East asia recovery and beyond (vietnamese)

Sq chuy6n bi6n 66 sE lam t5ng khA n5ng tikp can thi trubng cfia hang nhep khzu, buijc Trung Qu6c p h i i tuhn t h 6 cac quy thc toan chu, va t5ng thEm hieu lqc cho cac cucc c i i cach hi

7 -

' I

BAn quy&n O 2000

NgAn hBng Thi thi&t vB Phht tri&n qu6c t&/NGhT H b J G THE GI&

1818 H Street, N W

Washington, D.C 20433, USA

Gi3 toan bg b i n quy&n

X u i t bAn tai Hoa Kjr

in i n hBnh d i u tien vBo thhng N5im 2000

Moi nhan djnh, 1y giAi vB k i t luan trong i n ph6m nBy d&u hoan toan 'IB clia chc thc gii Chung kh6ng dai dien cho NgAn hBng Th& gitri, chc t6 chirc thanh vien clia ngAn hang, chc thBnh vien clia Ban Gihm d6c di&u hBnh hay clia chc nutrc mB chc thc giA d& cap din NgAn hang Th& gitri kh6ng dAm b i o

dg chinh xhc clia chc s6 lieu trong i n ph6m nay, ciing kh6ng chiu trhch nhiem v& b i t cir hau quA nao

do viec sir dung chc s6 lieu 66 gAy ra Moi ranh giiri, mBu s i c , ten goi vB chc th6ng tin khhc th6 hien trong b i t cir b i n d6 nBo trong i n ph6m nBy d&u kh6ng phAn hnh b i t cir dhnh gih n8o clia Nh6m NgAn hBng v& tinh trang phhp ly clia b i t cir viing l5nh th6 nBo ciing n h u s q c h i p nhan chc ranh gitri 66 Chc t u lieu trong i n p h i m nBy d&u duac c6ng nhan bAn quy&n NgAn hBng Th& gitri khuy&n khich viec bi&n rgng r5i c6ng trinh nBy vB thubng sE dAm b i o cho Phitp kip thtri

NgAn hBng ~ h & giiri cho phitp sao chitp tirng p h i n d& sir dung ngi bg hoac ch nhAn, d& sir dung ngi

be hogc ch nhAn clia timg khhch hBng cu th& vB d& dung trong p i n g day, vtri di&u kien c6 trA mgt mirc phi thba dhng trqc tikp cho Copyright Clearance Center, Inc 222 Rosewood Drive, Danvers, MA 01923, USA, dien thoai 978-750-8400, fax 978-750-4470 Xin lien he vtri Copyright Clearance Center trutrc khi sao chitp

D& duac phitp in lai nh3ng bai vi&t hogc chucmg nguyen ven, xin fax yeu c i u clia ban ciing vtri d i y dli th6ng tin cho Republication Department, Copyright Clearance Center, fax 978-750-4470

Moi yeu c i u khhc v& quy&n vB g i i y phitp, xin lien he viri NgAn hBng Th& gi&i the0 dja chi tren hogc the0 s6 fax 202-522-2422

Trang bia: Mgt thiau nien duac hutrng lqi ich tir mgt chucmg trinh do NgAn hBng Th& gitri h6 tra tai

J a k a r t a vBo d i u nh3ng n5im 1990 (Curt Carnemark)

ISBN 0-8213-4565-6

D6ng A: Phuc h6i vB phht tri&n

Ghm cA t h u muc tBi lieu tham khio

ISBN 0-8213-4565-6

1 D6ng A: Hgi nhap kinh ta 2 D6ng A - Chinh shch kinh t& 3 Tai chinh - D6ng A 4 D6ng A -

~ & n chinh tfi vB chinh phli I NgAn hBng Th& gitri

T heo danh gia clia cac chuyen gia kinh t&, tuy v8n cbn khbng it kh6

kh5n, nhung n5m 1999 danh d i u s q phuc hhi kinh t& cCla p h i n 16n cac nu6c Dbng A sau cuec khling hoAng thi chinh - ti&n te Khbng k6 Nhet BAn, thc do tang trubng kinh t& clia ch2u A dat 5,7%, cao han 3 l i n so v6i mirc t5ng 1,9% cba n5m 1998 Sq phuc hhi manh mE n h i t di8n ra 6 Malaisia, Singapo, Han Quhc, Thai Lan Rieng Inifbnesia, qu6c gia chju heu quA ngng n& n h i t clia khling hoAng, qua trinh phuc hhi c6 p h i n chem han

Phep mau nhiem nao khi&n cho qua trinh phuc hhi kinh t& c a c n~r6c Dbng

A d i h ra v6i t6c do nhanh nhu vey? Cac nu8c trong khu VLTC c i n phAi vuqt

qua nh3ng kh6 kh5n, thach thirc ilao d6 duy tri s q phuc hhi va t3ng b u 6 ~ phat tri6n? D2y la nh3ng v i n d& d5 va dang thu hut s q quan t2m clia cac hoc gih, cac nha nghien ciru, cac nha kinh t& trong va ngoai khu vqc

D6 g6p p h i n lam sang tb met s6 v i n d& tren, dhng thbi cung tip them cho ban doc nhCrng thbng tin va sh lieu m6i nhht v& qua trinh khfic phuc heu qu6

vh phuc hhi c a c n&n kinh t& Dbng A sau can b5o khling hoAng thi chinh - ti&n

te, NhA xuht bAn Chinh tri q~16c gia x u i t bAn cu6n sach D8ng A: P h y c h2i

vh phcit trign do met tep th6 cac tac giA thuec Ng2n hang Th& gi6i bien soan

vA i n hanh thang 'N5m 2000

~ u 6 n sach nay ra dbi tikp sau cu6n D6ng A: Con d u h n g d & n d i n plzuc hai

cdng do NhA xuht bAn Chinh tri qu6c gia x u i t bAn n5m 1999, nei dung tep trung ph2n tich s2u han cuhn trubc qua trinh ph~!c hhi tren c a c m$t: qu6n

19 tai chinh, duy tri tinh &nh tranh trong thuang mai vh d i u tu, c6i t8 cac ng2n hang va cac cbng ty, nh3ng vhn d& d$t ra trong cbng tac l5nh dao, di&u chinh chinh sach x5 hei vh b6o ve ngubi nghho, v.v Cac tac gi6 cuhn sach cbn vach ra chi&n luqc phat tri&n m6i cho c a c n&n kinh t & trong khu vqc hubng t6i th& k$ XXI

Nhu trong cu6n sach tru6c chung tbi dB neu, mgc dh c6 met sh danh gia va s6 lieu clia cac tac giA khac v6i danh gia va s6 lieu clia chdng ta, nhung chung tbi hy vong cu6n sach s6 la tai lieu tham kh6o b8 ich d6i v6i ban doc

Xin gi6i thieu cuhn sach chng ban doc

Thang 9 n2i;n 2000

NHA XUAT BAN CHINH TRI QUOC GIA

T6m tit niji dung .xi

1 Sq phuc hbi dang lay lai dong ning 3

Dong thai cfia su phyc hbi 5 Di s i n cfia khirng hoing v i n h h g diem d8 bi t i n t h m g mdi 12

Tir phyc hbi c6 tar mot nguygn t3ng t ~ h g cao hay khbng? 16

Chb thich 19 Tai lieu tham kh6o 19

2 QuBn Ig hQi nhap tai chinh 21

Giai dogn thir nhit: c i c di6m d8 bj t i n t h m g xu6t hien 22

Giai doan thir hai: d6i ph6 vdi c u b khirng hosng 29

~ i a i doan thir ba: con dlrang d i n t81 phyc hbi 41

Tinh thd cfia Trung QU& 42

Cac thach thirc trong tlrdng lai cfia qua trirltl hoi nh$p t i i chinh 44

ChO thich 47 Thi lieu tham kh60 49

Duy til tinh canh tranh trong thlrdng mai va dhu tlr 53

~ h O n ~ thay ddi mang tinh chu kjr trong thudng mai 55

Cac ydu t6 cd d u va chinh sach tac dong ddn kdt qu8 hogt dong t h m g mqi 59

XU h u h g va c i c van dh vk ddu t~ twc tidp nu& ngoai 66

Tranh thfi t6i da nhn kinh t i tri thirc 73

it luan 77

Chfi thich 78

Thi lieu tham kh60 78

4 CBi t6 c i c ngen hang v i cAc c6ng ty 81

N h h g cAi gi d5 hqp thdnh cu@ khirng hosng? 82

C% td ca d u tai chinh kef tir sau cu@ khfing h o h g 85

Cac &ng ty d5 lam 5n ra sao?

~ a c vhn dh va cic lua c h ~ n chinh sach 94

L5nh dao va sb hi31 doanh nghiep 100

Cac ap luc trong nu& va toin $u dbi h6i thay d6i trong chinh phd 121

C6 th6 lam gi d6 c i i tiin &c th6 ch6 wng Nng? 127

6 Diku chinh chhh sach xZi h6i va bAo ve ngutri n g h h 139

Tac dong c i a kh6ng hohng l6n 661 ngha bat binh d h g v i hb gia dnh 140

Phsn lihg c i a hi) gia dinh t& khing hosng 148

Phsn h g cfia chinh phfi d6i vdi khfing hosng 151

Cac chinh sach x3 hQi n h h b b ve nhikg ngua d6 b! t6n thudng 161

hi c6ng trinh nghiGn ciru v& khu vqc g i n d9y n h i t clia chdng t6i - cu6n

D G ~ ~ A : Con d u h g d 6 n d i n phuc lz6i - duac i n hhnh v8o th6ng Chin

d&n dinh digm, t h i t nghiep b mirc cao n h i t trong 25 n5m qua va hang trieu ngubi bi ddy vho cHnh kh6n c h g Ch6ng t6i cbng b6 t8i lieu nay khi tinh hinh

dB sang s6a han nhiku: CGng cuac phuc hhi clia D6ng A d5 x u i t hien, v3ng chdc va ngubi diln trong khu vqc dB khfi han Tuy th&, phuc hhi vsn disn ra kh6ng d&u - vtri IndGnGsia cbn tri tre va HBn Qu6c lai n6i trgi - va thu nhap clia ngubi nghko v i n chua hoan toan duac phuc hhi Nhung gib dAy, cac nuac d5 chuy6n t h viec quHn 19 cuac kh6ng hoing sang cfic v i n d& d8i han v& phat tri6n va giim d6i nghko

Bao cao nay xem xkt qua trinh phuc hbi c6a khu vqc, danh g i g tinh b&n

v3ng c6a n6, va tim ra nh3ng thach thirc c i n p h i i vuat qua b& qua trinh phuc hbi 66 duac lilu dai va lan rang Vey k&t luen 18 gi? Nhjp do va thbi gian phuc hbi sE phu thuac vao viec lieu c6c qu6c gia cb thi&t lap nhang thd ch& mbi d& d6i ph6 vtri ba thach thirc sau hay khbng:

Quhn 19 quci trinh tohn cdu h6a Cac nubc vira phii quHn 19 nhfing l u h g v6n

c6 nhi&u khH n i n g bi&n dang manh, vira p h i i canh tranh trong mat n&n kinh t& toan chu, dqa tr6n tri thirc

Hhi sinlz cdc doanlz nghiep S q sup d8 thanh he th6ng dB lam t6n hai nghi6m

trong d&n ngiln hang vh cac c6ng ty b IndGnGsia, Han Q U ~ C , Malaisia, Philippin

va Thai Lan - cbn 6 Trung Qu6c va Viet Nam, cac doanh nghiep nh8 nu6c cfing ngay cang phHi dBi mat v6i canh tranh qu6c t&

H ~ h g t & mot khk u8c x 6 hbi mbi uh di&u chinh uai trb c6a chinh ph6 Ng

clia chinh phli ngay cang t i n g va dbi h6i c6a cdng chdng v& tinh t h i n trAch nhiem c6a gibi chinh trl ngay mat ltrn dB dua v i n d& q u i n 19 nha nuirc dimg trobc mat nai dung ph6t tridn mtri Han n3a, cuac kh6ng hoing dB tao ra nhi&u 6p Iqc hcm d6i vtri chinh ph6 trong viec dHm bHo a n sinh x2 hai vB dua ngubi ngheo tham gia vao qufi trinh t i n g t r u h g

C i i ti&n th& chk la diku trong tam d6 bikn tikm n i n g c6a DGng A thanh hien thqc S q thanh cdng dbi hbi phHi duy tri duac dang lqc c6a c i i cach ma cugc kh6ng hoing d5 gay ra

Chinh phli va nhiln dAn cfic nutrc trong khu vqc c?in luu t9m hcm d&n t6c do phuc hbi Trong nhi?ng trubng hgp kh6 khgn n h i t , hg dB d& ra nhi&u chinh sach mtri nhkm nhen nh6m lai s q t i n g trubng Ng9n hang ~ h & gi6i - v6i s u hap t8c c6a cfic qu6c gia, Quy ti&n te qu6c t k , Ng9n hhng Phat tri6n ch9u A va cfic nha thi tra song phucmg khac - r i t t q hao dB ha t r a cho nhffng n5 lqc cfia cac nuac DBng A Trong hai n i m sau kh6ng hoHng, Ng9n hBng dB t i n g gip d6i cam k&t

clia minh vai k h u vqc, l6n d&n tr6n 9 tjr USD met nam S ~ I d q an clia Ng2n hang ciing tang hcm gip d6i, cbn viec cho vay vi muc ti6u xB hei va m6i truang d5 tang gip b a , vh Ng2n hhng ciing d5 cung tip r i t nhiku h8 t r a ky t h u e t ciing

n h u cb v i n chinh sach Mac dG mirc cho vay dot bikn n h u trong thai kjr khling

h o i n g sG nhanh chbng a h r n d i n , nhung Ng2n hang v i n tikp tuc cam k & t h a p tac 12u dai vai k h u vqc

Met 19 do la c6ng viec clia chung ta chua hoan t i t Khoing 278 trieu nguai d2n D8ng A v i n cbn phhi sang vai duai 1 USD met ngay, va 892 trieu nguai sbng duai 2 USD met ngay Theo nhiku cach, p h i n c6ng viec khb khan - x2y dqng th6 chk mai d6 n2ng cao mirc sang cho thk he sau - mai chi b i t d i u

Jemal-un-din Kassum Ph6 Gicim d6c

Khu u g c D B ~ ~ A - Thai Binh Duong

Ng6n hhng ~ h b gi6i

TOM TAT N ~ I DUNG

M Gt lhn n 3 a , Ddng A lai 18 khu vyc tang trubng nhanh n h i t th& gi6i

Di&u nay phAn anh cac chinh sach kinh t & vi m6 ph6i hap, tibp the0 met qua trinh di&u chinh khhc nghiet n h m g nhanh ch6ng va thyc hien kien quy&t cac chinh sach ca cku nhhm ki&m ch& s y suy sup c6 he thang ciia khu vyc t8i chinh vB cdng ty, l i y lai ni&m tin c6a cdng chung va s y chuy&n minh trong t h u m g mai khu vyc, trong d6 phhn nBo c6 s y d6ng g6p c6a n&n kinh t & qu8c t & dang khbi shc h m

D&n d2y, m8i quan tam lai chuy&n sang nh3ng vkn d& trung han Lieu s q phuc hhi c6 duqc x2y dyng tren mGt n&n ti n g v3ng chhc hay khdng? Hay n6 sE

bj nghi&n nht du6i sirc nang ciia s y phi hi& quA dai ding, nq chinh phii chbng

c h i t , s y canh tranh m6i tren t h u m g trubng qu6c t&, vB nh3ng cam k&t khdng duqc thyc hien v& viec ca chu lai ng2n hang vB doanh nghiep? Lieu s y phuc hbi c6 bikn t h i n h mat k? nguyen m6i tang trubng cao hay khdng? CuGc kh6ng hoing c6 lam thay d8i ca b i n chiin luqc phat tri&n ciia Ddng A, trong quan he c6a n6 v6i n&n kinh t& tohn chu, trong m6i quan he ben trong ciia cac ng2n hBng

va doanh nghiep, va trong cach thirc 1x8 cdng chting lien he v6i chinh ph6 c6a

hq hay khdng? Hay s y phuc hhi chi khdi phuc duqc cac doanh nghiep n h u binh thubng mB thdi? Nh3ng c2u hbi d6 18 nGi dung c6a bao cao nay

V6i nhfing nu6c bi khiing hoing n$ng n& nhht - Inddnesia, HBn Q U ~ C ,

~ h i l ; ~ ~ i n , Malaisia vB Thai Lan - tri&n vong tang trubng dang bi de doa bbi nh3ng k h o i n nq treo c6a cac cdng ty, nq chinh phfi nghy chng fang, vB s y b i t

a n m6i dhi v6i cac hG gia dinh Tuy nhien, tir cu6i nam 1998, sirc chu m6i d2 c i i thien lubng chu chuy&n ti&n m$t c6a cac doanh nghiep, giAm b6t cac khoAn nq khdng sinh lbi cho ng2n hang ,vB cho phep mGt s6 ng2n hang c6 th& tai tip v8n Phuc hbi kinh t& cfing d2 giii t6a b6t ap 1yc d6i v6i t8i chinh nh8 nu&

Trai lai, tri&n vong c6a Trung Qu6c vB Viet Nam lai phu thuoc vao nh3ng s y khdng chic c h i n c6a cuGc cAi cach chua c6 ti&n 1+ tir tru6c Tang trubng nhanh lien tuc s"e19m d8 dang han qua trinh chuy&n d6i cam go tir k& hoach sang thi trubng ma khdng g2y ra mGt s y m i t gia dbng ti&n hay nh3ng r6i loan x5 hoi Thi dy, nhi&u cdng nh2n cac doanh nghiep nh8 nu6c mht viec c6 th& tim duqc viec lam trong n&n kinh t& tu nh2n dang tang tnrbng nhanh

Trong t i t c i cac nu&, phyc hhi kinh t & sle tao them vice lam m6i vB cho phep tikp tuc cdng cuoc giAm d6i nghko Tuy nhien, di sAn ciia cuGc kh6ng hoAng -

nhht la khoAn nq nang n& vB s y bht an l6n h m d6i v6i ngubi lao dong - dang khikn qua trinh phuc hbi d8 bi i n h hubng bbi nh3ng thay d8i b i t ngb trong t2m

