Nghiên cứu quy hoạch, thiết kế và quản lý khai thác hệ thống biển báo đường bộ thành phố quảng ngãi

Tình trạng mất trật tư giao thông do các biển báo cấm đỗ xe, biển chỉ dẫn, hiệu lệnh sử dụng không đúng vị trí dẫn đến các phương tiện lưu thông trong thành phố đậu đỗ không đúng nơi quy

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

DƯƠNG SONG QUÂN

NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH, THIẾT KẾ VÀ QUẢN LÝ KHAI THÁC HỆ THỐNG BIỂN BÁO ĐƯỜNG BỘ THÀNH

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHAN CAO THỌ

Phản biện 1: TS Nguyễn Hồng Hải

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Quang Đạo

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Kỹ thuật xây dựng công giao thông tại Trường Đại học

Bách khoa vào ngày 21 tháng 01 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Trung tâm Học liệu, Đại học Đà Nẵng tại Trường Đại học

Bách khoa

Thư viện Khoa Xây dựng cầu đường, Trường Đại học Bách khoa – ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài

Thành phố Quảng Ngãi là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Quảng Ngãi, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật và an ninh - quốc phòng của tỉnh Quảng Ngãi Tình trạng mất trật tư giao thông do các biển báo cấm đỗ xe, biển chỉ dẫn, hiệu lệnh

sử dụng không đúng vị trí dẫn đến các phương tiện lưu thông trong thành phố đậu đỗ không đúng nơi quy định, đậu đỗ trong vùng hoạt động của các nút giao thông, các tuyến đường nhỏ hẹp gây ùn tắc cục

bộ tại một số vị trí, đặc biệt vào giờ cao điểm Hệ thống biển báo trên một số tuyến đường chưa đạt yêu cầu về kích thước, chiều cao, màu sắc và hiệu quả tầm nhìn vì đã quá cũ so với quy chuẩn mới của quốc gia (QCVN 41-2016) nhưng các bộ phận quản lý đô thị vẫn chưa điều chỉnh cho phù hợp

Hệ quả của tình trạng biển báo nêu trên là hàng năm các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng hay va quẹt không có chiều hướng giảm mà nguy cơ gia tăng ngày càng cao Xuất phát từ đó, cần phải chuyên sâu nghiên cứu quy hoạch, thiết kế và quản lý khai thác hệ thống biển báo đường bộ thành phố Quảng Ngãi, sớm ứng dụng vào thực tiễn trong thành phố Quảng Ngãi và góp phần nâng cao hiệu quả khai thác sử dụng các tuyến đường

2 Mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Mục tiêu nghiên cứu:

Thông qua các kết quả khảo sát, đánh giá hiện trạng hệ thống biển báo trong thành phố Quảng Ngãi, chỉ ra những tồn tại, khiếm khuyết và sự không phù hợp của hệ thống biển báo đường bộ qua đó

đề xuất các giải pháp qui hoạch, thiết kế và quản lý khai thác hệ thống biển báo đường bộ trên cơ sở tham chiếu các tiêu chuẩn, qui chuẩn trong và ngoài nước nhằm nâng cao khả năng khai thác của mạng lưới đường và đảm bảo trật tự giao thông trong thành phố

- Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống biển báo trong đô thị Quảng Ngãi

- Phạm vi nghiên cứu: Toàn bộ các tuyến đường trong phạm

vi thành phố Quảng Ngãi

3 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lý thuyết: Phương pháp phân tích và tổng hợp

lý thuyết

- Nghiên cứu thực nghiệm: Tổ chức điều tra tại thực địa hiện trạng giao thông, các nút giao thông, tuyến đường huyết mạch và đề xuất các giải pháp điều chỉnh hệ thống biển báo cho phù hợp

4 Ý nghĩa khoa học của đề tài:

Trên cơ sở số liệu thống kê, điều tra, đo đạc thực tế, các số liệu tính toán tin cậy và tham chiếu các tiêu chuẩn, qui chuẩn hiện hành, các giải pháp đề xuất sẽ là cơ sở cho việc định hướng qui hoạch, thiết kế và quản lý khai thác hệ thống biển báo đường bộ phù hợp với điều kiện thực tế về hệ thống hạ tầng giao thông về điều kiện giao thông ở thành phố Quảng Ngãi góp phần hướng đến một đô thị phát triển bền vững

5 Bố cục của đề tài

Chương 1 Giới thiệu tổng quan về biển báo giao thông Chương 2 Đánh giá thực trạng hệ thống biển báo giao thông đường bộ trong đô thị

