Giám sát của hội liên hiệp phụ nữ việt nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay

2.2.1 Giám sát của hội liên hiệp phụ nữ đối với hoạt động ban hành văn bản qui phạm pháp luật trong quản lí hành chính nhà nước 26 2.2.2 Giám sát của hội liên hiệp phụ nữ đối với hoạt đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

LÊ KIM ANH

GIÁM SÁT CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

Chuyên ngành: Luật Hành chính nhà nước

Mã số: 60 38 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN THỊ HIỀN

HÀ NỘI – 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong các công trình khác

HỌC VIÊN CAO HỌC

LÊ KIM ANH

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn TS Trần Thị Hiền đã tận tình hướng dẫn, góp ý và động viên tôi trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp

Xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, tạo điều kiện của các thầy cô khoa Sau đại học và các thầy cô trực tiếp tham gia giảng dạy lớp cao học luật hành chính 19B đã truyền dạy những kiến thức và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập ở trường Đại học Luật Hà Nội

Những lời cảm ơn sau cùng xin dành cho gia đình, các đồng chí, đồng nghiệp, cơ quan nơi tôi công tác đã quan tâm và tạo điều kiện tốt nhất về thời gian để tôi hoàn thành được luận văn tốt nghiệp này

Do thời gian và kiến thức có hạn nên luận văn không tránh khỏi những sai sót Tôi rất mong nhận được sự góp ý của thầy cô và các bạn Cuối cùng, tôi xin kính chúc các thầy cô cùng gia đình luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công trong công việc

Hà Nội, ngày 28 tháng 5 năm 2013

Tác giả

LÊ KIM ANH

MỤC LỤC

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

3 Mục tiêu, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu của luận văn 5

5 Những đóng góp mới về khoa học của luận văn 6

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 7

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ

GIÁM SÁT CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM

ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH

8

1.1 Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và địa vị pháp lý của

Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong hệ thống chính trị

8

1.2 Giám sát hoạt động quản lý hành chính nhà nước -

một chức năng cơ bản của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam

9

1.2.1 Hình thức giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt

Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

13

1.2.2 Công cụ giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt

Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

17

1.2.3 Vai trò giám sát hoạt động quản lý hành chính của

Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam

18

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG GIÁM SÁT CỦA HỘI

LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM ĐỐI VỚI HOẠT

ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

23

2.1 Pháp luật hiện hành về giám sát của Hội liên hiệp phụ

nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà

nước

23

2.2 Giám sát của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam đối với

hoạt động quản lý hành chính nhà nước hiện nay

26

2.2.1 Giám sát của hội liên hiệp phụ nữ đối với hoạt động

ban hành văn bản qui phạm pháp luật trong quản lí hành

chính nhà nước

26

2.2.2 Giám sát của hội liên hiệp phụ nữ đối với hoạt động

tổ chức thực hiện pháp luật trong quản lí hành chính nhà

nước

30

2.2.3 Những hạn chế cơ bản trong giám sát của Hội liên

hiệp phụ nữ đối với quản lí hành chính nhà nước:

33

CHƯƠNG III: NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁM SÁT

CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM ĐỐI VỚI

3.1.1 Giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phải

góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

do dân, vì dân

38

3.1.2 Nâng cao vai trò của Hội liên hiệp phụ nữ Việt

Nam thông qua hoạt động giám sát đối với quản lí hành chính

3.2 Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động

giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam đối với

3.2.2 Nâng cao năng lực và ý thức chấp hành pháp luật

của cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

45

3.2.3 Đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của Hội Liên

hiệp Phụ nữ Việt Nam

47

3.2.4 Tăng cường cơ sở vật chất, đảm bảo về tài chính

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

51

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

uan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng

ta đều thống nhất về vai t ò vị trí của nhân dân, kh ng định quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn nhắc nhở: “Nước ta là một nước dân chủ, bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân Chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ương đều do dân cử ra” [23, tr.698] Điều

2, Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) ghi: “Nhà nước Cộng hoà XHCN Việt Nam là Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, v ì nhân dân Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân”

uyền lực nhà nước được thực hiện thông qua cơ quan nhà nước và là của nhân dân, do đó cần phải được nhân dân giám sát Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc khoá X nêu rõ: “Phát huy vai trò của cơ quan dân cử, Mặt trận tổ quốc, các

tổ chức chính trị- xã hội và nhân dân trong việc giám sát cán bộ, công chức cơ quan công quyền” “Công khai các quy định về thủ tục hành chính để dân biết, thực hiện và giám sát”, kh ng định: “Hoạt động của Đảng và Nhà nước phải chịu

sự giám sát của nhân dân” [18, tr.304] Điều này xuất phát từ thực tiễn của tiến trình dân chủ hoá xã hội, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế; xuất phát từ yêu cầu xây dựng nền hành chính trong sạch, vững mạnh, tinh gọn và thuận tiện; xuất phát từ thực trạng mất dân chủ, cửa quyền, lạm quyền, quan liêu, tham nhũng, lăng phí, sách nhiễu nhân dân của một

số cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước; xuất phát từ nguyên tắc các cơ quan thực thi quyền lực nhà nước phải bị giám sát để quyền lực nhà nước thực sự thuộc về nhân dân

Trong Nghị quyết số 04-N /TW ngày 12/7/1993 của Bộ Chính trị khằng định vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam: “Hội Liên hiệp phụ nữ là tổ chức đại diện cho lợi ích của phụ nữ, là trung tâm tập hợp đoàn kết phụ nữ Việt Nam, hướng dẫn và vận động chị em phấn đấu vì sự nghiệp giải phóng phụ nữ, bình đ ng nam nữ, vì sự phát triển và hạnh phúc của phụ nữ, vì sự nghiệp đổi mới, thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội văn minh” Nhiệm vụ giám sát của các tổ chức xã hội đã được Đảng nêu ra tại Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và được cụ thể ở nhiều Nghị quyết của Đảng

từ khoá VII, VIII, IX, X, XI cùng với Mặt trận tổ quốc Việt Nam thực hiện giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ viên chức Nhà nước Thực hiện tốt vai trò và trách nhiệm này chính là góp phần củng cố chính

quyền nhân dân, bảo vệ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Như vậy, chức năng giám sát xã hội của các tổ chức xã hội được kh ng định nhất quán trong văn kiện cao nhất của Đảng và trở thành mục tiêu, nhiệm vụ, phong trào hành động thực tế của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

