Trong xu hướng hội nhập và toàn cầu hoá đang diễn ra mạnh mẽ, nền kinh tế thế giới thực sự là một tổng thể chứa đựng nền kinh tế các quốc gia và khu vực trên phạm vi toàn cầu. Quốc tế hoá và khu vực hoá kinh tế là những quá trình khách quan không đảo nghịch. Chúng tạo ra cơ hội lớn chưa từng có trong lịch sử, nhưng đồng thời cũng là những thách thức lớn đối với sự phát triển của từng quốc gia, từng khu vực với tư cách là một bộ phận hữu cơ của nền kinh tế thế giới thống nhất. Lựa chọn chiến lược phát triển quốc gia trong những điều kiện mới nhất thiết phải tính dến quá trình quốc tế hoá và khu vực hoá nền kinh tế.Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với Việt Nam là kinh tế chậm phát triển, hiệu quả kinh tế thấp, dẫn đến nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế, luôn lâm vào thế yếu, bị thua thiệt trong cạnh tranh và hợp tác quốc tế. Sự tụt hậu về xa hơn về kinh tế sẽ là nguyên nhân dẫn đến mất ổn định về mặt chính trị, xã hội hạn chế khả năng củng cố an ninh bảo vệ chủ quyền.Trong bối cảnh như trên, Việt Nam cũng đã đề ra những giải pháp và phương hướng để thúc đẩy nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng ổn định. Một trong những giải pháp đó là tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Qua những kết quả đã thu được ta có thể thấy rằng nguồn vốn đầu tư nước ngoài có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế, tăng cường quan hệ đối ngoại với các nước trên thế giới. Để thấy rõ vai trò quan trọng của nguồn vốn đầu tư nước ngoài, ta hãy đi xem xét thực trạng nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Trang 1VAI TRÒ CỦA THÀNH PHẦN KINH TẾ CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA DƯỚI SỰ QUẢN LÝ CỦA
NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC TA HIỆN NAY.
LỜI MỞ ĐẦU
Trong xu hướng hội nhập và toàn cầu hoá đang diễn ra mạnh mẽ, nềnkinh tế thế giới thực sự là một tổng thể chứa đựng nền kinh tế các quốc gia vàkhu vực trên phạm vi toàn cầu Quốc tế hoá và khu vực hoá kinh tế là nhữngquá trình khách quan không đảo nghịch Chúng tạo ra cơ hội lớn chưa từng cótrong lịch sử, nhưng đồng thời cũng là những thách thức lớn đối với sự pháttriển của từng quốc gia, từng khu vực với tư cách là một bộ phận hữu cơ củanền kinh tế thế giới thống nhất Lựa chọn chiến lược phát triển quốc gia trongnhững điều kiện mới nhất thiết phải tính dến quá trình quốc tế hoá và khu vựchoá nền kinh tế.Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với Việt Nam là kinh tếchậm phát triển, hiệu quả kinh tế thấp, dẫn đến nguy cơ tụt hậu xa hơn vềkinh tế, luôn lâm vào thế yếu, bị thua thiệt trong cạnh tranh và hợp tác quốc
tế Sự tụt hậu về xa hơn về kinh tế sẽ là nguyên nhân dẫn đến mất ổn định vềmặt chính trị, xã hội hạn chế khả năng củng cố an ninh bảo vệ chủquyền.Trong bối cảnh như trên, Việt Nam cũng đã đề ra những giải pháp vàphương hướng để thúc đẩy nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng ổn định Mộttrong những giải pháp đó là tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài Quanhững kết quả đã thu được ta có thể thấy rằng nguồn vốn đầu tư nước ngoài
có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế, tăng cường quan hệđối ngoại với các nước trên thế giới Để thấy rõ vai trò quan trọng của nguồnvốn đầu tư nước ngoài, ta hãy đi xem xét thực trạng nguồn vốn đầu tư nướcngoài tại Việt Nam
Trang 2
NỘI DUNG
CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA VIỆT NAM
1 VAI TRÒ TÍCH CỰC
a Tăng khối lượng vốn đầu tư cho sản xuất trong nước.
