Di tích đồi a1 trong phát triển du lịch thành phố điện biên phủ, tỉnh điện biên (bản tóm tắt)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HOÀNG VĂN ĐỊNH DI TÍCH ĐỒI A1 TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ, TỈNH ĐIỆN BIÊN Chuyên ngành: Việt Nam học

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HOÀNG VĂN ĐỊNH

DI TÍCH ĐỒI A1 TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ,

TỈNH ĐIỆN BIÊN Chuyên ngành: Việt Nam học

Mã số: 60 22 01 13 TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ VIỆT NAM HỌC

HÀ NỘI, 2017

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI, VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ VĂN TẤN

Phản biện 1: :

Phản biện 2: :

Luận văn sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội giờ ngày tháng năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Kế hoạch số 16-KH/Th.U của thành ủy Điện Biên Phủ ngày 12 tháng 10 năm 2016 triển khai thực hiện nghị quyết 03-NQ/TU ngày 23 tháng 5 năm

2016 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Điện Biên về phát triển du lịch của tỉnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đặt ra mục tiêu: thành phố Điện Biên Phủ phát triển du lịch sớm trở thành ngành kinh tế mũi nhọn vào năm 2020, đón

565 nghìn lượt khách, tổng doanh thu từ dịch vụ du lịch đạt trên 1.240 tỷ đồng

Quy hoạch định hướng phát triển Khu du lịch quốc gia Điện Biên Phủ - Pá Khoang trở thành điểm du lịch hấp dẫn và có khả năng cạnh tranh cao, trên cơ

sở đặc biệt nhấn mạnh việc khai thác các giá trị lịch sử hào hùng của Di tích lịch

sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ để tạo nên sự khác biệt

Tuy nhiên, hiện tại du lịch và loại hình du lịch lịch sử thành phố Điện Biên Phủ đang bất cập và tồn tại nhiều hạn chế, chưa phát huy hết được tiềm năng thế mạnh nên chưa thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Thành phố Các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào cả Quần thể di tích, phạm vi nghiên cứu rộng, biện pháp còn chung chung

Di tích Đồi A1 là một trong những di tích tiêu biểu của Quần thể di tích Chiến trường Điện Biên Phủ, một điểm du lịch không thể bỏ qua khi đến với

thành phố Điện Biên Phủ Tuy nhiên, việc khai thác, bảo tồn và phát huy các giá trị di tích còn chưa hiệu quả, thiếu đồng bộ

Từ những lí do trên, tác giả mạnh dạn chọn đề tài: “Di tích Đồi A1 trong phát triển du lịch thành phố Điện Biên Phủ” để làm luận văn thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Cho đến nay có khá nhiều đề tài, luận văn, tài liệu nghiên cứu về vấn

đề bảo tồn và phát huy giá trị Di tích Chiến trường Điện Biên Phủ, tiêu biểu như:

Đề tài “Năm du lịch Điện Biên Phủ 2004” của tác giả Ngô Đức Thọ,

trường Đại học Văn hóa Hà Nội (2004)

Bài viết “Làm sống lại các di tích” của tác giả Đặng Văn Bài, Huyền

Phương Tài liệu chủ trích: Tạp chí Lao động và xã hội (2004)

Bài viết “Mường Thanh – Điện Biên Phủ địa danh lịch sử văn hóa” Tác giả: Đặng Việt Bích Tài liệu chủ trích: Tạp chí văn hóa nghệ thuật (2004)

Đề tài “Bảo tồn và phát huy giá trị của Quần thể di tích lịch sử Chiến thắng Điện Biên Phủ hướng vào hoạt động du lịch” của tác giả Trần Văn Việt, trường Đại học Văn hóa Hà Nội – Khoa Quản lí văn hóa (2006)

Đề tài “Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên” của tác giả Đặng Thanh Nhường, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội (2013)

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu tổng quan di tích lịch sử Đồi A1, đánh giá tổng quan giá trị di tích, thực trạng công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn hiệu quả và khai thác tối đa giá trị, tiềm năng du lịch của

di tích vào phát triển du lịch thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu tổng quan về di tích Đồi A1 thuộc Di tích Chiến trường Điện Biên và các giá trị của nó

Chỉ rõ tầm ảnh hưởng của các giá trị di tích Đồi A1 đến sự phát triển du lịch của thành phố Điện Biên Phủ Đề xuất các giải pháp nhằm bảo tồn hiệu quả, khai thác bền vững và phát huy một cách triệt để các giá trị của di tích Đồi A1 đối với sự phát triển của du lịch Thành phố