19 ciia cac nh8 dhu t u ho$c s y suy thoai kinh t& th& gi6i

Duy tri nhip do phuc hbi, mb rGng them pham vi Anh hubng c6a n6, vB kQo

dhi thhi gian phuc hbi la nhfing diku thikt yku d&

niing cao mirc s6ng va g i i m doi nghko trong khu

vqc Duy tri s q phuc hbi trong thep kjr t6i dbi hbi

phhi c6 nhftng ngubn tang n5ng s u i t m6i N5ng

s u i t cao han phu thuoc vho cac chinh sach v ? ~ th6

ch& - cac th6 ch6 doanh nghiep, th6 c h i chinh ph6

vh th6 ch& x5 hiji D6 bat duqc mirc tikm n5ng c6a

minh, c8c nu6c D6ng A sE p h i i chi thien c8c th6

c h i vB chinh s8ch trong ba linh vqc rong 16n sau:

q u i n 19 qua trinh toan' chu h6a ( n h i t la s q hiji

nhep v& thi chinh, thuang mai vh d i u tu), hbi

sinh cac doanh nghiep vh h u h g t6i mat khk u6c

xSi hoi va vai trb cfia chinh ph5

Qu6n Iy qua trinh toin &u h6a

Cac nuhc'd6i ph6 v6i kheng hoing kh8ng phhi

b i n g cach r u t lui khbi qua trinh toan chu h6a ma

18 c h i p nhijn n6 va c6 g i n g quAn 19 d6 t r a n h thfi

lqi th& cfia n6 Thay vi chun bu6c tru6c SIJ tq do

h6a thuang mai, cac chinh phli d&u mb cfia cac

linh vqc m6i d6 d6n n h e n dhu t u trqc tikp cfia

nu6c ngohi vB khikn cac luhng v6n chu chuy6n

thuijn 1qi han - b i n g cach di&u tikt chung t6t hcm

Nhfing h a n ch& d6i v6i lubng v6n r u t r a ma cac

nu6c a p dung trong can khfing hoAng chi la

nhftng ngoai le, va chung chirng minh mot di&u: b

ch Malaisia va Thai Lan, nhfing s q ki6m soat n h u

vey dB nhanh ch6ng duqc dB b6 R u n g Q U ~ C ,

th6ng qua viec xin gia nhep T6 chirc Thuang mai

~ h & gi6i c6a minh, dB dua ra nhfing tin hi& rlo

rang v& s q mong mu6n cSa nu6c nay duqc tham

gia shu rijng vho nkn kinh t& toan chu Sq chuy6n

bi6n 66 sE lam t5ng khA n5ng tikp can thi trubng

cfia hang nhep khzu, buijc Trung Qu6c p h i i tuhn

t h 6 cac quy thc toan chu, va t5ng thEm hieu lqc

cho cac cucc c i i cach hien nay trong kh6i doanh

nghiep nh8 nu6c vh nghn hang CAc n&n kinh tk

nhb trong khu vqc kh8ng c6 duqc s q chuy6n minh

nhanh ch6ng n h u th& d6 thay th& cac ch6 dij

thuang mai d i y m6o m6 vh nhftng h a n ch& d6i v6i

bhu t u trqc ti&p clia nu6c ngoai - vh do 66 c6 nguy

ccr t u t heu

D& t e n hubng duqc 1qi ich c6a viec hiji nhep manh mB vho n&n kinh t & tohn chu dbi h6i phAi h&t sirc chli trong d&n viec q u i n 19 nhftng nguy ca khi gia nhap Quan thm han nfta d6n viec g i i m b6t cac h a n chk ddi v6i thucmg mai, djch vv vB cac

l u h g th8ng tin sB s i n sinh r a nhftng ngubn t5ng n5ng s u i t m6i cho khu vqc

~ b i sinh &c doanh nghiep

Trong ba n5m k6 tir khi kh6ng hoAng, c8c di&u luijt q u i n 19 nghn hang vh doanh nghiep dB co s q thay b6i 1611 Ca chu khu vqc tai chinh dB duqc diku chinh lai b hku h&t c8c nu6c bi kh5ng hoing Nhung nhftng tikn tri&n trong viec gihi quy&t nhfing c5ng t h i n g c6 tinh he th6ng trong kh6i ngiin hang va doanh nghiep vgn chua x6a bb duqc nhftng s q kh6ng c h i c c h i n dang treo l a l h g trEn

s q phvc hbi va tri6n vong t u a n g lai

C6 ba v i n d& duqc n h i n manh dkn Ngiin hang v6n chua duqc t a i cbp v6n dky d 6 , di&u nay co th6 Anh hubng dkn viec gia h a n cac

k h o i n vay, ma dhy lai 18 mot lqc luqng g6p phhn vho s q phbc hbi CAc doanh nghiep v a n trong tinh t r a n g nq n h n n a n g n&, v6i nhftng khoAn trA 1Sii ti&n vay dbn tich lai d&n mirc kh6ng th6 t r i n8i Di&u d6 dSi lam h a n c h i uy tin vay v6n va co

15 c i k h i n5ng mb reng c6a cac doanh nghiep do khi mu6n t e n dung nhfing c6ng s u i t chua sir dung nfia Va cuoc kh6ng h o i n g dB lam t5ng mirc do sb hftu cSa nha nu6c d6i v6i nhi&u nghn hang va doanh nghiep 16n vho dung luc ma hhu

h & t cac chinh phli d&u mu6n g i i m d i n vai trb

t r q c tikp clia minh va chi dong mot vai trb di&u ti&t tich cqc han

d R u n g Q U ~ C vh Viet Nam, vbn d& quAn 19

nh8 nu6c d6i v6i doanh nghiep, nq c6a c8c doanh nghiep va nhfing m6n vay kh6ng sinh lbi c6 xuht phat di6m it kjch tinh han Nhung n & u c6 thi sE nghiEm trong han Chung dbi h6i phHi c6 nhftng giHi phap g i n chat v6i nhftng cuijc c i i cach doanh nghiep nha nu6c va ngiin hang , met qua trinh dB duqc ti&n hanh s6m nhht b R u n g Qu6c vao n5m

1993 va m6i chi b i t dhu b Viet Nam Cach thirc

chinh ph6 phAn irng trobc nh3ng nhigm vu nhy

sE djnh hinh nhip do v8 tinh c h i t bkn v3ng c6a

qua trinh tang trabng trong c6 khu vqc

H u h g t3 mot kh6 uirc x3 hQ m d vB vai

tr6 cfia chinh phfi

Qua trinh di&u hhnh chinh trj dB thay d6i b nhiku

noirc, nhong nh3ng d6i miri v& m$t th6 chk trong

thi chinh c8ng vB quAn 19 hanh chinh n h o

mbi chi b i t d i u Ap lqc ng5n s5ch - b i t ngubn tir

ganh nang thanh toan cAc khoin nu mbi vh

nh3ng thay d6i s5u s i c trong x2 hoi - vh qua trinh

tohn c&u h6a d8 khi6n c8c chinh ph6 phAi trb nen

higu q u i h m trong vigc quhn 1y chi ti&, sir dung

ngubn nh2n lqc, vh xAc djnh pham vi cAc hoat

dong va t6 chirc viec cung irng djch vu

Chinh phli clia c6c nu6c bi khhng hoing d5

1hm nhi&u vigc d6 b i o ve ngubi ngh'eo, nhcng

n p b i dau y6u vh ngcrbi gih tnrbc nh3ng t h i t

thobng c6a thj trobng Cucc k h h g hoing d5 cho

t h i y b i n th2n s q tgng trobng kh8ng phHi 18 mot

giii phap thay thk cho met chinh sach x5 hoi h3u

hieu d& h8 trq thi trobng N h m g v i n d& to m g t q

n h o nhau dang dat r a cho Trung ~ u 6 c vh Viet

Nam, ncri ca ch6 tru giup x2 hiji choa the0 kip

douc v6i sq mb rijng pham vi hoat dong clia thi

trobng vh s q t h u hep c8c ch& d6 b6o tru clia

doanh nghigp nh8 nobc Bang A dang di sau c5c khu vqc dang phat tri6n khac trong viec giup dTr c5c gia dinh b60 d i m cuoc s6ng cho ngubi gih D6

d i m bAo nguiri nghko ciing douc huirng lqi day d6 ti3 sq tgng trobng dang doqc kh6i phuc lai thi chinh sach b moi nai d&u p h i i 1hm thk n8o cho n&n giao duc c6 hieu.qu6 h m

CQng dbng q ~ 6 c t i cb th6, g i ~ p d?r bkng tach tri&n khai mot khu8n kb6 khi6n cac lubng v6n d6

q u i n 1y vh it bi6n dong hcm, d8ng thbi tikp tuc giim d i n c6c hang 1-80 thocmg mai CBc t6 chirc trong khu vqc c6 th6 thlic d8y n h m g tikn bc v& m$t th6 ch6 bkng cach t6 chirc mot di6n dhn t h i o luan tip cao vb cAc giii phap c6a ch8u A d6i vbi

v i n d& c6a ch5u A vh dua ra mot khu6n kh6 cho c8c hanh dong chinh s5ch tgp th6 c6 sq ph6i hqp chung d6 d6i ph6 vbi c8c v i n d& lien quan d&n tohn c i u h6a Tuy nhiGn, suy cho cung thi sq ti6n bij s E phu thugc vho sv hohn thien th6 ch6 trong bAn th2n tirng qu6c gia

N&U D6ng A thhnh cbng trong vigc chuy&n d6i cac th& ch6 doanh nghicp, nha nobc vh xi3 h6i va n2ng cao douc n5ng s u i t thi khu vqc nhy sE l i y lai doqc t6c do t5ng trobng d2 c6 trong n h m g thgp kjr qua Bi6n sq phuc h8i h8m nay thhnh sv tgng tnrbng bkn v m g vB doqc chia s(t rong r5i sE doa doqc 10 trigu ngubi thoat khbi cHnh nghko dbi vh n2ng cao mirc sang cho t i t cA moi nguEri

An bao cao nay 18 mot cbng trinh tep th& Richard Newfarmer d2 12nh dao nhbm the0 cac chl' dao c5a nhh kinh tb trobng vung £)eng A vh Thai Binh Ducmg, Masahiro Kawai, vh c5a Ph6 Ch6 tjch, Jean-Michel Severino Chocmg 1 vh 7 doqc vibt bbi Richard Newfarmer viri s q ceng tac dang k& c6a Christina Wood James Hanson 1h tfic g i i chinh cfia chomg, viri met s6

phhn do Li Gang Liu, Sandeep Mahajan, Calos Serrano dbng gbp Chucmg 3 do

Milan Brahmbhatt vibt, viri s q d6ng g6p c5a Carl Dahlman, Dorsati Madani, William Martin vh Christina Wood C h o m g 4 do Sanjay Dhar vi&t, v6i s q dbng g6p c6a Kathie Krumm vh S Ramachandran Cac t6c g i i c6a c h a m g 5 la Richard Newfanner vh Barbara Nunberg, cung viri cac dbng gbp c6a Naazneen Barma, Li-Gang Liu va Dana Weist Chomg 6 do Tamar Manualyan - Atinc vikt, viri s q dbng gbp c6a Norbert Schady David Bisbee bSi giiip dB r i t nhi&u cho cac tac giA trong qu8 trinh nghien ciru Gloria Elmore la phu ta cho nhbm

vh d5 ch& tac rc? nhi&u phien bHn nhap c6a bHn bao c8o nay

B i n bao cao nay d5 nhen douc rht nhiku s q gidp dB ti3 cac dbng gbp 9 kikn

va s q h8 trq c6a Homi Kharas, Giam d6c Vv QuHn'ljr kinh t& va g i i m 66i ngh2eo vung D6ng A vh Thai Binh Doung, vh t13 s q tham gia cha nhbm quHn 19 c6a 6ng ~ h i & u can be khac c6a Ng5n hhng hi$ giiri d2 c6 nhi2ng dbng g6p quan trong: Charles Abelmann, Jill Armstrong, Benu Bidani, Hana Polackova Brixi, Craig Burnside, Steen Byskov, Amanda Carlier, Shaohua Chen, Stijn Claessens, Gaurav Datt, Simeon Djankov, Giovani Ferri, Christine Freund, Swati Ghosh, Alejandro Izquierdo, Bala B.N Kalimili, Aart Kraay, Will Martin,

J o Ann Paulson, Sergio Schmukler, Su Yong Song, Peter Stephens, Limin Wang, L Colin Xu, Alexander Yeats va Chunlin Zhang

Nhi'ing d6ng nghiep doc b i n t h i o dSi d6ng g6p nhibu jr k i i n vh hubng d i n

d6c dung: Amar Bhattacharya (Ng5n hhng hi$ giiri), Nancy Birdsall (Carnegie Endowment for International Peace), Nora Lustig (Inter-American Development Bank), Mari Pangestu (Trung thm nghien ciru chiin loqc va qu6c

tb, Ind8nEsia), John Williamson (Vien Kinh ti$ qubc ti$) vh Shahid Yusuf (Ngiin hang ~ h & gibi) Cac tac giA hkt sirc bikt m cac dbng nghiep tai Nghn hang va can b6 c6a IMF d5 dbng gbp y ki&n

B i n bao cao nay ciing nhgn doqc s q trq giiip thi chinh tir "CuQc gep gB ch2u

A - a u " cho dq an " ~ h i & t lep mot cAch nhin chung v& tridn vong c6a n&n kinh

t& trong khu vqc" S q trq gi6p tai chinh nhy, cung viri cac viec khac, d2 cho phkp- t6 chirc met cuoc hei t h i o d6 t h i o luen chc vhn dki dinh hinh tri&n vong phat tri6n liiu dhi c6a £)6ngA Nhi2ng tac g i i &i bhi vh nhi2ng ngobi tham gia t h i o luen 18 Mukul Asher (TroZmg dai hoc ~ u 6 c gia Singapo), Haryo Aswicahyono (Trung thm nghien ciru chibn luqc vh qu6c t6, Indanssia), Joel Bergsman (To

v i n visn, My), Romeo Bernar (Tu vhn vien,

~ h i l i / ~ ~ i n ) , Paola Bongini (Trubng dai hoc Thien

chlia giao Milan, Italia), Anne Booth (Trubng dai

hoc London, Trung tiim nghisn ciru phucmg Ddng

vh chiiu Phi), Bijit Bora (Hgi nghi Lien hap qu6c

v& thucmg mai va phat tri&n, Geneva), Yoon J e

Cho (Trubng dai hoc Sogang, HAn ~ u b c ) , Dieter

E r n s t (Trung t2m DGng Tiiy, Hawaii),

Christopher Findlay (Trubng dai hoc Adelaide,

dxtriiylia), Jason Foley (Barents, Washington,

D.C.), Junichi Goto (TrGbng dai hoc Kobe, Nh+t

Cdng), Hal Hill (Tnrbng dai hoc qu6c gia 0 x -

triiylia), Elena Ianchovichina (Tnrbng dai hoc

Kansas), Sanjaya La11 (Trubng dai hoc Oxford),

Woropot Manupipatpong (Ban t h u kL ASEAN,

Jakarta), Warwick McKibbin (Trubng dai hoc

qu6c gia Oxtriiylia), Hidenobu Okuda ( Trutrng

dai hoc Hitotsubashi, NhGt Bin), Mari Pangestu

(Trung tiim nghisn ciru chi& luuc vh quhc t6,

Inddnssia), Stephen Parker (Vien ADB, Tokyo),

Graham Scott (Tu v i n visn, Niu Diliin), Andrew

Stoeckel (Trung tiim kinh t& qu6c t&, Canberra,

Oxtriiylia), Nguy8n Quang Thai (Vien nghien ciru

c h i h luuc, Ha Ngi), Shujiru U r a t a (Trubng dai hoc Waseda, Nhet Bin), Wing Thye Woo (Trubng dai hoc California, Davis), Zainal Aznam Yusof (Vien nghien ciru chi& luqc vB qu6c t&, Malaisia)

B i n bao cao nay cfing duqc s y gi6p dB gian tihp cha Chinh sach Phat tri&n ngubn nhiin lyc (PHRD) va thi chinh d& thyc hien cac nghisn ciru chung v& DGng A S y gi6p d3 v& t8i chinh nay, b8n canh nhBng vi$c khac, dB cung tip ngubn lqc cho mot hai nghi tai Tokyo v& tai ca c i u ngiin hang va doanh nghiep, do Vien ADB va Vien Ngiin sach va Chinh s6dh ti&n t$ cfia B9 Tai chinh Nh$t B i n va Nggn hang ~ h 6 giiri t8 chirc Hai nghi nay dS1 cho ph6p nh3ng nha hoach djnh chinh sach trong khu vqc, c8c t8 chirc tai chinh qu6c t6 vh Chinh ph& Nhat B i n chia s& cac thdng tin vB lam s&u s i c them cac hi&u bi&t v& tai ca chu ng2n hang vh doanh nghiep tai tirng nuirc

BBn bao cao nay dii duqc Meta de Coquereaumont vB P a u l Holtz ciing viri Communication Development Incorporated b i b t+p

Cu s6c dijc biet ma cugc khcng hoing kinh t6 (d Ind6nSsia) g i y ra da' tan pha tdt c6

6ng Nana, chG cGa tam caa hang siSu th! nhd, khbng th6 ludng trudc dudc sl/ ta'ng ISn det ngot va khbng th6 ki6m soat dUdc crja gia cs Thdng tin tl'f n h h g ngl/di cung Ong da' d6n qua muen Sau cuGc bao loan thang Na'm 1998, do khdng nghi ngd gi c i , 6ng Nana d5 khbng thay d6i gia cd khi moi ngudi d 6 x6 nhau di mua hang Nhdng ngudi

khdi d i u cho thdt bai trong cdng viec kinh doanh cGa 6ng V i i ngay sau, 6ng Nana

