Giáo dục pháp luật thông qua phiên tòa xét xử lưu động của tòa án nhân dân tại thành phố hải phòng hiện nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÙI DUY KHOA GIÁO DỤC PHÁP LUẬT THÔNG QUA PHIÊN TOÀ XÉT XỬ LƯU ĐỘNG CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÙI DUY KHOA

GIÁO DỤC PHÁP LUẬT THÔNG QUA PHIÊN TOÀ XÉT XỬ LƯU ĐỘNG CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN

TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY

Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử Nhà nước & Pháp luật

Mã số: 60 38 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Nguyễn Quốc Hoàn

HÀ NỘI - 2013

LỜI CAM ĐOAN

T : uậ v tr u ủ t ƣ

t ự ệ t t ế t ƣớ sự ƣớ ẫ k ọ ủ

TS Nguyễn Quốc Hoàn C số ệu v ộ u u tr uậ v

t tru t ự v ƣ t ƣ ố ƣớ t k t nào

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG : CƠ SỞ Ý UẬN VỀ GIÁO DỤC PHÁP UẬT THÔNG QUA PHIÊN TOÀ XÉT XỬ ƯU ĐỘNG CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN 8

PHIÊN TOÀ XÉT XỬ ƯU ĐỘNG CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN

TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY 33

GIÁO DỤC PHÁP UẬT THÔNG QUA PHIÊN TÒA XÉT XỬ ƯU ĐỘNG CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY 52

P ươ ướ â ệu quả ụ p p uật t qu

p tò ét ử ưu ộ ủ Tò hân dân

tạ t p ố Hả P ò ệ 52 Một số ả p p ể t ườ ệu quả ụ p p uật

t qu p tò ét ử ưu ộ ủ Tò â â

tạ t p ố Hả P ò ệ 58 KẾT UẬN 70 DANH MỤC TÀI IỆU THAM KHẢO

C ươ tr ộ quố p ổ ế ụ p p uật â ý t

p p p uật ộ â â ã p ườ t ị tr t ế ; N ị qu ết số 6 7 NQ-CP 7 7 ủ C í p ủ về

v ệ t ếp tụ t ự ệ C ỉ t ị số -CT TW 9 ủ B Bí t ư Tru ươ Đả (k IX); Qu ết ị số 7 8 QĐ-TTg ngày 12/03/2008

ủ T ủ tướ C í p ủ p u ệt C ươ tr p ổ ế ụ p p uật

t 8 ế ; uật P ổ ế ụ p p uật ư Quố ộ

ướ Cộ ò ã ộ ủ ĩ V ệt N k ó XIII k ọp t t qu ngày 20/6/2012…

ét ử ưu ộ ủ T ã ạt ư ều kết quả kể óp p ầ cung

p tr t p p uật ồ ưỡ t ả t ộ ú ắ ố vớ p p uật

ột ó ụ í ó ủ ị ó tổ ế â ằ t ở

ọ ý t t trọ v p p p uật ý t u tr p ò v

ố tộ p ạ ơ sở ủ ố ếp số v v ệ t e H ế p p v p p uật ủ ọ â

số vụ ể ét ử ưu ộ tạ ị ơ ả r tộ p ạ ặ ơ ả r

tr p v tí t tu tru ề ụ p p uật â â

ƣ ọ p ả ú ý ế kết quả t ƣ ét ử k ú ý ế

ụ p p uật

Vớ ữ ý tr v ệ u ề t : “Giáo dục pháp luật thông qua phiên toà xét xử lưu động của Toà án nhân dân tại thành phố Hải Phòng hiện nay” v ề ầ t ết ó ý ĩ ý uậ v t ự t ễ t ết t ự

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

M N C í trị quố H ộ 99 ; Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục pháp luật trong thời kỳ đổi mới Đề t k ọ p Bộ 994 ã

số 9 -98-223-ĐT ủ V ệ N u K ọ p p ý - Bộ Tư p p Đặ

ệt ướ ã sâu u ữ v ề ý uậ về ý t p p uật,

rõ ả t u trú ố qu ệ ữ ý t p p uật vớ ý t ạ

ý t í trị ư: Ý thức pháp luật và giáo dục pháp luật ở Việt Nam uậ

p ó t ế sỹ luật ọ N u ễ Đ ộ 987; Giáo dục ý thức pháp luật với việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, uậ p ó t ế sĩ uật Trầ N ọ Đườ 988; Giáo dục ý thức pháp luật N u ễ Trọ Bí Tạp í Xâ ự

Đả số 4 989; Cơ sở khoa học của việc xây dựng ý thức pháp luật và lối sống theo pháp luật Đề t k ọ p N ướ ã số KX 7- 7 V ệ N ướ

v p p uật - Tru tâ K ọ ã ộ v N â v ủ tr

T ả 996; Giáo dục pháp luật cho nhân dân N u ễ N ọ M Tạp í

Cộ sả số tr 4-38, 1983; Giáo dục pháp luật cho đồng bào Khơme Nam

Bộ uậ v t ạ sỹ uật ọ V Bề 998; Bộ đội Biên phòng với việc giáo dục pháp luật cho đồng bào khu vực biên giới ở Việt Nam hiện nay uậ

v t ạ sỹ luật ọ P ạ V Trườ 998; Giáo dục pháp luật trong các trường sỹ quan quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay uậ v t ạ sỹ luật ọ

P ạ Tru N ĩ ; Thực trạng và phương hướng đổi mới giáo dục pháp luật hệ đào tạo trung học chính trị ở nước ta hiện nay uậ v t ạ sỹ luật

ọ Đặ N ọ H ; Giáo dục pháp luật cho nhân dân các dân tộc ít người ở tỉnh Đắc Lắk - thực trạng và giải pháp uậ v t ạ sỹ luật ọ P ạ

Hàn Lâm, 2001 Phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên dân tộc thiểu

số người Tây Bắc, thực trạng và giải pháp uậ v t ạ sỹ luật ọ Đ

C Sỹ 6 Đâ ƣớ u ó trị t ự t ễ p ụ Kết quả ủ ƣớ u ã rõ ữ ặ trƣ tr ụ p p uật ố vớ ó ố tƣ ụ t ể ị í ộ u t

u ó ệ t ố về ụ p p uật t qu p t ét ử ƣu ộ ủ

T â â tạ t p ố Hả P ò

3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

uậ v ỉ tập tru u rõ ơ sở ý uậ về ụ p p uật ặ ể ủ ụ p p uật t qu p t ét ử ƣu ộ ủ

4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

uậ v ư t ự ệ tr ơ sở ý uậ ủ ủ ĩ M - Lê nin và

7 Kết cấu của Luận văn

uậ v ồ p ầ ở ầu ƣơ kết uậ v ụ t ệu t

k ả

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT THÔNG QUA

PHIÊN TOÀ XÉT XỬ LƯU ĐỘNG CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN

1.1 Những vấn đề lý luận cơ bản về giáo dục pháp luật

1.1.1 Khái niệm giáo dục pháp luật

vữ ị ƣớ v â ệu quả ụ p p uật k ặp ữ trở

ạ k qu

Th k ệ ụ p p uật ểu t t e ĩ ẹp ó

ý ĩ p â ệt p ạ trù ụ p p uật vớ p ạ trù ý t p p uật H

p ạ trù ó ố qu ệ ật t ết vớ u ƣ k ồ t vớ nhau

ủ p p uật tí ằ ữ ọ â ố vớ p p uật); giáo dục

tình cảm trách nhiệm ( ụ ườ ậ t ư ĩ vụ p p ý

ủ ố vớ N ướ ố vớ ã ộ v ố vớ ủ t ể k ); giáo dục tình cảm pháp chế ( ụ ý t tuâ t e p p uật ở ọ ú ọ ơ ); giáo dục không khoan nhượng đối với những hành vi vi phạm pháp luật ( ụ ý

ạ p p uật tr trườ v tu tru ền viên pháp

Vớ tƣ ố tƣ ủ ụ p p uật qu tr ụ p p uật ó t ụ u p ộ v N ƣớ ữ

t t k ế t ểu ết về p p uật ó u p p uật qu ế

vụ ủ ọ ó r t v ủ ố ý t p p uật ề

n ệp ủ ộ ũ ộ óp p ầ rè u ệ kỹ về u

ệp vụ ọ; t ó úp ọ t tốt ệ vụ u tr

ều k ệ â ự N ƣớ p p qu ề ã ộ ủ ĩ V ệt N

Vớ tƣ ủ t ể ủ ụ p p uật ạt ộ ụ p p uật ạ ò ỏ ở ộ v N ƣớ k ỉ ó ả ĩ

í trị vữ v ó k ế t ểu ết sâu sắ về ĩ vự p p uật

ẳ ằ ả ộ qu ề v í p p p ũ ƣ sự tồ tạ v p t tr ể

ủ ệp Tu k ít ệp vẫ ạ t e

uậ t p p p uật u ậu trố t uế t trạ u ả

ké t ƣ â p ạ sở ữu trí tuệ ậ t ƣơ ạ v p ạ vệ

s t t ự p ẩ t ở ộ Sự u ạ về âu ề

k tế ờ số ã ộ t ự sự k ƣờ T ƣờ ụ p p uật

ố vớ ủ ệp ằ úp ọ ó ữ ểu ết ầ t ết về p p uật qu ế ĩ vự k ủ ọ ểu sâu sắ k ỉ qu ề

ả ĩ vụ v tr ệ p p ý ếu ọ v p ạ p p uật

Đố vớ ộ ở ệp ọ ƣờ ả

vệ qu ề p p p í ủ ƣờ ộ p t tr ể ạ p

tr â â ự tổ vữ ạ D ó ụ p p uật ố vớ ộ ở ệp úp ọ ó ữ ểu ết về

p p uật qu ế ế ộ í s ủ ƣờ ộ ƣ BHXH BHYT ả ộ ộ … ể kịp t ờ ỉ s sót u ầu ủ

ệp ả ả ú ế ộ í s ố vớ ƣờ ộ

uật P ổ ế ụ p p uật ƣ Quố ộ t qu 20/6/2012 ò u t ết ột số ố tƣ ụ p p uật ặ t ù k ó : N ƣờ â ở vù â tộ t ểu số ề ú vù sâu vù ớ

tế, quốc phòng, an ninh, giao thông, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành

2 Các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, các thỏa thuận quốc tế

3 Ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; ý thức bảo vệ pháp luật; lợi ích của việc chấp hành pháp luật; gương người tốt, việc tốt trong thực hiện pháp luật.”

1.1.6 Hình thức giáo dục pháp luật

H t ụ p p uật t tổ ạt ộ ụ p p uật t ế ột ạt ộ ụ t ể ể ạt ƣ ụ í t ở ố

tƣ t ả tr t v v p p ý p ù p vớ u ầu ò ỏ ủ

p p uật

Đ ều uật P ổ ế ụ p p uật ƣ Quố ộ t qu

6 qu ị t ết t ụ p p uật:

“1 Họp báo, thông cáo báo chí

2 Phổ biến pháp luật trực tiếp; tư vấn, hướng dẫn tìm hiểu pháp luật; cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật

3 Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa truyền thanh, internet, pa-nô, áp-phích, tranh cổ động; đăng tải trên Công báo; đăng tải thông tin pháp luật trên trang thông tin điện tử; niêm yết tại trụ sở, bảng tin của cơ quan, tổ chức, khu dân cư

4 Tổ chức thi tìm hiểu pháp luật

5 Thông qua công tác xét xử, xử lý vi phạm hành chính, hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và hoạt động khác của các cơ quan trong bộ máy nhà nước; thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở

6 Lồng ghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của tổ chức chính trị và các đoàn thể, câu lạc bộ, tủ sách pháp luật và các thiết chế văn hóa khác ở cơ sở

7 Thông qua chương trình giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân

8 Các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật khác phù hợp với từng đối tượng cụ thể mà các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có thể áp dụng để bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đem lại hiệu quả.”

1.1.7 Vai trò của giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay

+ G ụ p p uật t ộ v ý t ố tư ầ ư ụ

G ụ p p uật úp â ậ t t ộ trự t ếp ế ý t

ủ ố tư t qu ều t ệ p p k u Trướ ết ạt

ộ tạ r sự qu tâ ố vớ p p uật ủ ườ â T ỗ k ể ý

ế sự tồ tạ ủ p p uật ố tư ư ụ ắt ầu sự qu tâ

ủ ố vớ p p uật ồ t ờ â ểu ết về p p uật N ướ

t qu p p uật ể quả ý ã ộ v ũ qu p p uật ườ â tự ả

N ư ạ ụ í trị ó ữ e t ị tr ộ u ủ mình n ữ tư tưở p p ý

n ĩ vụ ủ ọ ò sự ểu ết ột sâu sắ ý ĩ ủ p p uật

tr uộ số ã ộ sự t trọ p p uật v ết vậ ụ p p uật ột

í ặ ạt ộ k (tu tru ề p ổ ế ụ p p uật tạ trườ ọ ị p ươ .) Tu t ụ p p uật t qu

ườ t v qu tr tố tụ ( ố tư trự t ếp) ặ t e õ p

t ( ố tư t ếp) ểu sâu sắ v rõ r ơ về ữ qu ị p p uật ư p ụ ể ả qu ết vụ ( ả uật về ộ u v uật tố tụ ) t

ó ó t ể tự về ộ v tr ệ p p ý ủ úp

t ở ọ ữ ả ú về sự ằ ủ p p uật ủ ố

ò t v t ộ t trọ p p uật t trọ ạ ệ ủ ý úp

1.2.2 Đặc điểm của giáo dục pháp luật thông qua phiên toà xét xử lưu động của Toà án nhân dân

C ủ T ét ử ọ ệ vụ k ủ T ều ằ

t ự ệ tốt t ét ử t e luật ị Đ ều uật Tổ Tò

â â qu ị : “bằng hoạt động của mình, Tòa án góp phần giáo dục công dân trung thành với Tổ quốc, chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, tôn trọng những quy tắc của cuộc sống xã hội, ý thức đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm, các vi phạm pháp luật khác” T ó t ể t ự ệ ạt ộ ụ

p p uật ằ ều t ƣ tập tru t v ặ t ù t vẫ

uật ồ t ờ ò k p ụ ƣ ữ ố qu ệ t ả qu ệ

ã ị s t ẻ tr p óp p ầ ổ ị trật tự p p uật t ƣờ kết tr ã ộ T ộ ụ ó ý ĩ qu ết ị ủ T ẩ p v Hộ

ƣớ tổ ã ộ ằ ạ tr u â p ạ tộ v ề u t ệ

p p p ò T ộ ụ ỉ ạt ƣ k ờ uộ tộ t ể ệ tí

vụ Đặ ể t uậ ủ t ụ p p uật thông qua phiên toà

ét ử ƣu ộ â â ọ ều ó ố qu tâ ế vụ D ó về

- Ba là: Nội dung đa dạng của công tác giáo dục pháp luật thông qua phiên tòa xét xử lưu động được thực hiện ở hầu hết các thủ tục tố tụng tại phiên toà

+ Giai đoạn chuẩn bị xét xử: Đị ƣớ ụ t ể ệ qu v ệ t ẩ

p ƣ p â C ủ t ạ p t ét ử ƣu ộ u kỹ ồ sơ

uẩ ị kỹ ộ u tr tự ét ỏ ố vớ t ƣơ sự ị ƣờ

V ề ó ý ĩ ụ qu trọ ở ạ v ệ t ẩ

p p ả â ắ kỹ t p ầ ữ ƣờ ƣ ờ ế ự p t ằ nâng cao, mở rộ p ý t ộ ụ p ò ủ v ệ ét ử ặ

ệt tr ữ vụ qu ế ƣờ ƣ t Một ị ƣớ

ụ k t ể ệ ở v ệ T ự ọ ị ể ét ử vớ ữ

p ươ t ệ ều k ệ ầ t ết ả ả ệu quả ạt ộ ét ử ồ ép giáo ụ p p uật

+ Giai đoạn bắt đầu phiên toà: Nộ u ụ v ệ p ổ ế

k ếu k t tạ s v ếu ó t tộ tươ vớ p ạt

ở k ả ể ủ ều uật qu ị tr Bộ uật sự tr ơ sở tí

đơn, bị đơn và những người có quyền lợi ích hợp pháp để ra những bản án, quyết định đúng pháp luật…”

N ƣ ã p â tí ộ u ụ p p uật tr ều ủ t ể

t ự ệ t t ƣ r ó t ể ó ữ ể ƣ ổ su

u ƣ ũ k ạ tr ó sự âu t uẫ tr v ệ

v ệ ẫ ều uật ó qu (tr ờ uộ tộ v ờ ỡ tộ tr ập

uậ ủ u v ị…) Sự âu t uẫ ó t ƣờ tr qu

tr ậ t t qu kí ủ qu ủ ỗ ƣờ tu ó sẽ gây khó k ƣờ ƣ ụ ƣờ k ó

u tr v ệ t u ậ k ế t p p uật V vậ ều qu trọ

ủ t ể p ả ƣờ ểu sâu sắ vữ ắ về p p uật tr

t uố ụ t ể ó tâ tr s ó t ộ t ật sự ầu t ị ể tự v

ƣ t ẩ tr tạ p t tr ơ sở e ét ầ ủ t ệ ý k ế ủ

k ể s t v ị ƣờ ữ v ữ ƣờ t tố tụ k tạ phiên toà

+ Sau khi tuyên án: Nộ u ụ p ổ ế ị ƣờ ị

B ạ ó ặ trư k ủ p ươ p p ụ p p uật thông qua phiên tòa ét ử ưu ộ sự kết p uầ u ễ ữ ễ ả

H ệu quả ủ t ụ p p uật t qu p tò ét ử

ưu ộ ó t ể ư qu ều t u í k u v ệu quả ủ

K ét ử T p ả ả ả ọ â ều ẳ trướ

p p uật t ự sự â ủ k qu ; t ẩ p v ộ t ẩ ộ ập ỉ tuâ

t e p p uật u tắ r t qu trọ tr ạt ộ ét ử vụ

t ẩ p v ộ t ẩ k ệ t uộ v t ý k ế ủ ơ qu ộ

quả ý ơ qu t ế tố tụ v ơ qu â k tự e

ét t t ết ủ vụ ã ƣ t ẩ tr k tạ

p tò v qu ị ủ p p uật ể p qu ết Có t ể ó tò

ộ ập ế t p qu ết sẽ ú ắ v ó t ụ ụ ế

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC PHÁP LUẬT THÔNG QUA PHIÊN TOÀ XÉT XỬ LƯU ĐỘNG CỦA

TOÀ ÁN NHÂN DÂN TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY

2.1 Một vài nét về tình hình chính trị - kinh tế - xã hội của thành phố Hải Phòng ảnh hưởng đến giáo dục pháp luật thông qua phiên tòa xét xử lưu động của Tòa án nhân dân

2.1.1 Vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên

T p ố Hồ C í M

Hả P ò t p ố trự t uộ Tru ươ - t ị ạ

p quố ồ 7 quậ (N Qu ề Hồ B C â Dươ K Đồ

t ị Hả P ò

Hả P ò vù t ầu só ọ ó “p ậu” p í Đ ủ t

về trị ủ ạ sả p ẩ vớ k ạ u t k ẩu t quâ % ( p tr 6 ầ ) T u út vố ầu tư p t tr ể

t quâ 9 % N ự sả u t ủ ều k tế

t ạ T u â s p ơ 6 ầ ạt tố ộ t trưở quâ % tr ó t u ộ ị t quâ 8 8 % Tỷ ệ t ị