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là Di tích Đồi A1 trong phát triển du lịch thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

4.2.1 Phạm vi không gian nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu các thành phần, hiện vật thuộc di tích Đồi A1 Các giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục truyền thống, cảnh quan đặt trong mối tương quan với các di tích thuộc Quần thể di tích chiến trường Điện Biên và sự phát triển của

du lịch thành phố Điện Biên Phủ để nghiên cứu các vấn đề có liên quan

4.2.2 Phạm vi thời gian nghiên cứu

Nghiên cứu lịch sử hình thành của di tích từ thế kỉ XI – XII cho đến 1954 Nghiên cứu công tác trùng tu, bảo tồn và phát huy giá trị di tích từ sau 1954 đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng một số phương pháp sau: Phương pháp nghiên cứu liên ngành Phương pháp khảo sát Phương pháp phân tích tổng hợp

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn là công trình nghiên cứu khoa học nghiên cứu một cách tổng thể, hệ thống, đầy đủ về di tích Đồi A1

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Là nguồn thông tin hữu ích cho các nhà nghiên cứu, độc giả và khách du lịch khi có ý muốn tìm hiểu, tham quan di tích Đồi A1 Đề tài cũng sẽ trở thành nguồn tài liệu tham khảo cho công tác quy hoạch và bảo tồn di tích sau này Đề tài đề xuất một số biện pháp tham khảo trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị của di tích Đồi A1 trong phát triển du lịch thành phố Điện Biên Phủ

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần Mục lục, Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn được cấu tạo thành 3 chương:

Chương 1: Đồi A1 xưa và nay

Chương 2: Chiến lược phát triển du lịch và vai trò của di tích Đồi A1 tại thành phố Điện Biên Phủ

Chương 3: Bảo tồn và phát huy giá trị di tích Đồi A1

đoàn thấy đại đội 267 đã bị thương vong nhiều, nên đã cho bộ phận còn lại của đại đội này rút ra ngoài cứ điểm để củng cố lại làm lực lượng dự bị cho trung đoàn Cuộc tiến công thứ ba bắt đầu vào đêm ngày 01 tháng 04 năm 1954

Kế hoạch sử dụng khối bộc phá nặng gần 1 tấn nhằm giật tung nóc Đồi được thông qua Khối bộc phá nặng gần 1 tấn đã được đặt, dây điểm hỏa đã cài, ta chỉ còn đợi lệnh giật khối bộc phá, đồng thời lấy đó làm hiệu lệnh tấn công đợt thứ

tư Cuộc tiến công thứ tư: 20 giờ 30 phút ngày 06 tháng 05 năm 1954 ta cho điểm hỏa khối bộc phá, cả quả Đồi rung chuyển, ta tổng công kích trên toàn chiến trường Cuộc chiến đấu giữa ta và địch diễn ra vô cùng ác liệt bằng súng, lựu đạn, lưỡi lê và cả tay không Các vị trí then chốt tại Đồi A1 lần lượt bị loại bỏ, đến 4 giờ 30 phút sáng ngày 07 tháng 05 năm 1954 trận chiến Đồi A1 kết thúc

1.1.3.2 Kết quả trận đánh

Đồi A1 bị phía ta chiếm gọn, Eliane bị tiêu diệt hoàn toàn, chiến cục chiến dịch được định hình, ta chỉ còn cách Sở Chỉ huy địch vài trăm mét, thất bại trong việc cố thủ tại Đồi A1 là nguyên nhân chính dẫn tới sự đầu hàng của địch

1.1.3.3 Ý nghĩa trận đánh Đồi A1

Trận đánh Đồi A1 ta đã tiêu diệt một bộ phận lớn sinh lực và khí tài của địch, đây là thất bại lớn đối với thực dân Pháp Đối với cục diện toàn Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ của quân và dân ta, trận đánh Đồi A1 là trận chiến oanh

liệt nhất Thắng lợi này đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của quân đội ta, thể hiện sự gan dạ, sáng tạo trong cách đánh và tinh thần đoàn kết, yêu nước nồng nàn

Thắng lợi của trận đánh Đồi A1 cũng như toàn bộ Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ là bản anh hùng ca bất diệt của thời đại, mốc son chói lọi trong lịch sử hào hùng của dân tộc Là nguồn cổ vũ mạnh mẽ cho phong trào cách mạng giải phóng dân tộc trên toàn thế giới