Na'm caa hang cGa 6ng d5 phii dong caa

B a nrim sau khi hien tuqng "chAy mau" luBng vhn da lam dbng bat c6a

Thai Lan syp 66 vh mEr man cho cuoc khling hoing DBng A, cac n&n kinh t6 trong khu vqc dB buirc vao giai doan phpc h8i ngoan muc Trong nrim nuirc bi thiet hai ngng nk n h i t do khfing h o h g - IndGn$sia, H&n Quhc, Malaisia, Philippin va Thai Lan - d q trii ngoai h6i di5 tgng, dbng tikn dB 6n dinh

va lSli s u i t dB @Am Thi tnrbng tai chinh dFi daqc vqc day kh8 tht tir day do khfing hoing gay ra, va trong mot sh trubng hqp cbn cao han cA mirc truirc khfing hoing Thi trubng c6 ciing tang hon 40% n8m 1999 (hinh 1.1) Cac nkn kinh t6 chuy&n d6i n h u Trung Quhc va Viet Nam, tuy dong luc c6 y6u di, nhung v&n tiAp tyc tgng trubng b mirc cao trong toan bo khu vqc Cac n&n kinh t6 c6 thu nhap cao nhu ~ hCGng (Trung Quhc), Singapo n ~ v a Dhi Loan (Trung Quhc) dang chuy&n minh manh mle Via cac n&n kinh t& nhb dqa vao thucmg mgi clia khu vqc Thai Binh Ducmg, DGng Duung va MGng C6 cfing duac lai the0 ngon tri&u dAng cfia cA vung S i n laqng tring - vtri n h m g t6c do khac nhau -

trong t i t c i cac nbn kinh t6 lirn (hinh 1.2)

Th] truung c h h g khoan khu vyc d i kh6i phuc n i m 1999 Ting t r u h g d i trb lai xu the"cG

C u c b vdn thj trubng c h h g khoan tinh theo USD

Ta'ng tru6ng thuc ti'nlm sau so vdi n i m truck

-

0 ' 1997 1997 1997 1997 1998 1998 1998 1998 1999 1999 1999

T Giing Thang B i y T Giing Thang Biy T.Gi6ng Thang B i y T.Gi6ng Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3

1997 1997 1998 1998 1999 1999 2000

~ g u h : S.6 lieu Ngln hang The gia

Ngu6n: Sd lieu Ngdn hang The' gi3i

-6

Tuy nhien, v8n cbn nh3ng thach thirc Qua

trinh phuc h6i tuy kh6ng cbn mong manh n a a

n h ~ r n g vhn r i t d6 bi tdn t h o m g trubc nh3ng thay

d6i do s q thht thubng clia t h j trubng vh n h a n g s v

kien b8n ngoai Va nh3ng lqi ich cSa n6 cting

choa t r i lai mirc t h u nhap n h o cii cho ngobi

nghho ~ h 6 t nghiep, tuy dii gihm, nhong v8n cbn

b mirc cao c h ~ r a c h i p nhan duqc trong nhm nu6c

bi khGng hoAng va Trung Q U ~ C , cbn b Viet Nam

lai t a n g E n ~6 luqng ngubi nghbo b cac n ~ r 6 c

khling hohng d% thng, vh dien d6i nghko trong

khu vqc dB la11 rong ~ h l6p trung n ~ luu ciing

chju thiet hai Trong thbi kjl suy thoai, nhi&u gia

dinh dB buec p h i i chuy6n tikt kiem c6a minh

thhnh ti&n m e t tr8n thi trobng tai chinh, va m$c

dh t h ~ trobng dB doqc kh6i phuc nhong gia trl

c6a chi cSa ho d8 suy gihm dhng k6

Trong toan khu vqc, nhBng vhn d& duqc uu

tiitn hhng d i u la duy tri nhip dQ phuc hhi, mb

rong pham vi tac dong clia n6, vh keo dai thbi

gian phuc h6i D6 d a t dlrqc nh3ng muc tiBu d6,

Malaisia, Philippin,

va Thai Lan

chn trA lbi met s6 c8u hbi quan trpng s a u day: Lieu s u phuc h6i c6 doqc xay d ~ g g tren mot n&n thng v3ng c h i c hay kh6ng - hay n6 s6 bl nghi&n n a t dobi sirc neng cGa canh tranh toBn

c i u ngay chng tgng, nhfing cam kkt kh6ng thqc hien duqc vb viec co c i u lai ngiin hang vh cac c6ng ty, nq nhn cSa chinh phli tang dhn the0

tip s8 nh2n vB s v phi hi& quh kt50 dhi mh cuoc

kh6ng hoHng dh cho thhy?

Ngay cA khi s v phvc hbi k6o dai qua ngm 2000 thi n6 c6 khbi d i u cho mQt k$ nguyitn m6i thng trobng cao hay kh6ng? N&U c6 thi ngu6n tao r a

s q tgng trobng m6i 86 18 gi? D6ng A sE van dong n h o th& nho trong mot th& gi6i ma tri thirc - chcr kh6ng p h i i vhn - dang t r b thhnh met dong lgc chinh d6 tang ngng s u i t ?

Lieu cuoc k h h g hohng c6 1hm thay ddi chi611 luqc phat tri&n vB n h 3 n g n&n t i n g the ch& clia

£)eng A hay kh8ng - m6i quan he cSa n6 vbi n&n kinh t& tohn c i u , giii phap nQi be gifia khu vuc ngsn hhng vB c6ng ty, vh cach thirc ngubi dAn

liGn he vai chinh phli clia ho? ~ h i & u nam ntia,

n&u nhin lai, lieu p a i doan nay c6 th& duac

xem nhu mot thbi ky chuy&n d6i tao ra nhting

thay d6i th& ch& lan lao, hay chi dan thuhn la

mot thbi k h i c tam nghi giaa nhting di&u

thubng nhet?

Duang n h u d& trh lbi cho nhting c2u hbi d6,

mat ng2n hang dhu t u d2y d5 dua ra mat cai

nhin bi quan n h u sau:

~ 6 c do phuc hbi mirc tang trubng GDP n5m

1999 trong hku h&t cac nuac ch2u A d5 g2y ra

t2m 19 t q m5n v& mgt chinh sach He th6ng

ng2n hang tan v3 v8n chua duac k h i c phuc

thba dang Chi riGng di&u nay ciing s5 la mat

trb ngai cho s q t5ng trubng b&n vting trong vai

n5m tai Nhung n6 v8n tikp tuc phu thuac vao

s q tang trubng dqa trGn x u i t khdu, mat di&u

dang trb thanh n8i lo ngai lan nhbt clia ch2u

A ~ & n kinh t& trong nuac v8n chua duac chi

cach vh t q do h6a n h i m khai thac thGm cac

ngubn tang trubng dai han (Credit Lyonnais

Securities Asia 1999, tr 1)

Cuac di&u tra phbng v i n cac p a m d6c doanh

nghiep dhu nam 2000 d5 cho thiy, han 60% tin

r i n g n h m g n8 lqc chi cach khbng bi them l+

Nhung han mot nira s6 ngu&i duac hbi b Nhet Bhn,

Han Q U ~ C va Thai Lan lai chm thhy ti&n trinh chi

cach dang m i t d i n dong n5ng (Tgp chi Kinh ti

Vi&z D61zg, ngay 10 thang Hai 2000, tr 34)

Nhting nhen dinh n h u vi3y dubng n h u chua

chin chin Lieu Dbng A c6 th& chuy&n t h qua

trinh phuc hhi sang mat kjr nguyGn t5ng trubng

mai hay khbng cbn tuy thuac vao phAn irng clia

chinh ph6 d6i vbi hai ap 1qc dai han: toan chu h6a

va nhu chu clia ngubi d2n trong n ~ r a c dbi duac

tham gia s2u rang han vao cac v i n d& kinh t& va

chinh tri Chuang nay b i t dhu bhng mat danh p a

t6ng quan v& qua trinh phuc hhi, thho luen v&

nhfing di shn clia cuac khling hohng c6 nguy ca de

dpa s q phuc hhi, rbi sau d6 chuy&n sang nhting

thach thirc chinh, v6n la chli d& t6ng quat c6a bao

cao nay

Dong thai c6a sy phuc h6i

Dbng A - bao gbm n5m nu& bj khling hohng; cac n&n kinh t& chuy&n d6i clia Trung Qu8c vh Viet Nam; cac n&n kinh t& mai c8ng nghiep hoa ~ b n ~C8ng (Trung Q U ~ C ) , Singapo vh Dai Loan (Trung

Qu6c); cac n&n kinh t& nhb thuoc khu vqc Thai Binh Duang, Dbng Duang vh Mbng C6 - t5ng trubng 6,5% n5m 1999 Sau can suy thoai n$ng n& - vai t6c da t5ng tmbng gihm 7,8% nam 1998 -

t5ng trubng clia nam nuac bj khling hohng d5 dat trGn 5% nam 1999 Han Qubc d5 vuat xa b6n nuac bj khling hohng cbn lai vai t6c do t5ng trubng trGn 10% n5m 1999 (bhng 1.1) d thai cqc nguac lai, IndbnGsia v8n ckm chhng vai mirc t5ng trubng duang khbng dang k&

M$c dti Trung Qu6c va Viet Nam tibp tuc t5ng trubng t6t han hhu h&t cac nuac cbn lai trong khu vqc, nhung t6c da t5ng trubng c6a hai nuac nay -

n h i t 18 Viet Nam - d5 gihm sut, cac v i n d& v& ca

c i u dang lam u am tri&n vpng clia hp Cac n&n kinh t& nhb clia khu vqc ciing d5 vuan 1Gn theo nhting ngpn s6ng clia n&n kinh t& toan chu, dat duac cac thanh tich khh quan han trong n5m

1999, xet v& lai ich thu duac t h thuang mai, x u i t khdu va ngay ch du lich ciing trb thanh mat ngubn t5ng trubng

Cac nu& bj khirng hosng: Ind6ni3sial Han QU&, Malaisia, Philippin va Thai Lan

Cuac suy thoai b nam nuac bi kh6ng holing b i t dhu chuy&n huang t h khohng nira cu6i n5m 1998

do ba nguyGn nh2n Nhfing thay d6i trong chinh sach kinh t& vi mb, trong khi tjr gia duac 6n dinh trb lai, cho phep gihm 15i s u i t va khbi phuc lai mirc tiGu dung Viec di&u chinh ca c i u manh me d5 giup khbi phuc lai lubng tin dung va chi thien lbng tin c6a ngubi tiGu dung va cac nha dhu tu

Va qua trinh phuc hhi c6a khu vqc, duac ha tra bbi s q tang trubng manh b My vh ch2u AU, dB lam tang mirc chu cGa cac nuac bGn ngohi

Cuac khling hohng dB g2y r a nh3ng thay d6i nghiet ngB nhung n g i n ngGi trong cac chi s6 kinh

Su phuc hbi dang lhy lai dcng nSng 5

Dai Loan (Trung Quo'c)

Cac nen kinh fg'c8ng nghiep

Nhgt B i n

My

~ g u 6 n : Tai khoan quoc gia va sd lieu Ngdn hang he" giai

tk vl m6 S q r a di ciia l u h g vbn va SL? sup d6 ciia

cac d6ng ti&n dB lam suy gihm c i u trong nu&,

thu hep nhap k h i u va ddy can c2n thuang mai tir

ch6 th2m h u t nang n& sang thgng d u lun (hinh

1.3) Tir n5m 1996 dkn 1998, tai khoHn vBng lai

cGa n5m nuuc bi kh6ng hoHng dB xoay chuy$n

khoing 125 tjr USD t d th2m h u t sang theng d o

(xem bAng 2.3 chuong 2) S q chuy6n bibn nay d2

cho phep tich lfiy them d q trO - nhung v6i mat s ~ r

hy sinh to I6n la suy giHm sHn l ~ r q n g (khung 1.1),

d i u t u t h i p va ti& dung giHm

Trong cac thanh t6 chinh ciia c i u , s q chuy6n

h u h g trong ti&u dhng d2 ciing c6 them qua trinh

phuc hbi Ti&u dhng t u nh2n bi thu hep trong

n5m 1998, manh n h i t la b Thai Lan, va nhe nhang n h i t la & Han Q U ~ C va Malaisia (hinh 1.4)

Gia t r ~ cha cHi bj mht do s q suy giAm cSa thi truang v6n va cGa gia tri tai sAn rb rang dB lam giAm mirc ti& dhng cSa cac t i n g 16p trung luu va kha giA b cac nuac nay N h ~ r n g s a u nira cubi n5m

1998, viec g i i m 1% s u i t va rnb reng chi tieu ngan sach b Han QU&, Malaisia vB Thai Lan dB b i t

d?iu nhen nh6m len sq phuc h6i - vB dkn dAu n5m

1999, tieu dhng dB tgng, t r ~ r a c hkt la thbng qua chi tieu cha chinh phli rai sau 66 l a qua tiGu dung

t u nh2n CH Ind6nesia va Philippin d&u khdng t5ng chi ti& ng2n sach d&n mirc nghi6m trong Ind6n6sia thi thi&u v6n d6 t5ng manh chi ti& ciia

6 DGng A: Phuc hhi va phat tri6n

NBm nuac bj k h h g hohng d i co sudiiu chinh nghiet n g i - va phuc h6i nhanh

p hat chat nh#p khiu d i gop phan tao ra thgng d u thuong mai l h va lam ting d u trk

va cljng v m v l k mbrong tai khoa

Can c i n ngin sach (%GDP)

IndbnBsla Han ~ u 6 c Malalsla Phlllppln Th61 Lan

cho phep nm l i n g chinh sach ti& t@

LLii sui't danh nghia (%) - IndBnBsia

d i tao ra dbu hl@u phuc h i )

Ting t ~ h g quy sau so vffl quy t ~ u c (%)

- Ind8nB;;o

- Malaisia /

Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3

~ g u 6 n : so' lieu Ngdn hang he gid

Sq phuc hbi dang Isy lai dong ngng 7

C i i gia c i a cu@ khing hoing I5 gi? va ngoai suy cho n i m 2001

Ddng A giirn mAt bao nhieu s i n luung do khing hoing?

Chia GDP thuc 16 hang n i m trong giai doan 1960-1996

thanh cac thanh 16 mang tinh chu kjl va mang tinh ting

hudng nay vui huung vijn dong thuc tk c i a s i n Iuung sG

cho bikt chi phi c i a cuoc khing hoing do bsng muc s i n

kh6ng bkn vang, nen xu hudng sau nirn 1997 duuc diku

chinh the0 nhOng d u kikn t i n g trubng c i a thi trudng trudc

khi nB ra khing hoing; c6n vdi giai doqn 1998-2000, du

bao v6 xu huung duuc dua tren k i t q u i du bao th6ng n h i t

Cac nuac bj k h i n g hohng bOang A db chju t6n t h i t nnng n6

GDP thuc te'va xu thi'

IndbnCia

GDP thuc te'ddu ngubi (ham log)

su mht mat s i n luung ldn do khcng hoing Mgc dO dZ phuc hbi nhung s i n luung nirn 1999 c i a n h h g nudc nay

v i n con kem xa xu hudng truuc khing hoing S i n luung

c i a Ind6nesia g i i m xu6ng nhiku nhht so vui xu hudng

Malaisia cho thAy su phuc hdi nhanh n h i t va manh me

vui xu hudng truuc khing hoing c i a nuuc nay Con s8 do

Trung Qu8c va Philippin lai vuqt hun xu hudng dai han c i a

Han 0u6k GDP thuc teddu ngudt'(ham log)

GDP thuc ti'dau ngu&i (ham log) GDP lhuc t6'dau ngubi (ham log)

~ g u d n : S6 lieu Ngin hang Th6 giui

chinh phli, cbn Philippin, v6n da ngap s2u v a o nq manh mi3 nhht trong c8c c6u thBnh clia GDP va

n i n , kh6ng c6 khA n5ng di vay vh cting kh6ng c6 cfing phuc hhi cham chap nhht ~ & n gi3a n2m

m i y nhu chu di vay vi cugc suy thoai b nu6c nay 1999, chi c6 b HBn Q U ~ C la d i u t u d8 g6p phhn kh6ng sau s i c l i m D ~ U tu chju sq c i t gihm vBo s q tiing tmbng

Xu h u h g thit chgt ti6u dung d i d6i chi& 6 cac n u b bj khirng hoeng

Dong gop c i a chi ti& vao tHng t r u h g

XU& khiu rong

PJgu6n: ~6 lieu Ngln hang he' gia

Su phuc hbi dang lhy lai dong n h g

Tuy xu$t k h s u d5 h6 trq cho cac nuirc D6ng A

trong nh3ng nghy thang u am nhht clia n5m

1998, nhung viec gia tfing x u i t khdu rbng khGng

dong vai trb thuc d i y manh mE n h u nh3ng gi ma

su phh gia manh cac dbng ti&n trong lihu v9c dB

d q bao Tai sao v$y? Vi don gia clia nh3ng hang

hod xuht k h i u chinh trong khu vqc dB sut, cbn

gi8 nh$p k h i u v5n b mirc cao, ghy ra mot cti shc

rnanh v& tjr 1e trao d6i t h u m g mai D&n cuhi n5m

1998, cli sac v& t$ 1e trao d6i t h u m g mai dB

chuy&n huirng - lam cho qua trinh phuc hBi c6

hinh chi3 V Nganh di$n ti? dot ngot bhng n8, do

d~rqc tidp th&m siic bbi n8i lo ngai v& s q c6 Y2K,

va con sht Internet va ngubi ti&u dung b cac nuirc

OECD r a sirc tranh thli mua s a n ~ 16c gia ri! (hinh

1.5) Dbng thbi, gia dhu dB duqc khGi phuc

Doanh thu til x u i t lihdu cu6i chng dB b i t dau

tfing trubng v3ng c h i c va gop p h h vho qua trinh

phvc hki n5m 1999

Viec kh6i phuc duqc lbng tin ciia n h i dau t u

dB dong g6p tich cqc vao chi thien can cAn thanh

mGc tiCu thu thiCt bj ban d i n

Trung binh truqt ba thang

70 tjr USD n2m 1996, h a n g v6n t u nh5n chhy vao dB b i t dau s u t xuhng mdc - 60 tjr USD n2m