Chương 3 Giải pháp quy hoạch, TK và QLKT hệ thống biển báo giao thông thành phố Quảng Ngãi

Chương 4 Ứng dụng thiết kế biển báo cho tuyến đường Nguyễn Tự Tân, đoạn từ đường Phan Đình Phùng đến đường Trương Định

Kết luận và kiến nghị

Phụ lục

6 Tổng quan về tài liệu nghiên cứu

Nguồn tài liệu nghiên cứu chủ yếu dựa vào tài liệu giảng dạy bậc cao học; các sách, các quy phạm của Nhà nước về quy định hệ thống biển báo hiệu đường bộ Việt Nam, một số luận văn liên quan đến quy hoạch phát triển đô thị và định hướng đến năm 2030 của thành phố Quảng Ngãi

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ BIỂN BÁO GIAO THÔNG 1.1 Tổng quan về biển báo giao thông

1.1.1 Một số khái niệm chung:

1.1.2 Lịch sử phát triển của biển báo giao thông

1.1.3 Chức năng của biển báo giao thông

Hệ thống biển báo giao thông giữ một vị trí khá quan trọng trong việc điều khiển giao thông trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng Cùng với CSGT và đèn tín hiệu giao thông, hệ thống biển báo giao thông đã tạo nên tính trật tự, an toàn, giúp các phương tiện tham gia giao thông được lưu thông, đi lại tránh ùn tắc và hạn chế tai nạn

Với những đoạn đường vắng vẻ hay các khu vực đông dân cư nơi có mật độ giao thông là khác nhau mà các lực lượng CSGT không thể nào mà túc trực một cách liên tục được để có thể phân luồng được thì khi đó, hệ thống các biển báo giao thông đường bộ sẽ làm thay công việc đó Giúp giao thông giảm ùn tắc, an toàn cũng như tiết kiệm thời gian cho người tham gia giao thông

1.2 Một số quan điểm trong thiết kế biển báo giao thông

1.2.1 Quan điểm về biển báo giao thông trên thế giới

- Hệ thống biển báo chỉ dẫn trên thế giới có kích thước lớn,

kích cỡ chữ to, rõ ràng, dễ đọc, dễ nhận thấy từ xa, tạo điều kiện cho người điều khiển phương tiện giao thông xử lý kịp thời từ xa Vấn đề này tại Việt Nam, biển báo chỉ dẫn kích thước còn nhỏ, khó có thể nhận biết từ xa, dẫn đến tình trạng người điều khiển phương tiện giao thông không kịp xử lý từ xa, hạn chế công năng của biển báo chỉ dẫn

- Tại những vị trí nút giao thông có vòng xuyến, được bố trí biển báo nhường đường cho dòng xe ưu tiên trong vòng xuyến, điều này tăng tính an toàn giao thông trong quá trình nhập dòng và hoạt động trong vòng xuyến Hiện nay, ở Việt Nam tại các vị trí nút giao thông có vòng xuyến, rất ít thấy loại biển báo này, dẫn đến tình trạng

xe lưu thông từ ngoài vòng xuyến nhập dòng vào trong hoạt động của vòng xuyến vẫn không giảm tốc độ, gây nguy hiểm đến an toàn giao thông

- Một số quốc gia Châu Âu để tăng khả năng quan sát của các tài xế và phát huy tốt hơn hiệu quả các biển báo hiệu đường bộ (đặc biệt các biển báo cấm) đã sử dụng cách thức sơn trực tiếp biển báo lên hệ thống đường

- Một số công nghệ tiên tiến đang được áp dụng rộng rãi trên thế giới như: hệ thống tín hiệu giao thông e-ink (là công nghệ màn hình tiêu thụ điện năng cực thấp, với nội dung hiển thị rõ ràng) và công nghệ ITS là công nghệ mới phát triển, được sử dụng để giải quyết các vấn đề của giao thông đường bộ, bao gồm tai nạn và ùn tắc giao thông ITS sử dụng các tiến bộ của công nghệ thông tin và viễn thông để liên kết giữa con người, hệ thống đường giao thông và phương tiện giao thông lưu thông trên đường thành một mạng lưới thông tin và viễn thông phục vụ cho việc lưu thông tối ưu trên đường cao tốc Đây là hệ thống bao gồm các phương tiện truyền hình, nối

mạng quản lý toàn quốc Nhà quản lý chỉ cần ngồi một chỗ vẫn có thể bao quát được toàn bộ hệ thống đường toàn quốc