Tuy nhiên, thực tiễn thực hiện hoạt động giám sát của Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam trong nhiều năm qua cho thấy hiệu quả của việc giám sát chưa cao Trong tình hình dân chủ hoá xã hội, xuất phát từ nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam với vai trò của một tổ chức xã hội là cần thiết và là một xu thế giám sát quản lý hành chính cơ bản và quan trọng của xã hội hiện đại Trên cơ sở đó xây dựng nền hành chính trong sạch, vững mạnh, tinh gọn và thuận tiện tránh thực trạng mất dân chủ, cửa quyền, lạm quyền, quan liêu, tham nhũng, lãng phí, sách nhiễu nhân dân của một

số cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước Hiện nay chưa có những công trình khoa học nào nghiên cứu cụ thể về vai trò giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ

Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước Từ những căn cứ và

lý do trên, tác giả chọn đề tài “Giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay” làm luận

văn Thạc sỹ Luật, chuyên ngành Luật hành chính

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Các công trình nghiên cứu về Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam bắt đầu được chú trọng kể từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (1991) Đáng chú ý

trong các đề tài nghiên cứu gần đây là đề tài KX.10.03: “Mô hình đổi mới, hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị giai đoạn 2010 - 2015” do Tiến sĩ Thang

Văn Phúc (Bộ Nội Vụ) làm chủ nhiệm nghiệm thu vào tháng 8/2009

Về giám sát của nhân dân đối với cơ quan nhà nước được đề cập nhiều trong các công trình và diễn đàn khoa học, trên các sách, báo, tạp chí và được phổ biến khá rộng rãi trong xã hội Từ sau năm 2000, một số công trình tiêu biểu phải kể đến là:

- Đề tài nghiên cứu khoa học KX.10 – 07 (2006): “Xây dựng cơ chế pháp

lý đảm bảo sự kiểm tra, giám sát của nhân dân đối với hoạt động của bộ máy Đảng, Nhà nước và các thiết chế tổ chức trong hệ thống chính trị” (do GSTSKH Đào Trí Úc làm chủ nhiệm) ; Đề tài khoa học cấp Bộ (2006): “Vấn đề nhân dân giám sát các cơ quan dân cử ở nước ta hiện nay” (do TS Đặng Đình Tân – Học

viện Chính trị uốc gia Hồ Chí Minh làm chủ nhiệm)

- Sách chuyên khảo: “Tổ chức và hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát của một số nước trên thế giới”, sách tham khảo (2001) Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội; “Giám sát và cơ chế giám sát việc thực hiện quyền lực nhà nước của

Đào Trí Úc và Võ Khánh Vinh (đồng chủ biên) (2003), Nxb Công an nhân dân,

Hà Nội; “Sự hạn chế quyền lực Nhà nước” của PGS.TS Nguyễn Đăng Dung (2005), “Cơ chế giám sát của nhân dân đối với hoạt động của bộ máy Đảng và Nhà nước – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của GSTSKH Đào Trí Úc chủ

biên (2010)

- Luận văn Thạc sĩ Luật: “Giám sát xã hội đối với quyền lực Nhà nước ở Việt Nam” của Nguyễn Long Hải (2006), Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí

Minh;

Bên cạnh đó có một số bài viết đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành

như: “Quan niệm về giám sát việc thực hiện quyền lực nhà nước và các cơ chế thực hiện giám sát” của GS.TSKH Đào Trí Úc, Tạp chí Nhà nước và pháp luật

số 6/2003; “Về giám sát việc thực hiện quyền lực nhà nước” của PGS.TS Võ Khánh Vinh, Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 6/2003; “Giám sát xã hội và phản biện xã hội” của TS Hoàng Thị Ngân, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 9(269)/2010; “Tăng cường hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, của cac đoàn thể nhân dân và nhân dân đối với Bộ máy nhà nước” của PGSTS Bùi Xuân Đức, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 03/2004; “Thiếu một cơ chế giám sát hoàn thiện” của Nguyễn Khanh, Báo Pháp luật số 222 ngày 16/9/2005;

“Cần tăng cường hơn nữa sự kiểm tra, giám sát của nhân dân đối với việc phòng chống quan liêu, tham nhũng hiện nay” của Bùi Thành Phần, Tạp chí Dân vận số 01/2005; “Lênin nói về kiểm tra giám sát để xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong sạch” của Lê Trọng Hanh, Tạp chí Tư tưởng văn hoá, số 4/2005;

Nhìn chung các công trình, đề tài, bài viết nêu trên đều đề cập đến vấn đề giám sát xã hội, giám sát của nhân dân, hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc

và các đoàn thể nhân dân đối với Đảng và Bộ máy Nhà nước Nhưng chưa có công trình nào đề cập chuyên sâu, có hệ thống về giám sát của Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát đó Tiếp thu những kết quả nghiên cứu trên, luận văn này cũng phát triển trên cơ sở kế thừa các công trình đi trước ở một số vấn

đề, phát triển trên cơ sở kế thừa những công trình trước và tập trung nghiên cứu

về vai trò giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản

3.2 Nhiệm vụ:

+ Nghiên cứu làm rõ khái niệm, nội dung, vai trò giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

+ Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước; làm rõ những hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra cần phải giải quyết

+ Đề xuất quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

3.3 Phạm vi nghiên cứu:

Về lí luận, nghiên cứu các quan điểm về tính chất, vị trí của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt nam trong hệ thống chính trị Việt Nam; đánh giá vai trò giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ đối với hoạt động quản lí hành chính nhà nước

Nghiên cứu thực tiễn Pháp luật Việt Nam về hoạt động giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước Nhiên cứu đánh giá thực trạng giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với cơquan hành chính nhà nước, đưa ra các giải pháp để giám sát của Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước thực sự hiệu lực, hiệu quả trong thời gian tới

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận: Luận văn dựa trên quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, về dân chủ, về kiểm soát quyền lực ; quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, về vai trò của nhân dân, của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội trong việc giám sát hoạt động bộ máy Đảng và nhà nước

- Phương pháp nghiên cứu: Luận văn vận dụng tổng hợp những nguyên

tắc, phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng là phân tích, tổng hợp, hệ thống, so sánh, lôgíc, lịch sử

5 Những đóng góp mới về khoa học của luận văn

- Hoàn thiện cơ sở lý luận về giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

- Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước ua đó, xác định được những tồn tại, hạn chế cần được khắc phục về giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

- Các quan điểm, giải pháp để nâng cao hiệu quả giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho việc đổi mới nhận thức về vai trò và phương thức hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đặc biệt là hoạt động giám sát đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước; tăng cường hiệu lực, hiệu quả giám sát của nhân dân; khắc phục những hạn chế, bất cập trong hoạt động thực tiễn thời gian qua

- Luận văn có thể dùng làm nguồn tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu, công tác giảng dạy, làm tài liệu cho cán bộ dân vận, cán bộ Hội Phụ nữ và các đoàn thể trong việc thực hiện hoạt động giám sát xã hội; tổng kết thực tiễn liên quan đến giám sát của nhân dân đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương :

Chương I : Một số vấn đề lý luận chung về giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính

Chương II : Thực trạng giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Chương III : Nâng cao hiệu quả giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIÁM SÁT CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG

QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH 1.1 Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và địa vị pháp lý của Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong hệ thống chính trị

Hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và 5 đoàn thể chính trị - xã hội gồm: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Mình, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, trong đó Đảng Cộng sản Việt Nam là hạt nhân chính trị lãnh đạo, Nhà nước là trụ cột của hệ thống chính trị

Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống

chính trị, đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tầng lớp phụ nữ Việt Nam; phấn đấu vì sự phát triển của phụ nữ và bình đ ng giới Hội là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, thành viên của Liên đoàn phụ nữ Dân chủ quốc tế và Liên đoàn các tổ chức phụ nữ ASEAN

Từ những tổ chức tiền thân cho đến nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Hội đoàn kết, vận động, tập hợp rộng rãi các tầng lớp phụ nữ, phát huy truyền thống yêu nước, anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng; bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Hội Liên hiệp phụ

nữ Việt nam là một thành viên trong hệ thống chính trị, đóng vai trò bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, đấu tranh với những biểu hiện phân biệt đối xử với phụ

nữ, bên cạnh đó Hội còn là đại diện, thực hiện quyền làm chủ của các tầng lớp

phụ nữ Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam có vai trò rất quan trọng trong hệ thống chính trị, thể hiện:

- Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam: Hội có vai trò tập hợp, tuyên truyền, giáo dục vận động hội viên phụ nữ thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, góp phần quan trọng vào việc tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng

- Đối với nhà nước: Hội là cơ sở chính trị, có vai trò tham gia quản lý Nhà nước và xã hội thông qua các hoạt động:

+ Tham gia xây dựng chính sách, pháp luật, bộ máy tổ chức của Nhà nước

+ Tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật; vận động hội viên nông dân thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước

+ Giáo dục hội viên, phụ nữ nâng cao ý thức và năng lực làm chủ, tham gia xây dựng và giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước, cán bộ công chức nhà nước

+ Vận động cán bộ, hội viên, phụ nữ đấu tranh chống mọi âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa

- Với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân: Hội quan hệ bình đ ng

và phối hợp tổ chức các phong trào phụ nữ phát triển kinh tế-xã hội củng cố quốc phòng an ninh, phát triển các phong trào của phụ nữ

- Đối với hội viên, phụ nữ: Hội có vai trò đại diện chăm lo quyền lợi và lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên, phụ nữ và đấu tranh với những biểu hiện phân biệt đối xử với phụ nữ

1.2 Giám sát hoạt động quản lý hành chính nhà nước - một chức năng cơ bản của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam

Cơ quan hành chính nhà nước Việt Nam là một bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, là cơ quan chấp hành của uốc hội và Hội đồng nhân dân các

cấp, có hệ thống được tổ chức theo thứ bậc từ Trung ương đến cơ sở, được thành lập để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước trên cơ sở Hiến pháp, luật, pháp lệnh

Trong cuốn tìm hiểu một số thuật ngữ trong văn kiện Đại hội X của Đảng Cộng sản Việt Nam [15, tr.184] khái niệm giám sát được nêu như sau: “Giám sát

là theo dõi, kiểm tra, phát hiện, đánh giá của cá nhân, tổ chức cộng đồng người đối với cá nhân, tổ chức, cộng đồng khác trong các lĩnh vực hoạt động kinh tế –

xã hội, trong việc thực hiện Hiến pháp, pháp luật, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước, các quyền lợi, nghĩa vụ của công dân, của các

tổ chức chính trị - xã hội và kiến nghị phát huy ưu điểm, thành tựu, xử lý đối với

cá nhân, tổ chức có những hành vi sai trái”

Pháp luật quy định giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các thành viên đối với tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung, của cơ quan hành chính nhà nước nói riêng Theo đó, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam là một thành viên của Mặt trận tổ quốc, có quyền và trách nhiệm giám sát cơ quan, cán bộ, công chức, viên chức nhà nước Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện để Hội giám sát hoạt động của mình Vấn đề này, Đảng ta đã chỉ rõ tại Nghị quyết lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VII: “Cải cách bộ máy nhà nước còn bao hàm một nội dung quan trọng là tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Nhà nước với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể và nhân dân Mặt trận

và các đoàn thể tham gia xây dựng, quản lý, giám sát và bảo vệ Nhà nước Nhà nước dựa vào Mặt trận và các đoàn thể để phát huy quyền làm chủ và sức mạnh

có tổ chức của nhân dân Đó cũng chính là bản thân sức mạnh của Nhà nước” [11, tr 952]

Trong phương hướng, nhiệm vụ phát triển đất nước 5 năm 2011 - 2015, Đảng ta cũng kh ng định: “Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tiếp tục tăng cường tổ chức, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy vai trò nòng cốt tập hợp, đoàn kết nhân dân xây dựng cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; thực hiện dân chủ, giám sát và phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh ” [20]

Như vậy có thể đưa ra quan điểm về hoạt động Giám sát của Hội Liên

hiệp phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước là hoạt

động của Hội nhằm theo dõi, quan sát, xem x t tính hợp lý, hợp pháp trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, hoạt động của cán bộ, công chức nhà nước trong việc chấp hành, thực hiện pháp luật trong quản lý xã hội đồng thời kiến nghị cách giải quyết xử lý những vấn đề nảy sinh có liên quan

Từ quan điểm và cách hiểu như trên, có thể chỉ ra một số đặc điểm của giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước đó là:

Thứ nhất, giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam biểu hiện qua theo dõi, kiểm tra, phát hiện, đánh giá hoạt động quản lý hành chính của nhà nước

Thứ hai, mục đích của giám sát là xem x t, đánh giá việc làm, hoạt động của hoạt động quản lý hành chính nhà nước có thực hiện đúng những điều quy định, những định hướng đã đặt ra hay không để kịp thời có những biện pháp xử

nhiệm của mỗi bên Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam khi tham gia giám sát phải

“khách quan, bên ngoài” độc lập tương đối với đối tượng giám sát Khách thể giám sát mà các bên trong quan hệ giám sát này cùng hướng tới là trạng thái hoạt động bình thường, thông suốt, đúng pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân

Thứ năm, giám sát bảo đảm cho cán bộ, công chức, đảng viên luôn kiên định về lập trường chính trị, có trách nhiệm công vụ, phẩm chất cách mạng tốt đẹp, ngăn ngừa những biểu hiện suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống và trong thực thi nhiệm vụ được giao