1998 va s a u d6 d5 k h a h a n b mirc - 23 t$ iJSD n5m 1999 M$c du ngAn hang t u nh2n va cac t6 chirc cho vay khac tidp tuc t h u hep hoat dong n5m 1999, nhung dau t u gian tikp dB duqc phuc hbi vao nila cuhi ngrn 1998 - vh tang ddn 8,5 tjr USD n5m 1999 k e r n bhng 2.3 c h u m g 2) Luhng van vao gian tidp tgng, chng viri viec ngubi ti& kicm s i n sang dau t u vao thi trubng tai chinh da cling c6 them cho sLr phuc hbi ctia c8 phi&u Tinh ddn cu6i n5m 1999, gia t r i v6n t h j trubng tai chinh (tinh b i n g USD) b ~ b CGng (T'rung n ~Quhc), Inddnesia, H a n Q U ~ C , Malaisia, Philippin, DBi Loan (Trung ~ u 6 c ) va Thai Lan dSi t5ng han 50% (xem hinh 1.1) Dau t u trqc tidp nu6c ngoai

dB d a t mot dinh cao miri

Cac n&n kinh t6 chuydn dBi: Trung QU& vB

Thir n h i t , chi&n dich nfim nfim clia chinh phli

n h i m hien dai hoa cac co quan q u i n 19 tikn te cu6i cung d5 ki&m soat dugc ki&u "ng2n hang trung u m g dgc quy&nV trong mang lu6i chi nhanh rang 16n clia Ng2n hang Nhhn d23, nhb d6 d5 han ch& s q gia t5ng tin dung Chinh quy&n cac tinh thanh d5 mht quy&n chp tin dung cho nhi3ng

(truc b6n phii) hoat dong hay doanh nghiep ma minh u u dBi,

nghiep nh8 nu6c Cuac chi cach tidp theo d6i v6i

~ g u 6 n : JP, Morgan cac ngAn hang thuang mai quhc doanh d5 dua r a

n h h g quy djnh nghiem ngat vk vi$c cho vay,

khikn cac ngiin hang phai chiu trach nhiem v& cac

k i t quH hoat dong tai chinh cha minh, th$m chi

cbn c6 d i u hi$u rang buec trach nhi$m cha ngubi

giam d6c v6i cac khoin nu kh6 dbi NhCrng dong

cu khuy&n khich m6i nay, chng v6i s q thiku ving

niing luc q u i n ly trong vi$c d i n h gia chinh xac

r6i ro tin dung d2 buoc giam d6c cac nghn hang

phHi hkt sirc then trong dhi v6i chp phat tin dung

Vi cac ng6n hang clia nha nu6c rht kh6 cho cac

doanh nghiep n8ng dong ngoai qu6c doanh vay

van n6n vi$c gia t5ng tin dung rbt han ch&

Thir hai, qua trillh cai cach doanh nghiep nha

nu6c vB giBm bi6n chi nha nu6c dB lam tgng do

bht 6n cho cac he gia dinh, b i n g chirng la mdc

ti$u diing db thi dB g i i m sut Thir ba, vi$c g i i m

manh gi8 thu mua nbng s i n , p h i n anh chi&

hutvng chung c6a gia c i hang hoa th& gibi, va k h i

niing thu h u t lao dong vao cac nganh cbng nghi$p

nbng thbn bi han chh d3 lam suy y&u t8c do tiing

trubng thu nhep va ti& dGng nbng thbn ~ u 8 i

ngu6n g8c t b Dbng A

Chinh ph6 Trung Qu8c dii phan irng lai b i n g nhiiu bi$n phap m6i kh8c nhau Chinh sach tikn t$ dB duuc n6i lbng hun vao thang Sau 1999, v6i 12i s u i t duqc c i t g i i m 0,75% D& kich thich xuht

khgu, chinh ph6 d8 tiing mirc uu d5i thuk gia tri gia tiing d6i v6i hang xu& kh6u th6m 2,95% vao thang B i y - l i n cu6i chng trong hang loat nhang lkn tiing mGc uu dHi thu& trong niim 1998, mac dti t6ng gia tri uu d8i thu& v&n cbn t h i p hun tjr trong nghm dinh cha thub gi8 tri gia t5ng trong nubc d8nh vao s i n xuht Thang Tam, chinh phi1 d5 thbng qua mot khoan ng2n sach b6 sung tron gbi tri gia 60 tjr nhiin d6n t$ d& t8ng cubng kich thich chi ti$u nghn sach n8m 1998 Chinh phh ciing d3 tgng l u m g cho cbng chdc nha n ~ r 6 c va tiing cutmg cho cac ngiin hang nh6 vay Niim

1999, ti$u dhng d2 6n djnh, nh3ng khuy&n khich c6a chinh ph6 dH c6 hi$u lqc, xu& k h s u rbng va

d i u t u dB 16n manh, nhb d6 tht c i cac chu thanh clia GDP dH gbp phkn lam tiing GDP (hinh 1.6) cGng, tang trubng xu& khdu, tuy r i t ngoan muc Nh5ng k&t quA nay d2 ngiin chan duuc cac vao n8m 1997, nhung dH l i n g xu6ng n8m 1998, phan doan tr&n thi t r ~ r b n g r i n g d6ng nhiin diin t$

do Bnh hubng ciia s q suy giHm kinh t& ciia Han s5 bi pha gia trong mot thbi gian ngkn sau d6 Qu6c vB Nh$t BAn vh do m i t khA nang canh ~ h 6 n ~ d6c Ngiin hang Nhgn dhn diiy dH ph<1 tranh v& gia v6i cac sAn phdm canh tranh khac c6 nhan vi$c thay d6i gia tri ciia d6ng nhiin diin t$

~ ~ u d n : ~6 lieu Ngin hing ~ h 6 gi3

phuc h8i dang 1 i y lai dong n h g 11

trong n2m 2000 C h g viri tinh hinh xuht kh6u nkn kinh t & nh6 clia khu vqc Thai Binh Doang, khA quan h m vh dbng yen Nh$t len gia, diku nay D6ng Doang va M6ng C6 Kh6ng gi8ng viri cac

dS g6p p h i n xoa diu n8i lo sa c5a t u nh2n va c6

th& d5 giup chi thien tinh hinh tai k h o i n v8n niim

1999 Ng2n hang Ddc ghn d2y dB tinh t o i n r i n g ,

khA ngng giAm gia dbng ti&n han 10% trong vong

sau th8ng tikp the0 dB gihm ti? 22% vho thang

TAm 1999 xu8ng cbn 14% cu8i n a m 1999 (Ng2n

hang Dirc, 1999)

Viet Nam tang d& c6 tang trubng, tuy c6 chgm

han, trong n5m 1999 Sau thbi kjr tiing t r o h g

manh khoAng 8,6% mot n8m trong ~ a i doan

1992-1997, t8c d6 tang trubng dB t u t xu8ng cbn

4% n5m 1998 vh 1999, do cac y6u t6 b6n trong va

s g giAm sGt vk chu d6i viri xuht khdu T6c do t5ng

n8ng s u i t cham chap trong linh vqc c6ng nghi$p

do nha nuirc lam ch6 dao va linh vqc dich vu cbn

bi diku tikt manh la nhi3ng nguyen nh2n chinh

S q giAm sut lien tuc trong ch hai linh vqc nay

trong niim 1999 chi doqc bh lai b i n g cac vu t h u

hoach boi t h u trong n8ng nghiep Vi ghn 60%

x u i t khgu c5a Viet Nam la d&n cac nuirc khac b

ch2u A nGn s q phuc hbi cGa khu vvc 18 rht thi6t

y&u d6i viri tang trubng cfia nuirc nay

Tuy n h i h , n6u kh6ng c6 n h a n g chi cach ca chu

s2u s i c han thi Vi$t Nam c6 th6 kh8ng chia sk

duac h & t s g phuc hhi viri khu vqc D i u t~ tir t i t

cA cac ngubn vgn tikp tuc suy gihm: chinh ph6 (do

mc?c huy dong nguhn t h u thhp), doanh nghi$p

nh8 nuirc (do p h h r ~ thu nhep d& lai doanh nghi$p

it va tinh phi hi& quA k6o dai), khu vgc ngoai

qu8c doanh va dhu t o trqc tikp c6a noac ngoai (do

bi diku ti&t qua nhiku) Dhu t u trqc ti&p cha nuirc

ngohi c6 th& b i t d i u khbi s i c , nhung qua trinh

giAm birt di&u ti6t dB khi6n cac d8i t h 6 c i ~ a Vi$t

Nam trb n6n h i p d i n cac nhh dhu t u nuirc ngohi

han Tuy th&, cugc chi cach ma chinh ph6 dang

ciin nhhc c6 th& gifip ddy manh t8c do tiing trobng

clia Vi$t Nam

qubc gia bi kh6ng hoAng, s q di xu8ng trong giai doan 1997-1998 b cac n&n kinh t& nhb nay ch6 y&u b i t nguhn tir cac tac dong thuang mai nhiku han la s q ra di c5a lubng v8n ~ u i n dAo S616mBn d5 phAi ganh chju mot cuoc suy thoai nghiem trong khi c i u vb du ljch vh g6ttir c8c nuirc lang gikng c6 thu nhGp cao - ma di6n hinh la Nhet BAn -

giAm manh Qua trinh phpc hhi cha Papua Niu GhinG tir s a u n a n han h a n do hien t ~ ( m g El Nino gay ra n5im 1997 d5 bj han ch6 bbi s q thay d6i b i t 1qi trong tjr 1$ trao d6i t h o m g mai d6i viri hang xuht khdu chinh clia nuirc nhy (vhng, dhng, dhu)

va bbi xung dot trong nuirc

d M6ng C6, cAi cach nhhm cAi thi$n m6i trobng cho tiing trubng t u nh2n dB sa lhy do g8p phAi s q thay d8i bht lai trong tjr 1e trao d6i

t h u m g mai d8i viri nhi3ng m a t hang xuht khdu chli lqc c6a nuirc nhy (vhng va clang) n8m 1998-

1999 ~ ~ u b n thu cho ng2n sach vh d q t r 3 qu8c t6

@Am, ca chu v8n vay c5a nhi3ng ng2n hang thuang mai lirn dku x i u di Chc chinh sach trong nuirc y&u kkm ciia Campuchia vh Cong hoa d2n ch5 nh2n d2n Lao trong nhi3ng niim trohc khling hoAng dB lam cho tinh hinh ng2n sach ngay mot xhu di, chinh sach ti&n t$ lbng 160, lam phat gia tang vB dbng tibn ngay mot y6u k6m (nhi3ng diku nay cbn bi trhm trong them bbi s g pha gi8 cfia cac dbng tibn do k h h g hoAng gay ra) NhCing chi thien sau nay b cA hai noirc d6 x u i t phat tir ch8 tjr 1$ trao d6i t h u m g mai khA quan h m , c i u v&

x u i t khdu manh h m va cac cuac chi cach trong nuirc b i t dhu c6 tac dung Campuchia, Lao, M6ng

C6 va Papua Niu Ghine d5 c6 mirc t5ng trubng 3-

4% n8m 1999 Phigi, khbi s i c nhb nganh du ljch

vh s g phuc hbi c5a nganh sAn xuht dubng, dB t5ng trobng g i n 8%

Di s6n c i a khing hogng - - - va nhilng

CAc n6n kinh 16 nhb: khu v w Th8 Binh Dudng, diem d8 bi t6n thlrdng m a

Cuoc khiing hoAng dB d& lai hai di sAn: mdc nq

S q phpc hhi clia khu vqc d5 g6p phhn vqc day cac nhn cao vh s q b i t 6n 16n han cho cac he gia dinh

12 DGng A: Phuc hbi va phat tri6n

N6 cfing bii lam cho khu vqc dg bi t6n thoong hon

troirc nh3ng cii s6c tir b6n ngoai

MIIC nQ nAn cao

Nu n i n chbng c h i t bii tao r a n h s n g thach thirc

miri b6i viri khu vqc Mirc nu cao c6a cac doanh

nghiep b5 Bn vho thu nhap Nu kh6ng sinh lbi lirn

buec ngBn hang ph6i mb rong viec cho vay, nhung

lai h a n ch& ngubn v6n c6 th& cho vay Trong mot

s6 qu6c gia, khu vqc c6ng ba nu ghp ba lhn mirc

trA nu c6a thbi kk trobc kh6ng ho6ng

NBm nobc bi kh6ng ho6ng v3n choa hohn tht

qua trinh bau 661-1 b& chi& gi6m b6ng cBn 68i thi

sAn qu6c gia cha minh, ca cku lai nu vh hhp thu

nhilng khoAn 18 v6n kkm theo, ti& hhnh s i p x&p

lai hoat bong vh ch& bo sir hau DBy 1h nh3ng diku

c6 th& tao r a khA ngng t5ng n5ng sukt lao dong

trong toong lai Ngiin hang bi di: nang b6i nhiing

kho6n vay kh6 dong ma tinh d&n cu6i n8m 1999

b2 18n b&n 35% b Inbenesia, 20% b Hhn Qubc,

10% b Malaisia va 40% b Thai Lan Ubc tinh

chinh thirc b Trung Qu6c cho bi&t nu khdng sinh

lbi chi&m 25% (mac du cac tinh toan c6a ca nhBn

boa r a con s6 cao hon n h & u ) Qua trinh sdi bong

nhkm gAi quy&t nh3ng khoAn nu khdng sinh ltri

nay c6 th& bdy mirc nu c6a chinh phh vout xa

mirc hien tai Nu c6a chinh ph6, do nh3ng khoAn

ciru trq thi chinh vh chi ti6u gBy thBm hut b6 kich

chu gBy ra, dB tBng 16n b&n 35-50% GDP b Hhn

Quhc, Malaisia vh Thai Lan - vh 90-100% GDP b

Inbdnesia vh Philippin Mirc nu c6a chinh phh 6

Trung Qu6c cting tBng, chi&m 30% GDP

Tuy nhi6n, s q phuc hki dB gi6m thi&u bouc tac

bong ti& cqc c6a nh3ng khohn nu cbn treo l a

lirng Mirc chu m6i b& tBng them lubng tikn mat

cho c8c cdng ty, cho ph6p ho b i t dhu thanh toan

mot s8 nu, hoan mot s6 khac vh tim ki&m viec g6p

them v8n c6 phkn b& gi6m birt he s6 bbn bdy QUA

thqc, lubng ti&n met c6a nh3ng cdng ty hhng bhu

b2 trb n6n v3ng chic mot cach bkt ngtr (choong

4) S q phuc hbi manh mle vh xuht khdu tang

nhanh ngm 1999 bii khi&n chc c6ng ty nhy trb n6n

c6 gia h m - vi gia tri tai sAn c5a c h l i ~ g tang - vh

cling c6 them ca cku bku t o c6a ngBn hhng

Vi cac yeu chu thi chinh trong giai doan dhu c6a s q phuc hbi gi6i han 6 mirc bAm bAo v8n luu bong vh kh6i phuc lai mirc tan kho, va vi c6ng

s u i t choa sir dung h&t cho phkp c6c doanh nghiep bap irng bouc nhu cku n6n loqng v6n cho vay cfia ngBn hhng chi tgng ir mirc khi6m tan Vi du, he s6 sfi dung c6ng s u i t b Thai Lan, tuy bii tgng l6n, nhung h&t n5n-i 1999 ciing miri dirng b mirc 62% Ngay cA HBn Qu6c cfing chi s 6 dung h&t 81% c6ng suht, tinh b&n cu8i n5m 1999 V&n ckn ph6i xem x6t bi&u gi se x6y r a khi c6c doanh nghiep phHi

mb rong c6ng sukt m6i b$ tho6 miin nhu cku SIJ phyc hbi ciing cbn ph6i d v a vho thi chinh cha chinh ph6 b& giAm nhe Bp lqc do nu nhn gay

ra Ngay c6 n h o th& thi nBm nobc bi khhng hoHng cfing p h i i giAm mirc thBm h u t ngBn sach c6a ho tir 1-3% GDP (so v6i nBm 1999), bap img met t i trong l h hon trong t6ng chi ti& dhnh b& tr6 lBi,

vh tao r a nhilng khoAng tr6ng chinh sach mdi thdng qua viec gi6m nhc mirc nu nhn cu6i ccng (choong 5) a bBy, viec ti&p tyc duy tri tBng trobng

c k g lai la bi&u c8t y&u kt k& s q c6ng c6 ngfin sach chn thi&t nho cfing sle ti&t kiem bouc cho c6c noirc bi khfing hoAng tir 0,6-1,8% GDP n&u t6c tang t n r h g c6a ho cao hon 2% - chir kh6ng phHi chi ngang b i n g - so viri 1% suht thqc (choong 5)

d Trung Qu6c vB Viet Nam, nu treo it c6 khH n8ng gBy cAn trb cho t5ng trobng hon 18 viec chn phHi xBy dqng mat th& ch& miri b6 h8 tru cho nhang bong ca khuy&n khich c6a thi tnrtrng Ghn 40% doanh nghiep nha noirc c6a Trung Qu6c lhm

Bn kh6ng c6 lBi, va nhilng khoAn nu khdng thanh toan doqc cao ngay cA so viri ti6u chudn c6a cac nobc bi kh6ng hoAng Chinh ph5 b2 bk xoirng met c h o m g trinh tach tht cH cac khohn nu kh6ng sinh lbi r a ngohi thi kho6n cha ngBn hhng (b& cac cdng ty chuyen vk qu6n 19 thi s6n gi6i quy&t) vh tai chp van cho cac ngBn hhng N&U tihp tuc duy tri doqc tBng trubng nhanh, chinh phli sB c6 th& khuy&n khich ngBn hang cho cac doanh nghiep nBng bong vay v6n (chir khdng chi d m thuhn lh bAo nh3ng kho6n nu kh6 bbi tir c6c doanh nghiep qu8c doanh tri tre), tach cac kho6n nu kh6ng sinh

