Trẻ em bị xâm phạm tình dục trong gia đình thực trạng và giải pháp

Mặc dù hiện nay nhà nước đã có nhiều các biện pháp khác nhau cùng với việc ban hành các văn bản pháp luật, nhằm bảo vệ và phòng chống xâm hại tình dục trẻ em nói chung và XHTDTE trong gi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN VƯƠNG THÙY DƯƠNG

TRẺ EM BỊ XÂM HẠI TÌNH DỤC TRONG GIA ĐÌNH – THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Chuyên ngành: LUẬT DÂN SỰ

Mã số: 60380103

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN PHƯƠNG LAN

HÀ NỘI - 2013

BLDS Bộ luật dân sự

BLDS 1995 Bộ luật dân sự năm 1995

BLDS 2005 Bộ luật dân sự năm 2005

BLHS

BLTTHS

Bộ luật hình sự

Bộ luật tố tụng hình sựCRC

XHTDTE Xâm hại tình dục trẻ em

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN TRẺ EM

VÀ TRẺ EM BỊ XÂM HẠI TÌNH DỤC TRONG GIA ĐÌNH

9

1.1 Khái quát chung về trẻ em và quyền trẻ em 9

1.1.2 Khái niệm về quyền trẻ em. 10

1.2 Khái niệm chung về trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình 13

1.2.1 Khái niệm hành vi xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình 13

1.2.2 Đặc điểm của hành vi xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình 15

1 2.3 Trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình

1.2.4 Hậu quả của việc trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình 17

17

1.3 Sự cần thiết của việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị xâm hại tình

dục trong gia đình.

20

1.4 Một vài nét về pháp luật quốc tế trong việc bảo vệ trẻ em bị xâm

hại tình dục trong gia đình

22

Chương 2 TRẺ EM BỊ XÂM HẠI TÌNH DỤC TRONG GIA ĐÌNH

VÀ CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ THEO QUY ĐỊNH CỦA

PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH

26

2.1 Hành vi xâm hại tình dục đối với trẻ em trong gia đình. 26

2.1.1 Các dạng hành vi xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình 26

2.1.2 Các mức độ khác nhau của việc xâm hại tình dục trẻ em trong gia

đình

228

2.3 Các biện pháp ngăn chặn, xử lý và bảo vệ trẻ em bị xâm hại

tình dục trong gia đình theo quy định của pháp luật hiện hành

37

2.3.1 Các biện pháp phát hiện và ngăn chặn 37

2.3.2 Các biện pháp xử lý hành vi xâm hại tình dục trẻ em trong gia

đình.

40

2.3.3 Các biện pháp bảo vệ trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình 44

Chương 3 THỰC TRẠNG TRẺ EM BỊ XÂM HẠI TÌNH DỤC

TRONG GIA ĐÌNH VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NGĂN CHẶN,

XỬ LÝ HÀNH VI NÀY NHẰM BẢO VỆ QUYỀN TRẺ EM

3.1 Tình hình trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình trong

những năm gần đây.

49

3.2 Thực tiễn áp dụng pháp luật xử lý hành vi xâm hại tình dục

đối với trẻ em trong gia đình

3.3 Một số kiến nghị nhằm ngăn chặn hiện tượng xâm hại tình

dục đối với trẻ em trong gia đình để bảo vệ quyền trẻ em.

63

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em là một trong những truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam Phát huy truyền thống đó trong những năm qua Đảng

và Nhà nước ta đã tích cực xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam nhằm đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất, kịp thời điều chỉnh mọi quan

hệ xã hội phát sinh, trong đó có pháp luật về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế, bên cạnh những thành tựu đã đạt được trong lĩnh vực kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội, thì những năm gần đây một số tệ nạn xã hội có xu hướng gia tăng và trở thành mối lo ngại của toàn xã hội Một trong những tệ nạn làm nhức nhối nhiều người, ảnh hưởng đến tương lai của đất nước đó là vấn đề trẻ em bị xâm hại tình dục Xâm hại trẻ em nói chung

và trẻ em bị XHTD nói riêng đang là vấn đề xã hội nhức nhối, cấp bách ở nhiều địa phương, nhiều vùng, nhiều khu vực Trẻ em bị XHTD để lại một hậu quả vô cùng nặng nề, lâu dài đối với sự phát triển về sức khỏe, thể chất, tâm lý, tinh thần trẻ em Một điều đáng bàn nữa là tình trạng XHTDTE ngày càng gia tăng mà thủ phạm là những người trong gia đình, sống gần gũi bên các em như: bố dượng, anh

con, xao nhãng việc quản lý con Đó là chưa kể đến một số trường hợp mặc dù cha mẹ biết là con mình bị xâm hại nhưng vẫn cứ cố tình che giấu và không tố cáo tội phạm vì sợ ảnh hưởng đến danh dự của con em, gia đình, đặc biệt là khi những hành vi XHTD lại do chính những người thân trong gia đình gây ra cho các em Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân khiến cho những kẻ có hành vi XHTDTE vẫn tiếp tục có những hành vi đồi bại, hành vi XHTDTE kéo dài Bên cạnh đó, nhiều bậc cha mẹ do việc mưu sinh đã buông lỏng quản lý cũng như ý thức giáo dục con cái về giới tính

Mặc dù hiện nay nhà nước đã có nhiều các biện pháp khác nhau cùng với việc ban hành các văn bản pháp luật, nhằm bảo vệ và phòng chống xâm hại tình dục trẻ em nói chung và XHTDTE trong gia đình nói riêng, tuy nhiên, nhiều vấn

đề về liên quan đến trẻ em bị XHTD trong gia đình trên thực tế chưa được giải quyết triệt để về phương diện lý luận Thực tiễn áp dụng pháp luật liên quan đến quyền trẻ em và phòng chống xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình cho thấy phát sinh nhiều vướng mắc, đòi hỏi cần phải có sự sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn

áp dụng thống nhất trên thực tế Cụ thể là nhiều quy định về quyền trẻ em và phòng chống xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình được quy định trong các văn bản pháp luật còn chung chung, thiếu tính cụ thể và chi tiết dẫn tới những khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng

Về mặt thực tế, nhiều hành vi XHTDTE trong gia đình bị che giấu, giấu diếm, chậm bị phát hiện dẫn đến trẻ em thường bị biến thành nô lệ tình dục, bị đe dọa, cưỡng bức ngày càng nhiều, gây ra những hậu quả nghiêm trọng và nặng nề đối với trẻ như: trẻ bị ảnh hưởng về tâm lý, sức khỏe, trẻ có thể bị mang thai….Các thành viên ruột thịt trong gia đình chưa biết cách bảo vệ trẻ trong trường hợp trẻ em bị XHTD do chính các thành viên trong gia đình gây ra cũng như chưa có hiểu biết pháp luật đầy đủ để lên án, yêu cầu xử lý hành vi XHTD

đối với trẻ em để bảo vệ trẻ em Bên cạnh đó, hành vi XHTDTE trong gia đình còn gây ra những hậu quả xấu, tiêu cực đến thuần phong mỹ tục, đến trật tự, kỷ cương nề nếp gia đình, đến luân thường đạo lý và trật tự trị an xã hội, đòi hỏi phải

có những biện pháp xử lý nghiêm khắc những hành vi XHTDTE trong gia đình nhằm trừng trị kẻ phạm tội, bảo vệ trẻ em và các quyền của trẻ em

Do vậy, việc nghiên cứu một cách toàn diện, sâu sắc và đầy đủ về trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình, trên cơ sở đó đề xuất hoàn thiện các quy định của pháp luật về việc xử lý hành vi XHTDTE trong gia đình cũng như những biện pháp nhằm phòng ngừa, ngăn chặn hành vi XHTDTE và bảo vệ trẻ em trước tệ nạn này

Xuất phát từ những lý do trên đây, tôi đã lựa chọn đề tài “Trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình- Thực trạng và giải pháp” cho luận văn cao học luật

chuyên ngành Luật Dân sự

2 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

* Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ những vấn đề lý luận về trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình và các quy định của pháp luật về xử lý hành vi XHTDTE trong gia đình, đồng thời nghiên cứu thực trạng, nguyên nhân và hậu quả trẻ em bị XHTD trong gia đình Trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp ngăn chặn, phát hiện, xử lý đối với hành vi XHTDTE trong gia đình và một số kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật nhằm bảo vệ trẻ em trước tình hình trẻ em bị XHTD trong gia đình

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, Luận văn thực hiện một số nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về trẻ em, quyền của trẻ em và việc trẻ

em bị xâm hại tình dục trong gia đình và những quy định của pháp luật có liên quan điều chỉnh vấn đề này;

- Nghiên cứu các quy định của pháp luật liên quan tới vấn đề trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình, thực trạng trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình, chỉ ra những điểm bất cập, thiếu hợp lý trong các quy định của pháp luật điều chỉnh vấn đề này

- Đề xuất một số biện pháp hoàn thiện pháp luật xử lý hành vi XHTD trẻ em trong gia đình và kiến nghị một số biện pháp nhằm ngăn chặn, khắc phục và bảo

vệ trẻ em trước tình trạng bị XHTD trong gia đình

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

* Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiện cứu của luận văn là vấn đề trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình Bao gồm: Những vấn đề lý luận về trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình, những quy định của pháp luật hiện hành về quyền trẻ em và thực tiễn áp dụng pháp luật đối với việc XHTDTE trong gia đình