Thứ sáu, giám sát là công việc khó khăn, phức tạp đòi hỏi Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có quyết tâm cao, có kiến thức chuyên môn và hiểu biết về luật pháp nhất định

Là một trong những chủ thể của giám sát nhân dân, nội dung giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước, bao gồm:

+ Giám sát quá trình thành lập các cơ quan hành chính của bộ máy nhà nước

+ Giám sát đối với hoạt động của các cơ quan chấp hành, điều hành, hay còn gọi là hệ thống cơ quan hành chính nhà nước, nắm giữ quyền hành pháp trong nhà nước, trực tiếp quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội

+ Giám sát việc thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, phạm vi, giới hạn thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước trong mối quan hệ với cơ quan khác và với nhân dân

+ Giám sát đối với các quyết định, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước xem có hợp hiến, hợp pháp và có tính hợp lý hay không

+ Giám sát việc tuân thủ và tổ chức thực hiện các văn bản của cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp, cấp trên cũng như của cơ quan hành chính có thẩm quyền

+ Giám sát đối với việc bảo đảm thực hiện các quyền tự do và lợi ích chính đáng của công dân được pháp luật bảo vệ

+ Giám sát đối với đội ngũ cán bộ, công chức thực thi trách nhiệm công

vụ trong cơ quan hành chính nhà nước

+ Giám sát hiệu quả thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước, việc sử dụng các nguồn lực vật chất, tài chính, lao động và các nguồn lực khác trong tổ chức lao động, sử dụng các thành tựu, công nghệ mới

1.2.1 Hình thức giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam thực hiện giám sát hoạt động quản lý hành chính nhà nước với những hình thức cơ bản đó là: Giám sát thông qua hoạt động của hội viên; tham gia giám sát cùng Mặt trận tổ quốc và các cơ quan quyền lực nhà nước; giám sát thông qua hoạt động của các tổ chức Hội

- Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam giám sát hoạt động quản lý hành chính nhà nước thông qua hoạt động của hội viên phụ nữ Mỗi hội viên phải xác định

rõ vai trò của mình trong công tác hội, thường xuyên có ý thức theo dõi, kiểm tra, phát hiện, đánh giá hoạt động quản lý hành chính của nhà nước Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp tổng hợp kiến của mọi tầng lớp phụ nữ thông qua việc tiếp xúc thường xuyên để từ đó kiến nghị với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền Theo quy định của pháp luật, người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tạo điều kiện để Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam thực hiện nhiệm vụ giám sát và khi nhận được kiến nghị của Hội thông qua Mặt trận tổ quốc thì người đứng đầu

cơ quan tổ chức có trách nhiệm xem x t, trả lời trong thời hạn theo quy định của pháp luật Giám sát hoạt động quản lý hành chính nhà nước thông qua hội viên của mình, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phải thực hiện qua việc tuyên truyền sâu rộng, vận động hội viên phụ nữ tham gia tích cực vào hoạt động giám sát

- Tham gia giám sát cùng Mặt trận tổ quốc và các cơ quan quyền lực nhà nước: ua việc tham dự các phiên họp của Chính phủ, các Hội nghị của y ban nhân dân các cấp là một hoạt động quan trọng để Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam thực hiện quyền giám sát của mình Trong khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Chính phủ có nhiệm vụ phối hợp với Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, thường xuyên thông báo cho Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam

về tình hình kinh tế- xã hội, các quy định, chủ trương, công tác lớn của Chính phủ Xây dựng cơ chế phối hợp bằng các quy chế hoạt động giữa Chính phủ với Hội như: tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, động viên tổ chức nhân dân tham gia xây dựng củng cố chính quyền, tổ chức thực hiện các chính sách, pháp luật nhà nước Thông qua hoạt động định kỳ hàng năm có chương trình làm việc trực tiếp với Thủ tướng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên góp ý, kiến nghị với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những vấn đề nhằm giúp cho hoạt động (xây dựng, ban hành chính sách, văn bản quy phạm pháp luật ) của

cơ quan hành chính nhà nước cao nhất toàn diện và hiệu quả hơn

Mặt khác, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam thông qua các chương trình phối hợp liên tịch với các bộ, cơ quan ngang bộ trong thực hiện các quan điểm đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, mục đích yêu cầu của Mặt trận, các đoàn thể cũng như của bộ, ngành Thông qua hoạt động phối hợp, hoạt động giám sát được thực hiện để quy chế, nghị quyết, thông tư liên tịch được thực hiện nghiêm chỉnh, có kết quả tốt

Hoạt động giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý nhà nước của cơ quan hành chính nhà nước cao nhất chủ yếu thông qua việc tham dự các cuộc họp, qua việc lấy ý kiến vào các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, qua việc công khai xem x t các báo cáo, chương trình, đề án công tác; qua việc xác lập quy chế phối hợp hoạt động

Đối với các cấp chính quyền địa phương, Hội Phụ nữ được mời tham dự

các kỳ họp Hội đồng nhân dân và được mời tham dự hội nghị y ban nhân dân cùng cấp khi bàn các vấn đề có liên quan Hội đồng nhân dân, y ban nhân dân thực hiện chế độ thông báo tình hình mọi mặt của địa phương cho Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, lắng nghe ý kiến, kiến nghị của các tổ chức này

về xây dựng chính quyền và phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương; phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân động viên nhân dân cùng Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh ở địa phương

Thông qua việc tham dự các cuộc họp, chương trình phối hợp với các cơ quan hành chính nhà nước, Hội Phụ nữ xem x t, đánh giá việc làm, hoạt động của hoạt động quản lý hành chính nhà nước có thực hiện đúng những điều quy định, những định hướng đã đặt ra hay không để kịp thời có những biện pháp xử

lý, kiến nghị nhằm khắc phục sai sót

- Giám sát thông qua hoạt động của các tổ chức Hội : Với mục đích hoạt động là vì sự bình đ ng, phát triển của phụ nữ, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp và chính đáng của phụ nữ, Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam thường xuyên thực hiện việc kiểm tra giám sát việc thực hiện chế độ, chính sách đối với phụ nữ trên mọi lĩnh vực xem x t để phát hiện các cơ quan quản lý hành chính thực hiện

đúng những điều quy định, những định hướng đã đặt ra hay không để kịp thời có những biện pháp xử lý

