Phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh quảng ninh

Những kết quả nghiên cứu mới của luận văn Dưới góc độ tội phạm học, luận văn sẽ đi sâu phân tích tình hình các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong thời gian từ năm 200

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ PHƯỢNG

PHÒNG NGỪA CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TUÝ TRÊN

ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành: Tội phạm học và điều tra tội phạm

Mã số: 60.38.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:TS NGUYỄN TUYẾT MAI

HÀ NỘI - 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong Luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của Luận văn chưa từng được

ai công bố trong bất kì công trình khoa học nào khác

Tác giả

Nguyễn Thị Phượng

Lời cảm ơn

Qua thời gian học tập, nghiên cứu lý luận và tìm hiểu công tác thực tiễn, được sự hướng dẫn, giảng dạy của Quý thầy cô, sự quan tâm giúp đỡ của cơ quan cùng với sự đóng góp của bạn bè, đồng nghiệp, tôi đã hoàn thành Luận văn Thạc sỹ Luật học Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:

Ban giám hiệu cùng quý thầy cô Trường Đại học Luật Hà Nội đã tận tình giảng dạy, truyền đạt nhiều kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian học tập tại trường

Cảm ơn Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh, Công an tỉnh Quảng Ninh đã giúp đỡ rất nhiều để tôi hoàn thành luận văn này

Đặc biệt, tôi xin gửi lòng biết ơn sâu sắc đến TS.Nguyễn Tuyết Mai đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập

Tác giả luận văn

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

TAND: Toà án nhân dân

Phần mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quảng Ninh là tỉnh nằmở vùng Đông Bắc Việt Nam với diện tích 8.239

km2, dân số khoảng trên 1 triệu người Mảnh đất biên cương này đã được xác định có vị trí đắc địa về kinh tế - chính trị với đường biên giới dài 132km với Trung Quốc, cùng những điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển kinh tế Quảng Ninh được biết đến là vùng “vàng đen” của tổ quốc bởi đây là nơi khai thác than sản lượng lớn nhất cả nước.Ngoài ra, tỉnh còn có tiềm năng và hiện đang phát triển về các ngành công nghiệp nhiệt điện, vật liệu xây dựng, công nghiệp đóng tầu Quảng Ninh cũng đồng thời phát triển về du lịch nhờ có vịnh Hạ Long – hai lần được tôn vinh bởi UNESSCO, hàng năm thu hút hàng triệu lượt khách du lịch trong nước và quốc tế Với những lợi thế có được từ vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên sẵn có, cùng sự nỗ lực của chính quyền và nhân dân địa phương, Quảng Ninh từ một tỉnh chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, nay đã có sự tăng trưởng kinh tế vững mạnh, đóng góp vào sự phát triển của đất nước, là một trọng điểm của vành đai kinh tế Bắc Bộ

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, Quảng Ninh cũng phải đối mặt với những khó khăn, thử thách không nhỏ.Đó là kinh tế phát triển chưa bền vững, dân

số tăng nhanh, lượng người từ nhiều nơi đổ về tìm việc đông nhưng tập trung chủ yếu ở thành thị nên việc giải quyết việc làm cho người trong độ tuổi lao động chưa được đảm bảo, phân hóa giàu nghèo ngày càng tăng.Các tệ nạn xã hội như

cờ bạc, ngiện hút, mại dâm chưa được đẩy lùi Một trong những khó khăn lớn mà tỉnh phải đối mặt là tình hình tội phạm có xu hướng gia tăng mặc dù các cơ quan chức năng đã có nhiều cố gắng trong lĩnh vực phòng ngừa tội phạm Cùng với tình hình tội phạm nói chung, tình hình các tội về ma tuý cũng có sự gia tăng và ngày càng nghiêm trọng Thời gian qua, nhóm các tội phạm về ma tuý luôn ở trong ba nhóm tội phổ biến nhất tại Quảng Ninh Không những thế, số người nghiện ma tuý trên địa bàn tỉnh luôn ở mức cao, Quảng Ninh lại có vị trí thuận lợi

để làm điểm trung chuyển ma tuý nên tình hình các tội về ma tuý lại càng diễn

biến phức tạp Người phạm tội sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, đồng thời cũng rất manh động, sẵn sàng sử dụng vũ khí nóng, chống trả quyết liệt khi bị phát hiện Có thể nói các tội phạm về ma tuý đã và đang gây ra những hậu quả khôn lường về kinh tế, xã hội, an ninh trật tự tại Quảng Ninh

Vì vậy, việc nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống về tình hình các phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, từ đó tìm ra nguyên nhân của tội phạm, đề ra các giải pháp có cơ sở khoa học nhằm nâng cao công tác phòng ngừa nhóm tội phạm này đạt hiệu quả cao là một yêu cầu bức thiết Vì lý do đó,

tác giả đã chọn đề tài: “ Phòng ngừa các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh

Quảng Ninh” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Trong những năm gần đây, có khá nhiều công trình nghiên cứu về các tội phạm về ma tuý dưới góc độ tội phạm học, trong đó phải kể đến một số công trình sau:

- Luận án tiến sỹ Luật học: “Đấu tranh phòng chống các tội phạm về ma tuý ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Tuyết Mai, Đại học luật Hà Nội, năm 2007.Đây là một công trình nghiên cứu sâu rộng, chi tiết, rất có ý nghĩa về các tội phạm ma tuý dưới góc độ tội phạm học

- Luận văn thạc sỹ Luật học: “ Đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Phạm Tiến Quang, Đại học Luật

Trong các công trình trên, các tác giả đã nghiên cứu tình hình, tìm ra nguyên nhân và đưa ra các giải pháp phòng ngừa các tội phạm về ma tuý trên

địa bàn toàn quốc, trên một số địa phương nhất định như Sơn La, Thái Nguyên Quảng Ninh là một tỉnh có những đặc điểm đặc thù về kinh tế, xã hội, địa lý so với các địa phương khác trên cả nước, do đó tình hình các tội phạm về ma tuý cũng có những đặc điểm khác biệt Công trình nghiên cứu của tác giả Phạm Tiến Quang cũng đã nghiên cứu về các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, nhưng trong giai đoạn 2000 – 2005, cách nay đã gần chục năm, trong khi tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh những năm qua vẫn không ngừng gia tăng và

có những diễn biến mới Vì vậy, việc nghiên cứu tình hình các tội phạm về ma tuý trong giai đoạn 2008 – 2012, xác định nguyên nhân của tội phạm và đưa ra các giải pháp phòng ngừa các tội phạm này trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh là việc làm mang tính cấp bách, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn

3 Đối tượng và phạm vinghiên cứu

a) Về đối tượng nghiên cứu: với đề tài trên thì đối tượng nghiên cứu gồm

có tình hình các tội phạm về ma tuý; nguyên nhân của các tội phạm về ma tuý;

và các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa các tội phạm về ma tuý

b) Về phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu dưới góc độ Tội phạm

học về các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh từ năm 2008 đến năm 2012

4 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

a) Mục đích nghiên cứu: Mục đích cuối cùng của Luận văn là đề xuất các

biện pháp phù hợp với đặc thù riêng của tỉnh Quảng Ninh để nâng cao hiệu quả hiệu quả phòng ngừa các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới

b) Nhiệm vụ của việc nghiên cứu:để đạt được mục đích nói trên, luận văn

có những nhiệm vụ cơ bản sau:

- Đánh giá tình hình các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong thời gian từ năm 2008 đến năm 2012

- Làm sáng tỏ nguyên nhân của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Dự báo tình hình các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới

- Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng chủ yếu các phương pháp nghiên cứu của Tội phạm học, đó là các phương pháp tiếp cận định lượng, phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản, phương pháp phân tích thứ cấp dữ liệu, phương pháp thống kê, chứng minh giả thuyết Ngoài ra, luận văn còn kết hợp sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh

6 Những kết quả nghiên cứu mới của luận văn

Dưới góc độ tội phạm học, luận văn sẽ đi sâu phân tích tình hình các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong thời gian từ năm 2008 đến năm 2012.Trong phần này, tác giả đã nghiên cứu thực trạng, diễn biến của tội phạm xét cả về mức độ và tính chất.Đặc biệt, ngoài nghiên cứu sự thay đổi của tội phạm về mức độ, tác giả còn đánh giá sự thay đổi của tội phạm xét về tính chất để có những đánh giá toàn diện về diễn biến của các tội phạm về ma tuý.Từ

đó, tác giả tìm ra được một số nguyên nhân làm phát sinh các tội phạm này và

đề xuất được các biện pháp phòng ngừa phù hợp với đặc điểm riêng biệt và yêu cầu phòng ngừa của địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được chia làm hai chương:

Chương I: Tình hình các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

từ năm 2008 đến năm 2012

Chương II: Nguyên nhân và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

Chương I Tình hình các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng

Ninh từ năm 2008 đến năm 2012

“Tình hình tội phạm là thực trạng và diễn biến của tội phạm đã xảy ra trong đơn vị không gian và thời gian nhất định”[1,Tr100] Như vậy, nghiên cứu

tình hình các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh cần làm rõ thực trạng và diễn biến các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong khoảng thời gian từ năm 2008 đến năm 2012.Trong đó, tác giả sử dụng những

số liệu thống kê chính thức của Toà ánnhân dân (TAND) tỉnh Quảng Ninh.Ngoài ra, tác giả còn sử dụng số liệu thống kê, khảo sát từ 146 bản án hình

sự sơ thẩm xét xử về các tội phạm về ma tuý trong giai đoạn nghiên cứu, được lựa chọn ngẫu nhiên từ Tòa án nhân dân các cấp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

1 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh từ năm 2008 đến năm 2012

1.1 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh từ năm 2008 đến năm 2012: xét về mức độ

* Tội phạm rõ:

Theo số liệu thống kê của TAND tỉnh Quảng Ninh, trong 5 năm (từ năm

2008 đến năm 2012), TAND các cấp trên địa bàn tỉnh đã xét xử sơ thẩm 2177

vụ, với 2767 bị cáo phạm các tội về ma tuý Trung bình mỗi năm trên địa bàn tỉnh xét xử 435 vụ, với 535 bị cáo phạm tội về ma tuý.Số vụ và số bị cáo bị xét

xử sơ thẩm về tội phạm ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh từng năm trong giai đoạn nghiên cứu được thể hiện qua bảng số liệu dưới đây

Bảng số 1: Số vụ và số bị cáo đã bị xét xử sơ thẩm về các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (2008 – 2012)

( Nguồn:Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh )

Biểu đồ 1:Số vụ và số bị cáo đã bị xét xử sơ thẩm về các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (2008 – 2012)

Mức độ các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh cũng được cụ thể hoá qua các số liệu thống kê về số vụ và số bị cáo phạm tội về ma tuý do từng đơn vị Toà án trên địa bàn xét xử trong giai đoạn nghiên cứu (bảng số 2)

Nhìn chung, các tội phạm về ma tuý diễn ra trên mọi huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, trong đó nhiều nhất tại các thành phố Móng Cái (416 vụ/506 bị cáo), Hạ Long (411 vụ/492 bị cáo), Cẩm Phả, Uông Bí, sau đó là các huyện, thị

xã Quảng Yên, Đông Triều, Hoành Bồ, tại các địa bàn miền núi và nông thôn như Hải Hà, Đầm Hà, Tiên Yên…Riêng huyện Cô Tô, do một số đặc thù như là huyện đảo nên cách xa đất liền, đi lại khó khăn, số dân ít, chủ yếu là người đi biển và làm nông nghiệp nên hầu như không có các tội phạm ma tuý

các địa bàn xét xử thuộc tỉnh Quảng Ninh (2008-2012)

(Nguồn: Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh)

Trong số các tội phạm về ma tuý chỉ có sáu tội danh đã được xét xử trên thực tế (bảng số 3).Trong đó, Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma tuý chiếm nhiều nhất về số vụ, số bị cáo (điều 194), với 2130/2177 số vụ và 2683/2767 số bị cáo Điều này cho thấy mức độ và tính chất của các tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh được thể hiện chủ yếu qua các Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma tuý

Bảng số 3: Các tội phạm cụ thể trong nhóm các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (2008 – 2012)

Tội TT, VC, MB trái phép hoặc CĐ chất ma tuý 2130 2682

Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý 40 76

Tội chứa chấp sử dụng trái phép chất MT 01 01

(Nguồn: Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh)

Những con số trên phần nào đã khái quát được thực trạng về mức độ các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2008 – 2012 Tuy nhiên,

để đánh giá chính xác và đầy đủ thực trạng về mức độ các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, tác giả đặt những số liệu trên trong sự phân tích,

so sánh với những số liệu có liên quan

Thứ nhất, so sánh giữa các tội phạm về ma tuý với tội phạm nói chung trên

địa bàn tỉnh Quảng Ninh (2008-2012)

