LỜI MỞ ĐẦU Hoạt động công tác thanh tra, kiểm tra trong quản lý nhà nước, góp phần bảo đảm trật tự an toàn xã hội, phát triển kinh tế xã hội. Cần nhìn nhận đúng đắn và thực hiện nội dung thanh tra doanh nghiệp, thông qua đó hướng dẫn, giúp đỡ các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật lao động của nhà nước, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển theo hướng nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế.Tuy nhiên, trong những năm gần đây, việc thanh tra đối với doanh nghiệp của Thanh tra tỉnh, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước chưa được đẩy mạnh, ít được thực hiện. Xuất phát từ thực trạng trên, em quyết định lựa chọn đề tài: “Thực trạng công tác thanh tra về việc thực hiện pháp luật lao động của các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh” cho đề tài nghiên cứu chuyên đề thanh tra lao động. Kết cấu bài tiểu luận chuyên đề gồm 3 phần: Phần I: Tổng quan về thanh tra lao động. Phần II:Thực trạng công tác thanh tra về việc thực hiện pháp luật lao động của các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Phần III: Đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác thanh tra việc thực hiệp pháp luật lao động các doanh nghiệp nhà nước tỉnh Hà Tĩnh. Để hoàn thành bài tiểu luận này, em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn nhiệt tình của cô Lưu Thu Hường. Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện nhưng bài tiểu luận không tránh khỏi một số sai sót, mong nhận được lời đánh giá, nhận xét và bổ sung của thầy cô giáo để bài hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn.
Trang 1Mục Lục Lời mở đầu
Phần I: Tổng quan về thanh tra lao động 1
1.1 Khái niệm 1
1.2 Mục đích của công tác thanh tra lao động 1
1.3 Nguyên tắc hoạt động của công tác thanh tra lao động 1
1.4 Chức năng, nhiệm vụ của thanh tra lao động 2
1.4.1 Chức năng 2
1.4.2 Nhiệm vụ 2
1.5 Cơ cấu tổ chức của thanh tra lao động 3
1.6 Hình thức thanh tra lao động 3
1.7 Phương thức thanh tra lao động 4
Phần II: Công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động tại doanh nghiệp nhà nước trên địa bản tỉnh Hà Tĩnh 5
2.1 Khái quát về doanh nghiệp nhà nước tại tỉnh Hà Tĩnh 5
2.1.1 Sơ lược về tỉnh Hà Tĩnh 5
2.2.2 Giới thiệu về các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh 5
2.2 Giới thiệu về đơn vị thanh tra 5
2.2.1 Khái quát chung 5
2.2.2 Cơ cấu tổ chức thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh 6
2.3 Hoạt động thanh tra của Sở Lao động thương binh và xã hội về việc thực hiện pháp luật lao động tại các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh 6
2.3.1 Lực lượng thanh tra 6
2.3.2 Phương thức thanh tra 7
2.3.3 Hình thức thanh tra 7
2.3.4 Nội dung thanh tra 8
Trang 22.4 Hoạt động thanh tra lao động 9
2.4.1 Kết quả thanh tra lao động 9
2.4.2 Về kiểm tra 9
2.4.3 Điều tra tai nạn lao động 9
2.5 Đánh giá công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động tại cái doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh 10
2.5.1 Những mặt đạt được 10
2.5.2 Những mặt hạn chế 10
2.6 Nguyên nhân làm hạn chế công tác thanh tra về việc thực hiệp pháp luật lao động của doanh nghiệp nhà nước tại tỉnh Hà Tĩnh 11
2.6.1 Nguyên nhân từ công tác thanh tra 11
2.6.2 Nguyên nhân từ phía các doanh nghiệp nhà nước 11
2.6.3 Nguyên nhân từ phía người lao động 11
Phần III: Đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác thanh tra việc thực hiệp pháp luật lao động các doanh nghiệp nhà nước tỉnh Hà Tĩnh 12 KẾT LUẬN
PHỤ LỤC
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Hoạt động công tác thanh tra, kiểm tra trong quản lý nhà nước, góp phần bảo đảm trật tự an toàn xã hội, phát triển kinh tế xã hội Cần nhìn nhận đúng đắn và thực hiện nội dung thanh tra doanh nghiệp, thông qua đó hướng dẫn, giúp đỡ các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật lao động của nhà nước, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển theo hướng nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế.Tuy nhiên, trong những năm gần đây, việc thanh tra đối với doanh nghiệp của Thanh tra tỉnh, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước chưa được đẩy mạnh, ít được thực hiện Xuất
phát từ thực trạng trên, em quyết định lựa chọn đề tài: “Thực trạng công tác thanh tra
về việc thực hiện pháp luật lao động của các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh
Hà Tĩnh” cho đề tài nghiên cứu chuyên đề thanh tra lao động.