Mục tiêu tổng quát của chiến lược phát triển kinh tế xã hội 10 năm 2010)
(2001-đặt ra là nhu cầu vốn đầu tư phát triển, trong đó riêng vốn đầu tư trực tiếpnước ngoài trong giai đoạn 2001-2005 khoảng 12 tỉ USD, vốn thực hiệnkhoảng 11 tỉ USD So với thời kì 5 năm trước( 1996-2000), thì mục tiêu nàykhông lớn song đây là thách thức lớn trong bối cảnh khủng hoảng tài chínhtiền tệ năm 1997, đồng vốn FDI vào nước ta có xu hướng giảm sút nghiêmtrọng, trong khi nhiều nước trong khu vực nhất là Trung Quốc đang tích cựccải thiện môi trường đầu tư và trở thành điểm hút mạnh nguồn vốn FDI.Thực tế này đòi hỏi Việt Nam phải đổi mới một cách khẩn trương, đồng bộ cơchế chính sách nhất là khâu điều hành để thực hiện thắng lợi mục tiêu thu hútnhiều hơn và sử dụng hiệu quả nguồn vốn FDI Về bản chất, FDI là đầu tưcủa nhà tư bản nước ngoài, chủ yếu là của các công ty xuyên quốc gia đểchiếm lĩnh thị trường và thu nhiều lợi nhuận, hoạt động trong khuôn khổ phápluật của nước sở tại và phù hợp với thông lệ quốc tế Ưu điểm của FDI làkhông để lại gánh nợ lâu dài cho nước nhận đầu tư như hình thức ODA và cácloại tín dụng khác( vay thương mại, phát hành cổ phiếu ra nước ngoài…) bởi
Trang 3vì, chính xác nhà đầu tư nước ngoài tự bỏ vốn và kinh doanh, trực tiếp thamgia xây dựng cơ sở hạ tầng, sản xuất kinh doanh, tồn tại lâu dài nên nhà đầu
tư không dễ dàng rút vốn như các loại vốn khác Mặt khác, nhà đầu tư có thểtriển khai nhanh, nhiều và bảo đảm tính hiệu quả của nhiều dự án.Hơn 15 nămqua, kể từ khi ban hành Luật đầu tư trực tiếp nước ngoài năm 1987, hoạt độngđầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quantrọng góp phần tích cực vào việc thực hiện những mục tiêu kinh tế xã hộiquan trọng, vào thắng lợi của công cuộc đổi mới, đưa đất nước ra khỏi khủnghoảng kinh tế, tăng cường thế và lực trên trường quốc tế Luật đầu tư nướcngoài sửa đổi tháng 12/ 1992 đã bổ sung thêm hình thức đầu tư theo hợp đồngBOT và qui chế BOT – một hình thức của FDI, áp dụng với đầu tư nướcngoài tại Việt Nam Tới nay, hình thức đầu tư BOT có vốn đầu tư nước ngoài
đã có 7 dự án với tổng vốn đầu tư lên tới hơn 2 tỉ USD đã được cấp giấy phépđầu tư vào các lĩnh vực sản xuất điện , nước, kinh doanh cảng biển nước sâu
và đều do các doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài đầu tư Các dự ánBOT hiện đang hoạt động tính đến tháng 6/ 2004 là 6 dự án với tổng số vốnhơn 1,3 tỉ USD Các dự án BOT và các dạng tương tự là hình thức đầu tư phổbiến ở các nước nhằm thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân để xây dựng côngtrình kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng mà thông thường nhà nướcphải bỏ vốn xây dựng, nhưng khả năng cân đối ngân sách còn hạn chế Xuấtphát từ đặc điểm đó, dự án BOT ở các nước chủ yếu do doanh nghiệp thuộckhu vực kinh tế tư nhân thực