Hội Liên hiệp Phụ nữ tham gia công tác tham gia giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo của hội viên Nhiệm vụ tiếp dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam đã được quy định tại Luật khiếu nại, tố cáo Trong đó quy định rõ Hội có trách nhiệm hướng dẫn thực hiện luật trong phạm vi tổ chức mình, có trách nhiệm tiếp công dân, xử lý đơn thư để chuyển cho cơ quan hữu trách và phối hợp với các cơ quan này giải quyết Hàng năm có hàng nghìn đơn thư được tiếp nhận và giải quyết Các cấp Hội Liên hiệp phụ nữ đều có tổ chức tiếp dân hoặc cùng Ban tiếp dân và Ban chỉ đạo việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo do chính quyền lập ra Trong một số trường hợp, Hội Liên hiệp phụ nữ tổ chức hoạt động giám sát thì người đứng đầu cơ quan Nhà nước có trách nhiệm: Tiếp, cung cấp thông tin và giải trình những vấn đề liên quan theo yêu cầu của Hội; Cử đại diện cùng tham gia hoạt động giám sát khi được Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đề nghị; Xem x t, giải quyết kịp thời những trường hợp vi phạm, tuyên dương, khen thưởng người tốt và thông báo kết quả cho y ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Ngoài ra, Hội thường xuyên giám sát bảo đảm cho cán bộ, công chức, đảng viên luôn kiên định về lập trường chính trị, có trách nhiệm công vụ, phẩm chất cách mạng tốt đẹp, ngăn ngừa những biểu hiện suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống và trong thực thi nhiệm vụ được giao ua đó, Hội Phụ nữ có những kiến nghị với Mặt trận tổ quốc Việt Nam và cơ quan nhà nước có thẩm quyền tuyên dương khen thưởng đối với những cơ quan, cán bộ, công chức thực hiện tốt nhiệm vụ và xem x t, xử lý những trường hợp vi phạm pháp luật

Có rất nhiều hình thức giám sát khác nhau mà Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam có thể thực hiện thực hiện, kết hợp giữa các hình thức để tiến hành thường xuyên, liên tục theo dõi, kiểm tra, phát hiện, đánh giá, xem x t các hoạt động quản lý hành chính nhà nước Việc đa dạng các hình thức là tiền đề cho việc giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước có hiệu quả

1.2.2 Công cụ giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Hệ thống Hội Liên hiệp Phụ nữ bao gồm 4 cấp, đó là: Trung ương; Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và tương đương (gọi là cấp tỉnh); Huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh và tương đương(gọi là cấp huyện); Xã, phường,

thị trấn và tương đương (gọi là cấp xã) Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Hội là

Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc Cơ quan lãnh đạo ở mỗi cấp là Đại hội đại biểu hoặc Đại hội toàn thể hội viên của cấp đó

Với hệ thống tổ chức Hội rộng khắp, đội ngũ cán bộ Hội nhiệt tình và hoạt động một cách ổn định và thường xuyên, bên cạnh đó các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cũng đã thành lập và dần hoàn thiện các Ban chuyên môn (ban Chính sách - luật pháp) về công tác giám sát tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động giám sát của mình đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Hoạt động giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ là hoạt động giám sát mang tính nhân dân Khác với giám sát nhà nước, hoạt động giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ không được thực hiện trên cơ sở quyền lực nhà nước Điều đó có nghĩa là công cụ để thực hiện hoạt động giám sát của Hội không phải là pháp luật Trong quá trình thực hiện quyền giám sát của mình, Hội không ban hành các quyết định pháp luật để tác động vào các quan hệ xã hội làm thay đổi các

quan hệ xã hội đó theo định hướng của Hội Trong giám sát của mình, “dư luận

xã hội” và quyền “kiến nghị” là công cụ chủ yếu để tác động đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền, yêu cầu các cơ quan đó xem x t, xử lý những vi phạm pháp luật do Hội phát hiện hoặc kịp thời sửa đổi những sai lầm, thiếu sót trong quá trình thực hiện hoạt động quản lí Các nhận x t, kiến nghị xác đáng của hội viên

do Hội Phụ nữ tổng hợp được các cơ quan nhà nước tiếp thu sẽ là cơ sở quan trọng để hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả hoạt động quản lí hành chính nhà nước Giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tuy không mang tính pháp lý, hoạt động không trên cơ sở quyền lực nhà nước, nhưng thông qua hoạt động của các tổ chức Hội, thông qua các thành viên và chủ yếu là quyền hạn của Hội, có tác dụng giáo dục, phòng ngừa, tạo dư luận xã hội góp phần ngăn chặn

có hiệu quả vi phạm pháp luật và kỷ luật nhà nước từ phía cơ quan hành chính

1.2.3 Vai trò giám sát hoạt động quản lý hành chính của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam

Khi thực hiện giám sát của mình, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên tuân theo nguyên tắc “hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động” Tuy nhiên, mỗi tổ chức thành viên của Mặt trận đều là những tổ chức độc lập được tổ chức và hoạt động độc lập theo điều lệ của tổ chức mình Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam là một thành viên của Mặt trận Tổ quốc ngoài việc thực hiện quyền giám sát của mình thông qua Mặt trận Tổ quốc; điều lệ Hội Liên hiên hiệp Phụ nữ Việt Nam có quy định việc tham gia quản lý nhà nước và xã hội,

đồng thời có quyền giám sát độc lập Với nhiệm vụ “là tổ chức chính trị - xã hội,

tập hợp rộng rãi các tầng lớp phụ nữ Việt Nam Hội là thành viên của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam, thành viên của Liên đoàn phụ nữ dân chủ quốc tế và Liên đoàn các tổ chức phụ nữ ASEAN (Hiệp Hội các nước Đông Nam á) Hội tham

gia tích cực trong các hoạt động vì hoà bình, đoàn kết hữu nghị giữa các dân tộc

và tiến bộ xã hội trên toàn thế giới Mục đích của Hội là hoạt động vì sự bình

đ ng, phát triển của phụ nữ, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp và chính đáng của phụ nữ.” Giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam có vai trò thể hiện sau đây:

Thứ nhất, Giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam là biểu hiện của

dân chủ trong việc tổ chức thực hiện quyền lực chính trị, một hình thức thực hiện quyền chính trị của công dân Tính dân chủ của chế độ chính trị, thể hiện thông qua các qui định của pháp luật cho ph p phụ nữ tham gia vào quá trình quản lý

xã hội, tham gia vào các công việc của Nhà nước Thông qua hoạt động giám sát, phụ nữ có cơ hội bày tỏ chính kiến của mình về các quyết định hành chính, hành

vi hành chính do các cá nhân, tổ chức có thẩm quyền quản lí thực hiện mà có ảnh hưởng tới quyền lợi của phụ nữ, trẻ em và ảnh hưởng tới sự phát triển chung của

xã hội

Thứ hai, Giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam góp phần đảm bảo

hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lí hành chính do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện Thực tế cho thấy quyền lực nhà nước là của nhân dân trao cho bộ máy nhà nước để thực hiện chức năng quản lý xã hội Trong quá trình tổ chức thực hiện quản lí, quyền lực nhà nước có xu hướng bị lạm dụng, tha hoá Do đó, cần thiết phải có một cơ chế giám sát ngoài đối với tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, nhằm hạn chế sự tha hóa của quyền lực, xa rời nhân dân Giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ chính là một cơ chế giám sát ngoài đối với việc tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước Giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ là phương tiện hữu hiệu để nhân dân kiểm soát việc thực hiện quyền lực, ngăn ngừa sự lạm quyền vốn có mang tính tự thân đã được lý giải trong các học thuyết về tổ chức quyền lực nhà

nước Bản thân sự tồn tại của giám sát đã là tín hiệu buộc các nhà quản lý ý thức

về trách nhiệm chính trị của mình và cẩn trọng hơn trong việc đưa ra các quyết định có tính áp đặt ở quy mô lớn Trong đó giám sát của nhân dân thông qua Hội Liên hiệp Phụ nữ là giám sát của chủ thể quyền lực đối với bên được uỷ quyền thực thi quyền lực, đó cũng là phương tiện quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọi tầng lớp phụ nữ và trẻ em

Thứ ba, Giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động

quản lý hành chính nhà nước thể hiện mối quan hệ mật thiết giữa nhà nước và công dân Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, quá trình tổ chức và quản lý xã hội nhà nước luôn phải tiếp cận và giải quyết các vấn đề của dân, với nguyên tắc công dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm; cán bộ, công chức nhà nước chỉ được làm những gì pháp luật cho ph p, pháp luật về giám sát của nhân dân là bảo đảm pháp lý giúp cho quan hệ giữa chủ thể và đối tượng giám sát đều phải tuân thủ, thực hiện theo pháp luật Giám sát của Hội tuy không mang tính quyền lực pháp lý, nhưng có tác dụng giáo dục, phòng ngừa, góp phần ngăn chặn có hiệu quả vi phạm pháp luật và kỷ luật nhà nước từ phía

cơ quan hành chính Trong quá trình giám sát các nhận x t, kiến nghị xác đáng của nhân dân do Hội Liên hiệp Phụ nữ thông qua Mặt trận Tổ quốc tổng hợp được các cơ quan nhà nước tiếp thu sẽ là cơ sở quan trọng để hoàn thiện pháp luật về giám sát của nhân dân

Thứ tư, Giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động

quản lý hành chính nhà nước góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có chất lượng đáp ứng yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước Giám sát hoạt động quản lý hành chính nhà nước, thực chất là giám sát hoạt động của cán bộ, công chức nhà nước trong cơ quan hành chính Cán bộ, công chức có vai trò

quan trọng và quyết định trong bộ máy nhà nước và chất lượng cán bộ công chức quyết định chất lượng hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước Ngoài ra, giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam có vai trò bảo đảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, phát hiện, kiến nghị những hành vi, vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ Phát hiện, ngăn chặn, xử lý những vi phạm quyền tự do cơ bản của công dân, đảm bảo thực thi các giá trị phổ quát và nhân văn của dân tộc và thời đại như: công bằng, bình đ ng, dân chủ, nhân quyền, pháp quyền Mặt khác, phát hiện những hạn chế, bất cập trong quản lý hành chính nhà nước để có giải pháp tích cực hoàn thiện, đẩy lùi tệ quan liêu, tham nhũng, cửa quyền và các biểu hiện tiêu cực khác trong bộ máy hành chính nhà nước

Thứ năm, Giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động

quản lý hành chính nhà nước góp phần bảo vệ lợi ích nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân nói chung và đặc biệt là đối với phụ nữ và trẻ em nói riêng Thực tiễn cho thấy ở nơi nào năng lực giám sát và làm chủ của người dân còn yếu thì ở đó hiện tượng tiêu cực càng có nhiều cơ hội, điều kiện phát sinh, phát triển Vì vậy, bên cạnh những biện pháp tự phòng chống của nhà nước thì rất cần tăng cường giám sát của nhân dân, đặc biệt là thông qua Hội để góp phần làm trong sạch bộ máy nhà nước Mặt khác, qua hoạt động giám sát cũng nâng cao vai trò trách nhiệm của tổ chức, cá nhân là phụ nữ trong việc tham gia quản

lý nhà nước và xã hội, ngăn ngừa, phòng chống các biểu hiện lạm dụng quyền lực nhà nước của các cơ quan hành chính dẫn tới xâm phạm đến lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Thông qua giám sát của Hội giúp cho trật tự, kỷ cương của cơ quan nhà nước được thiết lập và tuân thủ chặt chẽ

theo pháp luật đồng thời càng nâng cao vai trò của Hội trong đời sống xã hội và

hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Thứ sáu, Giám sát xã hội nói chung và giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ

Việt Nam nói riêng có mối liên hệ chặt chẽ và tác động tích cực đến việc xây dựng và hoàn thiện mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nơi có sự vận hành của xã hội dân sự, một xã hội đặc trưng bởi tính tự giác và ý thức trách nhiệm của các thành viên, các bộ phận cấu thành Với cách hiểu “pháp quyền” là pháp luật về quyền thì phản biện và giám sát xã hội là những biểu hiện thiết thực

về bảo vệ quyền - một yêu cầu và tiêu chí của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa được xác định với các tiêu chí, đặc trưng Bên cạnh các dấu hiệu : quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, tính chất của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; quyền lực nhà nước là thống nhất với nguyên tắc phân công và phối hợp trong tổ chức thực hiện; nguyên tắc nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật; Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền con người; Nhà nước tôn trọng và thực hiện đầy đủ các điều ước quốc tế đã ký kết, Nhà nước đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, dưới ánh sáng của Nghị quyết Đại hội Đảng XI, một tiêu chí của Nhà nước pháp quyền Việt Nam được nhấn mạnh là Nhà nước đặt dưới sự giám sát và phản biện xã hội của nhân dân, của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội [28, tr.171-173]

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG GIÁM SÁT CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ

NƯỚC 2.1 Pháp luật hiện hành về giám sát của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam được quy định trong các văn bản pháp luật Việt Nam Các quy phạm tập hợp lại hình thành nên một chế định pháp luật về giám sát của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam đối với quyền lực nhà nước Thực tế, các quy phạm đó nằm trong nhiều văn bản pháp luật có hiệu lực pháp lí khác nhau Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam là một tổ chức chính trị - xã hội, tập hợp rộng rãi các tầng lớp phụ nữ Việt Nam Mục đích của Hội là hoạt động vì sự bình đ ng, phát triển của phụ nữ,chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp và chính đáng của phụ nữ Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam là tổ chức thành viên của Mặt trận tổ quốc Việt Nam và hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Với địa vị như vậy, thực hiện giám sát họat động quản lý hành chính nhà nước Hội Liên hiệp Phụ nữ phải dựa trên căn cứ pháp luật như sau:

Các văn bản quy định chung về giám sát hoạt động quản lý hành chính các cấp: Những quy định trong Hiến pháp chính là tiền đề, là cơ sở pháp lý cần thiết cho việc hiện thực hóa việc giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay Từ quy định tại điều

9 và tại chương I của Hiến pháp về giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam với vai trò là thành viên của Mặt trận tổ quốc Việt Nam, các văn bản pháp luật như Luật về Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội; Luật Cán bộ công chức… hay như tại các văn bản dưới luật bao gồm: Nghị định của chính phủ số

19/2003 /NĐ-CP ngày 7/3/2003 quy định trách nhiệm của cơ quan hành chính nhà nước các cấp trong việc bảo đảm cho các cấp Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam tham gia quản lý nhà nước; Nghị định của Chính phủ số 56/2012/NĐ-CP

trong việc bảo đảm cho các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tham gia quản

lý nhà nước; Nghị định số 45/2010/NĐ-CP ngày 21/4/2010 của Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động và quản lý hội (trước đây là Nghị định số 88/2003/NĐ-CP)…… Về hệ thống văn bản quy định chung về giám sát đã tạo

cơ sở pháp lý quan trọng, tạo điều kiện cho Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong giám sát hoạt động quản lý hành chính của nhà nước ở nước ta hiện nay

- Giám sát đối với hoạt động quản lý hành chính của các cơ quan Trung ương: Đối với các cơ quan quản lý hành chính cấp trung ương, hoạt động giám sát của Hội Phụ nữ được quy định tại một bộ phận quy phạm nằm trong các luật

về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước như: Luật bầu cử đại biểu uốc hội ; Luật tổ chức Chính phủ, Luật tổ chức uốc hội ; Luật Tổ chức Toà án nhân dân; Luật Tổ chức Viện Kiểm sát nhân dân…

- Giám sát đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước của các cấp địa phương: bao gồm Luật bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân ; Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân; các Nghị định: số 29/1998/NĐ-CP ngày 11/5/1998 ; số 71/1998/NĐ-CP ngày 8/9/1998; số 07/1999/NĐ-CP ngày 13/2/1999; số 79/2003/NĐ-CP ngày 7/7/2003 về ban hành các quy chế thực hiện quy chế dân chủ ở xã, cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước;

Các văn bản dưới luật đó là: Pháp lệnh Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn; Thông tư số 12/2004/TT-BNV ngày 20/12/2004 của Bộ Nội vụ về

Hướng dẫn thực hiện Nghị định số 79/2003/NĐ-CP của Chính phủ về uy chế thực hiện dân chủ ở xã

- Giám sát đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước của các ngành lĩnh vực cụ thể:

Một số quy định có tính nguyên tắc về giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động của cơ quan nhà nước về các lĩnh vực chuyên ngành như Bộ Luật Tố tụng hình sự; Bộ luật Tố tụng dân sự; Luật Hoạt động giám sát của uốc hội ; Luật Thanh tra ; Luật Phòng, chống tham nhũng; Luật Khiếu nại, tố cáo; Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân; Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

Ngoài ra, với đặc thù vai trò của tổ chức Hội phụ nữ thì pháp luật còn ghi nhận chức năng giám sát của Hội tại các văn bản đặc thù: Luật Bình đ ng giới; Nghị định 70/2008/NĐ-CP ngày 4/6/2008 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bình đ ng giới; Nghị định 48/2009/NĐ-CP ngày 19/05/2009 quy định

về các biện pháp bảo đảm bình đ ng giới; Nghị định số 99/2005/NĐ-CP ngày 28/7/2005 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh tra về tổ chức và hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân; Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22/9/2011 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh tra

Tóm lại, giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam được quy định ở

khá nhiều loại văn bản khác nhau bao gồm: Hiến pháp, bộ luật, luật và các văn bản dưới luật như pháp lệnh, nghị định… Đó là cơ sở pháp lý cho Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam thực hoạt động giám sát quản lý hành chính nhà nước Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam hiện nay đã khá nhiều và đa dạng nhưng các quy định nhưng phần lớn mới

chỉ dừng lại ở mức độ định hình chung, chưa thực sự tạo ra được một khung pháp lý hữu hiệu cho Hội thực hiện quyền giám sát Các văn bản luật, pháp lệnh trực tiếp liên quan đến hoạt động giám sát của Hội Liên hiệp Phụ nữ chưa quy định rõ về phạm vi, thẩm quyền, các hình thức giám sát đối với cơ quan hành chính nhà nước; đặc biệt là chưa quy định rõ trách nhiệm cụ thể của các cơ quan hành chính nhà nước đối với hoạt động giám sát của; chưa có quy định về trách nhiệm cơ quan hành chính nhà nước khi nhận được kiến nghị giám sát của Hội

2.2 Giám sát của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước hiện nay

2.2.1 Giám sát của hội liên hiệp phụ nữ đối với hoạt động ban hành văn bản qui phạm pháp luật trong quản lí hành chính nhà nước

Giám sát của Hội liên hiệp phụ nữ đối với hoạt động quản lý nhà nước của

cơ quan hành chính nhà nước có nội dung rất rộng Trong thực tế, Hội Liên hiệp

phụ nữ chưa thể thực hiện được hết những nội dung giám sát do pháp luật qui định Hiện nay, trong 63 Hội Phụ nữ các tỉnh thành phố đều tổ chức hoạt động giám sát, nhưng hiệu quả chưa cao vì những hoạt động giám sát của Hội chủ yếu thực hiện dựa trên chức năng của mình là Đại diện chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tầng lớp phụ nữ, tham gia xây dựng Đảng, tham gia quản lý Nhà nước, chủ yếu vẫn là hoạt động vận động phụ nữ thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; vận động

xã hội thực hiện bình đ ng giới

- Giám sát quá trình lập quy và nội dung văn bản lập quy

uá trình đổi mới đất nước có nhiều quan hệ xã hội xuất hiện cần phải có

hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh Bên cạnh văn bản pháp luật của cơ quan lập pháp ban hành như: Hiến pháp, luật, nghị quyết của uốc

hội; Pháp lệnh, Nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ uốc hội, cần phải có hàng loạt các văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ để hướng dẫn thi hành

Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan hành chính ở nước ta rất đồ sộ, có phạm vi điều chỉnh, tác động trực tiếp đến các quan hệ xã hội và người dân Vì vậy, tham gia giám sát quá trình lập quy và nội dung lập quy của các cơ quan hành chính nhà nước không chỉ là quyền hạn của Mặt trận