1.2 Di tích Đồi A1 từ 1954 đến nay

1.2.1 Di tích Đồi A1 từ năm 1954 đến 1962

Sau năm 1954 miền Bắc hoàn toàn giải phóng, miền Nam tiếp tục kháng chiến chống Mỹ cứu nước Trong điều kiện đất nước còn gặp nhiều khó khăn, mặc dù đã được bảo vệ nhưng công tác bảo tồn tôn tạo di tích chưa được

quan tâm đúng mức 1.2.2 Di tích Đồi A1 từ năm 1962 đến 2009

Ngày 28 tháng 04 năm 1962 Khu di tích Chiến trường Điện Biên Phủ được công nhận là di tích cấp quốc gia Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định sự quan tâm của Nhà nước tới di tích Đồi A1 bắt đầu nhận được sự quan tâm, đầu tư kinh phí lớn hơn Hệ thống bia, kí ghi nhận sự kiện được xây dựng

Từ năm 1964 đến 1974, di tích Đồi A1 luôn được củng cố chống xuống cấp ở hệ thống hầm hào Năm 1974, nhân dịp kỷ niệm 30 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, Bộ Quốc phòng phối hợp với Bộ Văn hóa và Thông tin triển khai phục hồi tôn tạo di tích Đồi A1

Năm 1984, Đồi A1 được tu bổ bằng chất liệu nguyên bản, tuy nhiên do điều kiện thời tiết khắc nghiệt nên toàn bộ bị hỏng chỉ sau 3 tháng tu bổ

Năm 1988, Bộ Văn hóa, Thể thao ra quyết định số 41/VH-QĐ quy định khu vực bảo vệ Di tích Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ

Năm 1989, di tích Đồi A1 được tu bổ lại bằng chất liệu bền vững là chất liệu bê tông cốt thép và làm hồ sơ khoa học cho di tích

Năm 1994, các bia ghi nhận sự kiện ở Đồi A1 được làm lại, các hạng mục

bị hư hại được tu sửa

Năm 1996, Quần thể di tích Chiến trường Điện Biên Phủ thuộc quyền quản lý của tỉnh Lai Châu cũ

Năm 1999, nhân dịp kỉ niệm 45 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ,

Dự án đầu tư tu bổ cấp thiết một số hạng mục quan trọng của quần thể di tích (trong đó có di tích Đồi A1) được phê duyệt với tổng số kinh phí 2,3 tỉ đồng

Năm 2001, Bộ Văn hóa - Thông tin ra Quyết định 1706/QĐ-BVHTT ngày

24 tháng 07 năm 2001 về việc quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch

sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh đến 2020 của quốc gia, trong đó ưu tiên đầu tư cho Khu di tích Điện Biên Phủ

1.2.3 Di tích Đồi A1 từ năm 2009 đến nay

Năm 2009, Khu di tích Chiến trường Điện Biên Phủ được vinh dự là 1 trong 10 di tích được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt đợt 1 theo Quyết định số 1272/QĐTTg ngày 12 tháng 08 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ

Năm 2014, di tích Đồi A1 đã được quan tâm tu bổ một số hạng mục Đặc

biệt năm 2013, Tổng Công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội đã đầu tư xây dựng mái che hiện vật ngoài trời bằng kính cường lực cho 13 hiện vật và di tích ngoài trời tại nhiều vị trí, trong đó có chiếc xe tăng 18 tấn tại di tích Đồi A1

Từ năm 2015 đến nay, di tích Đồi A1 liên tục được cải tạo cảnh quan, thảm cỏ, hoa được trồng trên đỉnh Đồi và dọc hệ thống đường dạo Năm 2016,

di tích Đồi A1 đã đưa vào thử nghiệm khu dịch vụ trải nghiệm cho khách tham quan

Tiểu kết Chương 1

Từ một quả đồi không tên, A1 đã trở thành bất tử trong lòng mỗi người con Đất Việt Đồi A1 với những kí ức, giá trị đặc sắc về nhiều mặt đã trở thành di sản quý báu của mảnh đất Điện Biên Phủ anh hùng

Pháp đã biến Đồi A1 trở thành cứ điểm mạnh nhất trong tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ; nhưng với sức mạnh của tinh thần đoàn kết, sự mưu trí và truyền thống yêu nước từ bao đời của nhân dân ta, quân đội Việt Minh đã đập tan cứ điểm hùng mạnh này góp phần làm nên một chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”