hiện từ nguồn vốn tự có và nguồn vốn vay dướihình thức “tài trợ dự án” Tại Việt Nam, ngoài nguồn vốn không có thuộcngân sách nhà nước, dự án BOT còn có thể thực hiện bằng vốn góp ngân sáchcủa nhà nước Điều đó đã tạo ra lợi thế thu hút vốn đầu tư nước ngoài Hiệnnay, có nhiều nhà đầu tư nước ngoài bày tỏ muốn tham gia đầu tư theo hìnhthức này, đặc biệt là trong lĩnh vực cung cấp nước sạch, sản xuất điện, côngtrình giao thông vận tải, kết cấu hạ tầng đô thị Như vậy đầu tư trực tiếp nướcngoài là một nội dung quan trọng, bước phát triển toàn cầu hoá và khu vực
Trang 4hoá, làm cho nền kinh tế các nước không chỉ quan hệ trao đổi với nhau màcòn lồng vào nhau tăng sự phụ thuộc, gắn bó lợi ích với nhau theo nguyên tắclợi cùng hưởng lỗ cùng chia
Tại Việt Nam, mức tích luỹ đầu tư xã hội có xu hướng tăng lên ( năm
2001 là 33,75% GDP, trong đó FDI chiếm 18,3% tổng vốn đầu tư xã hội).Hiệu quả của đầu tư nước ngoài tại Việt Nam là khá khả quan Tính đến năm
2003, các dự án FDI đạt tổng doanh thu xấp xỉ 70 tỉ USD( không kể dầu khí),giai đoạn 2001-2002 đạt 24,7 tỉ USD, trung bình tăng 20%/ năm Tỷ trọng củakhu vực FDI trong tổng giá trị xuất khẩu của cả nước trong giai đoạn từ 2001-
2003 là 24,4%-31,4%( không kể dầu khí) Cũng theo số liệu của bộ KH&ĐT,trong 4 tháng đầu năm 2004 đã có 139 dự án FDI được cấp phép với khoảng
470 triệu USD và 57 dự án xin tăng vốn đầu tư (trên 420 triệu USD) đưa tổng
số vốn vào nước ta tăng lên 870 triệu USD Theo tính toán của bộ đầu tư thì
dự kiến năm 2004 sẽ đạt đỉnh điểm thu hút vốn FDI kể từ năm 1997 (vượtmức 3,1 tỉ USD) Để đạt mục tiêu phát triển kinh tế bình quân 7,5% trong kếhoạch 5 năm 2001-2005, trong điều kiện chỉ số ICOR ở mức cao ( hiện naytrên 5 lần), đòi hỏi mức tích luỹ đầu tư phải đạt trên 35% Theo tính toán, khảnăng huy động tối đa trong nước chỉ khoảng 60-70%, còn lại phải huy động
từ các nguồn vốn bên ngoài, trong đó đáng kể là FDI( hiện nay chiếm khoảnghơn 2/3 vốn nước ngoài) để bảo đảm cho sự tích luỹ vốn cho quá trình côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Như vậy vốn đầu tư nước ngoài đã và đangchiếm một vị trí quan trọng trong tổng vốn đầu tư xã hội (khoảng 20%) và tỉ
lệ đóng góp vào GDP cũng tăng đều đặn qua các năm (năm 2003 là 14,3%)
Nó là một phần không thể thiếu trong bản thể nền kinh tế
tế mũi nhọn và tăng số việc làm.
Thu hút và sử dụng hiệu quả cao FDI là một nội dung quan trọng của việcthực hiện chủ động hội nhập kinh tế quốc tế theo tinh thần phát huy tối đa nộilực nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế bảo đảm độc lập tự chủ và định hướng
Trang 5xã hội chủ nghĩa nhằm: đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng số laođộng việc làm, tạo ra những ngành công nghiệp mũi nhọn từ đó nâng caonăng lực cạnh tranh của các sản phẩm, doanh nghiệp và nền kinh tế.