Nghiên cứu thực trạng trẻ em bị XHTD trong gia đình Dưới góc độ bảo vệ quyền trẻ em, trẻ em bị XHTD có thể hiểu với phạm vi rộng bao gồm mọi hành vi lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc trẻ em trong các hoạt động tình dục, sử dụng trẻ em trong các ấn phẩm khiêu dâm, các hoạt động mại dâm hoặc bóc lột tình dục trẻ em khác Những hành vi này ít đước thực hiện trong phạm vi gia đình Vì vậy, trong khuôn khổ luận văn thạc sỹ Luật học, chúng tôi chỉ nghiên cứu những hành vi XHTDTE trong gia đình trực tiếp như các hành vi bị coi là tội phạm được quy định trong BLHS

* Phạm vi nghiên cứu

- Luận văn nghiên cứu những quy định của pháp luật hiện hành về quyền trẻ

em và vấn đề trẻ em bị XHTD trong gia đình, các quy định của pháp luật Quốc tế

về quyền trẻ em, về trẻ em bị XHTD và các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành có liên quan đến việc XHTD đối với trẻ em trong gia đình

- Nghiên cứu thực trạng trẻ em bị XHTD trong gia đình từ năm 2007 đến năm 2011 qua các vụ việc cụ thể và số liệu xét xử của Tòa án

- Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, thực trạng trẻ em bị XHTD được nghiên cứu trong phạm vi gia đình, tức là người bị XHTD là trẻ em và người có hành vi XHTD là người có mối quan hệ gia đình với trẻ em là nạn nhân Trẻ em

là người dưới 16 tuổi

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện được mục đích nghiên cứu, đề tài được tiến hành dựa trên cơ

sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, quan điểm duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, quan điểm của Đảng, Nhà nước và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật Đồng thời luận văn sẽ sử dụng một số phương pháp nghiên cứu khoa học khác như phương pháp phân tích, phương pháp hệ thống; phương pháp tổng hợp; phương pháp so sánh; phương pháp thống kê

5 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Từ khi Việt Nam phê chuẩn CRC và ban hành Luật BVCS & GD trẻ em năm 1991 cho đến nay, đã có một số công trình nghiên cứu về quyền trẻ em và phòng chống xâm hại tình dục trẻ em trong đó có đề cập đến vấn đề trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình dưới dạng những bài viết trên các báo, tạp chí

chuyên ngành Trong các công trình này phải kể đến đề tài nghiên cứu “ Tìm hiểu

thực trạng và xây dựng quy trình phối hợp liên ngành về ngăn ngừa, phát hiện xử

lý và hỗ trợ trẻ em bị xâm hại tình dục.” do Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em

phối hợp với Tổ chức Plan thực hiện năm 2008 và Đề tài cấp bộ “Tội phạm xâm

phạm tình dục trẻ em ở các tỉnh, thành phố phía nam - Thực trạng và giải pháp phòng ngừa đấu tranh” của tác giả Vũ Đức Trung

Một số các bài viết liên quan được đăng tải trên các báo chuyên ngành và các báo điện tử như; “Đôi điều về xâm hại tình dục trẻ em” của tác giả Thu

Hường trên trang báo điện tử tuyentruyen.dongthap.gov.vn; “Gia tăng các vụ

xâm hại tình dục trẻ em” của Công an Đà Nẵng trên trang báo

http://www.baomoi.com …

Đã có một số luận văn, khoá luận nghiên cứu trẻ em bị xâm hại tình dục

như; luận văn cao học luật với đề tài “Điều tra các vụ án về xâm phạm tình dục

trẻ em trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh- Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả” của tác giả Huỳnh Văn Phúc (bảo vệ tại Trường Đại học Luật thành

phố Hồ Chí Minh- năm 2009); luận văn “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu

quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm hiếp dâm trẻ em trên địa bàn tỉnh Bình Dương” của tác giả Trần Ngọc Đức(bảo vệ tại Trường Đại học Luật thành

phố Hồ Chí Minh- năm 2010), luận văn thạc sỹ luật học “ Đấu tranh phòng,

chống tội phạm buôn bán phụ nữ và trẻ em” của tác giả Nguyễn Quyết Thắng (

bảo vệ tại trường Đại học Luật Hà Nội năm 2006), luận văn thạc sỹ luật học “

Cấc tội xâm phạm tình dục trẻ em trong luật hình sự Việt Nam và đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này” của tác giả Trịnh Thị Thu Hương ( bảo vệ tại

trường Đại học Luật Hà Nội năm 2004)

Các công trình trên đây mới chỉ đề cập đến trẻ em bị xâm hại tình dục nói chung mà chưa nghiên cứu một cách tổng thể, toàn diện và sâu về trẻ em bị XHTD trong gia đình dưới góc độ bảo vệ quyền trẻ em Trước tình hình đó, tôi đã

chọn đề tài “Trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình- Thực trạng và giải

pháp” làm luận văn thạc sỹ của mình Đây là đề tài đầu tiên nghiên cứu chuyên

sâu, toàn diện và có hệ thống về trẻ em bị XHTD trong gia đình

6 ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN

Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách có hệ thống về vấn đề trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình từ góc độ bảo vệ các quyền cơ bản của trẻ em trong gia đình Những đóng góp của luận văn thể hiện trên một số phương diện sau đây:

Thứ nhất: Lần đầu tiên vấn đề trẻ em bị XHTD trong gia đình được nghiên

cứu một cách có hệ thống và toàn diện cả về cơ sở lý luận cũng như thực tiễn

Thứ hai: Nghiên cứu thực trạng trẻ em bị XHTD trong gia đình trong những

năm gần đây để tìm hiểu nguyên nhân của tình trạng này, đưa ra những biện pháp ngăn chặn, xử lý có hiệu quả hành vi XHTDTE, nhằm góp phần bảo vệ trẻ em

Thứ ba: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho giảng viên, sinh viên

chuyên ngành luật, các cán bộ làm công tác thực tiễn liên quan đến lĩnh vực bảo

vệ và chăm sóc trẻ em Ngoài ra, luận văn sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho các

cơ quan lập pháp trong việc hoàn thiện pháp luật nhằm mục đích ngăn chặn, xử lý hành vi XHTDTE trong gia đình nhằm bảo vệ các quyền của trẻ em một cách thiết thực, hiệu quả trong thực tế

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quyền trẻ em và trẻ em bị xâm hại tình

dục trong gia đình

Chương 2: Trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình và các biện pháp xử lý

theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành

Chương 3: Thực trạng trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình và một số

giải pháp ngăn chặn, xử lý hành vi XPTD trẻ em trong gia đình nhằm bảo vệ quyền trẻ em

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN TRẺ EM VÀ TRẺ EM BỊ XÂM HẠI TÌNH DỤC TRONG GIA ĐÌNH 1.1 Khái quát chung về trẻ em và quyền trẻ em

1.1.1 Khái niệm trẻ em

Theo Điều 1 Công ước Quốc tế về quyền trẻ em (CRC): " Trong phạm vi

của Công ước này, Trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn" Trong một số văn

bản, khái niệm trẻ em được gọi là người chưa thành niên hoặc vị thành niên Trong các quan hệ pháp luật và thực thi pháp luật, trẻ em thường được gọi là người chưa thành niên

Quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của LHQ về việc áp dụng pháp luật đối với người chưa thành niên (còn gọi là Quy tắc Bắc Kinh), được Đại hội đồng LHQ thông qua ngày 29-11-1985 nêu rõ: "Người chưa thành niên là trẻ em hay người ít tuổi tuỳ theo từng hệ thống pháp luật có thể bị xét xử vì phạm pháp theo một phương thức khác với việc xét xử người lớn" (Quy tắc số 2.2 mục a) Như vậy, có thể thấy rằng, theo quan điểm của LHQ khái niệm trẻ em hay người chưa thành niên, trong pháp luật quốc tế không dựa vào đặc điểm tâm - sinh lý hay sự phát triển thể chất, tinh thần mà trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua việc xác định độ tuổi Khái niệm trẻ em và khái niệm người chưa thành niên đều chỉ giới hạn là người dưới 18 tuổi, đồng thời đưa ra khả năng mở cho các quốc gia tuỳ vào điều kiện kinh tế - xã hội, văn hoá, truyền thống của mình có thể quy định độ tuổi của trẻ em sớm hơn

Pháp luật nước ta hiện nay quy định về tuổi trẻ em và người chưa thành

niên có sự khác nhau, chưa thống nhất Theo Điều 1 Luật BVCS&GD TE năm

2004 quy định thì trẻ em là người dưới 16 tuổi Điều 18 BLDS năm 2005 quy

định; “Người từ đủ mười tám tuổi trở lên là người thành niên Người chưa đủ

mười tám tuổi là người chưa thành niên” Như vậy, người dưới 18 tuổi là người

chưa thành niên, nhưng có thể không phải là trẻ em, đó là những người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi.Trẻ em trong phạm vi luận văn này trẻ em là người dưới 16 tuổi Vì vậy, những trường hợp XHTD đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi không thuộc phạm vi nghiên cứu của luận văn