1.2.2 Các quan điểm về hệ thống biển báo ở đô thị Việt Nam:

1.2.2.1 Phân loại biển báo hiệu

Biển báo hiệu trên đường cao tốc và đường đối ngoại phải phù hợp với các quy định nêu tại các Điều ước quốc tế mà Việt Nam

là thành viên

- Nhóm biển báo cấm

- Nhóm biển báo nguy hiểm

- Nhóm biển báo hiệu lệnh

- Nhóm biển báo chỉ dẫn

- Nhóm biển phụ, biển viết bằng chữ

1.2.2.2 Kích thước của biển báo:

- Quy chuẩn này quy định các thông số về kích thước biển, hình

vẽ trong biển và chữ viết tương ứng với đường đô thị có hệ số là 1

Hình 1.9 Kích thước các loại biển báo chính

Bảng 1.1 Kích thước cơ bản của biển báo hệ số 1

Loại biển Kích thước Độ lớn

Biển báo bát

giác

Đường kính ngoài biển báo, D 60

Độ rộng viền trắng xung quanh, B 3

Biển báo tam

giác

Chiều dài cạnh của hình tam giác, L 70 Chiều rộng của viền mép đỏ, B 5 Bán kính lượn tròn của viền mép đỏ, R 3,5 Khoảng cách đỉnh cung tròn đến đỉnh tam giác

cơ bản, C

3

Bảng 1.2 Hệ số kích thước biển báo

cao tốc

Đường đôi ngoài đô thị

Đường ôtô thông thường

Đường

đô thị

Biển báo cấm, biển hiệu

lệnh, biển báo nguy hiểm

và cảnh báo

1.2.2.3 Chữ viết và màu sắc của biển

1.2.2.4 Vị trí đặt biển báo theo chiều dọc và ngang đường 1.2.2.5 Độ cao đặt biển và ghép biển

1.3 Kết luận

Ở Việt Nam, các tiêu chuẩn, quy chuẩn về hệ thống biển báo giao thông được thiết kế, phân loại từng nhóm biển báo tương đối đầy đủ, hệ số kích thước biển báo được thiết kế phụ thuộc vào từng loại cấp đường, tốc độ khai thác của từng tuyến đường Tuy nhiên, thực tế khai thác các tuyến đường đô thị vẫn còn tình trạng ùn tắc giao thông, hệ thống biển báo được lắp đặt cho từng địa phương trên

cả nước nói chung và thành phố Quảng Ngãi nói riêng vẫn còn chưa

phù hợp gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn giao thông đường phố, tính mạng, tiền của và môi trường sống của người dân

Vì vậy, cần phải nghiên cứu, điều tra khảo sát thực trạng biển báo của địa phương, đưa ra các vấn đề bất cập của hệ thống biển báo giao thông đô thị Từ đó có được cái nhìn tổng quát và phương án thiết kế, quy hoach hệ thống biển báo giao thông đô thị trong thành phố Quảng Ngãi

CHƯƠNG 2 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HỆ THỐNG BIỂN BÁO GIAO

THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRONG ĐÔ THỊ

2.1 Hiện trạng biển báo giao thông trong đô thị ở Việt Nam

- Biển báo hiệu giao thông nhằm chỉ dẫn người tham gia giao thông thực hiện đúng luật giao thông, bảo đảm an toàn khi lưu thông trên các tuyến đường Tuy nhiên, trên thực tế, hệ thống biển báo có hàng trăm loại, với rất nhiều bất cập khiến người tham gia giao thông như lạc vào "ma trận" Biển báo đặt quá nhiều, rối rắm trên một tuyến đường, gây ức chế cho người tham gia giao thông

- Tình trạng biển báo giao thông bị che khuất do vật cản, bị che khuất bởi chính biển báo giao thông khác thường xuyên xuất hiện trên rất nhiều con đường, tuyến phố tại các thành phố ở Việt Nam Đây là một trong những nguyên nhân khiến các phương tiện vi phạm giao thông hoặc xảy ra va chạm khi lưu thông trên đường Việc lắp đặt một số biển báo cấm, biển báo hạn chế tốc độ trên vỉa hè bị che khuất bởi các bảng hiệu, bảng quảng cáo, cây cối, mái che của nhà dân, hàng quán ven đường, xe tải đậu bên lề làm lái xe khó nhận ra Người lái xe các phương tiện xe hơi vừa phải luôn tập trung nhìn phía trước để đề phòng các xe máy đi sát bên, đề phòng các

trường hợp, các chướng ngại vật bất ngờ xảy ra trên đường vừa phải luôn để ý trong các bảng hiệu, cây cối, xe cộ để phát hiện một biển báo hạn chế tốc độ hay biển báo cấm dừng xe, để tuân thủ cho đúng thì rất dễ mất tập trung và gây tai nạn