- Sự chuyển dịch cơ cấu trong nền kinh tế: Cùng với hai xu hướng của sựchuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế đang diễn ra trên thế giới là:
+ Chuyển dịch từ khu vực sản xuất sang khu vực dịch vụ, sự dịch chuyểnnày thường diễn ra ở các nước có nền kinh tế phát triển cao chịu ảnh hưởnhtác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật
+Chuyển dịch trong nội bộ khu vực sản xuất vật chất, chủ yếu là chuyểndịch cơ cấu từ khu vực nông nghiệp sang khu vực công nghiệp Xu hướng nàythường diễn ra ở các nước đang phát triển, gắn liền với quá trình công nghiệphoá
Với điều kiện của nước ta hiện nay, đang trong quá trình công nghiệphoá, mở cửa nền kinh tế, với xu hướng toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới và dotác động của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật đại và quan trọng hơn là nước
ta đã thu hút được một nguồn lớn vốn đầu tư nước ngoài nên chúng ta có thểtiến hành cùng một lúc hai sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên Sự chuyển dịch
cơ cấu kinh tế theo ngành thể hiện tương đối rõ nét ở sự thay đổi cơ cấu tổngsản phẩm trong nước (GDP) Tỉ trọng của nông-lâm-ngư nghiệp tăng lên đếnnăm 1988 rồi sau đó giảm dần Tỉ trọng của ngành công nghiệp giảm cho tớinăm 1990 do sự xáo trộn của cơ chế nhưng hiện nay do nguồn vốn đầu tưtăng lên nên ngành công nghiệp đang bước sang một giai đoạn mới Khu vựcdịch vụ tăng khá nhanh, từ năm 1992 đã vượt phần tỉ trọng của khu vực nông-lâm-ngư nghiệp Hiện nay tỉ trọng của ngành công nghiệp và dịch vụ chiếm58,6% trong ngành kinh tế quốc dân
Bên cạnh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành thì trong nội bộ cácngành kinh tế cũng có sự chuyển dịch Nếu như trước kia, công nghiệp nặngđược chú trọng phát triển thì hiện nay công nghiệp nhẹ và thực phẩm đượcchú trọng phát triển Các công ty thực phẩm, công ty sản xuất hàng tiêu dùng
Trang 6có vốn đầu tư nước ngoài đã hình thành ngày càng nhiều hơn, chẳng hạn nhưhàng may mặc có Piere Cacdin An Phươc, Hanosimec, Hafaco,…Đặc biệt làcác ngành thuộc kết cấu hạ tầng được chú trọng đầu tư thông qua con đườnghợp tác đầu tư nước ngoài như ngành bưu điện, bảo hiểm, thông tin liên lạc( AIA, Prudential, Mobile Phone,…)
-Tăng số lượng việc làm: Kể từ khi có vốn đầu tư nước ngoài, số việclàm được tạo ra là 665 nghìn việc làm trực tiếp và hơn 1 triệu việc làm có liênquan cho người lao động Do sự chuyển dịch về mặt cơ cấu nên số lương laođộng làm việc trong các khu vực công nghiệp,nông nghiệp, dịch vụ cũng có
sự biến đổi Số lượng lao động đang tăng mạnh ở khu vực công nghiệp vàdịch vụ Hiện nay tỉ lệ làm việc trong khu vực này là vào khoẩng gần 50%trong cơ cấu nền kinh tế quốc dân Với việc hình thành các công ty liên doanh
sử dụng vốn đầu tư nước ngoài, với đòi hỏi khắt khe về trình độ, tri thức vàviệc trả công chính xác với những gì mà người lao động bỏ ra thì đây thực sự
là một cơ hội với lao động trẻ Việt Nam Số lượng các công ty hình thànhcũng tỉ lệ thuận với số việc làm được tạo ra Đây thực sự là một giải pháp vớivấn việc làm, một vấn đề rất nhạy cảm ở Việt Nam hiện nay
- Hình thành các ngành kinh tế mũi nhọn: Mặt khác, thông qua việc đẩymạnh thu hút vốn đầu tư FDI để hình thành một số ngành kinh tế mũi nhọnnhư công nghiệp điện tử, công nghiệp chế biến, công nghiệp điện tử, du lịch
…, tranh thủ công nghệ nguồn của các nước có nền khoa học công nghệ tiêntiến, kinh nghiệm quản lí, mở rộng thị trường góp phần hình thành đồng bộ cơchế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.Theo tổngcông ty Điện lực Việt Nam, trong giai đoạn 2001-2010, Việt Nam có kếhoạch xây dựng và đưa vào vận hành 32 nhà máy điện, với tổng vốn đầu tưnước ngoài khoảng 305 nghìn tỉ đồng( tương đương với 20 tỉ USD)
c. Nâng cao trình độ khoa học công nghệ, kinh nghiệm quản lí và mở
rộng thị trường xuất khẩu
Trang 7Đối với các nước đang phát triển, đầu tư trực tiếp nước ngoài có tácdụng hỗ trợ một cách đồng bộ về vốn về kĩ thuật công nghệ, về thị trường vàkinh nghiệm quản lí.Như vậy đầu tư trực tiếp nước ngoài trở thành một trongnhững nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát triển, thúc đẩy chuyển dịch cơcấu theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá như: nâng cao năng lực quản lí,trình độ khoa học công nghệ và mở rộng thị trường xuất khẩu góp phần mởrộng quan hệ đối ngoại và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Vai trò đó càngquan trọng hơn khi nước ta đang trong tiến trình công nghiệp hoá hiên đạihoá, phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa có sựtham gia quản lí của nhà nước.