Sau đại thắng năm 1954, di tích Đồi A1 trải qua nhiều lần trùng tu tôn tạo

để có được diện mạo như hôm nay Đó là lợi thế, tiềm năng để mảnh đất Điện Biên Phủ phát triển du lịch, kinh tế, xã hội; góp phần làm cho thành phố ngày càng giàu mạnh

CHƯƠNG 2 CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN DU LỊCH VÀ VAI TRÒ CỦA DI TÍCH ĐỒI A1 TẠI

THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ 2.1 Du lịch trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội thành phố Điện Biên Phủ

2.1.1 Tiềm năng, vai trò của du lịch thành phố Điện Biên Phủ

Điện Biên Phủ là thành phố trẻ trực thuộc tỉnh Điện Biên, toàn bộ thành phố nằm trọn trong cánh đồng Mường Thanh Thành phố Điện Biên Phủ được thành lập từ tháng 10 năm 2003 theo Nghị định số 110/2003/NĐ-CP của Chính phủ ngày 26 tháng 9 năm 2003, dựa trên toàn bộ diện tích tự nhiên của

thị xã Điện Biên Phủ 2.1.1.1 Tiềm năng du lịch thành phố Điện Biên Phủ

Thành phố Điện Biên Phủ có hệ thống tài nguyên du lịch độc đáo, đa dạng mà nổi bật trong đó là 2 dạng tài nguyên: du lịch nhân văn và du lịch sinh thái

Thứ nhất: Tài nguyên du lịch nhân văn là loại tài nguyên cơ bản nhất, mạnh nhất của thành phố Điện Biên Phủ Loại tài nguyên này ở Điện Biên Phủ bao gồm:

Tài nguyên du lịch lịch sử là các di tích thuộc Quần thể di tích Chiến thắng Điện Biên Phủ

Tài nguyên du lịch văn hóa với những nét đặc trưng độc đáo của 14 dân tộc anh em cùng chung sống trên địa bàn thành phố

Thứ hai là tài nguyên du lịch sinh thái là nhiều cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp và khí hậu đậm chất Tây Bắc

2.1.1.2 Vai trò của du lịch với kinh tế - xã hội thành phố Điện Biên Phủ

Du lịch đang đóng vai trò là ngành kinh tế chủ đạo, thúc đẩy sự phát triển kinh tế chung của Thành phố

Đối với văn hóa - xã hội, du lịch có vai trò góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc anh em trên địa bàn Thành phố

Du lịch tăng hiểu biết của du khách đối với di tích, di sản

Du lịch giúp nâng cao hiểu biết, ý thức của người dân trong bảo vệ di tích lịch

sử

Du lịch còn giúp cải tạo văn hóa, xã hội Thành phố

Như vậy, du lịch đóng một vai trò rất lớn trong hoạt động kinh tế - xã hội của thành phố Điện Biên Phủ Du lịch vừa là động lực phát triển, vừa là định hướng phát triển kinh tế của Thành phố

2.1.2 Du lịch trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Điện Biên Phủ

Trong những năm qua, nhận được sự quan tâm, đầu tư của Nhà nước, kinh tế Điện Biên có những bước phát triển nhanh Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng thương mại, du lịch, dịch vụ, giảm tỉ trọng nông, lâm nghiệp trong GDP

Định hướng phát triển kinh tế chung đến năm 2020, Thành phố tiếp tục phát huy tiềm năng thế mạnh và tranh thủ sự hỗ trợ của Trung ương, của Tỉnh để phát triển kinh tế, xã hội Nhấn mạnh việc khai thác hợp lý và có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh về du lịch để phát triển kinh tế

Kế hoạch số 16-KH/Th.U ngày 12 tháng 10 năm 2016 của thành ủy Điện Biên Phủ về phát triển du lịch Thành phố đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

đề ra mục tiêu như sau: Phát triển du lịch sớm trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thành phố Tăng cường đầu tư kết cấu hạ tầng du lịch kết hợp với khai thác phát triển du lịch lịch sử, văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng và du lịch cộng đồng