Tổ quốc, các tổ chức chính trị- xã hội được Hiến pháp, pháp luật quy định mà còn là trách nhiệm đương nhiên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên Hoạt động giám sát đó nhằm theo dõi, xem x t, quy trình, thủ tục soạn thảo có đúng Hiến pháp, pháp luật hay không; nội dung dự thảo các văn bản pháp luật có thể hiện đúng ý chí nguyện vọng của nhân dân, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân hay không; có đảm bảo tính thiết thực, khả thi và đúng xu hướng vận động, phát triển của xã hội hay không; đặc biệt, đối với Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, việc tham gia giám sát quá trình lập quy của các cơ quan hành chính còn một nội dung quan trọng là nội dung về đảm bảo bình đ ng giới trong các văn bản quy phạm

Trong thời gian qua đã thực hiện tốt chức năng của mình trong việc trình các dự án Luật, Hội Phụ nữ Việt Nam soạn thảo Luật Bình đ ng giới; Để Luật đi vào cuộc sống, Hội đã trực tiếp soạn thảo nhiều Nghị định của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Các cấp Hội phụ nữ còn thực hiện việc giám sát, đôn đốc các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện các khâu trong quá trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật cho đến khi được ban hành chính thức

Hội Liên hiệp phụ nữ được cử đại diện tham gia Ban soạn thảo các Luật, Pháp lệnh, Nghị định có nội dung liên quan như: uy định về tổ chức, hoạt

động và quản lý hội; Nghị định về ban hành quy chế thực hiện dân chủ ở các loại hình cơ sở Ngoài ra còn tham gia ý kiến đóng góp vào một số chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ và nhiều thông tư của các bộ, ngành như: Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh tại các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo; Chỉ thị về triển khai Pháp lệnh phòng chống mại dâm; Chỉ thị

về việc ban hành và thực hiện hương ước, quy ước làng, bản, thôn, ấp, cụm dân cư , Thông tư của Bộ lao động-thương binh và xã hội về xuất khẩu lao động Việc tham gia quá trình soạn thảo, ban soạn thảo, tham gia đóng góp ý kiến vào các văn bản lập quy của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành của Hội đã góp phần giám sát đối với quá trình lập quy và nội dung văn bản lập quy của các cơ quan hành chính nhà nước, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân trong tham gia quản lý nhà nước và xã hội

- Giám sát tính hợp hiến, hợp pháp các văn bản quy phạm pháp luật của

cơ quan hành chính nhà nước

Giám sát tính hợp hiến, hợp pháp của các văn bản quy phạm pháp luật của

cơ quan hành chính nhà nước là một chức năng quan trọng của Mặt trận và các tổ chức thành viên, nhằm đảm bảo cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân thể hiện trong Hiến pháp, luật, pháp lệnh được cụ thể hoá đầy đủ, đúng đắn trong các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan hành chính nhà nước

Thực tế khi ban hành các loại văn bản quy phạm pháp luật, các cơ quan hành chính nhà nước ở cả Trung ương và địa phương đều chủ động gửi văn bản đến Hội để tham khảo ý kiến trước khi quyết định ban hành Đây là sự phối hợp rất quan trọng để Hội theo dõi, xem x t, phát hiện tính hợp hiến, hợp pháp của các văn bản đó Ngoài ra, Hội còn theo dõi, giám sát các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan hành chính nhà nước qua Công báo Chính phủ, qua

các phương tiện thông tin đại chúng, qua hoạt động tư vấn của các chuyên gia pháp luật, qua hoạt động thực tế và các hình thức phản ánh của chị em phụ nữ

Hiến pháp, pháp luật quy định trách nhiệm, quyền hạn của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong quá trình giám sát nếu phát hiện văn bản không hợp hiến, hợp pháp thì:

+ Đề nghị uốc hội xem x t, quyết định bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của uốc hội

+ Đề nghị Uỷ ban Thường vụ uốc hội xem x t, quyết định đình chỉ việc thi hành một phần hoặc toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trái với pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ uốc hội

+ Đề nghị trực tiếp các cơ quan hành chính nhà nước xem x t, sửa đổi, bổ sung, hoặc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan nhà nước ban hành trái với Hiến pháp, luật và văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp trên

Nội dung giám sát này có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng, bởi thực trạng

hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ và các cơ quan hành chính nhà nước các cấp thường có vi phạm trên các mặt như: Văn bản chồng ch o, mâu thuẫn nhau; văn bản ban hành sai thẩm quyền, không hợp hiến, hợp pháp; không đảm bảo tính thứ bậc (văn bản cấp dưới mâu thuẫn văn bản cấp trên, văn bản hướng dẫn trái với văn bản gốc); sai về thể thức văn bản (phải điều chỉnh bằng loại văn bản này nhưng sử dụng loại văn bản khác)

Tuy nhiên đến nay việc giám sát tính hợp hiến, hợp pháp các văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ của Hội chưa được nhiều, có những lĩnh

vực còn bỏ trống do đó cần được quan tâm khắc phục, tích cực trong thời gian tới

2.2.2 Giám sát của hội liên hiệp phụ nữ đối với hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật trong quản lí hành chính nhà nước

Thực hiện nhiệm vụ giám sát này, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã tập trung vào một số nội dung sau:

+ Giám sát cơ quan và cá nhân có thẩm quyền khi thi hành pháp luật có đúng, đủ nội dung pháp luật quy định không;

+ Giám sát cơ quan và cá nhân có thẩm quyền trong quá trình thi hành pháp luật có vi phạm đến lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ không;

+ Giám sát các cơ quan và cá nhân có thẩm quyền trong quá trình thi hành pháp luật có lạm dụng quyền lực, quan liêu, cửa quyền, sách nhiễu vi phạm quyền làm chủ của nhân dân hoặc thiếu trách nhiệm với dân, cố tình vi phạm pháp luật để mưu lợi hay không

Để thực hiện các nội dung giám sát trên, Hội đã thông qua các chương trình phối hợp giám sát với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các cơ quan chức năng của Nhà nước hoặc tự mình thực hiện để phát hiện kiến nghị, xử lý Mặt khác, thông qua việc tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của nhân dân; thông qua việc chỉ đạo hướng dẫn hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân; qua việc tổng hợp ý kiến tiếp xúc cử tri, phản ánh của các tầng lớp phụ nữ qua việc tổ chức các phong trào thi đua yêu nước và triển khai thực hiện quy chế dân chủ ở

cơ sở Trên cơ sở đó nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp phụ nữ, phát hiện những sai phạm, vi phạm pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân

có thẩm quyền trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý