và hoài bão và có thểtrình bày ngắn gọn các lý do, giải thích cho ý kiến và kếhoạch của mình

SỬ DỤNG ĐỘC

Có thể hiểu ý chính của văn bản phức tạp về các chủ đề cụthể và trừu tượng kể cả những trao đổi kỹ thuật thuộc lĩnhvực chuyên môn của mình Có thể giao tiếp ở mức độ trôichảy và tự nhiên để có thể giao tiếp thường xuyên vớingười bản ngữ mà không làm cho bên giao tiếp nào bịcăng thẳng Có thể viết văn bản rõ ràng, chi tiết với nhiềuchủ đề khác nhau và có thể giải thích quan điểm của mình

về một vấn đề, nêu ra được những ưu điểm, nhược điểmcủa các phương án lựa chọn khác nhau

SỬ DỤNG

THÀNH THẠO

C1 Có thể hiểu được các văn bản dài với phạm vi rộng vànhận biết được hàm ý Có thể diễn đạt trôi chảy và tức thì

mà không phải khó khăn lắm tìm từ ngữ diễn đạt Có thể

sử dụng ngôn ngữ linh hoạt và hiệu quả phục vụ các mụcđích xã hội, học thuật và chuyên môn Có thể viết rõ ràng,

chặt chẽ, chi tiết về các chủ đề phức tạp, thể hiện đượckhả năng sử dụng tốt bố cục văn bản, từ ngữ nối câu vàcác công cụ liên kết từ ngữ.

SỬ DỤNG

THÀNH THẠO C2

Có thể hiểu một cách dễ dàng hầu hết văn nói và viết Cóthể tóm tắt thông tin từ các nguồn thông tin nói hoặc viết,sắp xếp lại thông tin và trình bày lại một cách logic Cóthể diễn đạt tức thì, rất trôi chảy và chính xác, phân biệtđược được các ý nghĩa tinh tuý khác nhau trong các tìnhhuống phức tạp

as where he/she lives, people he/she knows and thingshe/she has Can interact in a simple way provided theother person talks slowly and clearly and is prepared tohelp

BASIC USER A2

Can understand sentences and frequently used expressionsrelated to areas of most immediate relevance (e.g verybasic personal and family information, shopping, localgeography, employment) Can communicate in simple androutine tasks requiring a simple and direct exchange ofinformation on familiar and routine matters Can describe

in simple terms aspects of his/her background, immediateenvironment and matters in areas of immediate need

INDEPENDENT

Can understand the main points of clear standard input onfamiliar matters regularly encountered in work, school,leisure, etc Can deal with most situations likely to arisewhilst travelling in an area where the language is spoken.Can produce simple connected text on topics, which arefamiliar, or of personal interest Can describe experiencesand events, dreams, hopes & ambitions and briefly givereasons and explanations for opinions and plans

INDEPENDENT

USER

B2 Can understand the main ideas of complex text on bothconcrete and abstract topics, including technicaldiscussions in his/her field of specialisation Can interactwith a degree of fluency and spontaneity that makes

regular interaction with native speakers quite possiblewithout strain for either party Can produce clear, detailedtext on a wide range of subjects and explain a viewpoint

on a topical issue giving the advantages and disadvantages

PROFICIENT

Can understand with ease virtually everything heard orread Can summarise information from different spokenand written sources, reconstructing arguments andaccounts in a coherent presentation Can expresshim/herself spontaneously, very fluently and precisely,differentiating finer shades of meaning even in morecomplex situations

II Cải tiến việc dạy học

1 Cải tiến nội dung sách giáo khoa

Nội dung sách giáo khoa tiếng Pháp ADO dùng cho học sinh THPT học ngoạingữ 2, nhìn chung, là khá phù hợp với lứa tuổi học sinh Nội dung xoay quanh cácchủ điểm trong đời sống hàng ngày của học sinh Có đầy đủ 4 kỹ năng nghe, nói, đọcviết Tuy nhiên, một số nội dung không còn phù hợp với thời đại mới, một số hoạtđộng (activité) chưa phù hợp với chương trình DELF hoặc TCF Vì vậy, để cho họcsinh làm quen với chương trình DELF và TCF, tôi đã tuyển chọn những hoạt độngtrong DELF hoặc TCF đưa vào phân phối chương trình, cụ thể như sau:

Écoutez Notez les chiffres.

Écoutez une seconde fois pour compléter.

Italie : ………

Suisse : ………

Allemagne : ………

Grèce : ………

Belgique : ………

Turquie : ………

Espagne : ………

Portugal : ………

2 Vous allez entendre une série de phrases avec des nombres Vous entourez les nombres entendus.

Écoutez une secoonde fois pour compléter.

4 – 9 – 12 – 14 – 20 – 24 – 79 – 80 – 90 – 92 – 245 – 247 – 347 – 365 – 366

3 Pour chaque dessin, vous allez entendre quatre phrases Mettez le numéro de

la bonne phrase sous le dessin.

