Tìm hiểu tục ngữ của tuổi trẻ văn học dân gian Việt Nam ĐẦY ĐỦ NHẤT

Thời gian gần đây chúng ta vẫn nghe "Không mày đố thầy dạy ai" thay vì " Không thầy đố mày làm nên". Hay " Một con ngựa đau cả tàu được ăn thêm cỏ" mà không phải " Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ". Vậy những câu nói ấy là gì? Hiện nay, ngoài vốn tục ngữ cổ truyền của ông cha còn xuất hiện một bộ phận tục ngữ mới, đó là tục ngữ tuổi trẻ. Nguồn tục ngữ này đã đi sâu vào thực trạng giao tiếp của một bộ phận không nhỏ giới trẻ. Thế nhưng xung quanh sự xuất hiện và mau chóng phát triển của tục ngữ tuổi trẻ còn có rất nhiều ý kiến trái chiều. Một bộ phận cho rằng tục ngữ tuổi trẻ là "thảm họa ngôn ngữ", nó đang giết chết sự trong sáng của tiếng Việt. Lại có ý kiến cho rằng tục ngữ trẻ đang làm cho tiếng Việt trở nên có sức sống hơn, chứng tỏ tiếng Việt vẫn đang sống, đang phát triển.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA VĂN HỌC VÀ NGÔN NGỮ

VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM

ĐỀ TÀI:

TÌM HIỂU TỤC NGỮ CỦA TUỔI TRẺ

TP.HCM, ngày 04 tháng 04 năm 2014

ĐỀ TÀI: TÌM HIỂU TỤC NGỮ CỦA GIỚI TRẺ

thêm cỏ" mà không phải " Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ" Vậy những câu nói ấy

là gì? Hiện nay, ngoài vốn tục ngữ cổ truyền của ông cha còn xuất hiện một bộ phận tục ngữ mới, đó là tục ngữ tuổi trẻ Nguồn tục ngữ này đã đi sâu vào thực trạng giao tiếp của một bộ phận không nhỏ giới trẻ Thế nhưng xung quanh sự xuất hiện và mau chóng phát triển của tục ngữ tuổi trẻ còn có rất nhiều ý kiến trái chiều Một bộ phận cho rằng tục ngữ tuổi trẻ là "thảm họa ngôn ngữ", nó đang giết chết

sự trong sáng của tiếng Việt Lại có ý kiến cho rằng tục ngữ trẻ đang làm cho tiếng Việt trở nên có sức sống hơn, chứng tỏ tiếng Việt vẫn đang sống, đang phát triển Chính sự tranh cãi ấy mà theo chúng tôi tục ngữ tuổi trẻ vẫn chưa thể tìm được chỗ đứng xứng đáng của nó Với mong muốn tìm cho tục ngữ trẻ một vị trí đúng nghĩa, góp phần phát triển tiếng Việt ngày một xứng đáng là quốc ngữ, chúng tôi quyết định thực hiện đề tài này

2 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Trong khuôn khổ đề tài này, chúng tôi xác định giới hạn, phạm vi như sau:

- Đối tượng nghiên cứu: Tục ngữ tuổi trẻ

- Phạm vi nghiên cứu: Những câu tục ngữ sưu tầm được trong khoảng 10 năm trở lại đây

3 Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

- Khái quát sơ lược đặc điểm về nội dung, hình thức của tục ngữ tuổi trẻ từ đó tìm ra giá trị của tục ngữ trẻ đối với đời sống đương đại

- Sưu tầm và phân loại sơ lược tục ngữ tuổi trẻ

- Bảo vệ và phát huy những giá trị tốt đẹp của tục ngữ tuổi trẻ đồng thời phân tích rõ mặt tiêu cực nhằm hạn chế những ảnh hưởng của tục ngữ tuổi trẻ đến sự trong sáng của Tiếng Việt và văn hóa giao tiếp tuổi trẻ thấp nhất có thể

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Sưu tầm các câu tục ngữ tuổi trẻ từ sách báo, tranh ảnh,

- Nghiên cứu, phân tích tài liệu để khái quát đặc điểm, phân loại và nêu lên những đóng góp của tục ngữ trẻ

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích: Phân tích các câu tục ngữ đã sưu tầm được nhằm khái quát đặc điểm, phân loại tục ngữ tuổi trẻ

- Phương pháp tổng hợp: Tổng hợp những đặc điểm chung về nội dung và hình thức của tục ngữ tuổi trẻ nhằm nêu ra đầy đủ nhất những đặc điểm của tục ngữ tuổi trẻ.Trên cơ sở đó đưa ra những nhận định để đánh giá những đóng góp tích cực và tiêu cực của tục ngữ tuổi trẻ

- Phương pháp thống kê - phân loại: Sau khi đã sưu tập các câu tục ngữ tuổi trẻ, dùng phương pháp này để tìm ra những đặc điểm cung nhằm xếp chúng vào những mục tương ứng

- Phương pháp so sánh: So sánh tục ngữ tuổi trẻ và tục ngữ cổ truyền nhằm tìm

ra những điểm kế thừa và đặc biệt là những điểm mới đáng ghi nhận của tục ngữ tuổi trẻ

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

5.1 Ý nghĩa khoa học

- Nghiên cứu tục ngữ trẻ Việt Nam là góp phần bảo vệ và gìn giữ một nguồn sống phong phú của Tiếng Việt Góp phần vào việc bảo tồn và phát triển nguồn văn học dân gian dân tộc

- vnexpress.net có loạt bài Ca dao tục ngữ thời hiện đại: sưu tầm khá đầy đủ

những câu tục ngữ ca dao giới trẻ thường xuyên sử dụng ở mọi lĩnh vực

- m.tuoitre.vn có loạt bài thành ngữ tục ngữ: giải thích một số câu tục ngữ, thành

ngữ tuổi trẻ một cách hài hước

6.2 Nhận xét

Chúng tôi mong muốn đề tài của mình sẽ có thể:

- Khái quát sơ lược các đặc điểm của tục ngữ tuổi trẻ về nội dung và hình thức

- Phân loại những câu tục ngữ đã sưu tầm được

- Tìm hướng đi mới cho tục ngữ tuổi trẻ thông qua việc tìm ra những mặt tích cực và tiêu cực của tục ngữ tuổi trẻ

Phần 2: NỘI DUNG

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 Những khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu

Khái niệm tục ngữ

Khái niệm tục ngữ một cách chính xác, chuẩn mực thì đến nay vẫn còn là một ẩn số (đang có nhiều tranh cãi), có rất nhiều khái niệm khác nhau về tục ngữ như:

Từ điển thuật ngữ văn học, Trần Đình Sử, Lê Bá Hán, Nguyễn Khắc Phi Theo cuốn sách “Từ điển thuật ngữ văn học” thì tục ngữ được định nghĩa:

“Tục ngữ là một thể loại văn học dân gian thuộc loại hình lời ăn tiếng nói hằng

ngày, có chức năng chủ yếu là đúc kết kinh nghiệm, tri thức dưới hình thức những câu nói ngắn gọn, xúc tích, giàu vần điệu hình ảnh, dễ nhớ dễ truyền.” (tr.8)

(Từ điển thuật ngữ văn học, Trần Đình Sử, Lê Bá Hán, Nguyễn Khắc Phi)

Trong quyển “Việt Nam văn học sử yếu” của Dương Quảng Hàm, tục ngữ

được ông định nghĩa hết sức ngắn gọn như sau: “Một câu tục ngữ tự nó phải có

một ý nghĩa đầy đủ, hoặc khuyên răn hoặc chỉ bảo điều gì?” (tr.10)

Hay tác giả Vũ Ngọc Phan trong công trình “Tục ngữ ca dao dân ca Việt

Nam”, năm 1965 thì ông đã định nghĩa như sau: “Tục ngữ là một câu tự nó diễn

đạt trọn vẹn một ý, một nhận xét, một kinh nghiệm, một lý luận, một công lý, có khi

Còn theo Đinh Gia Khánh, Chu Xuân Diên, Võ Quang Nhơn, trong “ Văn học dân gian Việt Nam” do Nxb Giáo dục phát hành năm 1998 thì lại có một định

nghĩa khác : “Tục ngữ là những câu nói ngắn gọn, có ý nghĩa hàm xúc, do nhân

dân lao động sáng tạo nên và lưu truyền qua nhiều thế kỷ.” (tr.289)