Trong 5 năm từ năm 2008 đến năm 2012, TAND các cấp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã xét xử 7134 vụ, với 12215 bị cáo, trong đó cótới 2177 vụ, với

2767 bị cáo phạm tội về ma tuý Như vậy, trung bình trong giai đoạn nghiên cứu

số vụ các tội phạm về ma tuý chiếm 30.5%; số bị cáo bị xét xử về các tội phạm

về ma tuý chiếm 20.4% tổng số tội phạm nói chung.Tỷ lệ số vụ, số bị cáo đã bị xét xử sơ thẩm về các tội phạm về ma tuý qua từng năm cũng luôn ở mức cao trong tổng số tội phạm đã bị xét xử sơ thẩm (Bảng số 4).Điều này cho thấy mức

độ phổ biến của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

Bảng số 4: Số vụ và số bị cáo các tội phạm ma tuý và tội phạm nói chung đã

bị xét xử sơ thẩmtrên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (2008 – 2012)

( Nguồn:Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh )

Biểu đồ 2:Số vụ, số bị cáo các tội phạm về ma tuý và các tội phạm nói chung

đã bị xét xử sơ thẩmở Quảng Ninh ( 2008 - 2012)

Thứ hai, so sánh với một số nhóm tội phổ biến khác đã được xét xử sơ

thẩm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong cùng thời gian nghiên cứu để thấy rõ hơn mức độ phổ biến của các tội phạm về ma tuý

Ngoài các tội phạm về ma tuý, các tội phạm thuộc nhóm xâm phạm sở hữu

và nhóm các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự con người

2443

Tội phạm ma tuý Tội phạm nói chung

cũng là những nhóm tội phổ biến, diễn ra nhiều Vì vậy, đặt trong sự so sánh với hai nhóm tội này sẽ phần nào làm rõ mức độ phổ biến của các tội phạm về ma tuý.Số liệu về số vụ, số bị cáo về các tội phạm ma tuý và nhóm các tội phạm xâm phạm sở hữu; nhóm các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự con người đã xét xử sơ thẩm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh được thể hiện cụ thể qua bảng số 5

Bảng số 5:Số vụ và số bị cáo các tội phạm ma tuý, các tội phạm xâm phạm sở hữu và các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự con người đã xét xử sơ thẩm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (2008 – 2012)

(Nguồn: Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh)

Qua bảng số liệu trên có thể thấy trong ba nhóm tội phổ biến trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, các tội phạm về ma tuý chỉ đứng sau các tội phạm xâm phạm

sở hữu, và chiếm tỷ lệ cao hơn so với các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự con người, và ít hơn Thậm chí trong các năm 2011, 2012,

số vụ đã xét xử sơ thẩm về các tội phạm về ma tuý còn cao hơn số vụ các tội phạm thuộc nhóm xâm phạm sở hữu (524 vụ/450 vụ và 502/497)

Biểu đồ3:Số vụ, số bị cáo các tội phạm ma tuý, các tội xâm phạm sở hữu và các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự con người đã xét xử

sở thẩm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (2008 – 2012)

Thứ ba, so sánh số vụ và số người phạm tội về ma tuý với tổng số dân cư

để thấy được mức độ phổ biến trong dân cư của tội phạm ma tuý ở Quảng Ninh Qua đó có bảng số liệu về chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội về ma tuý (tính trên 100.000 dân) trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2008 –

(Nguồn: Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh, Tổng cục thống kê)

Trong giai đoạn 2008 – 2012, chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội về

ma tuý trung bình ở Quảng Ninh lần lượt là 37,7 và 47,9 Tác giả đặt chỉ số tội

865.4

315

Số vụ

Số bị cáo

phạm và chỉ số người phạm tội về ma tuý ở Quảng Ninh trong sự so sánh với chỉ

số tội phạm và chỉ số người phạm tội về ma tuý trên toàn quốc và hai địa bàn giáp ranh là Hải Phòng, Lạng Sơn để thấy rõ hơn mức độ phổ biến trong dân cư của tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh.(Phần tính chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội về ma tuýcủa toàn quốc, Hải Phòng, Lạng Sơn được thể hiện ở phụ lục 1)

Bảng số7: Chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội ma tuý ở Toàn quốc, Quảng Ninh, Hải Phòng, Lạng Sơn (2008 – 2012)

( Nguồn:Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng, Lạng Sơn, TAND

tối cao, Tổng cục thống kê)

Trong giai đoạn nghiên cứu, chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội về

ma tuý trung bình trên toàn quốc là 13.7 và 17.4; ở Hải Phòng là 19.7 và 24.2; ở Lạng Sơn là 20.5 và 29.3 Như vậy, so với toàn quốc, Hải Phòng, Lạng Sơn, chỉ

số tội phạm và chỉ số người phạm tội ma tuý ở Quảng Ninh đều cao hơn Điều này đã chứng tỏ mức độ phổ biến trong dân cư của tội phạm ma tuý ở Quảng Ninh rất cao.Chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội cao, trong khi Quảng Ninh là tỉnh đông dân cũng cho thấy tình trạng báo động của tội phạm ma tuý ở Quảng Ninh

Biểu đồ 4: So sánh chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội ma tuý của Quảng Ninh với toàn quốc, Hải Phòng, Lạng Sơn

Ngoài ra, khi làm rõ thực trạng về mức độ các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, một thông số cũng cần đề cập là số người nghiện ma tuý.Bởi vì xét đến cùng các tội phạm về ma tuý là để cung cấp cho người sử dụng ma tuý, nói cách khác giữa nhu cầu sử dụng ma tuý và hoạt động tội phạm

về ma tuý có mối quan hệ cung cầu.Nếu số người nghiện ma tuý nhiều, tức nguồn cầu ma tuý cao sẽ thúc đẩy các hoạt động tội phạm về ma tuý.Hơn nữa, nhiều người nghiện ma tuý cũng đồng thời là người phạm tội về ma tuý Trong quá trình phục vụ nhu cầu sử dụng của bản thân, cũng như việc tiếp xúc thường xuyên với ma tuý, tội phạm về ma tuý khiến ngườinghiện ma tuý dễ trở thành người phạm tội, đặc biệt là các tội phạm về ma tuý Ở Quảng Ninh, lượng người nghiện ma tuý có hồ sơ quản lý là khá đông, chưa kể lượng người nghiện chưa được phát hiện, quản lý Giai đoạn 2008 – 2012, trung bình số người nghiện có

hồ sơ quản lý là 1823 người; chỉ số người nghiện (tính trên 100.000 dân) là 158 người, có nghĩa là cứ 100.000 dân thì có 158 người nghiện Con số này cho thấy tình trạng nghiện ma tuý ở Quảng Ninh thực sự đáng lo ngại, đồng thời phần nào giải thích cho mức độ phổ biến của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn Quảng Ninh