- Nâng cao trình độ khoa học công nghệ: Nước ta vốn đi lên từ một nềnkinh tế nông nghiệp là chủ yếu, lại phải chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh.Nền kinh tế mang nặng tính chật tự cung tự cấp, công nghiệp nhỏ bé lạc hậu,các ngành dịch vụ chưa phát triển Chiến tranh kéo dài làm tổn hao về người
và của, nhiều cơ sở công nghiệp mới được khôi phục và xây dựng đã bị tànphá, đường xá và cơ sở hạ tầng kĩ thuật bị hư hỏng nặng, đời sống xã hội bị
hư hỏng nặng Do đó việc phát triển kinh tế xã hội trong quá trình đổi mới củanước ta là cả một khó khăn lớn Nền kinh tế nước ta muốn theo kịp các cườngquốc trên thế giới thì không thể không áp dụng khoa học công nghệ tiên tiến.Công nghệ là động lực mạnh mẽ nhất đối với sự phát triển xã hội loài người.Trong nền kinh tế thị trường, công nghệ được coi là vũ khí cạnh tranh mạnh
mẽ nhất Nhờ công nghệ tiên tiến hơn chất lượng sản phẩm sẽ tốt hơn, năngsuất cao hơn, chi phí sản xuất sẽ giảm dẫn đến giá thành hạ tạo ra ưu thế cạnhtranh trên thị trường Công nghệ là một trong ba yếu tố tạo ra sự tăng trưởngkinh tế: tích luỹ tư ban, dân số và lực lượng lao động và tiến bộ khoa họccông nghệ Tiến bộ công nghệ thông qua đổi mới công nghệ tạo ra năng suấtlao động cao Công nghệ là phương tiện hữu ích để nâng cao các chỉ tiêu phảnánh sự phát triển của một quốc gia chẳng hạn như chỉ tiêu HDI, chỉ tiêu pháttriển nhân lực Nếu như trước kia các nước phải mất tới hàng chục năm mới
Trang 8tạo ra và áp dụng được các phát minh khoa học kĩ thuật thì hiện nay nước ta
có thể thừa hưởng thành quả lao động đó Các doanh nghiệp nước ngoàikhông chỉ mang theo đồng vốn đầu tư vào nước ta mà họ còn mang theo côngnghệ khoa học kĩ thuật vào Điều đó có được là do bất kì một doanh nghiệpnào khi bỏ vốn ra đầu tư cũng đều mong sẽ thu được lợi nhuận tối đa nên họ
sẽ đầu tư trang thiết bị khoa học kĩ thuật để cho ra mức sản lượng tối đa ứngvới chất lượng tốt nhất Các trang thiết bị đó là: dây chuyền sản xuất hiện đại,cách chọn nguyên liệu đầu vào, cấc chương trình marketing mix… Thông qua
đó chúng ta có thể học tập được các kinh nghiệm sản xuất, cách áp dụngthành tựu khoa học kĩ thuật một cách hiệu quả nhất, để từ đó trình độ củangười lao động nước ta được nâng cao Đây chính là một giải pháp tốt đểnâng trình độ nnền kinh tế Việt Nam lêm một tầm cao mới
- - Nâng cao trình độ quản lí: Trong bối cảnh hiện nay, khi nước ta mới
được 30 năm độc lập trình độ quản lí nền kinh tế còn khá quan liêu bao cấp,thủ tục hành chính còn rườm rà phức tạp, việc phân công lao động là chưađồng bộ từ trung ương cho tới địa phương… thì việc cải tổ lại bộ máy quản línền kinh tế là rất cần thiết Điều này là không hề dễ dàng, muốn làm được đòihỏi phải có đội ngũ lãnh đạo có một trình độ bao quát lớn, có năng lực thực
sự Môi trường làm việc trong các doanh nghiệp liên doanh với nước ngoàiphần nào đáp ứng được nhu cầu này Trong các doanh nghiệp liên doanh, họ
sẽ áp dụng phương pháp quản lí tiên tiến của các nước phát triển trên thế giớigiảm bớt gánh nặng về thủ tục hành chính rườm rà Đối với sự điều hành của