Écoutez une seconde fois pour compléter.

Dialogue

Dans un magasin, vous voulez acheter un baladeur.

L’examinateur joue le rôle du vendeur (ou de la vendeuse).

Respectez les règles de politesse.

Vous: Bonjour Je voudrais un baladeur

Le vendeur (ou la vendeuse): présente trois modèles

Vous demandez le prix

Le vendeur (ou la vendeuse) donne le nom des modèles et le prix

C’est cher! Vous remerciez et vous saluez

Leçon 8

Vous allez entendre deux enregistrements différents.

Dialogue

Vous écoutez une première fois.

Il y a trente secondes de pause: Vous commencez à répondre aux questions Vous mettez une croix pour indiquer: Où est-ce?, Qu’est-ce qu’on demande? Vous écoutez une deuxième fois

Il y a trente secondes de pause: Vous complétez vos réponses.

1

2

On s’entraỵne 2

1 Votre ami(e) arrive à la gare de Bourges

Vous lui donnez rendez-vous à la poste Au téléphone, vous lui expliquez le chemin

2 Vous allez entendre un enregistrement Regardez les images Mettez les images dans le bon ordre.

Écoutez une seconde fois pour compléter.

À vous

1 Vous allez entendre un enregistrement

Vous écoutez une première fois.

Il y a trente secondes de pause: tracez l’itinéraire.

Vous écoutez une deuxième fois.

Il y a trente secondes de pause: vous complétez votre réponse.

2 Écoutez et complétez le dialogue

Vocabulaire 2

Vous voulez aller de la mairie à la gare Vous avez des renseignements écrits Tracez le parcours

Prendre la rue du Général-de-Gaulle sur 150 m Prendre à gauche la rue d’Anjou sur

un kilomètre Continuer par la rue de l’île-de-France sur 250m À la fin de la rue,tourner à gauche Traverser l’avenue de la République Vous êtes devant la gare,place Pierre-Sémard

Pour aller plus loin

1 Votre ami(e) va venir par le train Vous ne pouvez pas aller à la gare Vous envoyez un message avec l’itinéraire pour arriver chez vous Utilisez cette lise.

a Sortir de la gare

b Aller à droite; on trouve l’autobus no 5

c Descendre au 6e arrêt

d Prendre la première rue à gauche, rue Louvain

e Tourner à droite dans la rue Rousseau

f Continuer tout droit jusqu’au feu

g Traverser

h L’immeube est juste en face, au numéro 25

2 Vous invitez votre ami Lionel à une soirée Il habite rue Victor Hugo Vous habitez rue Édith-Cavell.

Rédigez un courriel avec l’itinéraire pour venir chez vous.

De: ……… À: ……… Objet: ……….

Pour venir chez moi, tu suis la rue Victor Hugo jusqu’à la rue Marceau.

………

………

Leçon 9

Avec le train …

1 Écoutez le dialogue enregistré.

Cochez la bonne case.

Écoutez une seconde fois pour compléter.

1 a Monsieur Dumont voyage seul

b Monsieur Dumont voyage avec un enfant

2 a Il prend un aller-retour

b Il prend un aller simple

3 a Il voyage en première classe

b Il voyage en deuxième classe

4 a Le train part à 10h15

b Le train part à 15h10

5 a Les billets cỏtent 26 euros

b Les billets cỏtent 36 euros

2 Vous allez entendre quatre dialogues.

Écoutez Écrivez le numéro du dialogue dans la case correspondante.

Écoutez une seconde fois pour compléter.

a.

Une mère à son filsUne mère à sa filleDeux amies

Un voyageur et un employé

b.

Dans la rueDans le métro

À la maison

À la gare

3 À la gare de l’Est.

Écoutez répondez par VRAI ou FAUX.

Écoutez une seconde fois pour compléter.

VRAI FAUX

1 Le train pour Munich part à 11 heures 47?

2 Le train s’arrête à Nancy?

3 Il n’y a pas de voitures de première classe?

4, Le train en provenance de Salzbourg aura du retard?

4 Vous allez entendre deux enregistrements.

Vous écoutez une première fois.

Il y a trente secondes de pause: vous cochez les bonnes cases.

Vous écoutez une deuxième fois.

Il y a trente secondes de pause:vous complétez vos réponses.

1 Tu vas chez qui? – Chez Martine

2 Tu vas chez qui? – Je vais chez Julien

3 Tu rentres tard? – Je ne sais pas

4 Qu’est-ce que tu vas faire? – Réparer son

ordinateur

Leçon 10

Dialogue

Vous allez entendre un dialogue dans un magasin.

Écoutez Répondez par VRAI ou FAUX.

Écoutez une seconde fois pour compléter.

VRAI FAUX

1 La jeune fille préfère la jupe écossaise

2 La jeune fille achète une jupe et un pull

3 La jeune fille prend un pull rouge

4 Le pull cỏte 67 euros

Leçon 11