- Thực trạng biển báo cắm sai quy định, cắm biển báo gây khó hiểu cho người tham gia giao thông vẫn còn nhiều tại các thành phố trên cả nước, biển báo cắm rối ren, chồng chéo lên nhau gây cho người dân cảm giác đây cũng là những chướng ngại vật trên vỉa hè

2.2 Hiện trạng biển báo giao thông trong đô thị thành phố Quảng Ngãi

Thành phố Quảng Ngãi có 139 tuyến đường được đặt tên với tổng số 1.123 bộ biển báo (bao gồm cả trụ và biển báo) Trong thời gian qua, để nâng cao trật tự an toàn giao thông trong địa bàn thành phố Tỉnh Quảng Ngãi đã cho nâng cấp, cải tạo và cập nhật lại một số biển báo đường bộ theo quy chuẩn mới của quốc gia, tuy nhiên hiện nay, số lượng biển báo còn chưa đúng quy cách vẫn còn hiện hữu trên nhiều tuyến đường, cụ thể:

- Nâng cấp, cải tạo lại 799 bộ biển báo, trong đó có 818 trụ

và 937 biển báo các loại

- Biển báo chưa nâng cấp, cải tạo còn lại 324 bộ biển báo, trong đó có 330 trụ và 324 biển báo các loại

2.2.1 Thực tế sử dụng biển báo hiệu đường bộ trong thành phố Quảng Ngãi

- Tuyến đường Tôn Đức Thắng (nằm ở đê bao sông Trà Khúc): Nối từ cầu Trà Khúc đến cầu đường sắt Trường Xuân, bề rộng phần xe chạy: 2x4,5=9m, không có phân cách, vỉa hè: 2x2m Tuyến đường có lưu lượng lớn vào ban đêm vì cho phép kinh doanh buôn bán và chợ đêm Tuy nhiên tổ chức giao thông chưa tốt, dễ xảy ra tai

nạn giao thông

Hiện trạng biển báo: Tại đầu tuyến đặt cùng một lúc 3 biển báo trái ngược nhau: Biển báo hiệu đường cấm toàn bộ các loại xe cơ giới và xe thô sơ, biển cấm ô tô khách trên 9 chỗ ngồi, xe tải có tải trọng không quá 3,5 tấn và biển báo hạn chế tải trọng đối với các loại phương tiện có tổng tải trọng không quá 10 tấn Đồng thời trên tuyến đường này còn có rất nhiều biển báo hạn chế tải trọng 10 tấn tại các ngã ba

- Tuyến đường Hai Bà Trưng: Nối từ vòng xoay đường Quang Trung đến đường Nguyễn Chí Thanh, bề rộng phần xe chạy: 8x2=16m, dùng vạch sơn liền thay thế dải phân cách, vỉa hè: 2x5,5m Tuyến đường có lượng xe lưu thông tương đối lớn với các thành phần xe: container, xe máy và ô tô con Việc kiểm soát ra vào chưa tốt, xe

di chuyển với tốc độ cao, còn thiếu biện pháp tổ chức giao thông tại các vị trí đường giao

Hiện trạng biển báo: Trên tuyến đã bố trí biển báo cấm xe tải trọng và xe khách vào các tuyến đường ngang, đường nhánh của đường Hai Bà Trưng, tuy nhiên cách bố trí biển báo không rõ ràng gây nhầm lẫn cho người lái xe không phân biệt được biển báo áp dụng cho tuyến đường chính hay đường nhánh

- Tuyến đường Tô Hiến Thành: Nối từ đường Chu Văn An đến đường Trương Định, bề rộng phần xe chạy: 5,25x2 = 10,5m, không có dải phân cách giữa, vỉa hè: 2x0,75m Tuyến đường bố trí hệ thống an toàn giao thông tương đối hợp lý, tuy nhiên trên tuyến bị vướng công tác giải phóng mặt bằng khoảng 20m, tạo con đường