Kết cấu bài tiểu luận chuyên đề gồm 3 phần:
Phần I: Tổng quan về thanh tra lao động.
Phần II:Thực trạng công tác thanh tra về việc thực hiện pháp luật lao động của
các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.
Phần III: Đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác thanh tra việc thực
hiệp pháp luật lao động các doanh nghiệp nhà nước tỉnh Hà Tĩnh.
Để hoàn thành bài tiểu luận này, em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn nhiệt tình của cô Lưu Thu Hường Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện nhưng bài tiểu luận không tránh khỏi một số sai sót, mong nhận được lời đánh giá, nhận xét và bổ sung của thầy cô giáo để bài hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 4Phần I: Tổng quan về thanh tra lao động
1.1 Khái niệm
Pháp luật lao động quy định quyền và nghĩa vụ của người lao động và của người
sử dụng dụng lao động, các tiêu chuẩn lao động, các nguyên tắc sử dụng và quản lý lao động, góp phần thúc đẩy sản xuất, vì vậy có vị trí quan trọng trong đời sống xã hội
và trong hệ thống pháp luật của quốc gia
Thanh tra lao động là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực lao động đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật về lao động, quy định chuyên môn – kĩ thuật, quy tắc quản lý thuộc lĩnh vực lao động
1.2 Mục đích của công tác thanh tra lao động
Theo Điều 2, Luật thanh tra số 56/2010/QH12 của Quốc hội ban hành ngày 15 tháng 11 năm 2010, mục đích chính của hoạt động thanh tra lao động là :
- Phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật lao động để kiến nghị với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục
- Phòng nghừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật lao động
- Giúp các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật lao động
- Phát huy nhân tố tích cực, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản
lý nhà nước
- Bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân
Trang 51.3 Nguyên tắc hoạt động của công tác thanh tra lao động
Tại Điều 7, Luật thanh tra số 56/2010/QH12 của Quốc hội ban hành ngày 15 tháng
11 năm 2010 quy định nguyên tắc hoạt động thanh tra như sau:
- Tuân theo pháp luật, bảo đảm chính xác, khách quan, trung thực, công khai, dân chủ, kịp thời
- Không trùng lặp về phạm vi, đối tượng, nội dung, thời gian thanh tra giữa các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra; không làm cản trở hoạt động bình thường của
cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng thanh tra
1.4 Chức năng, nhiệm vụ của thanh tra lao động
1.4.1 Chức năng
Căn cứ Khoản 1, Điều 238 của Bộ Luật Lao động (Sửa đổi bổ sung năm 2012) quy định:
Thanh tra Bộ Lao động – Thương binh, Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và
Xã hội thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về lao động Theo đó thanh tra Lao động là tổ chức thanh tra thuộc ngành lao động; ở Trung ương có Thanh tra Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội; ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội
-Việc thanh tra an toàn lao động, vệ sinh lao động trong các lĩnh vực: phóng xạ, thăm dò, khai thác dầu khí, các phương tiện vận tải đường sắt, đường thuỷ, đường bộ, đường hàng không và các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang do các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực đó thực hiện với sự phối hợp của thanh tra chuyên ngành về lao động
1.4.2 Nhiệm vụ
Theo điều 237 Bộ luật lao động Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội có các nhiệm vụ chủ yếu sau đây:
Trang 6- Thanh tra việc chấp hành các quy định pháp luật về lao động;
- Điều tra tai nạn lao động và những vi phạm an toàn lao động, vệ sinh lao động;
- Tham gia hướng dẫn áp dụng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về điều kiện lao động, an toàn lao động, vệ sinh lao động;
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo về lao động theo quy định của pháp luật;
- Xử lý theo thẩm quyền và kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luật về lao động
1.5 Cơ cấu tổ chức của thanh tra lao động
Theo Điều 3, Quyết định số 614/QĐLĐTBXH ngày 16/4/2013 của Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thanh tra Bộ
- Thanh tra Bộ có : Chánh thanh tra và một số Phó Chánh thanh tra
- Các Phòng chức năng gồm:
Phòng Tổng hợp và Thanh tra hành chính;
Phòng Tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo;
Phòng Thanh tra Chính sách người có công;
Phòng Thanh tra An toàn, vệ sinh lao động;
Phòng Thanh tra Chính sách lao động;
Phòng Thanh tra Chính sách về trẻ em và xã hội;
Phòng Thanh tra Chính sách bảo hiểm xã hội
1.6 Hình thức thanh tra lao động
Điều 37 luật thanh tra có nêu hình thức thanh tra:
- Hoạt động thanh tra được thực hiện theo kế hoạch, thanh tra thường xuyên hoặc thanh tra đột xuất
Trang 7- Thanh tra theo kế hoạch được tiến hành theo kế hoạch đã được phê duyệt.