Su phuc hbi dang lhy lai dong ngng 13

lbi r a khbi tai k h o i n clia ho, lanh manh hoa he

th6ng thi chinh khbi cac khoHn n a kh6 dong

Tang trubng vsn cbn bi kim nkn duiri ganh

n$ng cfia s ~ r thi&u hieu quh ngay mot tang trong

cac doanh nghi$p nha nuirc, khbng duac san sk

birt nhb s q mb rang kinh t& cha khu vqc ngoai

qu6c doanh cbn dang b~ tr6i buac - di&u nay st3

khihn chi cach kh6 khan them v& mgt chinh tri

Sq b i t 8n Idn hatl d6i va cAc ho gia dinh

S q b i t 6n gia tang duac d$c bi$t c i n h bao trong

cac hi3 gia dinh c6 thu nhiip t h i p vh 6 thanh thj

Trong n5m nuirc bi khling hohng vB Trung Quhc,

s6 ngubi s6ng duiri mirc giiri han ngheo d6i qu6c

t& 1 USD mat ngay (tinh the0 ngang gi8 sirc mua

nam 1993) d2 tang len d i n 13 tri$u ngubi trong

giai doan 1996-1998, dua t6ng s6 ngubi ngheo cfia

Dbng A len tiri 278 tri$u ( b i n g 1.2) Trong s8 nay,

213 tri$u la ngubi Trung Qu6c Vi 150 trieu ngubi

khac miri chi vu'at len tren mirc d6i ngheo trong

mat thgp kjl truirc khfing hohng - 60 trieu ngubi

b DGng A va 90 trieu ngubi Trung Qu6c - nen khu

vu.c nay d2 c6 nh6m ngubi s6ng g i n mirc ngheo

kh8ng la Cuoc suy thoai d2 lam s6 phan cha ho

them hip benh vi c i u v& lao dong chbng xu8ng va

t h i t nghi@p gia tang, n h i t la trong khu vqc thanh

thi Trong cac noirc bi khhng hoing, nhiku ngubi lao dong cbn tr& va chua bao gib phHi trAi qua mat cuoc suy thoai nghiem trqng nao d Trung Qu8c (va Vi$t Nam), nan t h i t nghiep dB tac dong d&n nhfing ngubi lao dong cao tu6i hcm - mat s i n phsm phu dau dirn cfia qua trinh c i i cach doanh nghiep nha nuirc vh g i i m bien ch& nha noirc Trong cA hai nh6m nuirc nay, nh3ng ngubi t h i t nghi$p miri dang dirng truirc s q b i t 6n ngay cang tang v k viec lam vB t h u nhgp

I3ang viec tao them cbng an viec lam, mb reng kinh t& sE mang lai ni&m hy vong cho ngubi lao dong va xoa d ~ u birt s q b i t 6n hit nghiep d5

giAm trcrlg nHm nuirc bi khfing h o i n g vB 8n dinh

b Trung Qu6c tpc duy tri s q mir rang la di&u c8t y&u d6 khbi phpc lai mirc t h u nhap dB m i t cho

n ~ r b i nghho Cbng cp giAm ngheo hfiu hi$u n h i t

la mb rang kinh t i , mot qua trinh sB tao them vi$c lam va tao them c i u v& mat thir ngubn lqc

ma ngubi ngheo c6 shn n h i t - db la SLIT lao dong N&U tang truirng dat mirc 5% mat n8m cho d&n n5m 2008 va duac chia s& binh d i n g thi s6 ngubi nghko 6 Dbng A (k6 c i Trung Qu6c) sE giHm tllr

278 tri$u ngubi xu6ng cbn 84 tri$u ngubi Nhung tang trubng cham han b mirc 3% m6t ngm va ph2n ph8i t h u nhiip xhu di (viri mirc do b i t binh

d i n g t2ng them 10%) thi dhn n a m 2008 st3 dsy

Ngubn: Tinh toan c6a nhin vien Ngin hang Thd giui

14 DBng A: Phuc hbi vB phAt tridn

229 trieu ngubi vao c i n h d6i nghko (xem chumg

7) Hun n3a, nh6m ngubi b thanh thi, tuy ddng

dAo han va c6 hoc thirc hun, lai c6 xu hutrng y&u

c i u mirc dich vu cao h m d6 gi6p ho ch8ng d3

duqc vtri nhftng th5ng t r i m cSa thi trubng - va

dbi hbi c6 ti&ng n6i ltrn horn trong quh trinh ra

quy&t djnh d& d i m bAo phPn 6nh duuc lui ich c6a

h? T5ng trubng kinh t& la di&u kien thibt ybu cho

nhftng nhbm ngubi nay, nh3ng ngubi khdng d6

s i n sang c h i p nhen lGng 1E s q c i t giim ti&n

luang khi c6 nhftng cti s&c mdi

DGng A d$ bi t6n t h u m g tru6c nh3ng cti sac t h

b@n ngoai, nhung the0 nh3ng chch ma vk ca b i n

la kh6c v6i thbi ky trubc k h h g hoing Trong t i t

cA nh3ng thiet hai cSa nb, sir r a bi ao ao clia

luting tikn nbng, v6n la nguy&n nh2n gAy kh6ng

hoing, ciing s6 t r h bb cho khu vqc mat trong

nhftng ngubn ltrn n h i t g2y ra s q d8 t6n thuang cAa khu v9c Nq nubc ngohi nghn han c6a khu vqc t u nh2n sE giim xu&ng mirc t h i p , d q tri? qu&c t& sle vuqt h m mirc tru6c kh6ng hoing ~ b t quA la he s& gi3a nq n g i n han vh dq tri? n6i chung sE giim manh (hinh 1.7) Tuang t q , s q ph8 gia d6ng tikn sE l h k giPm gih tri c6a luqng tikn n i m gi3 b i n g ngoai te dang tim cach bb di dot ngbt CA hai y&u t& nhy sE gitip kh6i phuc lai lbng tin cAa chc nh8 d i u t u b i n g chch g i i m b6t

s q y&u k6m cria khu vqc tru6c nhilng s? di chuy&n b i t ngb cfia v6n

Nhung s q phuc hhi vhn cbn phu thuec vho chi vbng ludn qu6n ma t5ng trubng b5 giii ph6ng r a

- va met cugc suy thohi toan c i u c6 th& d i o nguuc chi vbng bb Cac cdng ty hien dang thanh toan duuc nu n i n va b i t bhu ti&n hanh dhu t u c6 th& dgt ngat bi ph8 s i n Chinh phli v8n dang phu thuac vho cac ngubn thu l8nh manh d& trA nq lai c6 th& b i t ngb p h i i c i t giAm chi ti&u x5 hbi hay

~ i 6 n theo nghia rdng/du tr2

Ghi chi: Sd lieu thang Sau 1997 v6 thang Sau 1999

~ g u & : ~8 lieu Nghn hdng he' giui

Su phuc h8i dang lhy lai dong n5ng 15

cac k h o i n quan t r ~ n g khac Cac nhh d i u t u mui

n6i 16, t a cuoc khling hoHng sE nhanh chAn hon

nhiku HQ dB s i n sang b6 di ngay khi c6 mot dhu

hieu b i t 1qi nhb n h i t Ngubi nghbo vh nh5ng

ngubi g i n ngh&o khi t h i y thu nh4p c6a minh bi

giAm s u t c6 the si5 thi&u kien n h i n han vtri chinh

ph6, ca quan dang buoc ho phHi tikp tuc hy sinh

han n3a Do t i t c i nh3ng 19 do 66, viec tikp tuc

keo dai s q phuc h6i hien tai ttri tuang lai kh6ng

chi 18 mong muan ma cbn 15 chn thi&t

Tir phuc h8i c6 tiri mot nguy6n tang

t m h g cao hay kheng?

Lieu s q phyc hhi h8m nay c6 th& phat tridn thhnh

mot s q mb rong kinh t6 b&n vdng vh duuc d8ng

dHo moi ngubi chia sB - mot s q mb rong duqc do

b i n g hhng n5m chir kh6ng phHi hhng qujr - hay

khdng? Ciiu t r i lbi phy thuoc vho vi$c D6ng A sE

phHn irng n h u th& nao truCrc hai xu th& sau Mot

met, thuang mai, d i u t u va thi chinh, chng vtri

nh3ng ti&n be kh8ng Iubng truCrc duuc trong giao

th6ng vh th8ng tin, dang lien k&t chet chE cac thi

trubng tren toan th& g 6 i - mot qua trinh duuc goi

la tohn CALI hoa Mgt khac, ba thiip k9 tang

truhng nhanh d5 mang lai nhdng ti&n be to 16n

trong giao dyc vh gia tang mirc c6a chi, diku 66

phat sinh them nh3ng dbi hbi mui cSa thng 16p

thhp vh trung luu mu6n duuc tham gia nhiku hcm

vho qua trinh r a quy&t dinh v& m e t kinh t & vB

chinh tri, ciing n h u trong thanh quH clia t5ng

trubng kinh t6

TrGn nhiku khia canh, cuoc khling hoing hien

nay c6 thk xem n h u mot thht bai clia cac nuirc

D8ng A trong viec d6i ph6 vtri hai xu th& nay

Dung la s q bhng nd cuoc kh6ng hoing co thk trqc

tikp 19 g i i b i n g n6i hoHng loan thi chinh c6a cac

nhh d i u t u trong n u & vh qu6c t&, nh3ng ngubi

dot nhien lo ngai cho s6 ph&n cac khoHn dku t u

gian tikp c6a minh N h m g chinh viec tao r a

nh3ng y&u kem v& mat ca c i u - tgng manh cac

khoin nq n g i n han, vuut xa so vdi mirc d u t r 3

qu6c t&, mot khu vqc tai chinh van hhnh y&u kern

trong vai trb trung gian thi chinh d6i v6i chc

luhng v6n vao qu6c t6 vh t q nh$n thhy dang dirng truirc mot s q mht cAn d6i ghe gum gi3a thi sHn c6

vh thi s i n nu, va cac c8ng ty c6 he s6 dbn bdy qua cao vh dang phAi d6i m e t vui s q thay ddi ISi s u i t

vh tj gia - d 5 cung chp thu6c nd cho s q bhng nd

S q sup dd c6a dhng b a t Thai Lan d5 chAm ngbi cho cuoc kh6ng hoing khu vgc, mot s q kien phHn

a n h t h i t bai cfia cac nuirc chiu tac dong trong viec quHn 19 qua trinh tohn chu hoa (chuang 2)

Tuy nhien, n h i n manh qua mirc vho viec q u i n 1y qua trinh hoi nhep thi chinh c6 thk xem nhe mot thay ddi quan trong khac: s q chuydn ddi c6a chinh n&n kinh t& toan chu ~ & n kinh t & toan c i u dang thay d6i nhanh ch6ng tir mot nkn kinh t&

d q a tren trao ddi t h u m g mai cac sHn phdm n8ng nghiep va c8ng nghiep sang mot n&n kinh t& ma cac hoat dong d q a vho tri thirc dang la dong lqc manh mle n h i t (NgAn hhng ~ h & giiri 1999b) Vai trb ngay cang quan trong c6a c8ng nghe s i n xuht

vh sHn phdm, s q Ien ng8i clia dich vu, vh s q mb reng theo chp s6 nhAn clia th6ng tin, vui t u cach

18 mot nguhn nAng cao n2ng s u i t , dang lam bi6n chuy&n th& g 6 i ma trong 66 DGng A dang phHi canh tranh Ngay cH khi cac nudc DGng A r u t r a duqc bhi hoc v& cach quHn 19 cac lubng thi chinh toan C ~ L I thi ho v&n phHi chuy&n h u h g chi& Iuqc phat tri&n c6a minh d& dHm bHo mot mirc tang trubng cao lien tuc

Dbng xu th& dhi h a n thir hai - do s q niing cao thu nhep, qua trinh d6 thi hoa vh nh3ng c i i tihn trong nkn giao duc mang lai - dB giao thoa v6i qua trinh toan c i u hoa trong thbi kjl kh6ng hoing, thuc ddy nh3ng nhom quy&n lqc kinh t & m6i tim ki6m s q tham gia sAu rang hon vho chinh tri vh tinh t h i n trach nhiem cao han tir cac th6 ch6 nhh nuirc Mat di&m bao truuc cho s q thay ddi nay lh

s g lirn manh nhanh ch6ng c6a bao chi, phat thanh, truybn hinh trong toan khu vqc S q lien k&t c6a chc thi trubng th8ng tin dai chung tohn

c i u 13% tikp them sirc manh cho xu th& nhy Ngoai nh3ng lqi ich 66, cac phuang tien th8ng tin dai chung cbn vach trhn tinh trang t h a m nhting ngay cang 10 ligu cSa quan chirc nha nubc va gibi chirc chinh tri

Mot y&u t6 khac 1h s, bang nd c6a Internet,

16 DGng A: Phuc hhi va phat tri&n

met p h u m g tien mang lai cho thng 16p trung luu nhf?ng t6n thht 16n lao t i i p sau s q thay d6i det thiinh thj trong toan khu vqc ngukn thbng tin

m6i - va la nhllrng kenh m6i d& ho boc 10 minh

Dbng thac thir ba la s q vuan d$y ciia cac t6 chirc

phi chinh phii va cac doan th& x5 hei ma n h & u

t6 chirc c6 muc ti& chinh tri khac v6i chinh

cpy&n ~ u 6 i chng, ngubi diin s6ng ngoai d n g thii

d6 ciia cac nu6c dang dbi hbi c6 met vai trb 16n

h m trong viec phiin b6 ngu8n lqc vh q u i n 19 nhh

nu6c, di&u nay dB giiy r a ap lqc dbi hbi phi t$p

trung hoa

Cuec khiing hoing dB bec 10 s q t u m g tac qua

lai @f?a hai lqc luqng nay Han Qu6c va Thai Lan

phhi chiing d5 tranh duqc cuoc khiing hoing x5

hei dB tirng lam Indbnesia dieu dirng nhb c6 niing

lqc th& c h i cho nhf?ng thay d6i chinh trj Trong 30

niim tru6c khiing hoing, Indbnesia dii c6 nh3ng

ti& be vuqt b$c, dua duqc 30% diin s6 thoat khbi

c i n h d6i nghko N h m g nu6c nay dB thht bai

trong viec dua cac nh6m m6i tham @a vao qua

trinh q u i n ly nha nu6c va trao ngay met nhi&u

cac hoat dong kinh t& then ch6t vao tay th& lqc

gia dinh - cho d i n khi s q hap phap ciia c h i do

Suharto chi cbn phu thuec hoan toan vao khh

niing chinh th& nay d& c6 th& tiing l u m g hang

niim cho t i t c i moi ngubi Philippin dB tao di&u

kien cho ngubi diin duqc tham gia siiu rang h m ,

nhung vgn phhi chju nhf?ng tac deng phhn !qc t h

cuec khiing hoing b cac nu6c lang @&ng

Lieu Dbng A c6 th& lfiy lai vh duy tri 18u dai

mirc tang trubng cao n h u trong qua khir hay

khbng cbn phu thuec vao viec cac nu6c trong khu

vqc d6i ph6 ra sao v6i qua trinh toan cku hoa va

nhffng dbi hbi m6i duqc tham gia quy&t djnh ciia

quhn chung N h m g lqc luqng nay sE lam n i y sinh

ba thach thirc d6i v6i chinh sach trong t u m g lai:

do la quhn 19 qua trinh toan cku hoa, hki sinh cac

doanh nghiep va ti&n t6i met kh& u6c x5 hei mbi

Qusn 19 qua trinh tosn &u hoa

Sau khi thu h u t duqc nhllrng l u h g v6n 16n trong

b8n niim hoijc nhi&u han nf?a, b8n nu6c chju tac

dong siiu s i c nhht ciia khiing hoing - Indbnesia,

Han Quhc, Malaisia va Thai Lan - dB phhi chju

ngot trong tiim ly ciia cac nha dku t u S q trimg phat d6i v6i n h m g bu6c di sai lkm v& chinh sach th$t n$ng n& Xet v& p h i n irng ciia cac nha d%u

t u tru6c hanh vi ciia nhffng ngubi khac thi s q ngng nk 66 cung ching kern so v6i cac khia canh n&n t i n g khac Khu vqc dB duqc vqc d$y t h khiing hoing nhb cac nha dhu t u - c i trong nu6c lgn nu6c ngoai - @b diiy thht t h u h g h m , s i n sang cao chay xa bay v6i s q nhay ben c6 duqc tir kinh nghiem vha qua

Thach thirc ciia viec q u i n ly qua trinh toan cku hoa la p h i i ten dung duqc 1qi ich ciia n6 ma khbng p h i i t r i cai gia qua b i t do s q chuy&n hu6ng dot nget ciia ngukn v6n hay nhf?ng cu s6c

t h u m g mai Di&u nay dbi hbi Dbng A p h i i thqc thi cac chinh sach kinh t & vi m6 va chinh sach ca chu d6i v6i cac lukng v6n the0 hu6ng khuy&n khich s q 6n djnh ciia chung Di&u 66 cung c6 nghia la p h i i dua ra nhllrng lqa chon cho cac n&n kinh t& chuy&n d6i - Trung Qu6c va Viet Nam - nhkm gihm thi&u do riii ro khi he th6ng tai chin11 y&u kern ciia h? sE p h i i duang dku v6i chinh nhffng lqc luqng dB tan pha cac nu6c bl khfing hoing Trung Qu6c trong chimg mqc nhht djnh dang di t i i p con d u h g c i i tach, t h u m g mai va mirc do mb ciia vk tai chinh trong met s6 linh w c

dB tao ra met xu th& khbng th& tranh khbi the0 hubng hei nh$p v& tai chinh Tri&n khai met

c h u m g trinh cu th& d& quhn ly qua trinh nay - va tranh bi @an doan - s6 vhp p h i i nhf?ng vhn d& kh6 khiin v& nhip be vh trinh t q ti&n hanh (chumg 2)