"thắt cổ chai", gây mất tác dụng của biển báo được lắp đặt trong phạm

vi vướng giải phóng mặt bằng

- Tuyến đường Phạm Văn Đồng: Nối từ đường Lê Trung

Đình đến đường Cao Bá Quát, bề rộng phần xe chạy: 7,5+2+7,5=17m, có dải phân cách giữa, vìa hè: 2x6,0m Tuyến đường

có quảng trường tỉnh, nơi vui chơi dành cho trẻ em và cửa hàng kinh doanh buôn bán, vì vậy các thành phần xe chủ yếu là xe máy và xe ô

tô con

Hiện trạng biển báo: Một số biển báo chưa cập nhật các thay đổi thông tin trên tuyến dẫn đến người tài xế không thể biết chính xác được thông tin phía trước Dưới đây là hình ảnh biển báo phía trước

có chợ tuy nhiên thực tế chợ đã được quy hoạch ở địa phương các

- Tuyến đường Quang Trung: Nối từ đường Tôn Đức Thắng đến đường Lý Thường Kiệt, bề rộng phần xe chạy: 5,25x2 = 10,5m, không có dải phân cách giữa, vỉa hè: 2x5,25m Lượng xe lưu thông lớn, đặc biệt vào giờ cao điểm với các thành phần xe máy và xe ô tô con Tổ chức giao thông tương đối đầy đủ

Hiện trạng biển báo: Đây là tuyến đường có hệ thống biển báo đa dạng nhất thành phố, tuy nhiên tình trạng biển báo bị che khuất

và siêu vẹo xảy ra phổ biến trên tuyến, đồng thời tổ chức giao thông trên tuyến còn nhiều bất cập

- Tuyến đường Nguyễn Nghiêm: Nối từ đường Quang Trung đến đường Nguyễn Du, bề rộng phần xe chạy: 5,25x2=10,5m, không

có dải phân cách, vỉa hè: 2x4,0m Là tuyến đường có nhiều cửa hàng kinh doanh buôn bán và chợ trung tâm thành phố nên lượng xe lưu thông trên tuyến là lớn, thành phần xe chủ yếu là xe máy và xe ô tô con Tổ chức giao thông trên tuyến còn thiếu thông tin cảnh báo cho người lái xe

Hiện trạng biển báo: Trên tuyến đường là Khu chợ trung tâm của thành phố, tuy nhiên trên cả tuyến không lắp đặt biển báo hiệu cảnh báo để người lái xe giảm tốc độ

- Tuyến đường Phạm Quang Ảnh: Nối từ đường Hai Bà Trưng đến đường Tôn Đức Thắng, bề rộng phần xe chạy: 3,5x2=7,0m, không có dải phân cách, vỉa hè: 5,5+4,5m Trên tuyến có trường trung học phổ thông Nguyễn Bỉnh Khiêm nên vào giờ cao điểm có mật độ phương tiện tham gia giao thông là khá cao Tổ chức giao thông còn sơ sài, chưa được đầu tư kỹ

Hệ thống biển báo trên tuyến còn chưa cập nhật điều chỉnh theo các tiêu chuẩn hiện hành

* Nhìn chung, qua khảo sát một số tuyến đường trên thành phố Quảng Ngãi, có thể kết luận một số bất cấp nổi trội như sau:

- Biển báo không có hiệu quả được đặt trên một số tuyến đường "thắt cổ chai", cụ thể: Đường Tô Hiến Thành, đường Nguyễn Chí Thanh, đường Nguyễn Đình Chiểu, đường Nguyễn Công Phương, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm,

- Biển báo siêu vẹo, đỗ ngã, bị che khuất: Đường Quang Trung, đường Bùi Thị Xuân, đường Đinh Tiên Hoàng, đường Trần Hưng Đạo, đường Nguyễn Nghiêm,

- Hiệu lực của hệ thống biển báo chồng lấn lên nhau, cụ thể: Đường Tôn Đức Thắng, đường Trương Định, đường Hoàng Văn Thụ,

- Thông tin biển báo không đúng thực tế, thiếu thông tin phía trước cho người điều khiển giao thông: Đường Phạm Văn Đồng, đường Nguyễn Nghiêm, đường Lê Trung Đình, đường Lê Đình Cẩn, đường Hai Bà Trưng,

- Biển báo lắp đặt chưa đạt yêu cầu kỹ thuật theo quy phạm: Đường Phạm Quang Ảnh, đường 30 tháng 4, đường Cao Bá Quát, đường Nguyễn Tự Tân

2.2.2 Phân loại nhóm đường hiện trạng theo cấp kỹ thuật đường đô thị