hệ thống luật pháp nước sở tại thì thành phần kinh tế có vốn đầu tư nướcngoài có mối quan hệ tác động hai chiều Doanh nghiệp đó chịu sự tác độngcủa luật pháp và tác động ngược trở lại để làm cho hệ thống pháp luật đượchoàn chỉnh hơn Nó phát triển và hoạt động tuân theo đúng pháp luật, sự sởhữu của nó được thừa nhận và bảo hộ tại Việt Nam, doanh nghiệp có vốn đầu
tư nước ngoàI là một pháp nhân theo pháp luật Việt Nam Pháp luật chấpnhận và khuyến khích chuyển vào Việt Nam vốn, công nghệ hiện đại và kinh
Trang 9nghiệm quản lí tiên tiến của nước ngoài Đồng thời nó cũng chỉ rõ ra bất cập,điều chưa hợp lí trong hệ thống luật của nước sở tại Kết quả thu được mangtính đột phá như: quyền của nhà đầu tư đã được mở rộng (nhà đầu tư cóquyền chủ động lựa chọn dự án đầu tư, thời điểm đầu tư, tỉ lệ góp vốn phápđịnh…); mở rộng quyền tự chủ của doanh nghiệp ( các doanh nghiệp FDIđược mở chi nhánh văn phòng đại diện ở nước ngoài để tạo điều kiện thuậnlợi cho hoạt động của doanh nghiệp có phạm vi kinh doanh trong và ngoàinước); ưu đãi đầu tư thông qua thuế suất…Tất cả những chính sách này chothấy các chính sách qui định cơ chế quản lí thương mại đã thông thoáng hơn,đây là dấu hiệu tốt của bộ máy quản lí kinh tế ở Việt Nam trong thời kì đổimới.
- Mở rộng thị trường xuất khẩu: Từ khi có vốn đầu tư nước ngoài số lượngsản phẩm được tạo ra nhiều hơn, nó không chỉ đáp ứng được nhu cầu trongnước mà còn phục vụ cho xuất khẩu, từ đó nó làm tăng tổng thu nhập quốcdân của Việt Nam Trình độ phát triển của một đất nước được đánh giá thôngqua cán cân xuất nhập khẩu Nước ta mặc dù nhập siêu vẫn cao hơn xuất siêunhưng trong những năm gần đây quy mô và tốc độ xuất khẩu liên tục được
mở rộng và gia tăng Các doanh nghiệp FDI luôn có tốc độ tăng cao và chiếm
tỉ trọng lớn trong kim nghạch xuất khẩu (chiếm hơn 50% tổng kim nghạchxuất khẩu của cả nước) Sự chuyển dịch cơ cấu mặt hàng đối với các thịtrường chủ yếu cũng có chuyển biến tích cực Đặc biệt là thị phần vào thịtrường Mĩ tăng mạnh từ sau Hiệp định thương mại Việt- Mĩ có hiệu lực đếnnăm 2003 Nhiều ngành sản xuất mới thu hút đông đảo lao động xã hội nhưdệt may, thuỷ hải sản…được hình thành và phát triển mạnh góp phàn tạo việclàm tăng thu ngoại tệ để phục vụ sản xuất và đời sống Chất lượng hàng xuấtkhẩu được nâng lên đáng kể một số mặt hàng đã có sức cạnh tranh trên thịtrường thế giới đồng thời tác động tích cực vào chất lượng sản phẩm trongnước Hiện nay gạo, dầu thô, thuỷ hải sản, hàng dệt may, giày dép, cà phê,nhân điều, hạt tiêu của Việt Nam đạt hoặc xấp xỉ chất lượng quốc tế Kết quả
Trang 10thu được từ những bước tiến đó là thị trường hàng xuất khẩu của Việt Nam đãđược mở rộng Hàng hoá của nước ta đã xuất sang Singapore với giá trị là
1290 triệu USD, Nhật Bản là bạn hàng lớn nhất của nước ta, bên cạnh đó còn
có Thái Lan, Indônêxia, Malaixia, Hungari, Australia,… và đặc biệt là thịtrường Mĩ Như vậy nhờ tốc độ gia tăng thị phần xuất khẩu ra nước ngoài củacác doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mà cán cân xuất nhập nước tađang lấy lại được thế cân bằng
2 VAI TRÒ TIÊU CỰC
a. Tạo ra sự mất cân đối về cơ cấu vùng.