Tiing cubng xuht khdu, ch"oqa chinh ciia t5ng trubng trong nhllrng niim ky dieu, dB c h h g lai trong @ai doan 1996-1997 b hku h&t cac nu6c Dbng A Trong met s6 trubng hqp, s q gihm sut nay c6 th& la do cac y&u t6 n g i n han, nhung s q

tang trubng cao d&u d$n qua cac nBn, van da

mang lai s q thinh vuqng cho khu vqc, sE khbng c6

gi d i m bAo duqc nf?a ~ h u & quan cao danh vao met s6 s i n phdm nhht djnh vh hang logt cac hail ch& d6i v6i dku t u trqc t i i p ciia nu& ngohi dB kko dai sang nhllrng n8m 1990 N h m g cac khu vqc khac dB niing cao dang k& k h i niing canh tranh

t h u m g mai ciia ho - va them chi cbn vuqt cA

Ss phuc hhi dang 1hy lai dijng n5ng 17

D8ng A trong cac chinh sach dhi ngoai ciia hg

Ngay trong cung mat vung, Trung Qubc dB tham

gia hoi nhiip thuang mai the0 con dtrirng clia chc

nuirc lang gi&ng, va do d6 tao ra mot lqc Iuqng

mai tr&n thi trubng th6 gi&i - lqc lugng nay c6 th&

lam x6i mbn thi p h i n cSa cac nu6c Ddng A khac

Han niia, thuang t r ~ r a n g qubc t6 dang nhanh

ch6ng chuy&n h ~ r a n g sang trao d6i nh3ng s i n

p h i m c8ng nghe cao va cac nganh cCng nghiep

dua tr&n tri thirc Vi vey, phAn irng chinh sach

khdng chi dhng lai b thuang mai va dhu t u

(chuang 3)

~ 8 i sinh cac doanh nghiep

Cuac khling h o i n g d5 d& lai s a u n6 nh3ng ngan

hang vB c8ng ty pha s i n Nhu dB thhy, cac nu6c

c h ~ r a hoBn t i t qua trinh dau d6n nhhm chi&

g i i m b i n g c2n dbi tai s5n qu6c gia, ca chu lai na

va h i p t h u cac khoHn 18 vdgn k5m theo, v8 ti&n

hanh s i p xkp lai hoat dong v8 hinh thirc sb h 3 u ,

n h c n g c6ng viec cb th& g i i i ph6ng sirc s i n x u i t

tuang lai

~ h i & u met he th6ng tai chinh vttng manh, s q

phuc h8i s5 phHi dirng truirc nhfing thay d6i b i t

ngb trong ca chu dhu t u do c8c nhh dhu t u n ~ r & c

ngoai dot ngat lo ngai v& n2ng lqc tra na clia cac

c8ng ty - n h u cuec khling h o i n g tai chinh vao

thAng B i y 1999 ciia t$p doan Daewoo HBn Qubc

dii cho thiy Kh6ng c6 met k6 hoach xLi 19 n a cdng

ty v i tai ca c i u hoat dgng thi nh3ng c8ng ty c6

nhi&u k h i n2ng dirng v3ng ciing khbng duac coi

18 c6 uy tin di vay Quan trong h a n n 3 a , nh3ng

mon vay m6.i sB khdng duac sir dung met c5ch

hicu q u i n h i t , di&u nay c6 t8c ddng d8i h a n ti&u

cuc dhi viri t2ng trubng

Phpc hbi tir n h a n g c5ng t h i n g mang tinh he

thang trong khu vuc tai chinh bao gbm:

~i~ lai ni&m tin clia nha dhu t u b i n g c8ch can

thiep v8o nh3ng t6 chirc tai chinh y6u k6m d& b i o

v$ nguiri giri ti&

~ i 6 n khai mot chi6n luac khdi phuc va tai tip

v8n

T2ng cubng ki&m tra, giam s a t trung han

Chi tidn cac quy djnh d& d i m bBo chirc n5ng

q u i n lj7 nh8 nuirc v i t8i chinh duac thqc hien

thba dang

XI? 19 v8 ca c i u lai nhting thi s i n bi thiet hai

Ca c i u lai c8ng ty kh8ng chi c6 nghia 18 ca c i u lai n(r cba chting, ma cbn ph5i chuy&n dBi hoac giBi th6 nhirng cdng ty hoat deng k6m hi$u quH D8i viri c i ng2n hang v8 c6ng ty, ca C ~ U lai c6 nghla

la nh3ng ngubi chb nao khdng c6 k h i n2ng t r i nu

sB p h i i tir bbb quy&n ki&m soat vhn va c6ng ty Met qua trinh tuang t q dang dign r a trong khu VLW nha nu&c b Trung Qubc va Viet Nam, nai ma c5c doanh nghiep va ng2n hang dang ti&n hAnh

n h h g cHi cach d6 c i t giHm t i n t h i t v8 18m sach bHng can dhi thi s i n cila hg

Nhlp do va phuang t h ~ c g i i i quy6t tinh trang

m i t khH n2ng thanh toan mat cach he thbng sB Bnh hubng ddn t6c d(i vh tinh b&n v3ng c5a t2ng truirng trong tuang lai Nguy hi&m c6 th& d i n tir moi phia ~ i k n h a n h qua chgm s u a m t2ng chi gia ph5i trH dhi v6i ngubi d6ng thu6, Ap dgt chi phi I&n cac t6 chirc trung gian va lam n i n lbng dku

t u ~ i 6 n h8nh qua nhanh lai c6 nguy ca gay r a nh5ng chi phi kh8ng c i n thikt cho chinh phli va l5ng phi nhting n5ng luc cbn sirc s6ng cfing nhu nh3ng tai n2ng quBn 13 T ~ r a n g t v , n6u cach g i i i quy6t 13 ciru t r a tai chinh cho chS sir h 3 u c8c ng2n hang va cdng ty nhhm cb gang ddy nhanh tbc da p h l ~ c hbi thi n6 c6 nguy ca d m r a met tin hieu r i n g chinh phli s5 bh d i p thua 12, do nh3ng quy6t djnh dhu t u sai lhm - met dong ca c h i c

c h i n d& cho nh3ng hanh vi n h u th6 tai d i h

d& lieu Ifnh vqc q u i n 19 nha nuirc ddgi viri ng2n hang va cdng ty c6 thay d6i hay khdng cting khbng k6m phhn quan trong N ~ U ngan hang rii

bb trach nhiem giam s a t cac khoHn vay clia minh,

va cac nh6m kinh t& hay cac gia dinh Ian duac phkp n i m gi3 ti&n gllri tir c8c ng2n hang c6 li&n quan hay nh3ng nguBn lqc t13 cac c6 d6ng thi&u s6 thi t2ng t r u h g kinh t6 trong tuang lai s b a i vao tinh trang kh6 kh2n Mat khbi luqng 16.n tai

s i n clia ng2n h8ng vh c6ng ty thuec vh nh8 nubc,

va cach thirc m8 nh3ng t8i s i n d6 duac t u nh2n h6a c6 th& tao r a met hinh thai ph2n phbi t8i s i n m6.i cho cac t11& he tikp the0 - ciing n h u ti&n trinh hoat dong kinh td (clluong 4)

H U h g tdi mot kh6 ~ d c x% hoi m3i

Ciic nu6c trong toan be khu vuc D8ng A d5 t r i i

qua nhi3ng thay d6i 16n lao trong l'inh vqc quHn 19

nhh nu& Ap lqc d i n ti? nhiku phia Vi ng c6a

chinh ph6 dB tang ghp d6i, thgm chi ghp ba, nen

t8i khoin t r i IEi chi&m mot tjr trong 16n trong chi

tieu cbng cong Diku n8y dE tao ra s ~ c Bp m6i d8i

v&i cac khoHn chi tieu khbng d6 t r i 1% - met suc

6p chi cgng th%ng them khi chc chinh sach thi

kh6a chuy6n ti? kich chu sang giim t h i m hut

Chinh ph6 k h i p nai dku tim cach chi tieu nhiku

han Mot mat, nhiku ngobi dE cHm t h i y noc doc

ciia nan thht nghigp va mu6n c6 met 1116 an toan

x% hai v3ng chic han d$ bHo ve ho tru6c thi

trubng toan chu h6a d?iy bi6n dong Mat khac,

viec duy tri khH n i n g canh tranh tren thi trubng

toan chu dbi hbi phHi cung tip mot cach hieu quH

ca sb ha t i n g va giao duc ~ u 8 i cung, ngubi diin,

v6i s u trq giup c6a nhang ti6n be trong t q do bao

chi, ngay cang kh6ng c h i p nhan tinh trang tham

nhting c6a cac quan chirc it cH nh3ng ap lqc

nay dgt ra yeu chu d6i v6i chinh ph6 phHi diku

chinh vai trb c6a minh, xac dinh lai chirc n i n g

ciia cac th6 chi nhh nubc n h i m phvc vv hi& q u i

va h 3 ~ 1 dung h m , dhng thbi t5ng them tinh t h i n

trach nhi$m c6a cac th6 ch6 d6 (chumg 5)

Qua trinh toan chu h6a ciing dang tao ra Bp

Iuc m6i d6i v6i chinh ph6 d6 d i m bho r i n g ngubi

nghho doqc bho ve khbi s q xu6ng d6c trong nhi3ng

llic kh6 k h i n va duqc hoirng 1qi ich c6a s q t i n g

trubng trong nhQng ltic thinh v u g g Cubc khhng

hoing dB bec 18 nhi3ng lhhgng trong mang lo6i

an toan x5 hoi Cung v&i s q tang trubng trong thi

trubng lao dong thanh thi va s q "gia din dhn d i n

c6a cac x5 hei Dbng A, dubng nhu dB x u i t hi$n

met yeu chu m6i v& mang lubi an toan xB hoi vB

he thang h u u tri Met di&u khbng kem phhn lo

ngai la ngay trong nhi3ng n5m hoang kim, thu

nhap c6a ngubi nghho dB t2ng khbng nhanh b i n g

thu nhep c6a nhting ngubi giau c6 h m trong

nhiku nu6c Dbng A Khi tRng trubng nghy chng

phu thuec vho ky nang va ki6n thirc, chu khbng

p h i i sirc lao dong hay lao dong bd sung cho v8n

thi nguy ca ngubi ngheo bi ddy ra khbi qua triph

t5ng trobng khbng hk thuyen giim ~ h u vk lao

dong c6 ky nang s5 t i n g nhanh hon lao dong

kh6ng c6 ky n i n g , va chenh lech vk tikn luang s5

rong them Nguy ca n8y cang nhhn manh them

vai trb quan trong c6a chinh ph6 va nhQng tac dong ma chinh sach thu chi cila chinh ph6 tao ra d6i v6i viec dua cac nhbm t h u nhap thhp tham g a vao qua trinh t i n g trubng hay loai ho ra ngoai 16 (chumg 6)

Lbi giHi cho c i u hbi vk do dai c6a qua trinh phvc hki b Dbng A v8 lieu khu vyc nay c6 th6 t q dua minh vao met kjr nguyen m6i tang trubng cao hay khbng phu thuoc r i t l&n vho vigc khu vyc nay

q u i n 19 qua trinh toan chu h6a n h ~ r thb nao, lieu n6 c6 the hbi sinh met khu vuc doanh nghiep dang chiu t6n t h i t nang n& hay lrhbng, va lieu n6 c6 thanh cbng trong viec ti&n t6i met kh& u6c x5 hoi m6i kh6ng Chuang 7 sle xem xet tikm n i n g dai han c6a khu vqc vh t6m t i t lai n h e n g ki6n nghi c6a bao cao nay vb nhang chi cach th6 c h i c6 tac dong dbn t i n g trubng vB giHm d6i nghko

Chli thich

1 Vdi r n k p h i gia danh nghia 40% hogc han thk n5a, xuat

k h i u d!f kikn si5 tang 20 dkn 25% ~ i & u nay d3 khBng x i y ra bbi 15, cho du tdng kh6i Iuung x u i t k h i u tsng, nhung gia c i d5 giirn rnanh rnC C6 bbn nguy6n nh5n gi6i thich cho cir s i c gh6 gdrn vk t i l e trao d6i thuung rnai nay clja khu vuc Thd nhit, cac n&n kinh tk DBng A

co rnuc do hoi nhap rht cao, do do suy thoai trong mot nuuc nhanh chong Ian sang cac nuuc Iang gikng, g5y ra mot su suy g i i m t$p thk Thirhai, susuy g i i m clja khu vuc, ceng them vdi suy thoii cha Nhgt Bin, d3 keo gia d hang h o i gi&n xubng, trong do co gia gao, cao su va d i u Th6 b2, su d u thua n5ng II& s i n x u i t trong cac nganh dien th, nhbt la nganh b i n dsn, d3 khikn gia cA g i h xu6ng dudi c i rnirc san - nhung nhang rnst hang x u i t k h i u nay lai chikrn rnQt tjl trong Idn trong x u i t kh6u hang chk tao clja Han ~ u 6 c va Malaisia ~ u 6 i cDng, viec gia tBng xuit k h i u dot ngot tu cac nuuc trong khu vuc v& n h h g loai s i n pharn canh tranh nhau d2 lam giirn gia cca t i t c i Cli s6c v& tj, le trao d6i thuung rnai nay hup suc v&i c12 s6c v& viec cac lu6ng vbn chiy di d3 khokt s5u thhrn cai h6 suy thoai han r n k ngua ta tubng

Tai lieu tham kh6o

Credit Lyonnais Securities Asia 1999 "Eye on the Asian Economies." Global Emerging Market

Deutsche Bank 1999 Emerging Markets Weekly, September 17 Hodrick, Robert J., and Edward C Prescott 1997 "Post War

U.S Business Cycles: An Empirical Investigation." Journal of

Money, Credit clnd Banking (U.S.) 29 (February): 1-16

Montes, Manuel F 1998 "The Currency Crisis in Southeast Asia." Institute o f Southeast Asian Studies, Singapore

S q phuc hbi dang lfiy lai d@ng ngng 19

Mukherjee, Nilanjana 1999 "Indonesia: Consultations with the - 1 9 9 9 b World Development Report 1998/99: Knowledge Poor." Paper prepared for World Bank Global Synthesis for Development New York: Oxford University Press Workshop, 22-23 September, Washington, D.C - 2000 Global Economic Prospects a n d the Developing World Bank 1999a East Asia: The Road to Recovery Countries Washington, D.C

Washington, D.C

20 DGng A: Phuc hhi va p h a t trign

B i y gid la cu6i thang Ba va Alfred Ho, Giam ddc Cdng ty lnvesco ~ d Cdng, dang n ~ 6

tidn hanh csi t6, gism bdt cac ganh ngng nd nin, hogc la p h i ssn" N i m ngoai Ho khdng dam kkdng dinh di6u gi vdi cac khach hang cfia minh " N i m nay tdi co the" noi

lu+n ring rfii ro Idn n h i t d6i vdi cac nha d i u t u la khdng d i u tu Nhgng ngay thang tat dep n i m n i m v6 trudc chua quay tr6 lai Nhung b i y gid la thdi die"m de" tidn hanh cac

ho s6 t r i dudc cac mon nd khdng? Lieu ho co the" t+p trung hdn vao cac th6 manh

u6c khling hoAng ~ bA dB n i y sinh v8 lan rang tir s q q u i n n ~ 19 y&u kem cac d i ro cb lien quan t6i qua trinh hai nhep v6i thl truhng tai chinh to8n ciu' Cac t6 chirc tai chinh, du6i mat ganh nang qua sirc v8 duqc

q u i n 19 lbng 160, dB lien tuc vay nq tir nubc ngo8i d& t8i trq cho cac mbn d i u t u dang ngay c8ng trb nen thi6u hieu q u i Trong khi nhip do tang trubng kinh t6 trong khu vqc dang chem lai, cac di&m y6u dang 16n d i n trong cac cbng ty vB t6 chirc t8i chinh, k6t hqp v6i cac chinh sach kinh t & dB khuy6n khich viec vay

nq qua mirc tir nu6c ngohi, dGc biet 18 vay nq n g i n han Thay v8o viec 18m chem hoac cAn d6i lai nhlp do chiy c6a dbng v6n di v80, cac chinh sach trong nhiku trubng hqp dB khuy6n khich dbng v6n vay nq n g i n h a n thbng qua viec

mb rang hcm nf?a t8i khoin v6n ciing n h u s q thuen tien trong s q b8nh trcr6ng clia cac ca quan t8i chinh v6n duqc diku ti6t mat cach lbng 160, bao g6m cA cac t6 chirc t8i chinh phi n g i n hang v8 cac n g i n h8ng hAi ngoai

Cac chinh sach nay dB giup pi? v3ng duac t r a n g 6n dlnh d5 duuc l a p lai, cac chinh sach mirc de tang trubng, nhung cting lam t5ng m ~ c

de rlii ro ~ u h t phat ti? cac k&t quA kinh t & to lbn

tai DGng A cang v8i 12i s u i t thhp t a i nuac minh,

nhii.ng ngubi cho vay bGn ngoai hao hirc cho vay

N&U xem xet lai chung ta thhy r i n g , ho dla cho

vay vuqt qua mirc do ma tinh t h a n trong cho

phkp, c6 le bbi vi ho chb dai met l6i thoat d8 dang

hoec p a cac chinh ph6 sE nh$n lai cac m6n na

S q cha dai nay dB tb ra dung d i n trong p h i n lan

cac truang hap Do mirc do rGi ro tang l2n trong

nhiing n2m gi3a t h a p kjr 1990, c8c m6n vay ngay

cang t r b n2n n g i n h a n han va luang v6n chAy r a

ciing t5ng lGn, chirng tE, r i n g cac chli tai s i n (chi1

nu - ND.) d5 ngay cang t r 6 nGn lo l i n g Sau khi

cuac khling h o i n g n6 r a 6 Thai Lan, cac m6i lo

l i n g cfia cac nh8 dhu t u vk cac r6i ro tang I$n

met cach nhanh ch6ng d i n dkn s q c h i y ra 6 a t

clia cac n p b n vBn ti? cac nu6c duac coi la gi6ng

v6i Thai Lan

Tai cac nuac b~ kh6ng hoHng, cac kinh nghiem

g i n d2y liGn quan t6i hei nhep tai chinh c6 th&

duac d a n h gia the0 ba giai doan Sau mat t h a p

khoHn v6n d5 d s n ddn met dbng v6n t u nh2n dai

h a n Ihn, t h e p kjl1990 d2 duqc b i t d i u b i n g met

giai doan mai clia qua trinh hei nhap tai chinh

S q mb rgng cfia dbng v6n t u nh2n toan cAu, bi

h i p d s n bbi cac k&t quH kinh t6 h&t sirc tbt dep

tai DGng A, tuang t i c vai cac di&m y&u ta i chinh

ti&m t a n g (va trong met s6 trutmg hap 18 cac

di&m y&u kinh td vi m8) d2 lam t2ng thGm khh

ngng bi t6n thuang cha he thang t a i chinh Giai

doan thir hai la khi ma c i c r6i ro tr6 t h a n h hien

thqc va cuec khling h o i n g bhng n6 Chinh sach

kinh t & vi m6 phAi vet len vai met dbng c h i y ra

r i t Ian cria n g u h v6n t u nh2n, met Iuqng kh6ng

la cac ngubn v6n h h r a chinh thirc dB lam g i i m

b6t cac thiet hai vk tai chinh, va chinh sach ti&n

te bi m i c ket gi3a hai muc tiGu ho$c 18 h a n ch&

tac dong clia tjr gia lGn cac c6ng ty dang bi m i c

n a ch6ng c h i t , hoac la tao r a khH n2ng t h a n h

k h o i n cho he thang tai chinh Trong ~ adoan i

thir 3, dbng v6n chAy r a d2 ch$m d i n vB tinh

chuy&n sang quan t2m t6i viec tao nGn mat ca chu t6 chirc mai d& quHn 19 qua trinh hai nhep tai chinh Trung Q U ~ C , hci nhgp vao t h j trubng tai chinh toan c i u trong met ca c i u khac h i n , doi hbi met cach ph2n tich khac

Giai doan thir nhit: d c diem d6 bj t6n

t h m g xu& hien

M?c du phat tri&n nhanh met cach ky di$u, D8ng

A dB d6 18 r a met s6 di&m d2 bi t8n thuang ngay tir truuc khhng hoHng Trong sb nhi?ng di&m quan trong nhht c6 lu6ng v6n chHy vao t2ng nhanh ch6ng, cac k h o h d i u t u m6i ngay met thihu hieu quH va cac chinh sach tuy c6 duy tri duac muc do tang trubng nhung lai lam tang khH nang bl thuang t6n

D6ng v5n chAy v8o tiing nhanh chbng

Ngay ti? n2m 1990, cH ban nu8c bi khilng hoHng ngng n& nhht 18 IndGnGsia, H a n Q U ~ C , Malaisia

va Thai Lan dB hGi nhep tuang d6i t a t vao thl trubng tai chinh toan chu Cac n ~ r u c nay c6 tjr I$

nu t u nh2n dai han kh6ng duqc bHo l2nh, ng t u nh2n n g i n han tr6n GDP cao, t h e m chi con cao han cH cac nuac My Latinh (xem hinh 2.1)2, phAn anh dung tinh t r a n g hei nh$p va cac thhnh t v u kinh t & cha cac nuac nay Cac nu& 161-1 khac b Di3ngA - D u n g Q U ~ C , Philippin, Viet Nam - c6 cac khoAn nu t u nh2n nhb han nhibu

Sau n2m 1990, cA khu vqc d2 buuc vao met giai doan mai cfia qua trinh hci nhap tai chinh v6i nkn kinh t6 toan c i u ~ 6 n nuhc bj kh6ng hoAng dku nh$n them nhiku cac khoHn nu t u nh2n han, vai met t6c do nhanh han cac nu6c dang phat trien khac, dgc biet la s a u n2m 1993 (xem hinh 2.1)3 Cac s q thay d6i trong chinh sach ciing gian tikp ilng he qua trinh vay nu nubc ngoai (khung 2.1, 2.2 va 2.3) Tai cac nu8c nay t i 1e nu t u nh2n dai h a n kh8ng duac bHo b n h , nq

n g i n han trGn GDP tang g i n 3% met n2m Nu

n g i n han tang nhanh met cach dgc biet, vai Thai

22 DBng A: Phuc hbi v a ph6t tri&n

- trong nu6c5 Tai Indbnesia, d i u t u t5ng them it

Ddng A co n q tlr nh2n cao ngay c i trlrbc khi hcm (3% GDP) v2 phkn 1an duac tai tru bbi cac

G h chu: Dir lieu Dbng A duuc tinh trung binh cho Inddnksia,

Han ~ u d c , Malaisia Dir lieu Mg Latinh duuc tinh trung binh

cho kchentina, Brain, CBldmbia, MBhicd va Pdru

~ g u d n : S6 lieu Ngan hang ~ h 6 gitri

Lan va (sau n5m 1994) Han Qu8c cb t i 1e t5ng

nhanh nhht4

Them vao d6 bhn nu6c nay d2 nhQn duac met

lu.ang dhu t u gian tibp va dhu t u trqc ti&p ciia

nuac ngoai kh6ng la Lu6ng v6n vao gian ti&p

hang n5m chibm trung binh han 1% GDP, nhi&u

han 50% so vdi cac nu6c My Latinh Mijt luang

dang k& cac khoHn dhu t u t m c ti&p c6a nubc

ngoai duac d6 vao Malaisia, IndbnGsia va Thai

Lan (tren mirc dij trung binh ciia cac nuac dang

phat tri6n 16x1) Luang v8n chHy vao nay la c2u

tra lbi cho chc thanh tqu kinh t& dat duac va s q

mb rijng cac tai khoHn vhn Nhu v$y la, cac nuac

nay dB chi&m va duuc 1ui tir khoHng 114 luqng

bling n6 cac dong van tu nhGn toan cku trong

nhi3ng n5m 1990

Trong nh3ng n5m dku cfia thap k i 1990 cac

dong v8n chHy vao d9 tai tru cho s q t5ng trubng

dot ngijt trong dhu t u niji dja va dq tri3 ngoai te

(xem hinh 2.2) L u h g v8n rbng chiy vao 1an han

tai c8c nu6c Han Quhc, Malaisia, Thai Lan dB thi

tra cho phhn 16n cac khoHn dku t u tang them;

ph$n con lai duac tai tru bbi cac khoin ti&t kiem

Trong khoing thbi gian tir n5m 1994 tai n5m

t6n hcm n 3 a va d2 cb cac dhu hi& cho thhy r i n g cac nha dhu t u dang lo l i n g v& khH ngng duy tri tgng trubng kinh t i Cac nq6c nay tihp tuc gia t5ng viec sii dung ngubn vhn chiy vao d6 thi tru cho cac khoHn dku t u - t i 1e dhu t u so v6i GDP

duac gi3 nguyen mijt cach c5n ban (trir Malaisia), trong khi db tai khoan vBng lai t5ng lEn mijt luung bkng khoHng 1% c6a GDP Hcm th& nQa, nu

n g i n han va luung vBn chay r a khbng giii thich duac tang l&n m6t cach nhanh ch6ng6 ~ u h i cling,

mire dij t5ng trubng d q trfi ngoai te g i i m dkn (xem hinh 2.2).T9 1$ d q tri3 nhb hcm so v6i n a nghn han va tikn g3i niji dja cfing cb ngh-ia la lap dem ch6ng lai s y chuy&n dich trong xu huang cho vay nghn han va giri ti& niji dia th8ng qua tai khoHn vhn mi3 trb nen mbng hcm Ben canh di&m y&u nay la khH n5ng d i o nguac chi& c6a dong dku t u gian tikp v9 cac vhn d& c6 th6 phat sinh trong qua trinh dHo nu dhi han, g2y ra m i t long tin (Cac nghia vu trH nu dhi han chi&m khoAng 8,2% GDP tai Indbnesia va 7,7% tai Malaisia) KhH n5ng tranh gay m i t long tin, di&u ma c6 th6 dAo nguac chiku dong vhn va g2y ra kh6ng hoang phu thuijc vao viec s 3 dung cac nguBn vBn chiy vao mijt cach cb hi@ q u i (d& cac tai sHn thu duac d6 d& trH nu) va duy tri duac cac chinh sach kinh t& vi m6 dting d i n (chinh sach ti& te va chinh sach tjr gia phhi th8ng nhht vai nhau ngay

c i khi di&u kien trong va ngohi nuac thay d6i) Tuy nhien, trong thap kjr 1990, dgc biet la sau

n s m 1993, cac nu6c bi khfing hoHng ngay cBng

t h i t bai l6n hcm trong viec duy tri chc di&u kien tren, do d6 lam tgng mirc dij r6i ro ciia met s q thay d6i dot ngijt trong ngubn tai tra

Tai Dbng A dhu t u dB trb n&n thi&u hieu q u i ttr nhi3ng n5nl 1990 Tr&n chp dij vi mb cac k h o i n

Qu6n Ijr hai nhep tai chinh 23

Hiji nhqp tsi chinh, chinh sach t5i chinh v5 cu@ k h h g

Sau nirn 1990 Thai Lan d2 co t$ Ie tang truhng cao nhit

trong cac nubc bj khhng hoing nhung v5n co mot t$ Ie

t h i m hut can c2n v2ng lai Iun nhit 7% GDP trong nam

dac biet la ng ngsn han, tang mot cach nhanh chong f)Au

t u tang, nhung t6c do tang truhng tr6n thuc t i g i i m so vdi

cudi nh&g nam 1980

Tai khosn vdn c6a Thai Lan d5 d@c md rang tuung d6i

ngay t u giaa n h h g nirn 1980 TU do hoa cac giao djch

tren tai khosn v5ng lai d2 k i t thuc vao n i m 1990 va cho

tbi n i m 1996 ph& ldn cac han c h i vk tai khoin van cDng

duuc d5 b6 (Alba, Hernandez va Klingebiel 1999) T$ gia

hdi doai duuc cd dinh lam g i i m bot cac r6i ro ma ngudi vay

ngoai te phsi chju Mgc du t$ gia thuc t& cGng chi tang

k h o h g 10% trong n h h g nam 1990 (theo Quy tiin te qu6c

ti), d5 xu& hien mot s u xi3 djch Iun giila gia cOa cac hang

hoa mgu djch va cac hang hoa phi mau djch (Warr 1998)

C2u h6i duuc d$t ra la lieu mot t$ gia mkm d6o hun, cho

phep mot mirc tang danh nghia, cb th6 c$n trh duuc mot

ph& ngubn v6n chiy vao va lam cho viec khdc phuc hau

q u i trd nen da tan kem hun hay kh6ng

L5i suit cba he th6ng ng2n hang nai dja va su ph2n

ph6i ngubn v6n theo chi dao duuc t u do hoa vao dAu

nhiing nam 1990 M$c du khbng co mot hinh thirc bso

hikm t i i n ghi chinh thuc nao, trong cuoc khhng hoing

nirn 1983 thiet hai cOa ngubi ghi tiin la tuung ddi han c h i ,

ngay c i trong cac t i chirc tai chinh phi ng2n hang

(Johnson 1991)

Vao nam 1993 tinh m6' cba tai khoin v6n dugc tang

Ien mot cach dang kk va no cDng duuc thay d6i v& mat

hinh thirc vbi su m& caa cha Bangkok International

Banking Facility D i y la mot c6 gdng nhim tao ra mot

trung t2m tai chinh qudc 16 va thu hut vdn dd duy tri su

tang truhng clja nkn kinh t i Cac diku le cOa trung t2m nay

khuy6n khich cac khoin tai tru ngsn han t u nudc ngoai

cho cac cbng ty trong nudc Cac n g i n hang tham gia duuc

dja chuydn mot phin hoat dong ra nuuc ngoii v i d i i u do

co thk d5 lam tang them cac khoin nu ngoai te d6i vdi

nhiing ngudi gai tikn (Kawai va lwatsubo 1998)

Mirc tang truhng cao cba Thai Lan trong n h h g n5m

1990 mot phsn nao do d5 p h i n anh cuoc birng n6 trong

hosng tqi Thai Lan

x2y d w g , vdi mot phAn ldn ngubn tai tru d6n t u nuuc ngoai thbng qua cac cbng ty tai chinh y6u kem va duuc t h i I6ng Bdi vi cac cbng ty nay khbng duuc nhan tiin g h nen chung phsi dua cac c h h g khoan hay thay d6i lam ngu6n tai trU

anh nikm hy vong r2ng cac cbng ty lbn n h j t sE duuc phep thanh Igp ng5n hang He th6ng n g i n hang chng duuc dihu

dung va cbng nhan thu nhap) va co cac tai s i n y6u kem (vdi khosng 7% tai s i n khbng sinh Ibi truuc khi k h h g hohg), d6ng thdi chiu i n h huhng truc t i i p hay gian tiip cba cac mon cho vay b i t dong s i n

Chinh sach tai khoa, duung nhu thay cho viec tim cach

c i n ddi lai cac tac dong cOa lubng v6n c h i y vao d5 lam tang them cac tac dong nay Th$ng du n g i n sach gism t u

c i s6 tikn thu duuc trong qua tilnh t u nh2n hoa) Cac c6 gsng cba Ng5n hang trung uung Thai Lan d6 kikm ch6 t6c

do tang truhng thbng qua muc I5i s u i t cao d5 chi h i p d8n them cac ngubn v6n chiy vao, duui mot ch& do tai khosn vdn rang m& va t$ gia cd djnh

Khi mirc do tang trudng kinh 16 b i t d i u cham lai vao nam 1996, Chinh phb Thai Lan d5 cung cAp nhang s u h6 tru to lun cho cac cbng ty tai chinh (va cac nha dAu t u tren thj trudng chirng khoan) thay cho viec bst nhang nguui nay phii tu gisi quy&t lay cac v i n de cGa hg (nhu la An Do d2 lam nam 1998) Trong khoing t u thang Mubi hai 1996 tdi thang Sau 1997, cac khosn cho vay c6a N g i n hang trung uung Thai Lan d6i vui cac t8 chirc tai chinh phi ng2n

lugng tiin du trB khbng b/ gi2m slit Ciing khbng co gi dang ngac nhien rang nh&g nguui v3n dang con giad6ng

rsng cac chinh sach tr6n sS! lam n6 tung he thang ti/ gia c6 djnh va vi vay ho tim cach ban ding bat di Chinh phb d2 buac phsi t h i nai d6ng bat vao thang B i y 1997, khi ma

du trB ngoai te cOa no (ting thuc t i cOa cac hup dbng mua ban trUbc) gAn nhu can kiet (Lane va nhBng tac gis khac

DBng A: Phuc hbi vA phat tri6n

~uo"ng v6n rong di vao d i n d6n sq gia ting manh mi! trong d i u tlr trong nlrac va dq trCi qu6c ti$

% GDP

Vay ngin han

Vay dai han

(Trung binh h i n g n i m ) (Trung binh h i n g n i m )

Sir dung

1990-1 Q93 1994-1 996 (Trung binh h i n g n i m ) (Trung binh h i n g n i m )

d i u t u tang them kh6ng d s n d i n s q t5ng trubng

t u m g xirng Tai Thai Lan va H a n Qu6c mirc do

t a n g trubng tr&n thqc tk d5 giAm di Tr&n chp do

vi m6, t i I$ sinh Ibi t h i p va c6 xu huang giAm

(Claessens, Djankov va Lang 1998) Cung vai n a

n i n vB lgi s u i t tang, lai nhuan t h u duac giAm

(Alba va cac tac giA khac 1999) Hi$u quA kinh

doanh vB khA nang sinh lbi giAm mot p h i n la do

s q chuy6n djch tin dung sang llnh vqc kinh doanh

b i t dong sAn (Goldstein 1998) S q giAm s u t clia

thi trubng chirng khoan va c6a gia b i t dong sAn

dB b i t d i u vao 1996 (Berg 1999) Tai H a n

Qu6c lcyi nhu$n d2 t h i p vsn tikp tpc giAm mot

p h i n 18 do cac c6 s6c b&n ngoai vB trong nam

1996 - d i u n a m 1997 s a u t a p doan 1an (chaebol)

d5 bi pha sAn Tr&n toan qu6c cac t6 chirc t8i

chinh yku kem, n a n i n Ian va duqc di&u tikt mot

cach 16ng 160 (dac bi$t la cac t6 chirc phi ng2n

h a n g va cac ng2n h a n g hAi ngoai) va cac khach

h a n g ciia chung t r b n&n d$ bi t6n t h u m g truac s q

suy giAm cGa thl trubng chirng khoan va gia b i t

Can can v i n g lai

Ghi c M : Dii lieu duac tinh trung binh cho Ind6n6sia, Han QUBC, Malaisia va Thai Lan

~ g u d n : Ngin hang Th6 giai, SB1i6u dU W tai chinh phat trie"n toan ciu; IMF, ~ho'ng k.4 tai chinh quo'c 1.4:

d i n cac khoAn d i u t u thiku hi$u q u i ? Mot 19 do la chung duac chAy qua cac t6 chirc t a i chinh yku kem vbi khA nang danh gia hkt sirc ngheo n a n , van t h i p va h$ thang diku tikt lu6m soat lbng 160 -

d8c bi$t la cac ng2n hhng qu6c doanh tai IndGn&sia, cac t6 chirc t8i chinh phi ng2n hang tai H a n Quac

va Thai Lan ( c h u m g 4; Alba vh cac tac g i i khac 1999; Claessens va Glaessner 1997; Alba, Claessens va Djankov 1998; Claessens, Djankov

va Lang 1998; Gray 1999) Tuy nhi&n, d6 kh6ng phAi la c2u trA lbi d i y dli Mot p h i n 16n cac m6n vay na nuac ngoai clia Ind6ngsia kh6ng di qua h$ th6ng tai chinh noi dia m a di t h i n g tir chc ng2n hang qu6c tk tai cac c6ng ty phi t a i chinh

M8i mot ngubi vay n a hAi ngoai c6 mot ngubi cho vay hAi ngoai Mot c2u h6i h i t sirc tq nhi&n duac dat r a la tai sao cac k h o i n cho vay ca nh2n lai duac t a p trung d&n mirc n h u v$y cho c8c t6 chirc tai chinh vB chc c6ng ty d5 c6 ti& 18 y&u

kem? Mct trong n h ~ n g Ibi giAi thich c6 th6 la chc

t h a n h t q u kinh tk rqc rB cfia cac nubc trong khu vqc, cha ngubi di vay k i t h a p v6i vi$c t i m lrikm cac khA nang sinh lbi cao h a n so v6i b cac

QuAn 19 hGi nhap thi chinh

Su mB rijng t i i khodn vin, c i c chinh sPch trong nhim g n i m 1990 va cuijc khdng hodng tai Ind8nesia