- Thanh tra thường xuyên được tiến hành trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành
- Thanh tra đột xuất được tiến hành khi phát hiện cơ quan, tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật, theo yêu cầu của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng hoặc do Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền giao
1.7 Phương thức thanh tra lao động
Công tác thanh tra lao động tiến hành bằng phương thức thanh tra viên phụ trách vùng thông qua phiếu tự kiểm tra (Quyết định số 01/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 về việc ban hành quy chế hoạt động thanh tra nhà nước về lao động theo phương thức thanh tra viên phụ trách vùng, quyết định 02/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02/2006 của Bộ LĐTBXH về việc ban hành quy chế sử dụng phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao động)
Trang 8Phần II: Thực trạng công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động tại doanh nghiệp nhà nước trên địa bản tỉnh Hà Tĩnh
2.1 Khái quát về doanh nghiệp nhà nước tại tỉnh Hà Tĩnh
2.1.1 Sơ lược về tỉnh Hà Tĩnh
Hà Tĩnh là tỉnh thuộc vùng Bắc Trung Bộ, có vị trí địa lý thuận lợi phát triển sản xuất hàng hoá, tiếp thu tiến bộ khoa học - công nghệ, phát triển nhanh những ngành kinh tế mũi nhọn, mở rộng liên kết, giao lưu kinh tế với các tỉnh khác và quốc tế, sớm hội nhập vào xu thế chung của cả nước
2.2.2 Giới thiệu về các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh
Hiện nay, có 12 doanh nghiệp nhà nước đóng trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh kinh doanh, sản xuất nhiều lĩnh vực khác nhau:
Danh sách 12 doanh nghiệp nhà nước tại tỉnh Hà Tĩnh: Xem phụ lục 1
Doanh nghiệp nhà nước đóng góp 10% GDP của tỉnh Các doanh nghiệp nhà nước có vai trò to lớn trong việc thu hút, tạo việc làm cho lao động là người địa phương, lao động nông thôn, giải quyết việc làm cho người lao động, góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động từ khu vực nông nghiệp, nông thôn sang khu vực công nghiệp
2.2 Giới thiệu về đơn vị thanh tra
2.2.1 Khái quát chung
Đơn vị thanh tra: Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh Theo điều 9, nghị định 39/2013/NĐ – CP quy định: Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, giúp Giám đốc
Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tiến hành thanh tra hành chính, thanh tra chuyên
Trang 9ngành, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng theo quy định của pháp luật
Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh là một phòng chức năng trong cơ cấu tổ chức của Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh
2.2.2 Cơ cấu tổ chức thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà
Tĩnh
Tổ chức bộ máy của cơ quan Thanh tra tỉnh Hà Tĩnh được quy định tại Quyết định số 62/2012/QĐ-UBND ngày 22 tháng 11 năm 2012 của UBND tỉnh, gồm có: Lãnh đạo, Văn phòng và 04 Phòng chuyên môn nghiệp vụ
Sơ đồ tổ chức bộ máy thanh tra tỉnh Hà Tĩnh: Xem tại phụ lục 2
- Lãnh đạo thanh tra tỉnh: Gồm có Chánh thanh tra và không quá 03 Phó Chánh
thanh tra
- Văn phòng: Cơ cấu tổ chức biên chế gồm 10 người: Chánh Văn phòng, 02 Phó
Chánh Văn phòng, 01 là Thanh tra viên chính, Thanh tra viên hoặc tương đương;
01 chuyên viên tổng hợp trực tiếp làm đầu mối báo cáo công tác thanh tra, công tác CCHC, thi đua khen thưởng; 01 nhân viên công nghệ thông tin; 01 nhân viên văn thư – lưu trữ; 01 nhân viên tạp vụ kiêm thủ quỹ cơ quan; 02 nhân viên làm nhiệm vụ lái xe
- 4 phòng nghiệp vụ chuyên môn: Phòng thanh tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo;
Phòng thanh tra khối sở, ngành, doanh nghiệp; Phòng thanh tra khối địa phương; Phòng phòng chống tham nhũng và pháp chế
2.3 Hoạt động thanh tra của Sở Lao động thương binh và xã hội về việc thực
hiện pháp luật lao động tại các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh
2.3.1 Lực lượng thanh tra
Trang 10Hiện nay, thanh tra tỉnh Hà Tĩnh có tổng cộng 34 người chia thành 6 đơn vị khác nhau, mỗi đơn vị có 1 chức năng riêng
14
9
6
5
sơ đồ biểu thị lực lượng thanh tra
Lãnh đạo Thanh tra viên Chuyên viên NV khác
Từ sơ đồ trên ta thấy lực lượng thanh tra lao động tại tỉnh Hà Tĩnh bao gồm 14 lãnh đạo là các trưởng , phó thanh tra, trưởng phó các phòng ban, tiếp đến là 9 thanh tra viên
và 6 chuyên viên, cuối cùng là 5 nhân viên khác bao gồm văn thư, lái xe… Hơn thế nữa, lực lượng thanh tra trên cả nước nói chung và tại tỉnh nói riêng đều chưa cao, việc đào tạo chưa chuyên sâu, chưa đúng, chưa đủ
Dễ dàng nhận thấy lực lượng thanh tra tại tỉnh rất thiếu và chất lượng còn chưa cao, với số lượng doanh nghiệp lớn, là khu công nghiệp của cả nước, lực lượng thanh tra mỏng như trên không thể đáp ứng thanh tra toàn diện, chi tiết các doanh nghiệp, chưa thể thực hiện được nhiệm vụ: “một thanh tra – một doanh nghiệp”, điều dễ dẫn đến tình trạng
vi phạm pháp luật lao động của các doanh nghiệp
2.3.2 Phương thức thanh tra
Thanh tra lao động phụ trách vùng do Phó chánh thanh tra Sở phụ trách thanh tra làm trưởng đoàn
Trang 112.3.3 Hình thức thanh tra
Sau khi phát hiện sai phạm về thực hiện pháp luật tại doanh nghiệp nhà nước, tiến hành thanh tra theo kế hoạch do Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh ra quyết định và thực hiện thanh tra đột xuất Hàng năm, thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh cũng tiến hành thanh tra định kỳ đối với các doanh nghiệp nhà nước
2.3.4 Nội dung thanh tra
Giám đốc sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh ra quyết định thanh tra theo điều 20, chương 4, nghị định số 39/2013/ NĐ – CP Thành lập đoàn thanh tra và tiến hành thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh
1 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện các loại báo cáo định kỳ
2 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện tuyển dụng và đạo tạo lao động
3 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện hợp đồng lao động
4 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện thỏa ước lao động tập thể
5 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện thời giờ làm việc và nghỉ ngơi
6 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện tiền công và trả công lao động
7 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện an toàn lao động, vệ sinh lao động
8 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện các quy định đối với lao động nữ, lao động là người cao tuổi, lao động là người tàn tật, lao động chưa thành niên
Trang 129 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện các quy định đối với lao động là người nước ngoài
10 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất
11 Thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động về thực hiện các quy định khác của pháp luật lao động
2.4 Hoạt động thanh tra lao động
2.4.1 Kết quả thanh tra lao động
Năm 2014, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh đã tiến hành 15 cuộc thanh tra trên tổng số 12 doanh nghiệp nhà nước đóng trên địa bàn, trong đó:
+ Số cuộc thanh tra theo kế hoạch được phê duyệt: 12/15 cuộc
+ Số cuộc thanh tra đột xuất: 3/15 cuộc Bao gồm: Thanh tra 1 cuộc về chấp hành việc thực hiện pháp luật lao động về bảo hiểm xã hội tại công ty cao su Hương Khê – Hà Tĩnh, Thanh tra 1 cuộc về thực hiện pháp luật lao động việc thực hiện hợp đồng lao động tại công ty cấp nước Hà Tĩnh và thanh tra 1 cuộc về thực hiện trả công cho người lao động tại công ty Viễn thông Hà Tĩnh
Xử phạt 2 doanh nghiệp vi phạm pháp luật lao động, đó là: Công ty TNHH một thành viên xổ số kiến thiết Hà Tĩnh và công ty cao su Hương Khê – Hà Tĩnh Tổng số tiền xử phạt: 218470000 đồng
2.4.2 Về kiểm tra
Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh đã tổ chức, thực hiện 18 cuộc kiểm tra Trong đó:
- Số cuộc kiểm tra đã hoàn thành: 18/18 Bao gồm: 12 cuộc kiểm tra về việc thực hiện pháp luật lao động, 6 cuộc về phòng chống tham nhũng Cụ thể:
+ Kiểm tra việc thực hiện công tác phòng chống tham nhũng tại 6 doanh nghiệp