Cơ cấu đầu tư nước ngoài tuy có chuyển biến nhưng còn mất cân đối, nhất
là về cơ cấu vùng Hầu hết các nhà đầu tư nước ngoài thường chọn các vùng
có điều kiện kinh tế xã hội phát triển và vùng khó khăn thì không hoặc là córất ít dự án và vốn đầu tư Nếu có thì cũng chỉ là các dự án đầu tư vào các đồnđiền cao su, cà phê, hồ tiêu ở Đông Nam Bộ hoặc ở các cảng biển lớn Điềunày có được là do ở các vùng phát triển như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng
có điều kiện về nguồn lao động dồi dào với trình độ văn hoá cao, cơ sở hạtầng tốt, thị trường tiêu thụ rộng lớn… Còn ở vùng sâu vùng xa, dân cư tậptrung thưa thớt nên nguồn lao động không đủ, địa hình không bằng phẳng gâykhó khăn cho việc xây dựng các công trình nhà máy sản xuất, đường xá Từnhững thực trạng đó đã dẫn đến việc cơ cấu về vùng dần dần mất thế cânbằng Việc này tác động rất xấu đến trình độ phát triển ở nước ta vì nó tạo ra
sự phát triển không đồng đều đối với các vùng trong cả nước Các vùng pháttriển sẽ ngày càng phát triển còn các vùng kém phát triển sẽ ngày càng thụtlùi Từ đó nó tạo ra sự phân hoá về trình độ theo lãnh thổ, dần làm mất đi khốiphát triển thống nhất của cả nước
b. Vấn đề ô nhiễm môi trường, tài nguyên thiên nhiên và hệ sinh thái
Trang 11Số lượng các nhà máy được xây dựng ở nước ta tăng thêm tỉ lệ thuận vớikhối lượng chất thải thải ra Các nhà máy sản xuất đã và đang thải ra môitrường sống một lượng lớn các chất độc hại Điều này gây ảnh hưởng nghiêmtrọng đến môi trường không khí, môi trường nước, môi trường đất…Nếu takhông có những giải pháp khắc phục nhanh chóng thì nước ta nói riêng và thếgiới nói chung sẽ phải đối mặt với các dịch bệnh, các loại virut mới vô cùngnguy hiểm Chúng đang từng bước đe doạ sự sống trên trái đất.
Bên cạnh đó các công trình sản xuất mới được xây dựng sẽ phá vỡ hệ sinhthái của nước ta Sự mở rộng của đồn điền cao su, cà phê, hồ tiêu… sẽ làmcho diện tích rừng bị thu hẹp, khiến môi trường sống của các loại động thựcvật mất đi Việc mở rộng những cảng biển sự xuất hiện của tàu biển luôn đốimặt với việc ô nhiễm nước, sự cố loang dầu… gây ra ảnh hưởng nghiêm trọngđến môi trường sống của các loại thuỷ hải sản
Với vấn đề tài nguyên thiên nhiên, khi các nhà máy được xây dựng, nguồnnguyên liệu đầu vào dành cho sản xuất cũng tăng lên Muốn có nguyên liệusản xuất thì nhà đầu tư nước ngoài bắt buộc phải khai thấc nguồn tài nguyêncủa nứơc ta Điều này dẫn đến việc các loại khoắng sản như sắt, gang, bôxit,thạch anh… sẽ trở nên ngày càng khan hiếm có nguy cơ cạn kiệt vì đó lànhững nguyên liệu không thể thiếu trong ngành công nghiệp nặng Thêm vào
đó việc xây dựng các nhà máy cũng ảnh hưởng đến môi trường đất làm cho
đất ngày càng xấu ảnh hưởng đến sản xuất nông, ngư nghiệp, một thành
phần không thể thiếu của nền kinh tế
TRONG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TẠI VIỆT NAM.
Qua phân tích vai trò của nguồn vốn đầu tư nước ngoài đối với sự pháttriển kinh tế xã hội ở trên ta thấy hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
đã đạt được những thành tựu vô cùng quan trọng, góp phần tích cực vào việcthực hiện những mục tiêu kinh tế xã hội, vào thắng lợi của công cuộc đổi mới