Còn với ý kiến của riêng chúng tôi về tục ngữ thì ta có thể hiểu là:

Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình ảnh, thể hiện kinh nghiệm của nhân dân về mọi mặt (tự nhiện, lao động, sản xuất,

xã hội, ), được nhân dân ta vận dụng vào đời sống, suy nghĩ và lời ăn tiếng nói hằng ngày, đây là một trong những thể loại của văn học dân gian

VD : Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

2 Sơ lược sự hình thành và phát triển của tục ngữ:

2.1 Sơ lược sự hình thành của tục ngữ

Như chúng tôi đã định nghĩa trên thì một phần nào đó ta đã hiểu được tục ngữ Việt Nam là như thế nào Nó là sản phẩm sáng tạo của quần chúng nhân dân trong quá trình lao động, như chúng ta đã biết quá trình lao động là quá trình phát triển khoa học và văn nghệ Trong quá trình ấy lý trí con người phát triển và cảm quan thẩm mỹ được tôi luyện; những sáng tác dân gian được ra đời trên cơ sở đó

Thời xưa, khi chưa có khoa học, nhưng bằng kinh nghiệm, tổ tiên ta đã nắm được chừng mực nhất định của qui luật thiên nhiên, và được tập thể đúc kết bằng những câu xuôi tai hoặc vần vè từ đó phổ biến trong dân gian Nhằm để phục vụ cho đời sống sản xuất của người dân Như những câu tục ngữ nói về: thời tiết, cấy cày, trồng trọt, chăn nuôi Mục đích là theo sự hiểu biết của mình mà nhận biết được tự nhiên, những thuận lợi và khó khăn để người dân có thể hiểu rõ để tận dụng hay có biện pháp tránh đi khó khăn mà tự nhiên đưa đến

- Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa, v.v…

Trong quan hệ xã hội, giữa người với người, xuất hiện những câu tục ngữ được rút ra từ sinh hoạt hằng ngày, có tính chất nhận xét, giải thích, khuyên răn, theo một luân lí và một thế giới quan nhất định

Trên thực tế, để xác định thời gian ra đời của tục ngữ không phải là dễ Nhiều câu tục ngữ đã bay xa, mang trên mình một lớp vỏ bọc ngữ âm mới, và còn

có những câu tục ngữ đến ngày hôm nay đã không còn phù hợp với hiện tại cuộc sống Nhưng nó vẫn là một phần chung của tục ngữ, một bộ phận nhỏ để góp phần làm nên kho tàng tục ngữ Việt Nam

Trong kho tàng văn học Việt Nam, tục ngữ được xem là viên ngọc quý Quý

giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển tiếng nói của dân tộc, phản ánh sinh hoạt của nhân dân trong công cuộc đấu tranh thiên nhiên, đấu tranh

xã hội, xây dựng đất nước

Từ cách mạng tháng 8 đến nay, văn học dân gian nói chung và tục ngữ nói riêng ngày một phát triển mạnh mẽ Trong quá trình dựng hình của mình, tục ngữ mới đã trải qua sự sàn lọc nghiêm khắc bởi các quy luật về mặt nội dung và hình thức để sản phẩm cuối cùng là những bài có tính dân tộc và tính nhân dân, phản ánh thực tế Việt Nam một cách trung thực và biết sử dụng những phần ưu tú nhất của ngôn ngữ dân tộc

3 Tục ngữ của giới trẻ:

Ngày xưa ông bà ta sử dụng tục ngữ là để truyền kinh nghiệm của nhân dân

về mọi mặt (tự nhiên, lao động, sản xuất, xã hội…) Giới trẻ ngày nay cũng sử dụng tục ngữ với mục đích như vậy nhưng có phần táo bạo hơn, ngôn từ mạnh mẽ hơn và gắn với xã hội hiện đại hơn Hiện tượng này tràn lan trên các diễn đàn, mạng xã hội như Facebook, twitter… Trong khoảng chưa đến 10 năm đổ lại đây, các câu tục ngữ của văn học Việt Nam được giới trẻ sáng tạo lại thành những câu những bài mang ý nghĩa hoàn toàn khác với tác phẩm gốc Hiện tại những câu thành ngữ cải biên đã được các bạn trẻ sử dụng khá rộng rãi trong lời ăn tiếng nói hàng ngày Chúng được giới trẻ sử dụng phổ biến hơn cả những câu thành ngữ gốc của ông bà ta để lại từ lâu đời nay Có lẽ vì chúng phù hợp với bối cảnh hiện tại và thực tế hơn là những câu nói gốc

Qua phần giới thiệu chung về tục ngữ trẻ phần nào ta cũng có thể rút ra được

khái niệm của tục ngữ của giới trẻ là: “Tục ngữ giới trẻ là những câu nói được bộ

phận giới trẻ sáng tạo nên từ những câu tục ngữ xưa, bằng cách mô phỏng, triển khai, mở rộng hay chuyển đổi một câu tục ngữ truyền thống thành câu tục ngữ

châm biếm Tuy nhiên nó vẫn giữ được chức năng chính của tục ngữ từ xưa đến nay là truyền đạt lại kinh nghiệm”

Chương 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Đánh giá thực trạng

1.1 Tính phổ biến của tục ngữ giới trẻ

Tục ngữ truyền thống ra đời và phát triển dựa trên những đúc kết kinh nghiệm của ông cha ta ngày xưa về mọi mặt: tự nhiên, lao động sản xuất, xã hội, và được vận dụng vào đời sống, lời ăn tiếng nói hàng ngày Tuy nhiên, trải qua nhiều thời kì, đặc tính cố hữu của ngôn ngữ chính là luôn luôn vận động và biến đổi Điều này dẫn đến hệ quả tất yếu không gì khác là sự "cựa quậy" của tục ngữ truyền thống ngày xưa để phát triển thành một dạng tục ngữ mới, biểu đạt mọi mặt của cuộc sống hiện tại: tục ngữ tuổi trẻ Tục ngữ tuôỉ trẻ khởi nguồn từ giới trẻ, thế hệ đầy sáng tạo, thích khám phá tìm tòi Sau đó, những câu nói sáng tạo này nhờ sự năng động, kết nối, giao lưu với nhau của tuổi trẻ, sự hiện đại của các thiết bị công nghệ thông tin mà dần lan truyền, được biết đến và sử dụng một cách hết sức rộng rãi và thuần thục

Có thể nói, tục ngữ tuổi trẻ được sử dụng ngày một phổ biến trong lời ăn tiếng nói hằng ngày của giới trẻ, trên các trang mạng xã hội, các diễn đàn lớn với lượng người truy cập sử dụng cao Chỉ cần lướt nhanh một vòng facebook, hoặc các trang báo mạng cho giới trẻ như kenh14.vn, tiin.vn, ta không khó để phát

hiện các câu tục ngữ teen như: "Đi một ngày đàng tốn mười ngàn tiền cơm",

"Không thầy đố mày dạy ai",

Không chỉ lưu hành và phát triển trong giới trẻ, tục ngữ tuổi teen đã bắt

lĩnh vực: văn học, nghệ thuật, văn hóa, Ts Nguyễn Văn Khang, Phó Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học đã nhận xét: "Ngôn ngữ teen nó mới và lạ, nó cũng

có những đặc điểm rất riêng Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt phải bắt đầu

từ chuẩn hóa tiếng Việt Chuẩn hóa không phải là đưa những khuôn cứng nhắc, bất di bất dịch rồi lấy đó để phê phán đúng sai "

Quan trọng hơn cả, chính vì sự phổ biến rộng rãi của mình, tục ngữ tuổi trẻ bắt đầu được ghi nhận lại một cách chính thức bằng sách, báo, tạp chí, Ví

dụ điển hình nhất chính là cuốn sách "Sát thủ đầu mưng mủ" của hoạ sĩ Thành Phong xuất bản năm 2011 Mặc dù cuốn sách tập hợp các thành ngữ, tục ngữ tuổi teen này nhận được nhiều luồng ý kiến tranh luận trái chiều, nhưng nó đã gây nên một cơn sốt lớn, được nhiều bạn đọc đón nhận và được tái bản chỉnh sửa vào năm 2013 với tên gọi mới "Phê như con tê tê"

Tóm lại, có thể nói tục ngữ tuổi trẻ ra đời và được sử dụng bởi giới trẻ, sau đó nó ngày một phổ biến ra các thế hệ khác rồi bắt đầu nhận được sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà chuyên môn và đã được ghi nhận vào sách báo

1.2 Ảnh hưởng của tục ngữ giới trẻ trong xã hội

Bất kì một vấn đề, sự việc nào khi nảy sinh và được đón nhận đều có tác đông, ảnh hưởng hai mặt tích cực và tiêu cực đến xã hội nó đang hiện hữu Tục ngữ trẻ cũng không ngoại lệ

1.2.1 Tích cực

Tục ngữ trẻ cho thấy chiều hướng tích cực trong sự phát triển của ngôn ngữ, thể hiện sự vận động biến đổi không ngừng của ngôn ngữ và thông qua đó phản ánh cách nhìn nhận của giới trẻ đối với thực trạng cuộc sống ngày nay,

đời sống, xã hội, lao động sản xuất, Điều đó cho thấy sự sáng tạo trong chính cuộc sống hàng ngày, cũng như tính đa dạng phong phú, khả năng vận động theo

sự phát triển thực tế cuộc sống của ngôn ngữ nói chung và Tiếng Việt nói riêng

Ví dụ như câu "Miếng ngon giữa đàng ai đàng hoàng là dại" thể hiện sự châm

biếm của giới trẻ về tình trạng hôi của đang nhức nhối trong xã hội hiện nay, hay

"Có tiền là có quyền" phản ánh thực trạng xã hội quá coi trọng đồng tiền Mặc

dù ban đầu mục đích ra đời chỉ nhằm mua vui, giải trí, nhưng càng đọc càng ngẫm, ta càng nhận ra tục ngữ trẻ hình thức dễ nhớ, câu chữ hài hước, nhưng hàm ý thì vô cùng sâu xa, rất dễ truyền đạt, ghi nhớ và tạo được sự suy ngẫm cho người đọc không hề thua kém tục ngữ xưa

Nếu như tục ngữ ngày xưa là những kinh nghiệm đúc kết để lại dưới hình

thức thể hiện trực tiếp như "Nghèo nhân nghèo nghĩa mới lo/ Nghèo tiền nghèo

bạc chẳng lo mình nghèo" thì tục ngữ trẻ ngày nay cũng là sự đúc kết các kinh

nghiệm, quan niệm sống, nhưng thể hiện theo lối nói ngược một cách vô cùng thú vị và dí dỏm, qua đó ngầm phê phán và châm biếm sự việc cần nói, ví như

"Nghèo nhân nghèo nghĩa chẳng lo/ Nghèo tiền nghèo bạc mới lo mình nghèo"

Câu này ở đây ngầm phê phán thói coi trọng vật chất hơn nhân nghĩa của một số

cả thể trong xã hội chạy theo đồng tiền hiện tại

Cải biên và sáng tạo tục ngữ còn thể hiện sự thông minh và tinh thần sáng tạo của giới trẻ ngày nay Nếu nhìn nhận kĩ, ta sẽ thấy tục ngữ trẻ là sự nối tiếp,

kế thừa những tinh thần không còn, ít còn phù hợp trong xã hội hiện nay Ví như

câu "Không thầy đố mày làm nên" được giới trẻ cải biên lại thành "Không mày

đố thầy dạy ai" Thoạt nhìn, ta nghĩ tục ngữ trẻ cải biên đã vi phạm nguyên tắc

"tôn sư trọng đạo" hàng nghìn năm nay của dân tộc Việt, là một câu nói không

có giá trị thẩm mỹ, đạo đức hay răn dạy Nhưng, nếu soi xét kĩ vào xã hội hiện

cầu, hai bên tác động qua lại lẫn nhau, thì "không mày đố thầy dạy ai" ngẫm ra

Thứ hai, tục ngữ trẻ quá chú trọng đến cách chơi chữ cho hợp vần, hợp điệu, chủ yếu nhầm gây tiếng cười cho người đọc, dẫn đến thực trạng có nhiều câu tục ngữ trẻ sáo rỗng, không thể hiện nội dung gì nhiều, như “chưa đi chưa biết Ninh Kiều, đi rồi mới biết gái nhiều hơn dân”, “thích thì chiều, anh liều em té”

Ngoài ra, khi tục ngữ teen được giới trẻ sử dụng quá nhiều dẫn đến việc lãng quên đi những câu tục ngữ chân chính ngày xưa Điều này có thể gây ảnh hưởng rất lớn đến kho tàng tục ngữ nói chung và sự giàu đẹp của Tiếng Việt nói riêng

Nói tóm lại, tục ngữ teen là một sản phẩm tất yếu của sự vận động và phát triển của ngôn ngữ, bên cạnh những cái tích cực, tục ngữ teen còn ẩn chứa nhiều vấn đề tiêu cực cần phải giải quyết nếu như muốn được công nhận và tồn tại lâu dài Còn không, nó sẽ bị đào thải cũng theo chính quy luật vận động phát triển

1.3 Đóng góp của tục ngữ trẻ

Trong trường học, trong sinh hoạt thường ngày và trên báo chí rất dễ dàng

để chúng ta có thể nghe được những tục ngữ trẻ mang đậm chất 9X Những tục ngữ do chính các bạn trẻ sáng tạo và sử dụng đã phát triển đến độ tạo ra sự tò mò

và hấp dẫn cả với những người đã qua tuổi teen Các báo thì dùng nhiều đến mức hình thành hẳn một phong cách viết tuổi teen Kiểu tục ngữ này là một cách phổ biến nhằm thể hiện phong cách riêng của các bạn tuổi teen Và vì thế dù kiểu tục ngữ này có bị hứng chịu những luồng ý kiến trái chiều thì nó vẫn được các bạn trẻ giữ lại và không ngừng phát triển hơn

Đặc điểm nổi bật nhất của TN giới trẻ đó chính là sự hài hước, dí dởm, hiện đại, độc đáo chính đặc điểm đó đã góp phần làm phong phú hơn rất nhiều

cho ngôn ngữ Việt Nam nói chung và tục ngữ nói riêng Mặt hài hước dí dỏm,

chẳng hạn như khi chú ý lắng nghe các cuộc nói chuyện của các bạn trẻ hẳn ai cũng sẽ bật cười khi nghe các bạn sử dụng tục ngữ trẻ để giao tiếp nói chuyện với nhau bởi sự hài hước của nó Ví như khi nói về một bạn bị hô thì lại có câu

“môi hở răng hô” Chưa kể nó còn thể hiện tính sáng tạo, sự thông minh, tư duy

nhanh nhạy trong ngôn ngữ của các bạn trẻ Việt Nam Vẫn giữ được hình thức của tục ngữ truyền thống các bạn trẻ đã biến tấu sao cho câu tục ngữ mới mang một ý nghĩa hoàn toàn khác so với tục ngữ nguyên bản nhưng nội dung vẫn hợp

lý có nghĩa “Dân ta phải biết sử ta Cái gì không biết thì tra google” Tục ngữ

trẻ lại rất sát với thực tế thời đại vì chúng đa phần là tiếng nói là cách nhìn nhận cuộc sống của các bạn trẻ chúng phản ánh những thực trạng của xã hội ngày nay, những thay đổi về cách sống về đạo đức con người đều được các bạn biến hóa

sâu sắc có phần châm biếm chẳng hạn như câu “một con ngựa đau cả tàu được

ăn thêm cỏ” Chưa kể vì tục ngữ trẻ đã quá phổ biến, dễ nhớ, có vần điệu, dễ

có thể dùng được nếu tục ngữ ấy mang ý nghĩa trong sáng thì nó sẽ giúp cho việc giao tiếp dễ dàng, ngắn gọn mà lại sinh động hơn rất nhiều

Tất nhiên, tục ngữ trẻ vẫn kế thừa những tinh hoa nghệ thuật của tục ngữ truyền thống: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, cường điệu, chơi chữ,…nhưng tất cả những biện pháp nghệ thuật ấy đều được biến tấu lại giúp cho tục ngữ trẻ gần gũi, sát với hiện thực thực tế ngày nay mà vẫn giữ được yếu tố nồng cốt của tục

ngữ trẻ là gây cười như nghệ thuật chơi chữ thì có câu “chú phỉnh tôi rồi chính

phủ ơi”…không những thế tục ngữ trẻ còn đóng góp cho ngành Ngôn ngữ Việt

Nam như là một phát hiện mới mẻ thú vị về ngôn ngữ và đã được in thành sách xuất bản để giải trí hoặc nghiên cứu

Việc những câu tục ngữ truyền thống bị đem “xào, nấu” một cách khó hiểu đã khiến cho những thế hệ trước lên án gay gắt, chưa kể vì quá lạm dụng ngôn ngữ teen nhiều bạn trẻ đã biến tấu những câu tục ngữ truyền thống vốn mang ý nhĩa cao đẹp thành những câu nói có phần tục tiễu, làm xấu đi sự sáng tạo trong sáng của những tục ngữ mới Nhưng dù sao đi nữa chúng ta vẫn không thể phủ nhận tính thực tế, thẩm mỹ, độc đáo mà tục ngữ trẻ đem lại Tuy vẫn phải sàn lọc nhưng tục ngữ trẻ đã giúp ít nhiều cho sự phong phú trong Tiếng Việt của chúng ta, đem lại những tiếng cười đáng suy ngẫm trong cuộc sống Sử dụng tục ngữ trẻ đúng cách là giúp cho việc phê phán, châm biếm, lên án trở nên văn minh hơn Nó gần như trở thành một “văn hóa châm biếm” của những người Việt trẻ trong xã hội đang trên đà đi xuống về lối sống - đạo đức

2 Nguyên nhân hình thành

Một hiện tượng ngôn ngữ ra đời bao giờ cũng là tổng hòa của nhiều yếu tố khác nhau Trong phạm vi đề tài, chúng tôi xác định có các nguyên nhân chính sau:

Sự ra đời của nhiều phương tiện máy móc hiện đại đã làm thay đổi tất yếu bộ mặt cuộc sống con người Từ quan hệ sản xuất nông nghiệp lạc hậu, con người bước vào kỉ nguyên của ánh sáng, của những tri thức mới Dĩ nhiên, tục ngữ cũng cần phát triển để phục vụ cuộc sống con người Những mặt mới như phương tiện giao thông, internet, truyền thông, trở thành một mảng đề tài thu hút Những câu

tục ngữ như: "Vượt đèn đỏ có ngày dập mỏ";" Bom nguyên tử là phát minh để

kết thúc các phát minh khác."; được sử dụng một cách thường xuyên trong rất

nhiều tình huống Cứ mỗi bước đi của xã hội là tạo nên một cái đà để tục ngữ vươn lên một tầm mới Ngay cả những mối quan hệ cũ cũng đã được nhìn với một góc nhìn mới, thay vì nói:

"Cá không ăn muối cá ươn Con cưỡng cha mẹ trăm đường con hư"

Ngày nay, ta lại thấy xuất hiện hàng loạt các câu như:

" Cá không ăn muối cá ươn Con không ăn muối…thiếu iot rồi con ơi."

2.2 Sự hình thành ngôn ngữ trẻ

Tiếng Việt đang phát triển như một quy luật tất yếu Đáp ứng mọi nhu cầu của con người, tiếng Việt vận động, chuyển mình mạnh mẽ Giới trẻ tạo ra một thế giới ngôn ngữ riêng đáp ứng nhu cầu của họ Tục ngữ trẻ cũng ra đời như là một

Nghe " Không mày đố thầy dạy ai" có chút gì đó ngược lại với tục ngữ truyền

thống của ông cha, lại bật cười vì tính dí dỏm của nó Thế nhưng nghĩ lại thì cũng không kém phần ý nghĩa Người trẻ đang tạo ra một tiếng Việt đầy sức sống, một tiếng Việt đủ mạnh mẽ để đáp ứng sự phát triển của xã hội

2.3 Nguyện vọng phản ánh cuộc sống thực tại

Cuộc sống muôn màu muôn vẻ luôn kích thích trí tưởng tượng và óc sáng tạo của con người Thuở xưa, nhìn thiên nhiên cây cỏ, công việc lao động đồng

áng, ông cha đã sáng tác ra cả một kho tàng tục ngữ quý giá và phong phú Tiếp nối truyền thống đó, thế hệ trẻ ngày nay cũng ham thích nói về cuộc sống này Tư duy nhanh nhạy của giới trẻ đã vẽ lại muôn mặt cuộc sống của thế giới này từ học hành, tình yêu, công việc, giao thông, internet đến tiền bạc, quan hệ láng giềng

Xã hội phát triển làm cho con người nảy sinh nhu cầu phản ánh những hiện thực đang nảy sinh Kho tàng mới này cũng đa dạng không kém ông cha ta, tạo nên sức sống mới cho tiếng Việt Trong mọi hoàn cảnh nảy sinh, ta đều có thể vận dụng bất

kì câu tục ngữ nào để giải thích Gặp những lúc khó chịu với công việc, người ta

nói: "Đời rất dở nhưng vẫn phải niềm nở"; khi nói đến những hiện tượng mới của

xã hội, tục ngữ cũng không thiếu như :" Một người vô nét cả nhà kẹt phone", "

Trên mạng có 4 cái ngu: khoe thân, nói bậy, ba hoa, like nhiều.", "Game sinh bệnh, Nét sinh tật.", Có thể nói, tục ngữ đã len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời

sống, đáp ứng mọi nhu cầu của con người

3 Đặc điểm của tục ngữ tuổi trẻ

3.1 Về nội dung

Kế thừa những đặc trưng vốn có trong kho tàng tục ngữ phong phú của ông cha, tục ngữ của giới trẻ sáng tạo ra đã được tô thêm màu áo mới, điểm thêm những tính chất mới Tuy nhiên, cái mới ấy vẫn không nằm ngoài những đặc trưng

ra những sản phẩm phù hợp với chính thời đại mà mình đang sống Điều này cũng

dễ lý giải Trước hết là đa phần tục ngữ trẻ ra đời từ việc cải biên lại tục ngữ đã có của ông cha Sau nữa là phần lớn tục ngữ của tuổi trẻ đều nhằm những mục đích cố định như châm biếm đả kích, gây cười… bằng những thủ pháp nghệ thuật đặc thù của ngôn ngữ

Ngày nay, theo xu hướng chung của một thế giới phẳng với công nghệ, hội nhập giao thoa, giới trẻ đã hưởng ứng nền, nếp, lề lối phong cách của thời đại mình một cách nhiệt tình Ra đời trong hoàn cảnh như vậy, tục ngữ tuổi trẻ đã mang đậm hơi hướng của vành nôi đã hoài thai nó Bằng chứng hùng hồn là những câu tục ngữ mang đậm phong cách trẻ Theo liệt kê của chúng tôi thì tục ngữ tuổi trẻ sáng tác và chế tạo có khoảng 11 loại tục ngữ khác nhau: tục ngữ về giao thông, di chuyển/ về mạng xã hội internet/ về máy móc phương tiện hiện đại/ quan hệ hàng xóm đồng nghiệp/ về gia đình/ về công việc/ về học hành/ tình bạn/ tình yêu/ tình yêu quê hương đất nước/ vê tiền bạc (cách phân loại dựa vào nội dung của tục ngữ) với tổng số chừng 250 câu

Trong phần đặc điểm trong nội dung của tục ngữ trẻ, chúng tôi xem xét phân loại dựa vào mục đích của tục ngữ Có những loại chính sau:

3.1.1 Tục ngữ chỉ có tác dụng gây cười

Tính chất hài hước của tuổi trẻ ta không thể không bàn tới Ngày xưa ông bà

hài trong cách chơi chữ, đối câu cú như “chính phủ - chú phỉnh” Tuổi trẻ ngày nay

thì khác, họ cười theo cách của họ Thường thì cái cười này rất sảng khoái, nhưng giá trị của nó rất “cạn”, cạn ở đây có nghĩa là có nhưng rất ít, tùy vào cách cảm

nhận của từng người nữa Chẳng hạn như câu “môi hở răng hô” Bạn bè của bạn ai

bị hô mà nghe câu này chắc cũng buồn cười lắm Câu tục ngữ “bàn tay ta làm nên

tất cả, có sức người nấu nếp cũng thành xôi”, có công giã gạo có ngày thành cơm” Người đọc người nghe có thể cười vì sự thật hiển nhiên mà lớp từ này biểu

“dốt như con tốt”, “thêm bạn bớt buồn”, “ước gì môi em là đít bút, anh ngồi học bài cắn đít bút hôn em”

3.1.2 Tục ngữ gây cười – tiếng cười châm biếm, mỉa mai và đả kích:

Trong loại tục ngữ này, giá trị biểu trưng được bộc lộ rõ hơn Tuổi trẻ đã không ngần ngại đưa suy nghĩ, quan điểm lên tục ngữ để mọi người cùng chiêm nghiệm Tục ngữ trẻ có sức sống hay không, nó tồn tại với giá trị như thế nào đều phụ thuộc vào đặc điểm này Nội dung phê phán cũng rất rộng, nó gần như bao quát những vấn đề của đời sống, từ bạn bè, tình yêu, gia đình, đến công nghệ, máy móc… Ngày xưa, ông bà ta không có chữ viết nên đã dùng tục ngữ để đúc kết kinh nghiệm thực tiễn, đôi khi một câu tục ngữ phải trải qua hàng chục năm thai nghén mới có thể hình thành Ngày nay, tục ngữ trẻ ra đời gần như thức thời, nó phản ánh được hiện thực cuộc sống đương đại Có lẽ vì lý do này mà tục ngữ trẻ có tính “hiện tượng” và cùng với sự giúp sức đắc lực của công nghệ, nó đã đi nhanh

và đi xa Đã có nhiều người cho rằng tục ngữ tuổi trẻ chỉ mang tính hài hước, nó không có giá trị Nhưng không hẳn như vậy Tuổi trẻ sáng tác tục ngữ theo phong cách của thời đại họ, bằng con mắt và cái nhìn của chính họ Đồng ý rằng nhiều câu không có giá trị như “dốt như con tốt”, nhưng đâu hẳn toàn bộ không có ý

nghĩa gì Chúng ta hãy cùng xem xét các ví dụ sau: “lái xe nghe điện, nhân tiện

hôn đường”, câu tục ngữ vừa châm biếm lại vừa phê phán việc nghe điện thoại

trong lúc tham gia giao thông, tiếng cười nằm trong nội dung và cả hình thức biểu

hiện với nghệ thuật chơi chữ “hôn đường” Có những câu mang giá trị rất sâu sắc

cả về nội dung lẫn nghệ thuật, chẳng hạn như “yêu nhau quả ấu cũng tròn, ghét

nhau quả bồ đôi dép dẫu mòn cũng chia”, “cuộc đời sao lắm éo le, nhân sâm thì ít

rễ tre thì nhiều” Từ những hình ảnh quen thuộc như “đôi dép mòn”, “nhân sâm”,

“rễ tre”, tác giả khéo léo đưa thêm cho nó nhiều giá trị gợi hình Nhân sâm là loại

thảo dược quý hiếm, tượng trưng cho người tốt, cho tấm lòng nhân hậu Hình ảnh

hội Đặc biệt hơn cả là “đôi dép mòn”, nó đã đi vào trong tục ngữ một cách tự nhiên nhưng rất giàu sức sống Ông bà ta nói về sự thương ghét bằng hình ảnh “bồ

hòn cũng méo” (thương nhau quả ấu cũng tròn, ghét nhau quả bồ hòn cũng méo)

Tuổi trẻ ngày nay táo bạo hơn, nói sự thương ghét một cách mạnh mẽ hơn Đôi dép mòn là thứ không thể dùng được nhiều nữa, họa chăng có thể bán ve chai, nhưng một khi con người đã chuyển từ thái cực yêu thương nồng nàn sang thù hằn sâu sắc thì không còn gì có thể chung chạ nữa Đôi dép là của một người, nhưng có thể tiền mua nó là tiền chung Chắc chắn, quả quyết, nhất định phải chia hai Trong xã hội nay, tình yêu có thể chẳng là gì Từ cặp vợ chồng vun vén hạnh phúc lâu năm đến đôi trai gái mới yêu, tất cả đều có thể đâm, chém giết nhau Đó là nói về tình yêu, tình người Nói về công việc, cách sống, tuổi trẻ có những câu châm biếm rất hay

như “tay nhặt lá chân đá ống bơ” – phê phán người chê bai những cái tốt trong khi thực sự mình rất nghèo khó, gọi là sĩ diện hão “kiến tha lâu mỏi cẳng” – câu tục ngữ gây hài nhưng lại châm biếm công dã tràng, cũng tương tự như câu “có công

mài sắt có ngày chai tay” vậy Giới trẻ cũng tự phê phán chính mình: “nơi đâu cần thanh niên có, đến đứng ngó có thanh niên”, “vạn sự khởi đầu nan, gian nan bắt đầu nản”… Lối sống vì người khác không còn nữa, thay vào đó là cách “an phận thủ thường” của những người trẻ Thực tế đã có nhiều vụ vì can đánh nhau mà bị

giết chết một cách oan uổng Trong một vụ tai nạn, nhiều người sẽ vây tụ lại thành một đám đông, có cả thanh niên, nhưng thực tế thì đến cho đông, “ngó” cho vui, thậm chí còn hôi của Rất hiếm bạn trẻ sống vì người khác, cũng như ít người có ý

chí: “vạn sự khởi đầu nan, gian nan bắt đầu nản” Nói hài nhưng lại hay

3.1.3 Tục ngữ phê phán:

Đặc biệt hơn cả là những câu tục ngữ phê phán lối sống thực dụng, chỉ biết

lấy phần mình “nhà cao em cũng chả thèm, chỉ cần vàng bạc cộng thêm hột

xoàng” Chủ thể - cô gái trong câu tục ngữ nói thì nói vậy thôi, chứ thực ra ai cũng

câu: “yêu nhau cởi nhẫn cho nhau, kim cương em lấy đồng thau em xù” vậy Và đây, tính chất châm biếm cực mạnh: “trăng thì mười sáu mới tròn, còn em mười

sáu bụng tròn hơi trăng”, tiếng cười ở đây trở nên chua chát ít nhiều, vì nó phần

nào nói đến sự hư hỏng của một bộ phận giới trẻ Theo con mắt của người lớn tuổi thì : “ tụi nhỏ ngày nay yêu sớm và táo bạo hơn nhiều, đâu có ngây thơ như mình ngày xưa” – câu nói vừa có vẻ tự hào lại vừa xót xa

Tục ngữ trẻ có nhiều câu phản ánh rất sâu sắc về cuộc sống hiện tại Có thể

nói tục ngữ loại này đã bóc trần hiện thực qua từng câu chữ.“tiền là giấy, thấy là

lấy”, “không tiền đố mày làm nên”, “bé cậy cha già cậy lương” Thực tế cuộc

sống như vậy, chính vì lẽ đó nên “không có tiền cạp đất mà ăn” trở thành câu nói phổ biến

3.1.4 Tục ngữ về kinh nghiệm:

Đọc và nghe tục ngữ trẻ, chúng ta cũng có thể bắt gặp những câu nói về kinh nghiệm Chúng ta tiếp thu từ ông bà những kinh nghiệm về thời tiết, lao động sản xuất, giao tiếp, vợ chồng… và chúng ta, cũng lại truyền kinh nghiệm cho nhau, nhưng nội dung không phải lúc nào cũng tích cực Và kinh nghiệm này ra đời rất nhanh, không trải qua quá trình tiếp thu lâu dài Sẽ không lạ gì khi bắt gặp những

câu tục ngữ kiểu như “ăn quả nhớ kẻ trồng cây, chặt cây nhớ coi cảnh sát”, cũng

có những câu cảnh báo như “con hơn cha là nhà nguy đấy”, khuyên bạn “kết bạn

câu like”, “ăn trông nồi, ngồi trông người bên cạnh”, “yêu nhau không phải nhìn nhau mà cùng nhìn về chiếc xe ở phía đó, “chọn xoài đừng để xoài chua, chọn bạn đừng để bạn cua bồ mình”, kẻo nó chôm chỉa của mình đi mất Và nhất là khi ra

đường, “đèn còn vàng, ta bang cho lẹ”, bang ở đây có nghĩa là đi Luật nhà nước

thì đèn đỏ dừng lại, đèn vàng đi chậm lại, đèn xanh được phép đi, ấy vậy mà thực

tế ở những ngã ba, ngã tư có gắn tín hiệu giao thông, cứ thấy đèn vàng thi đi nhanh tới luôn, khỏi mất thời gian đứng chờ đèn đỏ Tuổi trẻ gọi đó là kinh nghiệm

Một đặc điểm chung dễ nhận biết nhất trong tục ngữ của giới trẻ chính là tính hài hước Bất kể là câu tục ngữ phê phán hay đả kích, trước mắt là nó đem lại

tiếng cười Đọc những câu kiểu như “giàu đi xe hơi uống bia ôm, nghèo đi xe ôm

uống bia hơi”, “nhất cóp nhì quay tam xoay tứ giở”, “đi một ngày đàng, hít một sàng khói”, “chồng lái lụa, vợ góa bụa”, “xe không có thắng chạy thẳng vào hòm”… không ai không cười Điều này đã tạo nên đặc trưng riêng của tục ngữ trẻ

mà trong tục ngữ của ông bà ta không gặp được

3.2 Về mặt hình thức

3.2.1 Hình thức biểu hiện

Xuất phát từ yêu cầu nhanh chóng, hấp dẫn dễ nhớ của thời đại, tục ngữ của giới trẻ thường được sáng tạo một cách ngắn gọn, xúc tích, dễ hiểu Thông

thường có nhiều nhất là những câu từ 4 tiếng đến 8 tiếng như: "môi hở răng hô",

“học mười biết một", "không mày đố thầy làm nên", "ăn trong nồi ngồi trong ngồi trong xó","tình tiền tù tội", "có chí thì ghê", "yêu nhiều thì ốm,ôm nhiều thì yếu"

Những câu tục ngữ dài nhất thì khoảng 15 đến 23 tiếng nhưng số lượng thì cũng

không được nhiều Chẳng hạn như : "mấy đời bánh đúc có xương, mấy đời gái

chảnh mà thương trai nghèo" (14 tiếng), "tình chỉ đẹp khi tình còn dang dở,cưới nhau về tắt thở càng nhanh" (15 tiếng), "học cho lắm tắm không có quần thay, học cho hay tắm thay hoài cái quần cũ" (17 tiếng), "quân tử nhất ngôn là quân tử dại, quân tử nhai đi nhai lại là quân tử khôn" (18 tiếng)

Yếu tố ngắn, gọn, dể nhớ là yêu cầu cao nhất của sự sáng tạo tục ngữ trẻ hiện nay Câu càng ngắn gọn với số tiếng càng ít thì nội dung súc tích Tuy nhiên thực tế trong 1 số câu tục ngữ trẻ vẫn có sử dụng chen thêm nhiều các câu từ hoặc các cụm từ để nối các vế câu tục ngữ Vì vậy các câu tục ngữ cũng đã có sự nới rộng nghĩa Phần lớn cụm từ được bỏ đi đều thay bằng những yếu tố khác hài hước hơn Nhờ sự ngắn gọn, xúc tích, dễ nhớ giúp cho những câu tục ngữ trẻ hiện

Nói đến sự hư hỏng của học

sinh ngày nay

cũng cạn"

"Thuận vợ thuận chồng, rút của công mới dể"

Đoàn kết cùng nhau làm việc

"Thất bại vì ngại thành công"

Cách lí giải 1 cách tự mãn, biện hộ cho sự vấp ngã của

mình

Tiền

bạc

"Lời nói chẳng mất

tiền mua, lựa lời mà

nói cho vừa lòng nhau"

"Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho lòi tiền ra"

Dùng lời đương mật để lừa gạt tiền bạc người khác

trời, rau răm ở lại

chịu đời đắng cay"

trời, tiền đô đưa tiễn e rời cố hương"

bạc

"Nghèo nhân nghèo

nghĩa mới lo, nghèo

tiền ngheo bạc chẳng

lo mình nghèo"

"Nghèo nhân nghèo nghĩa chẳng lo, nghèo tiền nghèo bạc mới cho là nghèo"

Thói coi trọng vật chất hơn

Có thể bác thợ săn là đại gia, còn nai vàng là chân dài chuyên đào mỏ "đại gia"

"Ba đồng một mớ

trầu cay,sao anh không hỏi những ngày còn không"

"Ba đồng một mớ trầu cay, không bằng tình nghĩa một cây vàng mười"

Phê phán người coi trọng

thông

"Đi một ngày đàng,

học một sàng khôn"

"Đi một ngày đàng, hít một sàng khói"

Ô nhiễm khói bụi do qua tải các phương tiện giao thông Quan

Khi dược lợi gì sẽ bán cả anh

em

Lối sông ích kỉ,chỉ biết lo cho

bản thân

"Hàng xóm tối lửa

tắt đèn có nhau"

"Hàng xóm tối lửa tắt đèn tối thui"

Lối sống ích kỉ,không quan tâm đến những chuyện xung

“Đất lành chim đậu”

“Đất lành chim đâu

Đất không lành đất nhậu chim luôn”

Sự gắn bó của con người với vùng đất yên bình mà họ đến

an cư lạc nghiệp Nếu vùng đất đó không tốt thì người dân khó mà sinh sống được

"Dân ta phải biết sử

ta Cho tường gốc

tích nước nhà Việt

Nam"

"Dân ta phải biết sử

ta Cái gì không biết lên tra google"

cũng cạn"

"Đồng vợ đồng chồng húp nồi canh cũng

cạn"

Nói đến sự gắng bó, đồng lòng, yêu thương, san sẻ niềm

vui , nỗi buồn

"Con hơn cha là nhà

xã hội

"Mất lòng trước, đặng lòng sau"

"Mất mạng trước, được tiền sau"

Nghiện game dẫn đến hành vi giết người để lấy tiền trong

"Muốn biết phải hỏi,

muốn giỏi phải học"

"Muốn biết phải thử, muốn giỏi phải luyện"

Hiện trạng luyện game để được nâng cao level (cấp độ)

“Việc nhà thì ngán,

việc làng thì siêng”

“Việc học thì ngán, việc Nét thì siêng”

Nghiện iternet dẫn đến bỏ bê

việc học

Bảng 1: Phân loại và so sánh tục ngữ cũ và tục ngữ mới

Từ tục ngữ đã có, tục ngữ mới ra đời với màu sắc mới, mang đậm phong cách hiện đại, nội dung của nó có cả tích cực và tiêu cực Nhưng dù thế nào đi nữa

thì tất cả đều bắt nguồn từ Tiếng Việt, đậm bản sắc của thứ ngôn ngữ giàu đẹp này

- So sánh:

Là phương thức biểu đạt ngôn từ 1 cách hình tượng dựa trên cơ sở đối chiếu 2 hình tượng có dấu hiệu tương đồng Mục đích làm nổi bật đặc điểm, đặc tính của hiện tượng này, qua đặc điểm thuộc tính của hiện tượng kia Sự so sánh trong tục ngữ giới trẻ ngày nay được thể hiện khá thú vị Đọc tục ngữ trẻ, chúng ta

sẽ bắt gặp nhiều câu so sánh thú vị, nhất là nói về học hành như: “học hành như cá

kho tiêu, kho nhiều thì mặn học, học nhiều thì ngu”, “tiền là giấy đốt là cháy, tình

là bụi phủi là bay” Cũng có những câu so sánh phản ánh nội dung rất tiêu cực như

đại nay, giới trẻ chịu ảnh hưởng của nhiều tác động xấu, nhưng vô tình những câu tục ngữ như thế này ra đời, cái xấu còn được lan truyền thêm

- Ẩn dụ :

Ẩn dụ là biện pháp quen thuộc của tục ngữ: gọi tên một sự vật hiện tượng này bằng tên gọi của một sự vật hiện tượng khác dựa trên cơ sỡ giữa chúng có mối liên hệ tương đồng Đây là biện pháp phổ biến trong tục ngữ Ngày nay giới trẻ đã

tiếp thu phương pháp đó của ông cha và sử dụng một cách có hiệu quả như: “tay

nhặt lá, chân đá ống bơ”, lá là hình ảnh tượng trưng cho sự nghèo khó, ông bơ đại

diện cho một cái gì đó cao sang Như vậy là câu tục ngữ này đã ngầm ý nghĩa qua

phép ẩn dụ “môt giây tốc độ bia mộ đề tên” – bia mộ ở đây đại diện cho cái chết

Tuy nhiên dạng tục ngữ có sử dụng nghệ thuật so sánh chiếm số lượng rất ít

mô phỏng Ngày xưa ông cha ta đã thể hiện sự thông minh trong cách chơi chữ như

“đi tu Phật bắt ăn chay, thịt chó ăn được thịt cầy thì không” Ngày nay tuổi trẻ lại

tạo cái độc cho mình bằng phong cách rất lạ: “cá không ăn muối cá ươn, con

không ăn muối thiếu I ốt rồi con ơi”, “con nhà tông không giống lông… đỡ giống khỉ” Đôi khi đọc xong chỉ biết cười về sự hài hước này

trở nên xuôi tai thuận miệng hơn, người đọc sẽ ấn tượng và dễ thuộc hơn, nhớ nhanh hơn Có hai loại vần là vần sát và vần cách

o Vần sát: là khuôn vần được láy liền sau đó, giữa chúng không

có yếu tố trung gian, và thường xuất hiện ở vị trí giữa câu Ví dụ : "học đi đôi

với hành, hành đi đôi với tỏi", "ăn trong nồi, ngồi trong phong bì","yêu nhiều thì ốm, ôm nhiều thì yếu", "yêu cho đến chết, vẫn cứ yêu", "ăn trong nồi, ngồi trong người bên cạnh"

o Vần cách: là những vần được láy lại và giữa chúng có yếu tố

trung gian, có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau trong câu Ví dụ: "ăn rơm

rặn bụng, ăn vụng nhàn thân" , " một con ngựa đau,cả tàu bỏ chạy", "phóng nhanh vượt ẩu, nấu lẩu cuộc đời", "miệt mài quay tay, vận may sẽ đến", "nơi đâu cần thanh niên có, đến đứng ngó có thanh niên", "tay nhặt lá, chân đá ống bơ", "tham ăn hôm trước,tù rước hôm sau", "gần mực thì đen, gần đèn thì cháy", "dốt đến đâu, học lâu cũng dốt", "không mày đố thầy dạy ai"

 Về nhịp : Nhịp cũng là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên và làm rõ tính đối xứng trong tục ngữ Nhịp trong câu tục ngữ rất đa dạng, linh hoạt Giữa nhịp (hình thức)

và ý nghĩa (nội dung) của một câu tục ngữ có liên quan mật thiết với nhau Trong một câu tục ngữ có nhiều nhịp đan xen với nhau Ví dụ như : "bạn bè/ có phúc cùng chia/ có họa trốn sạch/ở nơi phương nào" (nhịp 2/4/4) , " còn trời /còn nước/còn non/còn chứng lười học/là còn đau mông" (nhịp 2/2/2/4/4)

Có rất nhiều loại nhịp khác nhau trong các câu tục ngữ trẻ như: nhịp 4/4, nhip 3/3,nhịp 3/4/3/4, nhịp 2/3/2/3, nhịp 2/2/2/2 ,nhịp 2/4/2/2/4, nhịp 2/2/4 Tuy

là sử dụng nhiều loại nhịp như thế nhưng tục ngữ trẻ sử dụng phổ biến nhất là nhịp : 4/4 vì nó dễ nhớ, dể thuộc, phù hợp cho cấu trúc trong 1 câu tục ngữ, chẳng hạn

như: "ăn cơm rặm bụng,ăn vụng nhàn thân" (nhịp 4/4), "gần mực thì đen, gần đèn

sâu mau mệt" (4/4), "có công mài sắt, có ngày chai tay" (4/4) Phần lớn các câu

tục ngữ có nhịp điệu, có số lượng tiếng bằng nhau, đối nhau Số lượng tục ngữ sử

dụng loại này rất nhiều: "một phút chạy ngu ,ngàn năm yên ngủ", "yêu cho đến

chết, lết vẫn cứ yêu”, "một giây tốc độ, ngàn năm nói ngọng"

Dựa vào nhịp điệu trong tục ngữ, chúng ta có thể phân tích và vận dụng nó một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp trong giao tiếp Nhưng nhịp dù linh hoạt như thế nào cũng phải ăn nhập, phù hợp với ý vì nó là một trong những hình thức thể hiện ý của tục ngữ Nhịp và vần luôn gắng bó với nhau để tạo nên sự sinh động, cân đối cho câu tục ngữ Nhịp và vần cũng góp phần làm cho tục ngữ trẻ - mặc dầu

là câu nói hằng ngày nhưng vẫn mang đầy đủ những đặc điểm của nghệ thuật ngôn

từ

4 Phân loại

Hiện nay, việc sử dụng tục ngữ tuổi trẻ đã trở thành một vấn đề không còn

xa lạ Nó xuất hiện ở mọi lúc mọi nơi, trong tán gẫu nhắn tin hay thậm chí là trong học tập Một bộ phận không nhỏ trong giới trẻ đang sử dụng loại tục ngữ này như một phương tiện giao tiếp chính trong cuộc sống Các bạn trẻ cảm thấy đây là một hình thức giao tiếp mới mẻ vì vậy họ đã sáng tạo nhiều hình thức hơn nữa, đa dạng với những câu tục ngữ rất phong phú Hình thức của tục ngữ tuổi trẻ thường

là sự biến tấu tục ngữ truyền thống theo hướng đơn giản, dễ hiểu gắn liền với tính hài hước, sự sáng tạo Nhưng vẫn bao quát được nội dung, ý nghĩa nhất định Tục ngữ tuổi trẻ được sáng tạo trong hầu hết mọi khía cạnh của đời sống từ tình yêu quê hương đất nước, tình yêu đôi lứa, tình bạn, tình học trò, tình cảm gia đình ,quan hệ hàng xóm ,đồng nghiệp đến tiền bạc, học hành , công việc, máy móc

phương tiện hiện đại, mạng internet, giao thông, di chuyển,

4.1 Tục ngữ tuổi trẻ về tình yêu quê hương đất nước:

Tục ngữ về tình yêu quê hương đất nước là một chủ đề quen thuộc nhưng khi được cá bạn trẻ sáng tạo nó trở nên sinh động, tươi vui hơn

Ví dụ: Những câu tục ngữ về tình yêu quê hương đất nước

Địa điểm và nơi kết thúc

ăn chơi của giới trẻ Câu mới

“Đất lành chim đậu”

3

“Đường sài gòn vừa dài

vừa đẹp Gái sài gòn vừa

đẹp vừa dê”

Sự hư hỏng của một số cô gái sài gòn – châm biếm một cách hài hước

Câu mới

4

"Dân ta phải biết sử ta Cái

gì không biết thì tra

google"

Sự phát triển và lợi ích của công nghệ

"Dân ta phải biết

sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam"

5

“Chưa đi chưa biết Ninh

Kiều đi rồi mới biết gái

nhiều hơn dân”

Địa điểm Ninh Kiều có nhiều con gái

“Không đi không biết đồ sơn”

Bảng 2: Tục ngữ tuổi trẻ về quê hương đất nước

4.2 Tục ngữ tuổi trẻ về tình yêu:

Tục ngữ tuổi trẻ mang lại chính là sự diễn đạt cảm xúc một cách chân thật,

dễ dàng Không giống như các ngôn ngữ khác việc thể hiện cảm xúc đều khiến các bạn trẻ rất ngại ngùng, tục ngữ tuổi trẻ mang lại cảm giác nhẹ nhàng và thoải mái khi chia sẻ cảm xúc Đặc biệt , mang lại sự hóm hỉnh hài hước khi nói về tình yêu

Ví dụ: Tục ngữ về tình yêu

1 “Yêu nhiều thì ốm, ôm

nhiều thì yếu”

Nói một cách châm biếm

về tác hại của việc yêu đương quá nhiều gây ảnh hưởng đến sức khỏe

Mới

2 “Thích thì chiều, anh liều

em té”

Một người con trai liều gặp

cô gái cũng chẳng vừa thì

“Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ

Vô duyên đối diện bất tương phùng”

khác xung quanh mình

“Yêu nhau không phải là nhìn nhau mà

là cùng nhau nhìn về một hướng”

5 “Em nai vàng ngơ ngác,

quần chết bác ngựa săn”

Có thể bác ngựa săn là những đại gia còn nai vàng

là cô gái chân dài, chuyên

“đào mỏ” đại gia

“Con nai vàng ngơ ngác Đạp lên lá vàng khô”

6

“Tình chỉ đẹp khỉ tình còn

dang dở Cưới nhau về tắt thở càng

nhanh”

Khi bước vào cuộc sống hôn nhân với quá nhiều điều không thể đoán trước, các cặp thường hụt hẫng,

Mới

nêu ra tác hại của nó

dụng

“Yêu nhau cới

áo cho nhau

Về nhà dối mẹ qua cầu gió bay”

10

“Mấy đời bánh đúc có

xương Mấy đời gái chảnh mà

thương trai nghèo”

Nghĩa như trên

“Mấy đới bánh đúc có xương Mấy đời mẹ ghẻ mà thương con chồng”

11

“Khi thương anh nói anh

cười Hết thương anh giống như

người điếc câm”

Nói về thái độ trước và sau khi yêu Còn yêu thì quan tâm, lo lắng, chăm sóc cho người mình yêu Đến khi hết yêu thì lạnh lùng, xem như không quan nhau

Mới

12 “Yêu cho đến chết, lết vẫn

yêu”

Bàn về sự bi lụy trong tình yêu Đã không còn yêu nhau thì không nên níu kéo

nhau làm gì

Mới

13

“Yêu là khổ Không yêu là lỗ Thà chịu khổ chứ tui không chịu lỗ”

So sánh về việc được gì và mất gì trong tình yêu Thà yêu để chịu đau khổ còn sướng hơn là không yêu để

16 tuổi mà đã mang thai là một việc không phải ai cũng dễ dàng chấp nhận

Phê phán những đứa con gái hư hỏng dù tuổi còn

quá nhỏ

Mới

15

“Yêu em xin nhớ lời thề

Chưa mua "xế hộp" chưa

về thăm quê”

Tình yêu chỉ coi trọng tiền

16

“Yêu anh không phải vì

tiền, mà yêu vì sợi dây

chuyền anh đeo”

Nghĩa như trên

Mới

17 “Hãy yêu như chưa bao

giờ được yêu”

Tình yêu là một tình cảm rất đẹp, rất đáng được trân trọng Vì vậy, bất cứ ai một khi đã bước chân vô tình yêu thì cũng phải yêu hết mình, chân thành bằng cả trái tim, dù trước đó đã từng đau khổ thế nào đi

nữa

Mới

18

“Hoa hồng thì phải có gai

Con gái thì phải phá thai

chàng trai

Mới

20

“Bánh mì phải có patê

Làm trai phải có máu dê

Nói về tính cách của người đàn ông Đã là đàn ông Mới

người luôn tìm ẩn "máu dê" Có người sẽ thể hiện

ra bên ngoài nhưng một số khác lại không

xảy ra

Cưới vợ phải cưới liền tay Chớ để lâu ngày lắm kẻ dèm pha

22 “Con gái có bồ như hoa đã

có chủ”

Câu này ý nói con gái đã

có người yêu thì giống như hoa có chủ, có người khẳng định chủ quyền không nên

“Ước gì em hoá thành trâu

Để anh là đỉa anh bâu lấy

đùi”

Trong tình yêu thì 2 người yêu nhau luôn muốn được

ở gần nhau Ở đây, chàng trai cũng muốn dành toàn

bộ thời gian của mình để được ở bên cạnh cô gái

Mới

24

“Đêm nằm ở dưới bóng

trăng Thương cha nhớ mẹ không

là một vấn đề cần phải được cân nhắc một cách rõ ràng và chính xác

Mới

25

“Chọn xoài đừng để xoài

chua Chọn bạn đừng để bạn cua

bồ mình”

Trong cuộc sống, chúng ta luôn phải đứng trước những sự lựa chọn khác nhau Vì vậy chúng ta nên suy nghĩ kĩ trước khi quyết định 1 vấn đề nào đó để sau này tránh xảy ra những việc không như ý mình

đã hết thì cũng không còn

xem nhau ra gì nữa

27

“Hồng nào hồng chẳng có

gai Gái nào gái chẳng yêu 2,3

thằng”

Câu này mốn nói đến trong cuộc đời người con gái trước khi tìm được tình yêu đích thực của đời mình thì

ít nhất cũng trải qua 2 hoặc

3 mối tình khác trong đời

tỏ với nhau Qua đó phần nào thấy được sự táo bạo, suy nghĩ thoáng của giới

trẻ hiện nay

Mới

29

“Vẽ hình em lên cát Rồi hôn em một phát

Ôi cuộc đời chua chát

Toàn là đất với cát”

Sự ảo tưởng của chàng trai

- câu nói hài hước

để đến với nhau, và cũng bằng chừng áy lý do mà họ

chia tay nhau

Mới

Bảng 3: Tục ngữ tuổi trẻ về tình yêu

4.3 Tục ngữ tuổi trẻ về tình bạn và tình học trò

Tục ngữ tuổi trẻ gây được sự thích thú với người tiếp nhận nó bởi chính là tính sáng tạo và sự mới mẻ của nó Tục ngữ tuổi teen được chính các bạn tuổi teen sáng tạo ra vì vậy nó dĩ nhiên phải có sự tươi mới, cá tính Có thể thừa nhận đây cũng là một trong những mặt tích cực của tục ngữ tuổi trẻ Nó mang hơi thở của tuổi trẻ, luôn tràn đầy sức sống Vì thế mà cách các bạn trẻ sử dụng chúng để giao tiếp trong các mối quan hệ về tình bạn bè và học trò cũng trở nên vui nhộn hơn

Ví dụ: Tục ngữ về tình bạn và học trò

1 Nhất cóp nhì quay

tam xoay tứ giở

Học sinh trong giờ kiểm tra muốn quay cóp bài Đây là các chiêu thức quay cóp của học

sinh

Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

2 Không mày đố thầy

dạy thêm

Phê phán thực trạng dạy thêm

để kiếm thêm tiền của một số nhà giáo ngày nay

Không thầy đố mày làm nên

4 Học đi đôi với hành,

hành đi đôi với tỏi

Câu nói vui về vần điệu và tương đồng giữa cọng hành củ

học chơi game

6 Không thầy đố mày

ngồi yên

Sự nghịch phá của học trò khi không có thầy cô trong lớp

Không thầy đố mày làm nên

7

Bạn bè có phúc cùng

chia có họa trốn sạch

ở nơi phường nào

Phê phán những người bạn xấu

bỏ rơi bạn bè khi bạn bè gặp

nạn

Có phúc cùng hưởng có họa cùng

10 Ăn trông nồi ngồi

trông người bên cạnh

hỏng theo

Gần mực thì đen gần đèn thì sáng

13 Thêm bạn bớt…buồn Có nhiều bạn bè thì cuộc sống

thú vị hơn Thêm bạn bớt thù

Bảng 4: Tục ngữ tuổi trẻ về tình bạn và học trò

4.4 Tục ngữ tuổi trẻ về tiền bạc

Nói về tính sáng tạo của tục ngữ tuổi trẻ thì phải thừa nhận rằng nó làm cho tục ngữ truyền thống trở nên linh hoạt, và năng động hơn, làm cho tục ngữ không

bị cằn cỗi mà trở nên sinh động hơn Ngoài ra, còn có nhiều câu tục ngữ bị biến hóa hài hước như:tục ngữ về tiền bạc

Mới

4

Yêu anh em chẳng cần chi

Chỉ xin anh túi Eo Vì mà

thôi

Nói về tính lợi dụng vật chất trong tình yêu Mới

5

Yêu nhau chỉ ngại đường xa

Đi bộ mòn dép, đi xe tốn dầu

Châm biếm tính keo kiệt

bủn xỉn Mới

6 Giàu đi xe hơi uống bia ôm, Thói tiêu thụ xa hoa, dù Mới