~ k n kinh t& IndBnisia co v6 nhu la r i t manh vao d i u nsm, 1997

Nhung no la nkn kinh tk bj tan pha nsng n i nhit khi cac diem y&u

trong he th6ng tai chinh va d i i u hanh tuang tac vdi cac sai lam

chinh sach va muc n u nudc ngoai 16n IndBnisia d i rnb rang tai

khoin v8n c i a minh r i t I i u t y d c cuac khirng hoing, yao n5m

1970, n h i m muc dich g i i m thiiu tham nhirng t,rong he thdng k i i m

soat v6n clja no Hg thang t$ gia duuc thay d6i vao nam 1994, t u

he th6ng t? gia c6 dinh sang he thdng t i g i i duac giS trong mot

d i i quanh t? gia c6 djnh Tuy,nhiin, do rang c i a d i i nay tuang

d6i nh6 Mac du tai khoin v8n d2 duuc m6, trong nhCmg nam

1990 l2i s u i t tikn g$ dBla cao hun I5i suit tuung ung tai Singapo

va I i i tiin b i n dja la 1% N ~ L I I i i suit nay dugc di&u

chinh lai d i p h i n anh su syt gia, !hi no cao han r i t nhi&u so vai

121 s u i t h i i ngoai (Ngin hang The giui 1995b), lam nguui ta l i i n

t u h g dkn mat khosn I i i t r i t h i m tuang d,6i Idn cho cac riri ro Tuy

nhien, cac c6ng ty Ind6?esia vay truc tiip tu cac n g i n ha?g h i i

ngoai v6i mot s6 lugng r i t Iun Nhu vgy co nghia la mat p h i n ldn

qua trinh hai nhgp tai chinh va tai tru cho cac cbng ty b i n dia tai

Ind6nesia kh6ng th,6ng, qua cac n g i n hang b i n dja, ma th6ng qua

cac n g i n hang q~16c t i Cac cBng ty d i kh6ng ap dung met bign

phap phong ngua nao c i va phuang phap mao hikm nay d i

mang lai cho ho mat k h o h Idi n;uan ldn trong mat thui gian, tuy

nhikn, no cirng g6p p h i n dang k i vao c6c thiet hai to Idn ma cuac

k h h g hoing dem lai

Cac n g i n hang thang tri khu vuc tai chinh nai dia tai Indbnisia

Tjl le tikn the? nghia rang trin GDP ting nhanh hun mot cach

khBng dang k6 so vdi GDP trong n h a g n8m 1990 Dieu do chirng

t6 tin dung nai dja kh6ng mb rong mat cach thai qua Tuy nhi&n, thi

trutrng van tu n h i n v i n cbn nhb be (Ngin hang ~ h k gidi 1995a) va

kh8ng tan tai thj trudng nq cira chinh p h i bbi vi mat dao luat ban

hanh vao nirn 1967 d i c i m chinh ph6 di vay trong qudc ~ r i n IZi

suit duuc dB b6 vao n5m 1984.,Vao n i m 1988, d i ting c ~ d n g

canh tranh cac ngin hang qudc t i va cac ngin hang tu nhin mdi

d u ~ c phep nhu tudo gia nhgp th/ truung, G6ng thbi cacti& ch!

v& v6n va d g trii cung duuc g i i m tdi rnuc tBi thiiu (Hanna 1994) D i

kikm chk su m3 rang tin dung x i y ra sau d6, chinh sach tikn te duuc

that chst Tuy n h ~ i n , d i i u do chi kich thich ludng vBn chiy vao

th6ng qua tai khoin van mb rong va no d2 tao ra mat s u thim hut

n g i n sach Go S u thim hut i o nay, duuc giii quykt mat cach can

b?n vao n2m 1993 (Ng$n hang T h i giui 1994)

Viec dieu tikt va k i i m soat cac n g i n hang duuc thst chat mot

I& niia vao d i u nhilng n i m 1990, nhungsu tri tre trong viec x;

Ijl cac n g i n hang vi pham d i cho phep nhiiu n g i n hang yeu k$m

tan tai Tai s i n khdng sinh !bi chi& trung binh khoing 9% tBng

tai s i n Cac n g i n han,g quBc doanh thu h$ kho!ng 4 0 F Iuur,~g

tikn g?i, n h m g chi chiim khoing duui 3% tBng sd vdn k i c i vdn

d u tr2 dang 6 dudi muc cho phep Them vao do 27% cac n g i n

hang vugt qua han muc tin duqg (Ngin hang ~ h k gidi 1995b)

KhBng tan tai mot cachk b i o h i i m tikn gin' chinh tbirc nao Trong

cuac kh6ng hoing n g i n hang tu n h i n Iun,d&~ tien trong nh2ng

nSm 1990 nhiing ngubi giri t ~ e n ldn d5 bj rnit rnQt khoin lui nhuan

d i n g k6, tuy nhikn trong cuQc khing hoing thu hai nhiing nguui

g13 tikn d2 kh6ng p h i i chju thiet hai bbi vi chinh p h i d i dung ra

nhan l A y trach nhiem R i t nhieu n g i n hang nudc ngoai d i duUc

chp giiy phep, tuy nhicn cac n g i n hang nay thuung cho vay h i i

ngoai, c6 le b$ ssythiiu hoan thien trong cac quy dinh vk thu nu

va v8n can thiit di: cho vay noi d/a

DBng A: Phuc hbi va phat tri&n

Chinh sa,ch tai khoa duuc that chst vao nhirng nam 1990, ban dau la d i bu d i p vao gia dhu cao, sau do vdi vigc g i i m t h i m hut n g i ? sach 2,6% c i a GDP hang nsm trong nhiing n8m 1992-

1996 d6 c i n d6i lai tinh trang qua n6ng clja nkn kinh tk Cac khoin nu cBng cong b i n ngoai d i duuc t r i truuc bang t i i n thu dUUc tir tU hiru hoa va thgng d u ng%n sach nam 1925;Tuy nhiin, chinh sach t i i n te duuc coi la phuang tien c u b2n d6 Bn dinh kinh ti,,d!c biet la trong cac n i m 1995-1996, va y&u c i u vk vbn d u tra thip d i d ~ l u c fling l i n vao thang Hai 1996 va thang T u 1997 Vigc thit chat chinh sach tikn t@ li n nay, cang nhu l i n trudc, d$

bj lubng vdn c h i y vao duui tai khoin v6n rang mb va tjl g i i c8 din! lam gibm tac dung, va khdng g i y duac m i y tac dung len 1%

s u i t hoac kh8i Iuung tin dung (Ngin hang Thk gidi 1 9 9 6 ~ ) Ddng thbi, nhu d i noi? tren, cac cBng ty cdng ti& hanh vay h i i ngoai mat cach truc tikp

Vao d$u n8m 1997 Inuon&ia d5 dat duuc rnuc do t h i m hut can c i ? v2ng lai t h i p nhat trong cac nudc bj khing hoing,, mat

b ~ d c tjen nh6 trong d i u tu va mot su ting trubng Idn trong d i u tu trqc tiip nudc ngoai Tuy n h ~ i n , nu nuuc ngoai Iun, d$c b ~ e t nQ ngan han tang vui tai khoin v6n mb rang d5 lam cho n i n kinh t,C trb n i n dk bi t6n thuung va khbng dang t!n cay Them vao d6, d i t nuac nay con p h i i chju dung nhiku diem y i u Iiu,dai trong he th6ng tai chinh va dig(! hanh ( N g i n hang The gidi 1993, 1995b,1996c, 1 9 9 7 ~ ) Lu6ng v6n c h i y ra tang I&n trong nhiing

n i m 1994-1996 C i c d i i u k i i n kinh tk vim6 ngay mbt x i u di cong vdi k h i n i n g mat chinh phir mai sE ra dbi sau cuec ~ $ L I cfi d5 l a y ting them kh8ng khi lo l i n g vao n i m 1997 ~ bb ~ t n duuc thb n6i ~ lai cbng lam tang cac m8i lo nay rnbt cach illlanh chong Inddnesia dap lai su t h i n6i dbng bat b i n g cach m6 rang bi6n

de t$ gia vao thang B i y va tuy&n b6 t h i nBi !$ gia vao thang Tam,

va h i u nhu kh6ng dirng d u trii ngoai te d i bso ve dbng nOi te trong khoing thbi gian do Lai s u i t duuc t i n g En, tuy nhiin lai duuc nhanh ch6ng ha xubng trudc cac suc ep chinh trj (Ohno, Shirono va Sisli 1999) Tdi cu6i thang Chin tin dung n g i n hang

d i tang 11% so vai cu6i thang Sau D& giirp b i o ve tjl gia viec d6i ngoai te d i duqc han ch& vao cu8i thang Tam ~ u 6 i thang Mubi cuac khljng hoing d2 lam cho t i gia tai IndBnisia xuang thip, tuy

r i n g kh6ng thap hun nhi&u so vdi tai Thai Lan va Malaisia Vao thang Muai mot Ind6nesia dugc nhgn mOt,goi tru giirp da phuong Mot chuang tilnh kinh 16 duuc dst ra d& tu do hoa va dong cira 16 ng5n hang yku kern, bkn canh viec c i i thien cac diku kign kinh t6 vi md Mot su hoing loan xu& h ~ e n tai cac n g i n hang noi t r i n va sau do d ? ~ Ian reng ra ca! n g i n hang khac mgc d$u d i co c5c th8ng bao vk viec b!o hi&m tien ghi cho nhiing ngubi g$ ti& nhb va sau d6 la cho t i t c i moi ngu6i N g i n hang trung uung d i cu,ng cAp cac khoin tin dung Iun d& hb tru he thd,ng

n g i n hang va d i tr i Iui cho cac suc Bp giii IZi s u i t 6 muc thip Tdi cu6i thang Muui hai tin dung chp phat cho ~ a c n g i n hang dz tang I i n han ba lhn - su t i n g vot nay d i co t h i lam tang g i p d!i luang tikn ca s6 n&u d u trii ngoai te kh6ng g i i m xu8ng Cac mBi

lo ngai vk suc kho6 c i a Suharto va cac thdng bao vk tai k h o i 1998-1999 vdi r i t it d i i m gi6ng vui cac muc t i i u do Quv ti&n te

qu6c t& dk ra tiip tuc lam cho lubng !6n ra di Tdi cu6i thang Muui hai 1997 d6ng rupi bj g i i m gia xu6ng con mot nira so vdi cuBi nsm 1996 va c i c m6i lo ngai vk tinh hinh chinh trj d5 Iran ldn vao

c i c v i n dk kinh 16

Tq do hoa tai khoen van, hoi nh$p tai chinh va cuijc khirng hoeng tqi Han ~ u 6 c

Tai khoin vdn bdt dhu duuc tu do hoa met cach nghiem chinh

vao ddu nhang nam 1990 tai Han Q U ~ C Tuy nhien, co ba Iy do

lam cho cac c6 gdng nay trb thanh cac dong luc khuykn khich

vay nu ngdn han c h i yku thBng qua su mBi giui c i a khu vuc tai

chinh Thi, nhht, vay nu ngdn han duUc tu do hoa d6i vdi c i cac

cBng ty va n g i n hang, trong khi do vay dai han bao gbm c i tin

dung t u ngudi ban hang va thj trudng trai phiku nudc ngoai van

bj han chk Thir hai la luting v5n vay nu duuc khuykn khich hun

lubng c6 phiku c h i y vao (ban c6 phiku cho ngudi nudc ngoai -

ND.) M$c dli luting c i nuuc ngoai c h i y vao thj trudng

chung khoan d5 duUc tu do hoa vao thang GiZ'ng 1992, chling

van nam dudi cac su ki&m chk bao gbm c i tran giui han 10% ddi

vdi cac c6 n2m trong tay tu b i n nuuc ngoai (duuc ning Ien

12% trong thang M~rtii hai 1994 va 15% trong thang Sau 1995)

Thu ba 18 cac khoin vay nti c i a cac t6 chirc tai chinh d i duuc tu

do hoa, tuy nhiin, cac khoin vay nu c i a cac cBng ty v i n doi h6i

su chhp thugn c i a chinh p h i va bi han chk

Han Qu6c c i n g bdt ddu lai qua trinh tu do hoa tai chinh nQi

dja vao dhu nhDng narn 1990 Trong narn 1991 met kk hoach

ban butic duuc dat ra dk g i i i phbng tj, g i i C i c t6 chuc tai chinh

duuc tu do hun trong vigc q u i n I$ tai s i n , ngu& van, bao gbrn

viec t u do hoa cho vay b i n g dbng ngoai te vao n i m 1993

Trong c i c nam 1994-1996 nhiku t i chuc tai chinh duuc phkp

cho vay bang ngoai te thbng qua viec bikn 24 cdng ty tai chinh

thanh c i c cbng ty n g i n hang ban budn (dk co thk hoat dong

tren thj trudng mua ban ngoai te) va mt, them 28 chi nhanh

n g i n hang h i i ngoai

T h i m vao do, cac chinh sach kinh tk vT md dling dk d6i ph6

vdi dong van c h i y vao ciing d i phan nao khuykn khich vay n u

b6n ngotii ngdn han 06 g i i m b6l sac kp lam phat, chinh ph6 da

han chk k h i nang sinh sbi c i a mot bB phgn dang kk dong vdn

c h i y vao va d5 cho phep tj, gia tang I&n chut it Lai suit nQi dja

van con chinh lgnh dang kk so vdi 1% suit nuuc ngoai, tao ra

met l u ~ n g chu Idn d6i vdi cac khoin vdn n u ~ c ngoai, 6 W cac

Iy do neu trin, nu b i n ngoai tang I i n rnanh me, dac biet la nu

n g i n han (do d i duuc tu do hoa nhi&u hun)

Cac t$ chdc tai chinh c i a HBn ~ u 6 c khBna duuc chuin bi - .

met cich dhy d i d6 q u i n I9 dong v6n ldn chiy vao nay Chinh

s i c h phit trikn trong qua khir, mac dir co r i t nhiku thsnh cdng,

d5 dk lai mot di s i n la su th~ku kinh nghiem trong viec phSn iich

tin dung, q u i n Iy r i i ro va q u i n Iy n u qua han va cuai cling d i

tao n6n mat he th6ng tai chinh thu dong Do do,cac td c h k t i i

chinh trb n i n d6 bi t i n thuung khi p h i i d6i mat vdi su khdng

tuung xirng trong tibn te va kjl han Cac mon vay dugc chuykn

cho khu vuc chk tao va s i n xuAt hang xuht khiu Tuy nhien, rnuc

lai nhugn c i a cac cBng ty thhp va tikp tuc ha xu6ng trong n h h g

nZm 1990, trong khi do cac khoin dhu t u va vay n u c i a chung

thi khbng nhuvgy Dong tai chinh ben ngoai d5 lam nhe bot cac irc chk v& n g i n sach c i a cac cbng ty nhung d5 lam t i n g t i le don bay c i a chirng Nhu v$y, cach tikp cgn qua trinh hQi nhgp tai chinh nay co v6 nhu d5 lam cac dikm yku v6 c i u trirc tikm tang them n$ng n&

Cho tdi narn 1995 cac kkt qu6 kinh tk tat dep c i a Han 0udc

d i chegiiu cac di6rn yku nay Khi nbn kinh tk b i t d i u phat trikn

chgrn lai vao nam 1996 thi su m6ng manh ti& tang c i a n&n

kinh tk d i mb dubng cho su khan cljng c i a cac cdng ty Lui nhugn sau thuk c i a cac cbng ty g i i m tir 4% c i a GDP trong cac

narn 1989-1995 xu6ng dudi 2% nam 1996 Hun thk nSa, vay nu

thuc tk c i a cac cbng ty tang mat cach dang kk - tu4 O /o GDPnam

1989-1995 len18% nam 1996 C i c dhu hieu dau tien c i a su

khan cung xuht hign vao cu6i n i m 1996 dau nam i997 Vao thang Giing 1997, Hanbo, tap doan lun thu 14, tuyen b6 pha s i n

vdi mat khoin nu duuc dank gia vao khoang 6 t i USD Sau do

la su pha s i n hang loat c i a cac cdng ty

Tdi giOa narn 1997 met diku d5 tr6 nCn rB rang la cac kho khan c i a cac cbng ty d5 g i y ra cac tac dong x i u d6i vdi khu vuc tai chinh SU g i i m gia c i a dbng bat vao thang B i y d5 lam tang cac m6i lo ngai cca cac nha ddu tuva cac kho khan chbng c h i t trong khu vuc tai chinh ciing lam t i n g them bau khBng khi c i n g thing Quykt djnh c h t$p doan Kia tr6n b d vuc pha s i n vao thing Mudi v i susup dB c i a th/ trudng c h h g khoan ~ 6 n g CBng

co vd nhu d3 tao ra ap luc Idn hun nila ddi vui dong won Cac

n g i n hang nudc ngoai tirchbi d i o nu - tikp t ! ~ c lam tsng ih&m ap luc ddi vdi t i gia

Trong su6t qu%ng thdi gian do, cac nha dau tg nuuc ngoai phii d6i ddu vdi mat tinh trarig khbng r6 rang dugc tao ra b6'1 su thi&u v i n g cac thdng tin kjp thbi va dang tin c$y vk cac khoin tin dung khbng sinh ldi, d u trd ngoai te va nu nuuc ngoai P h i n ling

d i u tien c i a chinh ph6 vao thang Tam 1997 la nhgn b i o I2nh tikn g h va cac khoin vay nudc ngoai c i a cac t6 chuc tai chinh Tuy nhien, budc di nay co th6 d5 dat ra cac c i u hbi v6 k h i nang

c i a Ngin hang trung uung Han Q U ~ C (Bank cf Korea) nhsn trach nhiem 18 nguai cho vay cc6i cling v2 do d i thit bjti trong viec t r i n an cac nha dhu tu Cac c6 gsng dk duy til ij, gia h6i

doai d5 g i y nkn khoin thiet hai 10 tj, USD trong ngubn d u tr?

trong khoing tir cu6i thang Tam tdi cu6i thhng Muiri m3t Cac c6

gdng dk gig t i gia d2 bi b6 rui d o ngay 17 thing Muui mot Met

vai ngay sau, Han Qu6c y i u cau tru giup k h i n cap tu cQng dang qu6c tk d6 tranh b/ pha s i n bbi nu nudc ngoii

Qurin 14 h6i nh$p tai chinh 27