1.1.2 Khái niệm quyền trẻ em

Đã có nhiều văn bản quốc tế về quyền của trẻ em ra đời trong hơn nửa thế

kỷ qua Đồng thời, việc tăng cường bảo vệ các quyền của trẻ em cũng là một khía cạnh quan trọng trong hoạt động của các cơ quan và chương trình của Liên Hợp

Quốc Theo CRC thì trẻ em có bốn nhóm quyền cơ bản là:

+ Quyền được sống còn: bao gồm quyền của trẻ em được sống cuộc sống

bình thường và được đáp ứng những nhu cầu cơ bản nhất để tồn tại và phát triển thể chất Đó là mức sống đủ, có nơi ở, ăn uống đủ chất, được chăm sóc sức khoẻ Trẻ em phải được khai sinh ngay sau khi ra đời

+ Quyền được phát triển: gồm những điều kiện để trẻ em có thể phát triển

đầy đủ nhất về tinh thần và đạo đức, bao gồm việc học tập, vui chơi, tham gia các hoạt động văn hoá, tiếp nhận thông tin, tự do tư tưởng, tự do tín ngưỡng và tôn giáo Trẻ em cần có sự yêu thương và cảm thông của cha mẹ để có thể phát triển hài hoà

+ Quyền được bảo vệ: bao gồm những quy định như trẻ em phải được bảo vệ

chống tất cả các hình thức bóc lột lao động, bóc lột và xâm hại tình dục, lạm dụng

ma tuý, sao nhãng và bị bỏ rơi, bị bắt cóc và buôn bán Trẻ em còn được bảo vệ khỏi sự can thiệp vô cớ vào thư tín và sự riêng tư

Quyền được bảo vệ bao gồm cả quyền không bị tra tấn, đánh đập và lạm dụng trong trường hợp trẻ em làm trái pháp luật hay bị giam giữ

+ Quyền được tham gia: tạo mọi điều kiện cho trẻ em được tự do bày tỏ

quan điểm và ý kiến về những vấn đề có liên quan đến cuộc sống của mình Trẻ

em có quyền kết bạn, giao lưu và hội họp hoà bình, được tạo điều kiện tiếp cận các nguồn thông tin và chọn lựa thông tin phù hợp

Cộng đồng quốc tế đã thừa nhận và kêu gọi các nước bảo đảm quyền của trẻ

em như là quyền của con người chưa phát triển đầy đủ về thể lực, trí tuệ nhằm bảo đảm cho tất cả trẻ em có một tương lai tốt đẹp hơn

- Quyền và bổn phận của trẻ em cũng là trách nhiệm của cha mẹ, thành viên trong gia đình và xã hội nói chung trong việc chăm sóc và tăng cường phúc lợi cho trẻ em Pháp luật Việt Nam quy định các các quyền cơ bản của trẻ em và trách nhiệm của Nhà nước, gia đình và xã hội trong việc thúc đẩy các quyền trẻ

em được thực hiện tốt Hiến pháp Việt Nam năm 1992 đặt quyền trẻ em là một vấn đề quan trọng, thể hiện bản chất ưu việt của xã hội Việt Nam, thể hiện tính dân chủ của chế độ Tất cả trẻ em không phân biệt gái, trai; không phân biệt dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, thành phần, địa vị xã hội, chính kiến của cha mẹ hoặc người giám hộ, đều được hưởng các quyền và thực hiện các nghĩa vụ công dân Trong đó đề cập đến quyền không bị xâm phạm về mặt thân thể, quyền được sống, quyền được học hành, vui chơi, Điều 56 Hiến pháp 1992 khẳng định

"Trẻ em được gia đình, Nhà nước và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục"; Điều

40 quy định "Nhà nước, xã hội, gia đình, và công dân có trách nhiệm bảo vệ,

chăm sóc bà mẹ và trẻ em" và Công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, đựơc pháp luật bảo vệ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm (Điều 71)

BLDS năm 2005 tái khẳng định nội dung Điều 71 Hiến pháp 1992 tại khoản 1

Điều 32 "cá nhân có quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khoẻ, thân

thể và danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ"

Luật Bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ em năm 2004 quy định các quyền cơ

bản và bổn phận của trẻ em gồm:

+ Quyền được khai sinh và có quốc tịch

+ Quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng

+ Quyền sống chung với cha, mẹ

+ Quyền được tôn trọng, bảo vệ tính mạng, nhân phẩm, danh dự

+ Quyền được chăm sóc sức khỏe

+ Quyền được học tập

+ Quyền được vui chơi, hoạt động văn hóa, thể thao

+ Quyền được phát triển năng khiếu

+ Quyền có tài sản

+ Quyền được tiếp cận thông tin, bảy tỏ ý kiến, hoạt động xã hội

Như vậy, với những quyền cơ bản mà trẻ em được hưởng, Nhà nước đã khẳng định trách nhiệm của mình trong việc đảm bảo cho trẻ em được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh và hưởng sự bao bọc, che chở trước mọi hành vi

đe dọa tới các quyền đó

Trẻ em trước hết cũng là một con người Chính vì thế, trẻ em cũng có những quyền cơ bản của một con người Bên cạnh đó, trẻ em là những người chưa hoàn thiện về mặt thể chất cũng như tinh thần, do đó trẻ em cần có được nhiều hơn những quan tâm và những biện pháp nhằm bảo vệ trẻ em bị xâm hại

nói chung và XHTD nói riêng Vì thế, có thể đưa ra khái niệm về quyền trẻ em :”

Quyền trẻ em là quyền tự nhiên, cơ bản của con người, gắn liền với nhu cầu, lợi

ích tự nhiên của con người, tồn tại một cách khách quan, được pháp luật ghi nhận, bảo vệ và bảo đảm thực hiện nhằm bảo đảm sự tồn tại và phát triển của trẻ em.”

Trẻ em có quyền được bảo vệ trước mọi hành vi xâm hại Việc XHTDTE chính là hành vi vi phạm quyền trẻ em

1.2 Khái niệm chung về trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình

1.2.1 Khái niệm hành vi xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình

* Hành vi xâm hại tình dục trẻ em

Trước tiên cần đề cập đến hành vi lạm dụng trẻ em, hành vi lạm dụng trẻ em

là một khái niệm tương đối rộng Theo báo cáo về tình hình bạo lực về sức khỏe

năm 2002 của Tổ chức Ytế Thế giới (WHO), “lạm dụng trẻ em là tất cả các hình

thức ngược đãi về tâm lý hoăc thể chất, lạm dụng tình dục, sao nhãng hoặc đối

xử lơ đãng, hoặc bóc lột vì mục đích thương mại, hoặc các hình thức bóc lột khác dẫn đến những tổn hại tiềm ẩn hoặc trên thực tế tới sức khỏe, sự sống còn, phát triển hoặc nhân phẩm của trẻ em trong bối cảnh là mối quan hệ về trách nhiệm,

sự tin cậy hoặc quyền lực” [2, tr.12]

Từ định nghĩa trên có thể thấy rằng hình thức lạm dụng trẻ em được phân biệt, bao gồm: lạm dụng thể chất, xâm hại tình dục, sao nhãng và đối xử lơ đãng, lạm dụng tình cảm và bóc lột trẻ em vì mục đích thương mại Theo các hình thức lạm dụng trẻ em mà quốc tế đã quy định thì hầu hết các hình thức này đã được thể hiện trong hệ thống pháp luật Việt Nam và được quy định ở nhiều văn bản luật

Các văn bản pháp luật Việt Nam hiện nay chưa đưa ra khái niệm thế nào là hành vi XHTDTE, tuy nhiên có thể hiểu hành vi XHTDTE dưới hai khía cạnh:

Thứ nhất: Hành vi XHTDTE là hành vi xâm hại trực tiếp đến quyền tự do

về thân thể, nhân phẩm, danh dự của trẻ, xâm hại đến quyền được tôn trọng và bất khả xâm phạm về tình dục của trẻ

Thứ hai: Hành vi XHTDTE còn là hành vi lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc, chứa chấp trẻ tham gia vào các hoạt động mại dâm, văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em, hoạt động bóc lột tình dục trẻ em Khía cạnh thứ hai này thường không xảy ra trong phạm vi gia đình mà thường xảy ra ngoài xã hội, trong hoạt động kinh doanh tình dục…

Hành vi XHTDTE thể hiện qua các hành vi sau:

- Sử dụng sức mạnh để cưỡng ép trẻ em phải quan hệ tình dục hoặc tham gia vào các hành vi tình dục trái với ý muốn của trẻ em

- Lôi kép, ép buộc trẻ em vào các hành vi mại dâm

- Sử dụng trẻ em trong các ấn phẩm khiêu dâm…v.v

Phần lớn tất cả những hành vi này được thực hiện thong qua việc áp đặt ý chí, sự khống chế buộc trẻ em – người bị phụ thuộc – phải thực hiện trái với ý muốn của trẻ em, hoặc trong tình trạng trẻ em không thể thể hiện được ý chí của mình

Từ sự phân tích trên có thể hiểu khái niệm hành vi XHTDTE như sau:

XHTDTE là những hành vi dùng sức mạnh để cưỡng ép, lôi kéo, ép buộc trẻ em phải quan hệ tình dục, tham gia vào các hoạt động mại dâm, các văn hóa phẩm khiêu dâm…trái với ý muốn của trẻ em hoặc trong tình trạng trẻ em không thể thể hiện được ý chí của mình, xâm hại đến quyền được tôn trọng về thân thể, nhân phẩm, danh dự và quyền bất khả xâm hại tình dục của trẻ em

* Hành vi xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình

Hành vi XHTDTE trong gia đình là một khái niệm hẹp hơn khái niệm hành

vi XHTDTE nói chung bởi nó do những người có quan hệ thân thích, ruột thịt thực hiện đối với trẻ, diễn ra trong phạm vi những người có mối quan hệ gia đình với trẻ em là nạn nhân Đó có thể là mối quan hệ giữa ông với cháu ngoại, cháu nội; bố với con gái; chú ruột, bác ruột với cháu gái; anh ruột với em ruột …hoặc những người có quan hệ hôn nhân gia đình khác như bố dượng với con riêng của

vợ, chú dượng với cháu của vợ, người có quan hệ thong gia trong gia đình của trẻ em… Từ khái niệm vể hành vi XHTDTE, có thể đưa ra khái niệm về hành vi XHTDTE trong gia đình như sau:

Hành vi XHTDTE trong gia đình là hành vi XHTD do những người có quan

hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng hoặc có quan hệ thân thích với trẻ em thực hiện đối với trẻ em

1.2.2 Đặc điểm các hành vi xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình

- Hành vi XHTDTE trong gia đình diễn ra giữa các thành viên trong gia đình trên cơ sở mối quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng hoặc giữa trẻ với người

có hành vi XHTD có các quan hệ thích thuộc khác như: bố dượng với con riêng của vợ, chú dượng với cháu gái, hoặc giữa những người có quan hệ thông gia với trẻ em

- Do các mối quan hệ thân thích, quen biết trong gia đình nên người thực hiện hành vi đã lợi dụng lòng tin, sự tôn trọng của trẻ, cũng như sự tin cậy, không

đề phòng của các thành viên khác trong gia đình để thực hiện hành vi XHTDTE

- Hành vi XHTDTE trong gia đình còn được thực hiện do sức mạnh quyền

uy của người lớn trong gia đình đối với trẻ em, của người ở bậc bề trên đối với trẻ nên trẻ khó có cơ hội và khả năng chống trả dẫn đến trẻ bị XHTD thường dấu diếm, không dám nói về việc XHTD đối với trẻ, do đó hành vi XHTD đối với trẻ trong gia đình thường bị kéo dài, lặp đi lặp lại và khó bị phát hiện

- Hành vi XHTDTE trong gia đình được thực hiện bằng sự phụ thuộc của trẻ vào người thực hiện hành vi XHTD Sự phụ thuộc thể hiện ở nhiều khía cạnh như: nuôi dưỡng, chăm sóc, tạo điều kiện có chỗ ở, học tập, có việc làm Sự phụ thuộc chủ yếu là về kinh tế, khi trẻ còn nhỏ không có khả năng tự lo cho bản thân

- Hành vi XHTDTE trong gia đình có tính chất nguy hiểm cao, xâm hại trực tiếp đến cơ thể trẻ, làm tổn thương cơ quan sinh dục trẻ và gây ra chấn thương về tâm lý của trẻ Trẻ em có quyền được phát trển bình thường, khỏe mạnh, được gia đình và xã hội quan tâm chăm sóc đặc biệt Các hành vi XHTDTE đã xâm phạm đến quyền của trẻ em và đặc biệt là xâm phạm đến quyền bất khả xâm phạm tình dục của trẻ, xâm phạm đến quyền được tôn trọng về tự do thân thể, nhân phẩm, danh dự của trẻ, trà đạp lên tuổi thơ yên bình mà đáng ra trẻ được hưởng, nó đã gây ra những đau đớn về thể xác cũng như nỗi đau tâm hồn của trẻ, làm xáo trộn cuộc sống hiện tại cũng như tương lai của trẻ

- Hành vi XHTDTE trong gia đình thường có tính chất lặp đi lặp lại, khó bị phát hiện Do môi trường sống trong gia đình, người thực hiện hành vi XHTD và trẻ sống cùng nhau trong gia đình nên những người thực hiện hành vi dễ lạm dụng

và thực hiện hành vi nhiều lần đối với trẻ, đồng thời uy hiếp, đe dọa trẻ không được tiết lộ nên trẻ sợ, bị phụ thuộc và phải chấp nhận bị xâm hại nhiều lần mà không dám nói ra.Vì thế, hành vi XHTDTE trong ra đình rất khó bị phát hiện

- Ngay cả trong trường hợp hành vi XHTDTE trong gia đình bị phát hiện thì không phải lúc nào cũng được các cơ quan pháp luật xử lý theo các quy định của pháp luật vì sự che đậy, giấu diếm của gia đình, do sợ ảnh hưởng nhiều mặt đối với gia đình

- Hành vi XHTDTE trong gia đình là một dạng hành vi bạo lực về giới trong gia đình, được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật khác

- Trẻ bị XHTD trong gia đình phần lớn không phải do lỗi của trẻ Khác với trường hợp trẻ em bị XHTD ngoài xã hội có thể do lỗi của trẻ đua đòi, bị lôi kéo,

dụ dỗ…Trẻ em bị XHTD trong gia đình thường không phải do lỗi của trẻ Hầu hết trong các trường hợp các em bị chính những người trong gia đình xâm hại dưới hình thức bị ép buộc, cưỡng bức , các em chỉ là người bị động và là người bị hại trong các trường hợp đó Các hành vi XHTDTE này thường được thực hiện ngay trong gia đình – môi trường đáng lẽ phải là an toàn nhất đối với trẻ, do đó trẻ thường không có sự đề phòng và không có lỗi

1.2.3 Trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình

Trẻ em bị XHTD trong gia đình có nghĩa là trẻ em bị xâm phạm đến quyền

tự do thân thể, quyền được tôn trọng về nhân phẩm, danh dự và đặc biệt là bị xâm phạm đến quyền bất khả xâm phạm tình dục của trẻ Trẻ em bị XHTD trong gia đình thường không do lỗi của trẻ, các em chỉ là nạn nhân, bị ép buộc phải quan hệ tình dục trái với ý muốn của mình Những người thực hiện hành vi XHTDTE trong gia đình là những người có quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng hoặc

có quan hệ thích thuộc đối với trẻ em Vì vậy, trẻ em bị XHTD trong gia đình sẽ bị tổn thương nặng nề về thể chất cũng như tinh thần, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bình thường của trẻ

Từ những phân tích trên có thể đưa ra khái niệm: Trẻ em bị xâm hại tình

dục trong gia đình là những trẻ em là nạn nhân của các hành vi xâm hại trực tiếp đến quyền được tôn trọng về tự do thân thể, danh dự, nhân phẩm, đặc biệt là quyền được tôn trọng và bất khả xâm phạm về tình dục của trẻ do những người có quan hệ huyết thống hoặc quan hệ thích thuộc của trẻ trong gia đình thực hiện đối với trẻ, gây ra cho trẻ những tổn thương nặng nề về thể chất, tâm lý và làm ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bình thường về thể chất, nhân cách của trẻ

1.2.4 Hậu quả của việc trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình

* Hậu quả đối với bản thân trẻ em bị XHTD trong gia đình

Hành vi XHTD đối với trẻ em gây ra những hậu quả nặng nề cho trẻ cả về thể chất và tinh thần

- Về mặt thể chất: Những hậu quả về mặt thể chất thường có thể thấy sớm, ngay sau khi trẻ bị xâm hại tình dục XHTD khi các em còn nhỏ gây ra những tổn thương nặng nề tại bộ phận sinh dục và các tổn thương khác đối với cơ thể Trẻ

em ngay sau khi bị XHTD, trẻ đi lại hoặc ngồi khó khăn Đặc biệt, những trường hợp đi kèm với bạo lực, trẻ nhỏ bị xâm hại có thể dẫn tới tử vong Nhiều nạn nhân trẻ em bị nhiễm các bệnh xã hội, bệnh lây truyền qua đường tình dục và HIV/AIDS

Với các em nữ thì việc bị XHTD có thể khiến các em mang thai ngoài ý muốn khi cơ thể phát triển chưa hoàn chỉnh sẽ rất nguy hiểm cho bản thân các em

và cả thai nhi Nhiều trường hợp trẻ em phải phá thai vì chưa ý thức được vai trò, trách nhiệm làm mẹ Điều này gây tổn hại về sức khoẻ, thậm chí có khả năng dẫn đến vô sinh, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ sinh sản và hạnh phúc gia đình của các em về sau Ngoài ra, theo một số tài liệu y khoa, trong trường hợp trẻ bị XHTD, trẻ có thể bị nhiễm trùng đường tiết niệu Một số triệu chứng cơ thể khác

có liên quan mật thiết với các tổn thương tinh thần có thể thấy là: đau bụng, đau đầu, mất ngủ, thay đổi khẩu vị, chảy máu kéo dài ở bộ phận sinh dục, đái dầm, ỉa đùn, toát mồ hôi (rối loạn thần kinh thực vật)

- Về mặt tinh thần: Hành vi XHTDTE trong gia đình gây ra hậu quả khác nhau với từng trẻ, có thể gây ra sự xáo trộn tâm lý tạm thời như: xấu hổ, sợ hãi không muốn tiếp xúc với người lạ, lo lắng, không tin tưởng vào người lớn hay tự làm hại mình (gây đau cho cơ thể, tự sát ) Với trẻ nhỏ, nỗi đau về tinh thần nhiều khi được bộc lộ bằng nỗi đau thể chất, đó là các bệnh tâm thể.… hoặc dẫn đến những hậu quả lâu dài như trẻ sẽ sống thu mình hay gây gổ quá mức, lạm

dụng rượu hay ma túy, bỏ nhà Trẻ cũng có thể rơi vào trạng thái trầm cảm, bị

ám ảnh, rối loạn tâm thần và tự sát Hành vi XHTDTE trong gia đình còn có khả năng gây ra những lệch lạc giới tính cho các em Nhiều chuyên gia cho biết: Lệch lạc xu hướng tình dục là một trong những hậu quả có thể xảy ra với các bé trai bị xâm hại Bởi việc hình thành xu hướng tình dục phụ thuộc một phần vào kinh nghiệm tình dục đầu tiên Khi các em nam bị xâm hại tình dục thì các em sẽ không phát triển tự nhiên về mặt sinh lý mà có nguy cơ bị lệch lạc về tình dục Những ám ảnh về việc bị lạm dụng, đặc biệt là hành vi tình dục đồng tính sẽ khiến các em trở thành những người đồng tính Ngoài ra, những lệch lạc giới tính

về sau này khi trưởng thành có thể dẫn đến việc quan hệ tình dục bừa bãi với nhiều người Điều đó ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển nhân cách của trẻ

* Hậu quả đối với gia đình trẻ em bị XHTD trong gia đình

Hậu quả của hành vi XHTDTE trong gia đình không chỉ ảnh hưởng đến thể chất và tinh thấn của trẻ, mà còn ảnh hưởng đến gia đình - người thân và cả những người xung quanh của trẻ em bị XHTD

Người có hành vi XHTDTE là những người thân trong gia đình như bố, bố dượng, ông nội, ông ngoại, chú, bác, chú dượng, anh, em…do đó, khi có hành vi XHTDTE trong gia đình sẽ làm tổn thương những tình cảm gia đình giữa vợ - chồng, cha – con, ông – cháu, anh – em…, làm hủy hoại các giá tị đạo đức gia đình, mất đi thuần phong mỹ tục tốt đẹp của gia đình và vì vậy, gia đình sẽ không thể thực hiện được chức năng giáo dục của mình Đặc biệt, khi trẻ em bị người trong gia đình XHTD sẽ để lại hậu quả rất nặng nề khi các em mang thai Việc mang thai với người có cùng huyết thống, đặc biệt là cùng dòng máu về trực hệ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng nòi giống, gây ra hậu quả nặng nề đối với bản thân gia đình và xã hội

Gia đình trẻ bị xâm hại tình dục thông thường sẽ bị dư luận xã hội chú ý, phần lớn là cảm thương, nhưng không ít trường hợp coi thường, khinh mệt Một

số gia đình của trẻ bị xâm hại chon giải pháp là chuyển đổi nơi ở, nơi làm việc và

sống trong tình trạng luôn căng thẳng và ức chế

Ngoài ra hậu quả của việc xâm hại tình dục trẻ em còn ảnh hưởng đến niềm tin của gia đình, của các thành viên trong gia đình vào những điều tốt đẹp của cuộc sống và của xã hội

* Hậu quả đối với cộng đồng và xã hội

Hành vi XHTDTE trong gia đình là hành vi phạm tội theo quy định của BLHS Hành vi đó tác động xấu đến đạo đức xã hội, đến luân thường đạo lý, nó ảnh hưởng đến tâm lý cộng đồng, xã hội, đến truyền thống nhân văn của người Việt Nam

Hành vi XHTDTE trong gia đình là một hành vi nguy hiểm cho xã hội bởi đối tượng bị xâm hại là trẻ em – những chủ nhân tương lai của đất nước, làm ảnh hưởng đến chất lượng và sự phát triển của thế hệ tương lai của đất nước

Ngoài ra Nhà nước còn phải chịu chi phí để giải quyết các tệ nạn xã hội này,

để phục hồi sức khỏe và tâm lý của trẻ bị xâm hại, giúp các em tái hòa nhập cộng đồng

Những hành vi XHTDTE trong gia đình còn thể hiện sự bất ổn của xã hội, của gia đình Gia đình là nơi các em được che trở, đước thương yêu, nhưng khi các em bị chính người thân trong gia đình xâm hại thì gia đình lại trở thành môi trường sống thiếu an toàn cho trẻ Gia đình bất ổn sẽ làm cho xã hội bất ổn, ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội

1.3 Sự cần thiết của việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị xâm hại tình dục

trong gia đình

Trẻ em là tương lai của gia đình, tương lai của đất nước Vì vậy, việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ XHTD trong gia đình là rất cần thiết vì:

- Hành vi XHTDTE trong gia đình gây ra những hậu quả vô cùng nặng nề cho bản thân trẻ em, gia đình và xã hội, do đó, cần phải có biện pháp bảo vệ, ngăn chặn những hành vi XHTDTE trong gia đình nhằm tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra với các em, với gia đình và xã hội

- Hành vi XHTDTE trong gia đình càng có tính chất nghiêm trọng do người thực hiện hành vi XHTDTE có mối quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng với trẻ em gây ra, việc ngăn chặn, phòng ngừa lại khó khăn do đặc thù quan hệ gia đình, nuôi dưỡng, yêu thương, chăm sọc nên việc bảo vệ trẻ em cần được thực hiện bằng cách ngăn chặn, sớm phát hiện hành vi XHTDTE trong gia đình

- Việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị XHTD đòi hỏi phải có biện pháp quyết liệt, kiên quyết trong việc xử lý hành vi XHTDTE nhằm răn đe, phòng ngừa, ngăn chặn những hành vi XHTDTE trong gia đình

- Những người thân trong gia đình trẻ em có sự quan tâm, chăm sóc, gần gũi với trẻ để sớm phát hiện ra những thay đổi về thể chất và tâm lý của trẻ, từ đó sớm phát hiện ra hành vi XHTDTE trong gia đình

- Việc ngăn chặn trẻ em trước nguy cơ bị XHTD đảm bảo sự lành mạnh, an toàn cho trẻ để trẻ có được môi trường sống an toàn, thân thiện để có thể phát triển một cách hài hòa về thể chất và tinh thần, đảm bảo xây dựng thế hệ tương lai của đất nước có đủ tài, đủ đức, có thể chất và trí tuệ lành mạnh , đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước

- Việc ngăn chặn, bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị XHTD trong gia đình cũng chính là xác lập trật tự xã hội, đảm bảo cho xã hội ổn định

Tóm lại, việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị XHTD trong gia đình là cần thiết để ngăn chặn và giảm thiểu nguy cơ trẻ em bị XHTD trong gia đình, để sớm phát hiện và xử lý những hành vi XHTDTE Đối với trẻ em bị XHTD trong gia đình, việc bảo vệ trẻ em còn giúp giảm thiểu nguy cơ trẻ em bị XHTD trong gia đình nhiều lần, tránh cho các em những hậu quả xấu có thể xảy ra và tạo dựng một môi trường an toàn, lành mạnh đối với trẻ

1.4 Một vài nét về pháp luật quốc tế trong việc bảo vệ trẻ em bị xâm hại tình dục trong gia đình

Pháp luật quốc tế trong việc bảo vệ con người, trong đó có việc bảo vệ trẻ

em nói chung và trẻ em bị XHTD nói riêng mà Việt Nam đã tham gia với tư cách thành viên;

+ Tuyên ngôn về nhân quyền con người (Được thông qua và công bố tại

Nghị quyết số 217A ngày 10/12/1948 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc) Bản

tuyên ngôn về quyền con người đã ghi nhận; “ Tất cả mọi người đều tự do và

bình đẳng trong nhân phẩm và các quyền của mình Chúng được làm nên bởi trí tuệ, lương tâm và cần được xử sự theo tinh thần anh em trong quan hệ đối với nhau” (Điều 1) “Bà mẹ và trẻ em được quyền được chăm sóc và giúp đỡ đặc biệt Tất cả trẻ em sinh ra trong giá thú và ngoài giá thú phải được sự bảo vệ xã hội như nhau.” (Điều 25)

Hay tại Tuyên bố cuối cùng của Hội nghị quốc tế về Quyền con Teheran

người-16 Việc bảo vệ gia đình và trẻ em vẫn còn là mối bận tâm của cộng đồng quốc tế Cha mẹ có quyền con người cơ bản để quyết định một cách tự do và có trách nhiệm số con và khoảng cách sinh con của mình

Qua tuyên ngôn về quyền con người cho chúng ta thấy việc bảo vệ trẻ em đã được các nhà lập pháp quốc tế ghi nhận là một trong những quyền phải được ưu tiên và bảo vệ

Tiếp theo phải kể đến các công ước về quyền trẻ em như; Tuyên bố của Hội Quốc liên Theo Tuyên bố hiện thời về quyền trẻ em, tất cả đàn ông và phụ nữ của mọi dân tộc có trách nhiệm tạo cho trẻ em nhiều điều tốt đẹp nhất, tuyên bố

và chấp nhận đó là nhiệm vụ của mình, vượt lên mọi sự quan tâm về chủng tộc, quốc tịch và nòi giống

Tuyên bố của LHQ về quyền trẻ em; Các quốc gia thuộc Liên Hợp Quốc, trong Hiến chương của mình, đã tái khẳng định những quyền con người cơ bản, trong việc tôn trọng nhân phẩm và giá trị của con người, đã quyết định thúc đẩy tiến bộ xã hội và nâng cao mức sống tốt đẹp hơn với nền tự do hơn

+ Công ước về quyền trẻ em, 1989

(Thông qua và để ngỏ cho các quốc gia ký, phê chuẩn và gia nhập theo Nghị quyết số 44-25 ngày 20/11/1989 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc Có hiệu lực từ ngày 2/9/1990, theo điều 49 của Công ước Việt Nam phê chuẩn ngày 20/2/1990)

Theo công ước về quyền trẻ em thì các quốc gia thành viên phải tôn trọng

và bảo đảm các quyền được nêu ra trong Công ước này đối với mỗi trẻ em thuộc quyền tài phán của họ mà không có bất cứ một sự phân biệt đối xử nào, bất kể trẻ

em, cha mẹ hay người giám hộ pháp lý của trẻ em đó thuộc chủng tộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo, chính kiến gì khác, nguồn gốc quốc gia, dân tộc hay

xã hội, tài sản, khuyết tật, xuất thân gia đình và những mối tương quan khác.(Điều 2)

Các quốc gia thành viên phải tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ trong cuộc sống

về vật chất, tinh thần hay môi trường giáo dục, nơi nào có trẻ em bị tước đoạt một cách phi pháp một vài hoặc tất cả những yếu tố bản sắc của các em, thì các quốc gia thành viên phải giúp đỡ và bảo vệ thích hợp, nhằm mục đích nhanh chóng khôi phục lại bản sắc cho các em đó

Các quốc gia thành viên phải thực hiện tất cả các biện pháp lập pháp, hành chính, xã hội và giáo dục thích hợp để bảo vệ trẻ em khỏi tất cả các hình thức bạo lực về thể chất hoặc tinh thần, bị thương tổn hay lạm dụng, bị bỏ mặc hoặc sao nhãng việc chăm sóc, bị ngược đãi hoặc bóc lột, gồm cả lạm dụng tình dục

Ngoài ra Điều 1 Nghị định thư không bắt buộc về buôn bán trẻ em, mại dâm trẻ em và văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em bổ sung cho công ước về

quyền trẻ em do Đại Hội đồng LHQ thông qua ngày 25/3/2000 quy định: “Các

quốc gia thành viên phải cấm việc buôn bán trẻ em, mại dâm trẻ em và văn hoá phẩm khiêu dâm trẻ em như được quy định trong Nghị định thư này”; Điều 7 quy

định: “…Nhận thức rõ sự dễ bị tổn thương của các nạn nhân là trẻ em và điều

chỉnh những thủ tục công nhận các nhu cầu đặc biệt của trẻ em bao gồm cả những nhu cầu đặc biệt với tư cách là người làm chứng; Cho phép trình bày các

ý kiến, nhu cầu, mối quan tâm của những nạn nhân là trẻ em và những ý kiến đó phải được xem xét đến trong các thủ tục tố tụng nếu quyền lợi cá nhân của trẻ em

bị ảnh hưởng, phù hợp với các quy tắc tố tụng của luật pháp quốc gia; Cung cấp cho các nạn nhân là trẻ em những dịch vụ hỗ trợ phù hợp trong suốt quá trình pháp lý; Nếu cần thiết, đảm bảo tính riêng tư và lai lịch của các nạn nhân là trẻ

em và tiến hành các biện pháp phù hợp với luật pháp trong nước để tránh sự phổ biến một cách không cần thiết những thông tin có thể dẫn đến sự xác định được lai lịch của các nạn nhân là trẻ em…”

Pháp luật quốc tế về quyền con người và bảo vệ quyền con người trong đó

có bảo vệ trẻ em và bảo vệ trẻ em trước các nguy cơ bị XHTD là tương đối đầy

đủ, song việc trẻ em bị XHTD trong gia đình thì chưa đề cập đến Tuy nhiên thông qua các dạng hành vi, hay những yêu cầu mà các quốc gia thành viên cam kết thực hiện có thể hiểu rằng các hành vi XHTDTE trong gia đình là một trong những hành vi cần bị lên án và trừng trị bằng pháp luật phù hợp của mỗi quốc gia thành viên, đồng thời các quốc gia thành viên phải có các biện pháp hữu hiệu nhằm bảo vệ trẻ em tránh khỏi những hành vi XHTD trong gia đình

Tóm lại: Thông các văn bản pháp luật quốc tế mà các nhà làm luật đã chỉ ra rằng; Các quốc gia thành viên phải tôn trọng và bảo đảm thực hiện trên thực tế các quyền con người trong đó trẻ em; Trẻ em là tương lai của đất nước, của xã hội loài người vì vậy cần có sự quan tâm đặc biệt, tạo điều kiện tốt nhất để trẻ em được phát triển đầy đủ cả về thể chất và tinh thần, đồng thời phải bảo vệ các em trước các hành vi xâm hại trong đó có hành vi XHTD bằng các chương trình, hành động hay chính sách pháp luật phù hợp với luật pháp của mỗi quốc gia thành viên

CHƯƠNG 2 TRẺ EM BỊ XÂM HẠI TÌNH DỤC TRONG GIA ĐÌNH

VÀ CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH 2.1 Các dạng hành vi xâm hại tình dục đối với trẻ em trong gia đình 2.1.1 Hành vi xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình

Các hình thức lạm dụng trẻ em mà pháp luật quốc tế đã quy định hầu hết các hình thức này đã được thể hiện trong hệ thống pháp luật Việt Nam và được quy định ở nhiều văn bản dưới luật Pháp luật Việt Nam chưa có định nghĩa cụ thể về các hình thức lạm dụng, xâm hại trẻ em giống như các định nghĩa của Tổ chức Ytế Thế giới (WHO)

Dưới góc độ pháp luật về bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em, các dạng hành vi XHTDTE bao gồm các hành vi như: lôi kéo, dụ dỗ, lừa dối, ép buộc trẻ

em vào các hoạt động tình dục, mại dâm trẻ em, bóc lột tình dục trẻ em, sử dụng trẻ em vào văn hóa phẩm khiêu dâm Các hành vi này được quy định tại khoản 4 Điều 7 Luật BVCS&GD TE và NĐ 71/20110NĐ-CP ngày 22/8/2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BVCS&GD

TE

Theo pháp luật hình sự, XHTDTE là hành vi trực tiếp xâm phạm đến quyền được tôn trọng và bất khả xâm phạm về tình dục của trẻ, các hành vi này bị coi là hành vi phạm tội và bị xử lý theo pháp luật hình sự như tội hiếp dâm trẻ em (Điều 112), tội cưỡng dâm trẻ em (Điều 114)…

Tuy nhiên hiện nay trong tất cả các văn bản pháp luật cũng như các công trình nghiên cứu khoa học mới chỉ đề cập đến vấn đề XHTDTE mà chưa đề cập đến hành vi XHTDTE trong gia đình, có chăng chỉ số ít bài báo hay công trình

nghiên cứu có đề cập hoặc nêu tên một số vụ việc cụ thể và tiếp cận dưới góc độ tội phạm học

Theo chúng tôi hành vi XHTDTE trong gia đình cũng giống các dạng hành

vi XHTDTE mà pháp luật quy định như; Hiếp dâm trẻ em, cưỡng dâm trẻ em, giao cấu với trẻ em, mua dâm trẻ em, dâm ô trẻ em, v,v… hoặc có hành vi động chạm, vỗ nhẹ, véo, sự vuốt ve, sờ nắn hay cù lên cơ thể người trẻ mà không được

sự đồng ý, hoặc lợi dụng trẻ không nhận thức về các hành vi này Sự khác biệt giữa hành vi XHTDTE nói chung với hành vi XHTDTE trong gia đình bởi dấu hiệu: người thực hiện hành vi XHTDTE trong gia đình đã lợi dụng quan hệ ruột thịt, quan hệ tình cảm trong gia đình, sự phụ thuộc của trẻ vào mình để thực hiện hành vi XHTD đối với trẻ, lợi dụng sự non nớt về nhận thức và khả năng không thể chống trả được để thực hiện hành vi XHTD

Như vậy có thể thấy các hành vi XHTDTE trong gia đình có đặc điểm khác biệt đó là chủ thể thực hiện hành vi XHTD có mối quan hệ huyết thống hoặc là

người thân thích trong gia đình với trẻ em là nạn nhân Do đó, các hành vi

XHTDTE trong gia đình bao gồm các hành vi sau đây:

+ Hiếp dâm trẻ em: Hiếp dâm trẻ em là hành vi dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ

lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc dùng thủ đoạn khác giao cấu với nạn nhân trái với ý muốn của họ (khoản1 Điều 111 BLHS)

+ Cưỡng dâm trẻ em là hành vi dùng mọi thủ đoạn khiến cho trẻ em từ đủ

13 đến dưới 16 tuổi và là người lệ thuộc mình hoặc đang ở trong tình trạng quẫn bách phải miễn cưỡng giao cấu (khoản 1 Điều 113)

+ Giao cấu với trẻ em là hành vi được thực hiện với sự đồng thuận của trẻ

em từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi, chứ không phải bằng cách dùng vũ lực, đe doạ vùng vũ lực hay các thủ đoạn giao cấu khác trái với ý muốn của các em như đối

với hành vi hiếp dâm, hoặc lợi dụng tình trạng lệ thuộc hay quẫn bách của các em

để ép buộc các em miễn cưỡng như đối với hành vi cưỡng dâm trẻ em.[2, tr.14]

+ Mua dâm trẻ em là hành vi giao cấu với trẻ em từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi

trên cơ sở thoả thuận trả tiền hoặc một lợi ích vật chất khác.[2, tr.14]

+ Dâm ô đối với trẻ em là hành vi sờ mó, nắn bóp của người khác vào

những bộ phận kích thích tình dục của trẻ em hoặc buộc trẻ em phải có những hành vi như vậy vào những bộ phận kích thích tình dục của người đó hoặc của người khác, nhưng không có việc giao cấu với trẻ em.[2, tr.14]

Trên đây là những hành vi XHTDTE một cách trực tiếp, ngoài ra còn một số hình thức XHTDTE một cách gián tiếp khác như thông qua lời nói bóng gió, bình luận về tình dục

2.1.2 Các mức độ khác nhau của việc xâm hại tình dục trẻ em trong gia đình

Hành vi XHTDTE trong gia đình cũng như các hành vi XHTDTE nói chung,

có tính chất và mức độ nguy hiểm khác nhau Tính chất và mức độ nguy hiểm được thể hiện ở các dấu hiệu:

Thứ nhất: Mức độ thể hiện ý trí và khả năng trống trả lại của nạn nhân Hành

vi XHTD được lập đi lập lại nhiều lần và thái độ quyết liệt để thực hiện hành vi XHTDTE trái với ý trí của trẻ Tính chất quyết liệt của hành vi XHTDTE được thể hiện ở những dấu hiệu sau:

+ Trẻ em phản kháng, chống cự lại nhưng kẻ thực hiện hành vi vẫn quyết

tâm thực hiện hành vi XHTD

+ Kẻ thực hiện hành vi XHTDTE đe dọa, dùng vũ lực để thực hiện hành vi XHTD

+ Lợi dụng sự yếu ớt không thể chống cự được của trẻ đối với trẻ còn nhỏ tuổi

Như vậy có thể thấy mức độ XHTDTE thông qua khả năng phản kháng của trẻ từ việc cương quyết chống trả, miễn cưỡng phải đồng ý đến sự đồng thuận vì trẻ còn nhỏ tuổi không nhận thức được hành vi của mình

Thứ hai: Mức độ nguy hiểm của hành vi XHTDTE trong gia đình được xác

định bởi quan hệ gần gũi về huyết thống giữa người thực hiện hành vi XHTD với trẻ em là nạn nhân Các dạng hành vi này thường nhân danh hay che dấu dưới việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ như: nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con; bố dượng, mẹ kế và con riêng của vợ hoặc của chồng hay giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu …

Mức độ nguy hiểm hơn khi mà người thực hiện hành vi XHTD có quan hệ huyết thống với nạn nhân bởi vì hậu quả để lại có ảnh hưởng xấu, nặng nề hơn so với người ngoài thực hiện hành vi này, như việc thực hiện hành vi XHTDTE để lại hậu quả là nạn nhân có thai thì thai nhi đó có cùng huyết thống sẽ ảnh hưởng đến giống nòi

Thứ ba: Thông qua các dấu hiệu nêu trên là cơ sở để xác định tội danh và

quyết định hình phạt đối với kẻ thực hiện hành vi XHTD trẻ em Tội hiếp dâm trẻ

em (Điều 112) được coi là hành vi nguy hiểm cho xã hội và có khung hình phạt cao nhất là tử hình, tội cưỡng dâm trẻ em (Điều 114) Tội giao cấu với trẻ em (Điều 115), đến tội dâm ô đối với trẻ em (Điều 116) Như vậy BLHS dựa vào các dấu hiệu của người có hành vi XHTD trẻ em khác nhau mà xác định tội danh cũng như quyết định hình phạt đối với hành vi đó Mức độ của hành vi XDTDTE thể hiện qua mức hình phạt mà kẻ thực hiện hành vi phải gánh chịu

Ngoài ra có thể xác định mức độ của hành vi XHTDTE trong gia đình từ đơn giản đến phức tạp (sự phân chia này chỉ là tương đối vì hành vi XHTD không

thể định lượng được) Ở mức độ đơn giản được biểu hiện trực tiếp thông qua dạng hành vi như; động chạm, vỗ nhẹ, véo, sự vuốt ve, sờ nắn hay cù lên cơ thể người trẻ mà không được sự đồng ý, hoặc lợi dụng sự không nhận thức được các hành vi này của trẻ Ở mức độ đơn giản này trên thực tế xảy ra rất nhiều, có nhiều trường hợp bản thân người thực hiện hành vi này cũng không nhận thức được và cho rằng đó là chuyện bình thường, và ngay trong các văn bản pháp luật hiện hành cũng chưa xác định và coi đó là hành vi có bị lên án hay vi phạm pháp luật hay không Tuy nhiên theo pháp luật một số nước trên thế giới thì cho rằng đó là hành vi quấy rối tình dục và bị coi là hành vi vi phạm pháp luật

XHTDTE trong gia đình ở mức độ phức tạp có thể hiểu người thực hiện hành vi xâm hại đã dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc dùng thủ đoạn khác như lợi dụng trẻ rơi vào tình trạng quẫn bách, lệ thuộc mình để thực hiện hành vi giao cấu với trẻ ngoài ý muốn của trẻ em, hay dùng vật chất như tiền, vàng…mua chuộc trẻ em để

có thể giao cấu với trẻ em Hành vi XHTDTE trong gia đình có thể dưới dạng gián tiếp như thông qua lời nói, dùng hình ảnh kích dục, hay cho trẻ em xem các loại phim ảnh hay ở các mức độ trực tiếp khác nhau, như giao cấu với trẻ em, hiếp dâm trẻ em, cưỡng dâm trẻ em…

Tóm lại: Các dạng hành vi XHTDTE nói chung và hành vi XHTDTE trong gia đình biểu hiện thông qua các dạng hành vi của người XHTD ở những mức độ khác nhau nhưng đều ảnh hưởng một cách gián tiếp hay trực tiếp đến sự phát triển bình thường của trẻ, để lại những hậu quả nặng nề về cả thể chất và tinh thần của trẻ, cũng như để lại những hậu quả xấu cho gia đình nạn nhân và xã hội

2.2 Mối quan hệ giữa người có hành vi xâm hại tình dục với trẻ em là nạn

nhân

Trong các báo cáo tổng kết ở các hội nghị có liên quan đến vấn đề xâm hại trẻ em có nêu ra các con số thống kê về số vụ và số trẻ bị XHTD, có nhiều nguyên nhân và nhiều đối tượng có hành vi XHTDTE Trong số những người có hành vi XHTDTE phần lớn lại là người hàng xóm của bé gái (chiếm 54,8%), tiếp theo là người không quen biết với gia đình và trẻ (35,5%), sau đó là bạn cùng trang lứa cùng học, cùng tuổi (12,9 %) và có cả người trong gia đình bé (9,7%) [3, tr.32] Qua con số thống kê cho thấy có đến 9,7% các trường hợp bé gái bị xâm hại tình dục do người thân trong gia đình thực hiện Người có hành vi XHTD đối với trẻ em trong gia đình có mối qua hệ thân thuộc đó là các quan hệ sau :

 Quan hệ giữa bố với con gái

Theo các chuyên gia tâm lý, quan hệ gia đình rất phức tạp, khó giải quyết

các mâu thuẫn, nhất là trong quan hệ giữa bố với con gái Người cha đại diện cho

phái mạnh, là trụ cột gia đình, nên tạo cho con cảm giác là chỗ dựa ấm áp, tin cậy

và là tấm gương lớn Với bản chất nữ, con gái thường ngưỡng mộ, yêu kính trước hình ảnh người cha mạnh mẽ, chở che nhưng cũng rất chiều chuộng mình Do đó nhiều trường hợp khi mà trẻ bày tỏ sự yêu thương, tin cậy thì người có hành vi XHTDTE đã không làm chủ được hành vi và cảm xúc của mình, không xác định được giới hạn tình cảm cha con, không ngăn chặn được tình cảm của con gái và

đã lợi dụng sự ngây thơ, non dại, bồng bột của con gái để làm những điều trái với luân thường đạo lý

Thực tế nhiều trường hợp bị XHTDTE đã lợi dụng các mối quan hệ cha con, hoặc dùng uy lực, sự ảnh hưởng để thực hiện hành vi XHTD trẻ em như một số

vụ việc bị phanh phui trên báo chí gần đây cho thấy, nạn nhân là trẻ em có mối quan hệ huyết thống, thân thuộc hay nuôi dưỡng, nạn nhân lại sống chung một mái nhà với người có hành vi XHTD, chính vì vậy nạn nhân thường bị khống chế

và thường bị XHTD nhiều lần… Ví dụ: Vụ án đau lòng mới đây nhất xảy ra ngày 13/1/2013 Công an huyện Mê Linh (Hà Nội) vừa thực hiện lệnh bắt Nguyễn Xuân Tùng (sinh năm 1972, trú tại huyện Mê Linh, Hà Nội) để điều tra về hành

vi hiếp dâm trẻ em Điều đau lòng, nạn nhân của Tùng lại chính là người con gái ruột Theo điều tra, vào khoảng 17h ngày 13/1/2013, Tùng ở nhà một mình Lúc này, cháu Lan (sinh năm 2000) là con gái của Tùng, đi chăn bò trở về.Thú tính nổi lên, Tùng đã lôi cháu Lan vào nhà, đè ra thực hiện hành vi hiếp dâm dù cho con gái của hắn van xin, kêu khóc.[30, trg.2] Ngoài ra còn có rất nhiều vụ án hiếp dâm trẻ em chính là bố đẻ của nạn nhân mà báo chí đã đưa tin bài trên đây chỉ là một ví dụ cụ thể

 Quan hệ giữa bố dượng với con riêng của vợ

Luật HN&GĐ năm 2000, quy định nghĩa vụ và quyền của cha mẹ và con, nghĩa vụ và quyền của bố dượng, mẹ kế và con riêng của vợ hoặc của chồng; Theo đó thì cha mẹ, bố dượng, mẹ kế đều có các quyền và nghĩa vụ đối với con

đẻ, con nuôi, con chung hay con riêng “ Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền thương

yêu, … Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ (Điều 34 Luật

Ngày 25/1/2012, Trần Văn Phụng (39 tuổi) ngụ xã An Thạnh Tây, huyện

Cù Lao Dung (Sóc Trăng) bị TAND tỉnh Sóc Trăng phạt 14 năm tù về tội “hiếp

dâm trẻ em” Nạn nhân mới hơn 10 tuổi là con riêng của vợ bị cáo Theo cáo trạng, ngày 19/11/2012, Phụng với hàng xóm nhậu từ sáng đến trưa Về đến nhà, cha dượng kêu bé Nguyễn Thị Huyền T đi cào hến Cào được một lúc, T lên bờ thì bị Phụng giở trò đồi bại Ngày 29/11/2012 bé T mách mẹ Bà Lê Thị Hồng Xương báo trưởng ấp liên hệ với công an để tố cáo hành vi thú tính của chồng Hai ngày sau Phụng đến cơ quan điều tra đầu thú Bị đại diện cơ quan công tố đề nghị 12-14 năm tù, HĐXX cho rằng bị cáo vừa mãn hạn tù về tội “cố ý gây thương tích” nhưng chưa được xóa án tích đã gây ra tội lỗi nên phải xử thật nghiêm.[46, trg.3]

- Mối quan hệ giữa ông nội, ông ngoại và cháu

Mối quan hệ gia đình thân thuộc này thường được phản ánh, thể hiện qua cách chăm sóc, nuôi dưỡng lẫn nhau; Trong nhiều trường hợp vì lý do nào đó, ông bà đã thay thế cha mẹ hoặc lãnh một phần lớn trách nhiệm trong việc nuôi nấng, dậy dỗ cháu Điều 47 Luật HN& GĐ quy định nghĩa vụ và quyền của ông

bà nội, ông bà ngoại và cháu

1 Ông bà nội, ông bà ngoại có nghĩa vụ và quyền trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, …

2 Cháu có bổn phận kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà nội, ông bà ngoại

Quan hệ ông cháu được pháp luật ghi nhận vừa là quyền vừa là nghĩa vụ của người ông đối với trẻ em Tuy nhiên lợi dụng sự thân thuộc, mối quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng, lợi dụng sự yếu ớt của trẻ, vì mục đích đê hèn mà người ông đã thực hiện hành vi XHTD đối với cả cháu ruột của mình

Mỗi vụ án là một câu chuyện đau xót và bài học nhức nhối về vấn đề đạo đức Người thực hiện hành vi XHTD đối với trẻ sẽ bị pháp luật trừng trị, nhưng nỗi đau của nạn nhân và gia đình của nạn nhân thì không thể lấp đầy được

Bé gái 11 tuổi bị cả ông ngoại và anh họ hiếp dâm là Nguyễn Bảo Thành (30 tuổi) và Lê Ngọc Long (67 tuổi), cùng tạm trú thị trấn Ea Kar, huyện Ea Kar (tỉnh Đắk Lắk) Theo cáo trạng, vào đầu năm 2011, gia đình anh Trần Văn T chuyển nhà đến thị trấn Ea Kar, huyện Ea Kar để sinh sống và làm ăn Lợi dụng lúc vợ chồng anh T đi dự đám cưới người thân ở xa Nguyễn Bảo Thành (là cháu gọi anh T bằng cậu) ở gần đó sang nhà anh T chơi và đã thực hiện việc hiếp dâm hai lần đối với cháu Trần Thị Y.T (11 tuổi, con gái của anh T.) Đến khoảng đầu tháng 11/2011, bố vợ của anh T là Lê Ngọc Long đến chơi, ăn ở và sinh hoạt cùng gia đình anh T Trong khoảng thời gian này, ông Long đã nhiều lần thực hiện hành vi hiếp dâm và dâm ô với cháu Trần Thị Y.T Bị ông ngoại và anh họ hăm dọa, cháu Y.T đã không dám kể cho bố mẹ biết Sự việc đau lòng trên chỉ bị phát hiện khi chị gái của cháu Y.T để quên điện thoại ở nhà quay về lấy thì phát hiện ông Long đang sàm sỡ với cháu Y.T nên đã kể với bố mẹ và gia đình anh T trình báo với cơ quan Công an Nguyễn Bảo Thành đã bị cơ quan Công an bắt giữ ngay sau khi gia đình anh T trình báo, riêng Lê Ngọc Long bỏ trốn đến ngày 31/5/2011 mới ra cơ quan Công an đầu thú

Đối với bị cáo Thành phạm tội nhiều lần nên HĐXX đã tuyên phạt 20 năm

tù giam về tội hiếp dâm trẻ em; còn Lê Ngọc Long bị xử phạt 19 năm tù giam về tội hiếp dâm trẻ em và dâm ô đối với trẻ em [42]

 Quan hệ anh chị em trong gia đình

Mối quan hệ giữa anh chị em trong gia đình có thể là quan hệ giữa anh chị

em ruột với nhau, có thể là giữa anh chị em có họ trong phạm vi ba đời, hoặc cũng có thể là mối quan hệ giữa anh chị em nuôi với nhau

Điều 48 Luật HN&GĐ năm 2000 ghi nhận nghĩa vụ và quyền của anh, chị,

em; “ Anh, chị, em có bổn phận thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; có nghĩa vụ

và quyền đùm bọc, nuôi dưỡng nhau trong trường hợp không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con”

Đối với trường hợp anh chị em có họ trong phạm vi ba đời, Điều 10 Luật HN&GĐ năm 2000 quy định cấm kết hôn với nhau Vì thế, có thể hiểu rằng, anh chị em có họ trong phạm vi đời không được có quan hệ tính giao với nhau Do

đó, những hành vi XHTD xảy ra giữa anh chị em có họ trong phạm vi ba đời là vi phạm pháp luật

Hiện nay, Luật HN&GĐ và Luật nuôi con nuôi đều quy định không phân biệt giữa con nuôi và con đẻ Vì thế, anh chị em nuôi cũng có quyền và bổn phận như anh chị em ruột theo quy định của Điều 48 Luật HN&GĐ

Luật pháp cũng như truyền thống văn hóa gia đình Việt Nam, cho thấy anh chị em trong gia đình phải có bổn phận thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau và có các quyền và ghĩa vụ đối với nhau Đó là mối quan hệ tốt đẹp trong đời sống gia đình Xong một số đối tượng đã trà đạp lên những giá trị cao đẹp, trái với luân thường đạo lý, nhằm thỏa mãn dục vọng thấp hèn của mình Điển hình là vụ án được TAND tỉnh Sóc Trăng xét xử ngày 13/9/2012, Tòa án đã tuyên phạt hai anh

em Lê Văn Hồng (22 tuổi) và Lê Văn Thắng (20 tuổi) cùng mức án tù chung thân

về tội "hiếp dâm trẻ em" Hai nạn nhân đều là em gái của “yêu râu xanh”, trong

đó một người có thai đã sinh bé trai Theo cáo trạng, khuya ngày 18.12.2011, Thắng đi đám cưới về đến nhà ở ấp Trường Hưng, xã Trường Khánh (Long Phú, Sóc Trăng) thấy em gái 11 tuổi nằm ngủ trên giường nên nảy sinh dục vọng Một tuần sau, Thắng tiếp tục dùng vũ lực cưỡng bức em gái Người mẹ biết đã mắng Thắng suốt cả tuần, rồi nhờ Chi hội trưởng Chi hội Nông dân ấp Trường Hưng làm đơn tố cáo hành vi đồi bại của con trai vì bà không biết chữ Đến ngày 15.2.2012, Thắng đến Công an xã đầu thú, thừa nhận hành vi phạm tội Thanh niên này còn khai đã cùng anh ruột Lê Văn Hồng nhiều lần cưỡng hiếp đứa em 15