Bảng số 8: Chỉ số người nghiện ma tuý có hồ sơ quản lý chính thứcvà chỉ số người phạm tội về ma tuý ở Quảng Ninh (2008 - 2012)

Năm Dân số Số người nghiện Chỉ số người nghiện phạm tội MT Chỉ số người

(Nguồn: Sở lao động thương binh xã hội Quảng Ninh)

Biểu đồ5: Chỉ số người nghiện ma tuý và chỉ số người phạm tội về ma tuý ở Quảng Ninh ( 2008 - 2012)

Để thấy rõ hơn mối liên hệ giữa tội phạm ma tuý và nghiện, tác giả thống

kê số người nghiện theocác địa bàn trong tỉnh Quảng Ninh tính đến năm 2012

Bảng số9: Số người nghiện ma tuý phân theo các địa bàn thuộc tỉnh Quảng Ninh năm 2012

(Nguồn: Sở lao động thương binh xã hội tỉnh Quảng Ninh)

Qua số liệu trên, cùng với số liệu về các tội phạm ma tuý phân theo địa bàn (bảng số 2) thấy các địa bàn có số người nghiện ma tuý đông như Cẩm Phả (794 người), Hạ Long (516 người), Uông Bí (251 người), Móng Cái (242 người) cũng đồng thời là các địa bàn có số tội phạm về ma tuý nhiều Ngược lại, các địa bàn

ít hoặc không có người nghiện ma tuý như Bình Liêu, Ba Chẽ, Cô Tô thì số vụ các tội phạm về ma tuý cũng rất ít.Điều này chứng tỏ giữa số người nghiện ma tuý và tội phạm ma tuý có liên hệ chặt chẽ với nhau

* Tội phạm ẩn:

Nghiên cứu về thực trạng của tội phạm không chỉ dựa vào việc nghiên cứu

về những vụ phạm tội đã được xét xử (tội phạm rõ) mà còn phải nghiên cứu tội

phạm ẩn “Tội phạm ẩn là các tội phạm đã thực tế xảy ra nhưng không được thể

hiện trong các thống kê tội phạm vì không được phát hiện, không được xử lý hoặc không được đưa vào thống kê tội phạm[1, Tr 203] Thực tế cho thấy, mỗi

loại tội phạm có một tỷ lệ ẩn khác nhau Trong phần này, tác giả đưa ra cách tính thể hiện mức độ (tương đối) của tội phạm ẩn như sau:

Trong giai đoạn 2008-2012, trung bình mỗi năm tỉnh Quảng Ninh có 1823 người nghiện Giả sử số người nghiện này sử dụng trung bình mỗi ngày sử dụng

3 - 5 liều heroin, trung bình mỗi ngày 0,02 gam heroin (lấy heroin vì đây là loại

ma tuý phổ biến nhất) 01 năm có 365 ngày, vậy trung bình mỗi năm số người nghiện này phải sử dụng 39924 – 66539g heroin Trong khi đó, theo số liệu của Công an tỉnh Quảng Ninh, trong giai đoạn 2008-2012 thu giữ được 61329g heroin [4] Trung bình mỗi năm trong giai đoạn nghiên cứu thu giữ được 12266g heroin, chỉ chiếm 18 – 30% lượng heroin cần thiết cho nhu cầu của người nghiện ma tuý trên địa bàn tỉnh Như vậy, nếu tính theo cách này thì tỷ lệ ẩn của tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh là khoảng 70 – 82 % Tuy nhiên, số người nghiện nói trên mới chỉ là số người nghiện có hồ sơ quản lý chính thức, chưa có

số người nghiện chưa bị phát hiện Mặt khác, xuất phát từ vị trí địa lý của Quảng Ninh là tỉnh giáp biên, giao thông thuận lợi nên còn có cả lượng heroin trung chuyển đi các địa bàn khác Như vậy, tỷ lệ ẩn của tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh còn cao hơn rất nhiều

Nhận định tỷ lệ ẩn của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh cao trên 82%về cơ bản cũng phù hợp với đặc thù riêng của tỉnh cũng như đặc điểm của tội phạm ma tuý Quảng Ninh là tỉnh có nhiều người nghiện, người

sử dụng ma tuý Trong khi đó, người nghiện ma tuý và hoạt động tội phạm về

ma tuý có liên quan mật thiết với nhau: người nghiện ma tuý nhiều, nguồn cầu

ma tuý cao kéo theo nguồn cung ma tuý lớn Mặt khác, Quảng Ninh lại được nhận định là địa bàn trung chuyển ma tuý từ Việt Nam ra nước ngoài và ngược lại nên chắc chắn hoạt động tội phạm về ma tuý xảy ra nhiều, với mức độ nghiêm trọng Nhưng vì nhiều nguyên nhân khác nhau nên số lượng tội phạm bị phát hiện, giải quyết chưa tương xứng Đối với các tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh nói riêng, toàn quốc nói chung, tỷ lệ ẩn của tội phạm là khá cao vì một số

lý do sau: ma tuý là một mặt hàng siêu lợi nhuận nên nhiều người bất chấp tất cả

để thực hiện tội phạm Người phạm tội về ma tuý sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi xảo quyệt, trong khi đó tội phạm về ma tuý thường không để lại hiện trường và hầu như không có bị hại nên rất khó phát hiện Hơn nữa, tội phạm về ma tuý thường hình thành những đường dây phạm tội, được tổ chức hết sức chặt chẽ và

có cả một hệ thống “luật“ riêng buộc các thành viên trong đường dây phải tuân theo nếu không sẽ bị trừng trị một cách đáng sợ, do đó tính bí mật và tính che giấu của tội phạm về ma tuý cao, khó phát hiện và giải quyết hết

Qua nghiên cứu thực trạng xét về mức độ của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2008 – 2012, có thể thấy đây là nhóm tội phổ biến, luôn chiếm tỷ lệ cao trong tổng số tội phạm đã xét xử trên địa bàn tỉnh Khi

so sánh với toàn quốc, các địa phương khác, mức độ phổ biến của các tội phạm

về ma tuý trong dân cư ở Quảng Ninh cũng ở mức cao Tội phạm ma tuý ở Quảng Ninh có mối liên hệ với người nghiện ma tuý Chính vì vậy, các tội phạm

về ma tuý chủ yếu xảy ra tại các khu vực thành thị, nơi tập trung đông người nghiện ma tuý Trong số các tội phạm về ma tuý thì Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma tuý là nhóm tội phổ biến nhất Tỷ lệ

ẩn của các tội phạm về ma tuý ở mức cao

1.2 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

từ năm 2008 đến năm 2012: xét về tính chất

Thực trạng của tội phạm xét về tính chất được phản ánh qua các cơ cấu của tội phạm Qua cơ cấu của tội phạm theo tiêu thức nhất định có thể rút ra được nhận xét về tính chất của tội phạm [2, Tr224] Trong thời gian từ năm 2008 đến năm 2012, TAND các cấp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh xét xử sơ thẩm2177 vụ với 2767 bị cáo phạm các tội phạm về ma tuý Trên cơ sở các số liệu thống kê

và khảo sát từ 146 bản án hình sự sơ thẩm, với 230 bị cáo đã xét xử trong thời gian 5 năm, cơ cấu của các tội phạm về ma tuý được tác giả xác định theo những tiêu chí sau:

1.2.1 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý phản ánh qua cơ cấu theo tội danh

Các tội phạm về ma tuý được quy định tại chương XVIII BLHS, gồm 10 tội danh (từ điều 192 đến điều 201).Ở Quảng Ninh, số bị cáo phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt chất ma tuý chiếm số lượng lớn và phổ biến nhất (96.9%) Các tội danh khác chiếm số lượng rất nhỏ, và cũng chỉ có một số tội như tội sản xuất trái phép chất ma tuý (điều 193); tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý (điều 197); tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán các phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma tuý (điều 196); tội chứa chấp sử dụng trái phép chất ma tuý (điều 198), thời điểm trước năm 2010 còn có tội sử dụng trái phép chất ma tuý nhưng từ năm 2010 thì không còn do BLHS sửa đổi bổ sung năm 2009 đã bỏ tội danh này

Bảng số10: Cơ cấu theo tội danh

(Nguồn:phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh)

Biểu đồ số6: Cơ cấu theo tội danh

Những số liệu trên được thống kê theo điều luật Trong khi đó điều 194 quy định 4 tội danh nên tác giả khảo sát cơ cấu tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma tuý (điều 194) nhằm đánh giá chính xác thực trạng về tính chất các tội phạm về ma tuý trên địa bàn Quảng Ninh Qua khảo sát

230 bị cáo thì có 225 bị cáo bị xét xử về tội danh quy định tại điều 194, trong đó

96.9%

3.1%

Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất MT

Các tội danh khác

có trường hợp bị cáo bị xét xử về 1 tội danh chứa một hành vi như: Tội tàng trữ trái phép chất ma tuý, Tội vận chuyển trái phép chất ma tuý, Tội mua bán trái phép chất ma tuý, hoặc tội danh chứa nhiều hành vi như Tội tàng trữ, vận chuyển trái phép chất ma tuý; Tội mua bán, vận chuyển trái phép chất ma tuý

Bảng số 11: Cơ cấu theo tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma tuý

Tổng số Tàng trữ TP

chất MT

Vận chuyển TP chất MT

Mua bán TP chất MT

Tội danh chứa nhiều hành vi

MT

cho Nguyễn Tiến Thuận, còn Nguyễn Tiến Thuận có nhiệm vụ mang số ma tuý trên sang Trung Quốc để bán Điều này là một minh chứng cho nhận định Quảng Ninh đang là một trong những địa bàn trung chuyển ma tuý từ trong nước

ra quốc tế và ngược lại

1.2.2 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý phản ánh qua cơ cấu theo loại tội phạm

Các tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh đều thuộc loại tội phạm nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng, không có tội ít nghiêm trọng.Trên cơ sở khảo sát 146 bản án, với 230 bị cáo, tác giả có bảng thống kê như sau:

Bảng số 12: Cơ cấu các tội phạm về ma tuý theo loại tội phạm

Tổng số bị cáo Tội nghiêm trọng Tội rất nghiêm

trọng

Tội ĐB nghiêm trọng

(Nguồn: khảo sát 146 bản án về các tội phạm về ma tuý)

Như vậy, các tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng chiếm tới 57,8% trong số các tội phạm về ma tuý Điều này cho thấy mức độ nghiêm trọng của thực trạng các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

Biểu đồ số8: Cơ cấu các tội phạm về ma tuý theo loại tội

1.2.3 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý phản ánh qua cơ cấu theo loại và mức hình phạt

Bị cáo bị xét xử về các tội phạm về ma tuý có thể bị áp dụng các loại hình phạt chính là: tù có thời hạn, tù chung thân, tử hình Vì vậy, cơ cấu theo loại và

45.2%

36.9%

17.80%

Tội nghiêm trọng Tội rất nghiêm trọng Tội đặc biệt nghiêm trọng

mức hình phạt của các tội phạm về ma tuý được chia theo các tiêu chí sau: tù dưới 3 năm, tù từ 3 đến 7 năm, tù từ 7 đến 15 năm, tù từ 15 năm trở lên, tù chung thân và tử hình

Bảng số 13: Cơ cấu theo loại và mức hình phạt

Tổng số bị

cáo

Tù dưới 3 năm đến 7 năm Tù từ 3

Tù từ 7 đến 15 năm

Tù từ 15 năm trở lên

Tù chung thân, tử hình

(Nguồn: Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh)

Qua bảng số liệu thấy số bị cáo bị phạt tù dưới 3 năm chiếm tỷ lệ cao nhất (32.2%), đa số là trường hợp mua bán, tàng trữ nhỏ để phục vụ nhu cầu của người nghiện ma tuý, người sử dụng ma tuý Xếp sau hình phạt tù dưới 3 năm là mức tù từ 7 năm đến 15 năm (30.3%)

Biểu đồ số9: cơ cấu theo loại và mức hình phạt

Số bị cáo phạm các tội phạm về ma tuý bị áp dụng hình phạt tù chung thân,

tử hình ở Quảng Ninh trong giai đoạn 2008 - 2012 là 118, trong đó hình phạt tử hình có 19 bị cáo Trong khi đó tổng số bị cáo bị áp dụng hình phạt tử hình ở Quảng Ninh trong cùng giai đoạn nghiên cứu là 21 bị cáo.Như vậy trong số các

bị cáo bị áp dụng hình phạt tử hình thì số bị cáo phạm các tội về ma tuý chiếm tới 90.5%.Điều này cho thấy mức độ nghiêm trọng của tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh

1.2.4 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý phản ánh qua cơ cấu theo địa bàn phạm tội

Qua khảo sát 146 vụ thì các tội phạm về ma tuý tập trung chủ yếu ở thành thị, chiếm tới 70.5%, ở nông thôn và miền núi lần lượt là 22% và 7.5%

Bảng số 14: Cơ cấu theo địa bàn phạm tội

146 vụ Tp Hạ Long, Móng Cái,

Uông Bí, Cẩm Phả, thị

xã Quảng Yên

Huyện Đông Triều, Hoành Bồ,Vân Đồn

Huyện Hải Hà, Đầm

Hà, Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ 100% 103 vụ = 70.5% 32 vụ = 22% 11 vụ = 7.5%

(Nguồn: 146 vụ án = 230 bị cáo)

Các thành phố, thị xã lớn là nơi dân cư đông đúc và nhiều thành phần khác nhau nên dễ tập trung các tội phạm nói chung, tội phạm về ma tuý nói riêng Hơn nữa, đây cũng những “điểm nóng” về tệ nạn ma tuý với đông đảo số người nghiện, các tụ điểm mua bán lẻ, tổ chức sử dụng và sử dụng ma tuý, đặc biệt là

ma tuý tổng hợp Ngoài ra, những thành phố, thị xã này hầu hết đều nằm trên tuyến giao thông thuận lợi, như thành phố Móng Cái là cửa ngõ giao thương với Trung Quốc, các thành phố còn lại nằm trên tuyến đường chạy dọc tỉnh, từ tỉnh

đi các tỉnh lân cận như Hải Phòng, Lạng Sơn Đây được xác định là tuyến trọng điểm tội phạm ma tuý lợi dụng hoạt động nên việc các tội phạm ma tuý tập trung ở các địa bàn này với số lượng lớn, và có nhiều vụ phạm tội đặc biệt nghiêm trọng là điều phù hợp với đặc điểm tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh

Biểu đồ số 10: Cơ cấu theo địa bàn phạm tội

70.50%

22%

7.50%

Thành thị Nông thôn Miền núi

1.2.5 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý phản ánh qua cơ cấu theo hình thức thực hiện tội phạm

Các tội phạm về ma tuý có thể xảy ra theo hình thức đơn lẻ, hoặc đồng phạm Qua khảo sát 146 vụ án có 100 vụ được thực hiện dưới hình thức đơn lẻ,

Biểu đồ số 11: Cơ cấu theo hình thức thực hiện tội phạm

Thực hiện tội phạm dưới hình thức đồng phạm lại được chia làm hai dạng

là đồng phạm giản đơn và đồng phạm có tổ chức.Trong đó, đồng phạm có tổ chức là hình thức đồng phạm, có sự phân công, sắp đặt vai trò của những người tham gia Mỗi người thực hiện một hoặc một số hành vi và phải chịu sự điều khiển của người cầm đầu Đồng phạm có tổ chức thể hiện sự nguy hiểm của tội phạm ma tuý bởi thực hiện tội phạm dưới hình thức này rất tinh vi, xảo quyệt, khó phát hiện.Trong 46 vụ thực hiện dưới hình thức đồng phạm, có 13 vụ phạm tội dưới hình thức đồng phạm có tổ chức, chiếm tới 28.3% tổng số các vụ đồng phạm (bảng số 16)

31.5%

68.5%

Đồng phạm Phạm tội riêng lẻ

Bảng số 16: Cơ cấu theo hình thức đồng phạm – đồng phạm có tổ chức và đồng phạm giản đơn

(Nguồn: khảo sát 146 vụ án = 230 bị cáo)

Biểu đồ số 12: Cơ cấu theo hình thức đồng phạm – đồng phạm có tổ chức và đồng phạm giản đơn

1.2.5 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý phản ánh qua cơ cấu theo chất ma tuý

Hiện nay, các loại, chất ma tuý trong các vụ tội phạm về ma tuý chủ yếu là heroin; ma tuý tổng hợp (ketamin,methamphetamin, MDMA…); thuốc phiện, cần sa Trong đó, heroin thường là loại phổ biến nhất.Ma tuý tổng hợp hiện nay đang dần trở nên phổ biến với nhiều loại khác nhau.Ngược lại thì thuốc phiện đang ngày càng ít.Ở Quảng Ninh cũng không ngoại lệ

Bảng số 17: Cơ cấu theo chất ma tuý

Tổng số Heroin Ma tuý tổng hợp Thuốc phiện, cần sa

Theo bảng số liệu trên thì trong 146 vụ các tội phạm về ma tuý thì heroin

có trong 94 vụ, chiếm 64.4%; ma tuý tổng hợp có trong 49 vụ, chiếm 33.6%; thuốc phiện chỉ có 3 vụ, chiếm 2% Như vậy, heroin vẫn là loại ma tuý phổ biến nhất Ma tuý tổng hợp cũng chiếm số lượng là 33.6%, phù hợp với nhận định

“Tình hình tội phạm liên quan đến ma tuý tổng hợp tiếp tục phức tạp” của các cơ quan tiến hành tố tụng như Công an, Viện kiểm sát tỉnh Quảng Ninh [4,11]

1.2.6 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý phản ánh qua cơ cấu theo động cơ, mục đích phạm tội

Người phạm tội về ma tuý thường xuất phát từ hai mục đích chínhlà để kiếm lời và sử dụng.Ngoài ra, nhiều bị cáo phạm tội có cả hai mục đích trên.Qua khảo sát 146 vụ với 230 bị cáo, thấy số bị cáo phạm tội chỉ để kiếm lời là 93, số

bị cáo phạm tội chỉ đểsử dụng là 49,số bị cáo phạm tội vì cả kiếm lời và sử dụng

là 44 Vậy khi thêm 44 bị cáo phạm tội vì cả hai mục đích trên vào số bị cáo phạm tội để kiếm lời và số bị cáo phạm tội để sử dụng sẽ có số liệu như sau:

Bảng số 18: Cơ cấu theo động cơ, mục đích phạm tội

(Nguồn: khảo sát 146 vụ án = 230 bị cáo)

Biểu đồ số 14: Cơ cấu theo động cơ, mục đích phạm tội

Như vậy, mục đích kiếm lời vẫn là mục đích chiếm nhiều nhất (59.6%).Sở

dĩ như vậy vì ma tuý là một mặt hàng “siêu lợi nhuận” Dù mua bán, vận chuyển, hay tổ chức sử dụng ma tuý đều dễ dàng và nhanh chóng kiếm được những khoản tiền khổng lồ nên đã kéo nhiều đối tượng vào con đường phạm tội Ngoài ra, mục đích sử dụng cũng khá phổ biến.Trong đó ngoài trường hợp người nghiện ma tuý sử dụng, còn có không ít các trường hợp người không nghiện ma tuý nhưng vẫn sử dụng ma tuý tổng hợp để vui chơi giải trí Trong khi đó, số người nghiện ở Quảng Ninh luôn trong mức báo động, nhu cầu sử dụng ma tuý tổng hợp của người sử dụng ma tuý hiện nay cũng rất lớn nên mục đích phục vụ nhu cầu bản thân cũng chiếm tỷ lệ là40.4%

1.2.7 Thực trạng của các tội phạm về ma tuý phản ánh qua cơ cấu theo một số đặc điểm nhân thân người phạm tội

* Cơ cấu theo nơi đăng ký hộ khẩu thường trú

Phần lớn các bị cáo có hộ khẩu thường trú tại Quảng Ninh (60%).Tuy nhiên, số bị cáo có nơi đăng ký hộ khẩu thường trú tại tỉnh khác cũng chiếm tỷ

lệ 33%.Phần lớn số bị cáo này đến Quảng Ninh kiếm sống, không đăng ký thường trú hay tạm trú, sau đó phạm tội Một số bị cáo là người tỉnh khác bị bắt

ở Quảng Ninh khi đang trên đường vận chuyển ma tuý đến các thành phố, thị xã trong tỉnh hoặc đến Móng Cái để chuyển sang Trung Quốc Đặc biệt, số bị cáo

là người nước ngoài cũng chiếm 7% tổng số bị cáo Qua khảo sát, các bị cáo chủ yếu là người Trung Quốc, và số ma túy thu giữ trong các vụ án có yếu tố nước ngoài thường khá lớn Điển hình là vụ LuMingCheng cùng đồng bọn (4 bị cáo

59.6

40.4

Để kiếm lời

Để sử dụng

người Trung Quốc) đã bị Công an Quảng Ninh phối hợp với Hải quan, Công an Móng Cái bắt khi vận chuyển 8.8 tấn nhựa cần sa Đây cũng phù hợp với đặc điểm của tỉnh Quảng Ninh là có đường biên giới với Trung Quốc, tỉnh Quảng Ninh lại có nhiều chính sách thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế, văn hoá với nước ngoài Do đó, nhiều đối tượng đã lợi dụng để biến Quảng Ninh thành nơi trung chuyển ma tuý số lượng lớn, hoặc chuyển ma tuý vào Quảng Ninh tiêu thụ, phục vụ cho nhu cầu người nghiện, người sử dụng ma tuý tại Quảng Ninh

Bảng số 19: Cơ cấu theo nơi đăng ký hộ khẩu thường trú

(Nguồn: khảo sát 146 bản án = 230 bị cáo)

Biểu đồ số 15: Cơ cấu theo nơi đăng ký hộ khẩu thường trú

* Cơ cấu theo đặc điểm là người nghiện ma tuý:

Người nghiện và các tội phạm về ma tuý có liên quan chặt chẽ với nhau.Người nghiện dễ trở thành người phạm tội, đặc biệt là các tội phạm về ma tuý Bởi vì đa phần người nghiện đều có nhu cầu mua bán, tàng trữ ma tuý để

sử dụng Ngoài ra, người nghiện thường không có công việc ổn định, hoặc thu nhập từ công việc không đủ phục vụ cho nhu cầu sử dụng ngày càng lớn, bản thân họ lại thường tiếp xúc với tội phạm ma tuý nên càng dễ đi vào con đường phạm tội Theo số liệu thống kê của TAND tỉnh Quảng Ninh thì trong tổng số

2767 bị cáo đã bị xét xử về các tội phạm về ma tuý thì có tới 1189 bị cáo là

60%

33%

7%

Quảng Ninh Tỉnh ngoài Nước ngoài

người nghiện ma tuý, chiếm khoảng 43% Tỷ lệ này tương đối phù hợp với tỷ lệ phản ánh động cơ, mục đích phạm tội trong các bản án được khảo sát

Bảng số 20: Cơ cấu theo đặc điểm người phạm tội là người nghiện ma tuý

Tổng số Người nghiện MT Không là người nghiện MT

(Nguồn: Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh)

Biểu đồ số 16: Cơ cấu theo đặc điểm người phạm tội là người nghiện ma tuý

* Cơ cấu theo đặc điểm tái phạm về các tội phạm ma tuý

Trong tái phạm nói chung, ngoài các án tích về tội phạm ma tuý còn có các

án tích về các tội phạm khác Tuy nhiên, với mục đích xác định ảnh hưởng của các án tích trước đó về các tội phạm ma tuý, tác giả tập trung khảo sát các trường hợp tái phạm về các tội phạm ma tuý, tức là những trường hợp đã bị kết

án về các tội phạm ma tuý, chưa được xoá án tích mà lại tiếp tục phạm các tội phạm về ma tuý

Bảng số21: Cơ cấu theo đặc điểm tái phạm về tội phạm ma tuý

(Nguồn: khảo sát 146 vụ án = 230 bị cáo)

Như vậy, tỷ lệ tái phạm trong các tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh chiếm tới 23.5% tổng số người phạm tội đã bị xét xử Điều này phần nào cho thấy dù

đã bị trừng phạt, giáo dục nhưng người đã thi hành án vẫn có xu hướng tiếp tục phạm tội lại vì nhiều lý do như sức hút từ lợi nhuận của ma tuý lớn, người đã chấp hành hình phạt xong quay lại cộng đồng không có việc làm nên “ngựa quen

43%

Không là người nghiện

đường cũ”, không cai nghiện được nên vẫn mua bán, tàng trữ chất ma tuý để sử dụng

Biểu đồ số 17: Cơ cấu theo đặc điểm tái phạm về tội phạm ma tuý

* Cơ cấu theo độ tuổi

Bảng số 22: Cơ cấu theođộ tuổi

Tổng số Dưới 18 Từ 18 đến dưới 30 Từ 30 trở lên

2767 = 100% 23 = 0.8% 1226 = 44.3% 1518 = 54.9%

(Nguồn:phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh)

Biểu đồ18: Cơ cấu theo độ tuổi

Qua số liệu thống kê thì số bị cáo phạm các tội phạm về ma tuý ở Quảng Ninh nằm trong độ tuổi từ 30 trở lên chiếm tỷ lệ cao nhất: 54.9%; từ 18 đến dưới

30 cũng chiếm một tỷ lệ khá lớn là 44.3%; còn số bị cáo dưới 18 chỉ chiếm 0.8% Những người trên 18 tuổi đã có đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành

vi, nhưng vì hám lời hay trót sa vào con đường nghiện ngập cần ma tuý để sử dụng nên họ vẫn phạm tội Đặc biệt, hiện nay khi mà việc sử dụng ma tuý tổng hợp đang trở nên phổ biến, thậm chí được coi là “mốt” trong giới trẻ Quảng Ninh, các điểm mua bán, sử dụng ma tuý tổng hợp ở thành thị xuất hiện ngày

76.5%

23.5%

Phạm tội lần đầu Tái phạm

càng nhiều thì số lượng người trong độ tuổi dưới 30 phạm các tội về ma tuý liên quan đến ma tuý tổng hợp cũng chiếm một tỷ lệ khá lớn

* Cơ cấu theo trình độ học vấn, nghề nghiệp

Qua khảo sát 146 bản án với 230 bị cáo, có thể thấy những người phạm các tội về ma tuý chủ yếu là người có trình độ văn hoá không cao, không có nghề nghiệp hoặc nghề nghiệp không ổn định Các số liệu cụ thể được thể hiện qua bảng số 22 và bảng số 23:

Bảng số 23: Cơ cấu theo trình độ học vấn

230 = 100% 2 = 0.9% 42 = 18.3% 126 = 54.8% 60 = 26%

(Nguồn: khảo sát 146 bản án = 230 bị cáo)

Biểu đồ số19: Cơ cấu theo trình độ học vấn

Như vậy, người phạm tội chủ yếu có trình độ học vấn ở bậc trung học cơ sở (THCS), chiếm 54.8%.Tỷ lệ người mù chữ, người học tiểu học phạm tội thấp vì hiện nay ở tỉnh đã thực hiện xoá mũ chữ thành công, và đang thực hiện phổ cập giáo dục trung học cơ sở

Bảng số 24: Cơ cấu theo nghề nghiệp

Tổng số Không nghề nghiệp Nghề không ổn định Có nghề ổn định

Đối với cơ cấu theo nghề nghiệp, người phạm tội chủ yếu là người không nghề nghiệp, chiếm tới 72.6%, và nghề không ổn định chiếm 17.8%, chỉ có một

số ít là có nghề nghiệp ổn định (9.6%)

Từ những phân tích trên, có thể rút ra một số tính chất của các tội phạm về

ma tuý ở Quảng Ninh như sau:

- Các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh xảy ra phổ biến và chiếm tỷ lệ rất cao là tội mua bán, tàng trữ trái phép chất ma tuý Tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng chiếm tỷ lệ lớn

- Các tội phạm về ma tuý xảy ra phần lớn ở thành thị, gồm 4 thành phố thuộc tỉnh là Móng Cái, Cẩm Phả, Hạ Long, Uông Bí Đây là nơi có nhiều điều kiện thuận lợi cho sự tồn tại, phát triển của các tội phạm về ma tuý như tập trung đông dân cư, nhiều thành phần phức tạp, số người nghiện, người sử dụng ma tuý nhiều, nhiều tụ điểm có thể sử dụng ma tuý, đặc biệt là ma tuý tổng hợp

- Các chất ma tuý phổ biến nhất là heroin (64.4%) và các loại ma tuý tổng hợp (33.6%)

- Người phạm tội về ma tuý có hai động cơ, mục đích chính là kiếm lời và

để sử dụng Trong đó, mục đích kiếm lời vẫn chiếm nhiều hơn so với mục đích

Có nghề ổn định

lời Tuy nhiên, phạm tội dưới hình thức đồng phạm cũng có tỷ lệ khá cao là 27.1%, trong đó đồng phạm có tổ chức chiếm 28.3%

- Người phạm tội bị xét xử về các tội phạm ma tuý có một số đặc điểm về nhân thân đáng chú ý như: người tỉnh khác và người nước ngoài (chủ yếu là Trung Quốc) cũng chiếm tỷ lệ gần một nửa (40%); có trình độ học vấn không cao, chủ yếu là Trung học cơ sở (54.8%); đa phần là không có nghề nghiệp hoặc nghề không ổn định(95.4%) Trong số người phạm tội thì người nghiện chiếm tới 43%

2 Diễn biến của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

so với năm gốc Bảng số liệu cụ thể như sau:

Bảng số 25: Mức độ tăng, giảm số vụ, số bị cáo phạm tội về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh các năm so với năm 2008

(Nguồn: Phòng thống kê TAND tỉnh Quảng Ninh)

bàn tỉnh Quảng Ninh các năm so với năm 2008

Qua bảng số liệu và biểu đồ, nhận thấy giai đoạn 2008 – 2012 biến động về

số vụ và số bị cáo bị xét xử sơ thẩm về các tội phạm về ma tuý khá tương đồng, nhưng mức tăng số vụ cao hơn mức tăng số bị cáo Trong giai đoạn nghiên cứu, nhìn chung số vụ và số bị cáo bị xét xử sơ thẩm về các tội phạm về ma tuý vận động theo chiều hướng tăng, năm sau thường tăng so với năm trước ngoại trừ năm 2010 (giảm vả về số vụ và số bị cáo), và năm 2012 số vụ tăng so với năm

2008 nhưng giảm mức tăng so với năm 2011 Năm 2011 là năm có biên động tăng cao nhất (tăng 40.1%)

Để thấy rõ hơn diễn biến về mức độ của các tội phạm về ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, tác giả đặt trong sự so sánh với diễn biến tội phạm nói chung được xét xử sơ thẩm trên địa bàn Quảng Ninh và tội phạm ma tuý đã xét

xử sơ thẩm trên toàn quốc

Thứ nhất, so sánh với tội phạm nói chung

Bảng số 26: Mức độ tăng, giảm số vụ các tội phạm về ma tuý và tội phạm nói chung trên địa bàntỉnh Quảng Ninh các năm so với năm 2008

Số vụ Tỷ lệ % so với năm 2008 Số vụ Tỷ lệ % so với năm 2008