2.2 Vai trò của di tích Đồi A1 trong phát triển du lịch thành phố Điện Biên Phủ

2.2.1 Giá trị của di tích Đồi A1

2.2.1.1 Giá trị lịch sử

2.2.1.2 Giá trị văn hóa

2.2.1.3 Giá trị cảnh quan

2.2.1.4 Giá trị nghiên cứu khoa học

2.2.1.5 Giá trị giáo dục truyền thống

2.2.1.6 Giá trị trong phát triển kinh tế du lịch

2.2.2 Vai trò, vị thế của di tích Đồi A1 trong phát triển du lịch thành phố Điện Biên Phủ

Ngày nay, du lịch đã và đang khẳng định được vị trí của nó trong sự phát triển chung của kinh tế xã hội

Đồi A1 là điểm di tích quan trọng, đặc sắc không thể bỏ qua đối với các tuyến du lịch Nó được minh chứng qua số lượng khách thăm quan trong và ngoài nước

Tại di tích Đồi A1 có 3 khu vực bố trí bày bán các sản phẩm dịch vụ Nhờ các khu dịch vụ này, các sản phẩm thủ công mĩ nghệ, sản vật nổi tiếng của địa phương được du khách biết đến và đến được tới tay người tiêu dùng khắp nơi

mà không mất bất kì thủ tục hay khoản phí vận chuyển nào Cũng từ đó, các sản phẩm này có thể tiếp cận với thị trường trong nước và quốc tế, vừa góp phần thúc đẩy sản xuất địa phương, vừa đóng vai trò như một kênh thông tin quảng cáo, giới thiệu sản phẩm trực tiếp hiệu quả nhất

Tại các điểm di tích hay du lịch nói chung, du khách đến càng nhiều thì lợi ích mang lại cho người dân càng lớn Khi lượng khách đến với A1 tăng đồng nghĩa với việc lợi ích của nó mang lại cho chính người dân cũng tăng theo, đặc biệt trong lĩnh vực kinh doanh Từ đó, nâng cao mức sống của người dân, gián tiếp nâng cao ý thức bảo vệ di tích của họ đối với không chỉ di tích Đồi A1 mà còn với nhiều di tích giá trị khác trên địa bàn

Lượng khách tăng cao liên tục qua các năm đồng nghĩa với việc nguồn thu từ

du lịch tăng, đây là nguồn nộp ngân sách quan trọng Nhà nước từ đó có kinh phí để tái đầu tư trở lại cho công tác trùng tu bảo tồn di tích lịch sử phục vụ phát triển du lịch

Đồi A1 là điểm di tích quan trọng, thời gian luôn đặt ra vấn đề bảo tồn, trùng tu đối với Di tích Mặt khác, du khách đến với di tích Đồi A1 ngày càng tăng thì vai trò của người cán bộ quản lý ngày càng lớn Điều này đòi hỏi phải không ngừng nâng cao trình độ, chất lượng cán bộ quản lý để đáp ứng nhu cầu thực tiễn đặt

ra

Tiểu kết Chương 2

Điện Biên Phủ - Thành phố anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta, tiếp nối sức mạnh và tinh thần của Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm xưa, Thành phố đang vươn mình trong công cuộc phát triển kinh

tế, xã hội

Di tích lịch sử Đồi A1 là biểu tượng của sức mạnh Việt Nam, mang những giá trị

đa dạng, có thể nói là độc nhất vô nhị đã được khẳng định, những giá trị đó đã

và đang được phát huy trong nhiều mặt của đời sống xã hội người dân Điện Biên, quan trọng hơn giá trị đó chính là nền tảng quan trọng nhất trong việc xây dựng định hướng phát triển du lịch của Thành phố

CHƯƠNG 3 BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH ĐỒI A1 3.1 Những hạn chế về bảo tồn và khai thác giá trị di tích Đồi A1

3.1.1 Hạn chế trong công tác bảo tồn

3.1.1.1 Chậm trễ, sai sót trong công tác khoanh vùng, xác lập hồ sơ và bảo

vệ khuôn viên Di tích

Để có thể bảo vệ nguyên vẹn Di tích, công tác khoanh vùng bảo vệ và xác lập hồ

sơ di tích cần được thực hiện sớm, nhưng do nhận thức chưa đúng về giá trị của di tích và những khó khăn chung trong tình cảnh kinh tế đất nước nên mãi đến năm 1983, công việc này mới được tiến hành Không những chậm trễ công tác khoanh vùng bảo vệ di tích còn gặp nhiều sai sót

3.1.1.2 Về nạn xâm lấn khuôn viên của Di tích

Sau giải phóng, Nhà nước chủ trương đưa dân lên Điện Biên san lấp trận địa, xây dựng kinh tế nhưng lại tiến hành ồ ạt không khoanh vùng giới hạn nên di tích

bị xâm lấn Chủ trương bảo tồn được đặt ra nhưng chậm trễ và chưa đúng tầm, quy hoạch không rõ ràng Chân di tích A1 bị xâm lấn để xây dựng các công trình dân sinh, đường xá Hiện nay, việc xâm lấn di tích trồng màu trên trong khuôn viên di tích Đồi A1, ảnh hưởng tới cảnh quan và giá trị Di tích

3.1.1.3 Hạn chế trong hoạt động trùng tu, tôn tạo Di tích và bảo vệ hiện vật

Việc phục hồi di tích thiếu kinh phí, kinh nghiệm, cách làm chưa khoa học, việc trùng tu xảy ra sai phạm Hiện vật, di tích bị xâm hại, xuống cấp

3.1.1.4 Hạn chế trong việc đảm bảo không gian cảnh quan chiến trường

Cây cối mọc quá dày làm che lấp hình ảnh chiến trường, cấu trúc trận địa, gây khó khăn cho du khách khi hình dung về cảnh quan chiến trường năm xưa ngay

cả khi có sự chỉ dẫn của thuyết minh viên Việc trồng hoa có nhiều hạn chế Dãy nhà tạm gần đường Hoàng Văn thái cũng làm che mất không gian Di tích, ảnh hưởng tới khả năng bao quát không gian Di tích của du khách

3.1.1.5 Hạn chế trong phương án cải tạo Nhà Sa bàn, hệ thống bia kí

Nhà Sa bàn được xây dựng từ năm 2003 đã quá lạc hậu và bị đặt sai hướng

so với thực tế thiết kế, gây khó khăn cho công tác thuyết minh của thuyết minh viên

Hệ thống bia kí, biển chỉ dẫn chưa có đầy đủ cả ngôn ngữ tiếng Anh và tiếng Pháp gây khó khăn cho hoạt động tham quan tìm hiểu đối với đối tượng du khách là người nước ngoài

3.1.2 Hạn chế trong hoạt động khai thác

3.1.2.1 Di tích lịch sử không phát huy được tiềm năng giá trị, hầm hào bị quên lãng

Khu vực đường hào có nắp của địch ở đỉnh Đồi với tổng chiều dài 92 m đáng lẽ là khu vực tham quan lý thú, thu hút du khách nhưng không được khai thác Giá trị di tích không những không được phát huy mà ngược lại còn bị xâm hại, xuống cấp Khu vực đường hầm đặt khối bộc phá cũng rơi vào tình trạng tương tự khu vực đường hào phía đông sát vườn nhãn cũng bị lãng quên

3.1.2.2 Lượng khách chưa tương xứng với tiềm năng, giá trị

Di tích Giá trị, tiềm năng du lịch của di tích Đồi A1 cũng như Quần thể di tích Chiến trường Điện Biên Phủ là vô cùng to lớn, song lượng khách vẫn chưa thực

sự tương xứng với tiềm năng

3.1.2.3 Nội dung tham quan chưa tạo được sức hấp dẫn

Sức hấp dẫn của nội dung tham quan là sự cộng hưởng của hai yếu tố: giá trị của di tích và cách xây dựng nội dung, chương trình tham quan kết hợp khả năng của thuyết minh viên Tuy nhiên trình độ của thuyết minh viên tai di tích Đồi A1 lại chưa đồng đều, một số thuyết minh viên thậm chí không được đào tạo đúng chuyên ngành

3.1.2.4 Giá vé đắt đối với một số đối tượng tham quan

Đối với những du khách có điều kiện đi du lịch, hoặc với những đối tượng

người cao tuổi, khuyết tật, cựu chiến binh được miễn giảm thì giá vé 15.000 đồng/người là rẻ Nhưng đối với những du khách là đồng bào dân tộc thiểu số đến từ các vùng khó khăn thì số tiền này thực sự lớn đối với họ

3.1.2.5 Hạn chế về trình độ nghiệp vụ của cán bộ quản lí di tích

Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ di tích không đồng đều, hoạt động kiêm nhiệm gây hạn chế trong việc trùng tu, bảo tồn

3.1.2.6 Hạn chế trong cách thức hoạt động của các khu dịch vụ

Khu vực quầy bán hàng lưu niệm bố trí tạm bợ, thiếu tính thẩm mĩ, sản phẩm chưa thực sự đa dạng, một số mặt hàng bày bán

Khu vực đỗ xe của du khách chưa được quy hoạch Nhà vệ sinh cũ được xây dựng trong khuôn viên Di tích đến nay đã dỡ bỏ, song gạch đá không được dọn dẹp, điều này gây ảnh hưởng xấu tới mĩ quan, mất thiện cảm với du khách

3.2 Giải pháp bảo tồn, khai thác giá trị di tích Đồi A1 trong phát triển du lịch thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên

3.2.1 Mục tiêu, nhiệm vụ chung

3.2.1.1 Về mục tiêu

Bảo tồn đầy đủ, nguyên vẹn di tích, hiện vật, nhằm giữ được giá trị di tích lịch sử Chiến trường Điện Biên, đảm bảo tuân thủ theo các luật lệ, thông tư được Bộ, Ban ngành Nhà nước đã ban hành

Tôn tạo di tích, cảnh quan; quy hoạch, xây dựng các khu dịch vụ, khu chức năng đảm bảo giữ được giá trị nguyên bản nhưng phù hợp với đặc điểm, tình hình mới

Khai thác, phát huy tối đa giá trị di tích lịch sử; phù hợp giữa bảo tồn, khai thác

và phát triển trong giai đoạn hiện nay

3.2.1.2 Về nhiệm vụ

Xác định cơ sở pháp lí, tạo lập các điều kiện cần thiết, linh hoạt, phù hợp với tình hình mới nhằm bảo tồn vĩnh cửu giá trị di tích

Xác định các sai phạm, xâm hại di tích có biện pháp xử lí vi phạm triệt để Có biện pháp bảo tồn đầy đủ, chi tiết, có kế hoạch các địa danh, chứng tích của điểm di tích

Điều chỉnh nội dung, chương trình tham quan phù hợp với luật di sản nhưng phải phát huy được giá trị di tích, hài lòng khách tham quan

Xây dựng, quy hoạch, điều chỉnh các khu dịch vụ, khu chức năng đảm bảo không làm ảnh hưởng tới giá trị di tích, kết hợp được yếu tố hiện đại với giá trị

lịch sử, thẩm mĩ 3.2.2 Khả năng thực tế của địa phương, đơn vị chủ quản

Trải qua hơn 60 năm tồn tại, cùng với thời tiết khắc nghiệt của Điện Biên nhiều thành phần di tích bị mai một, hư hại Trình độ nhận thức của người dân còn hạn chế, dẫn đến việc di tích bị xâm hại, xâm lấn; trình độ của cán bộ quản lí, nhân viên đơn vị chủ quản còn thấp gây khó khăn trong hoạt động bảo tồn, khai thác

và phát huy giá trị di tích

3.2.3 Đề xuất một số giải pháp cho công tác bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị di tích lịch sử Đồi A1

3.2.3.1 Giải pháp trùng tu, tôn tạo Di tích và bảo vệ hiện vật

Công tác trùng tu, tôn tạo và bảo vệ hiện vật là bước đầu tiên, quan trọng nhất nhưng luôn gặp nhiều khó khăn và bất cập nhất; nó ảnh hưởng trực tiếp tới sự tồn tại của di tích, tác động chủ yếu tới công tác phát huy giá trị Vì vậy, đây cũng là công tác cần sự quan tâm lớn của các cấp ban ngành

Giải pháp cụ thể với một số thành phần di tích như sau:

Đối với hàng rào dây thép gai dày đặc chính là yếu tố đặc trưng của các di tích chiến trường, đặc biệt với Điện Biên Phủ cần khôi phục

Đối với hệ thống hầm, lô cốt, hố bộc phá, giao thông hào đã trùng tu nhưng không đúng với nguyên bản cần xin ý kiến và có kế hoạch trùng tu lại cho đúng với nguyên bản

Với hệ thống đường hào có nắp, hào chuyển hố bộc phá của ta vào, hầm và các

lô cốt đã tôn tạo, cần phải mở cửa cho du khách tham quan

Thường xuyên kiểm tra, sơn bảo vệ, tra dầu các bộ phận của hiện vật

3.2.3.2 Giải pháp khắc phục hạn chế trong phương án cải tạo nhà sa bàn,

hệ thống bia kí và nâng cao chất lượng của các khu dịch vụ

Nhà Sa bàn là thành phần quan trọng, có thể ví đó là tấm bản đồ 3D sinh động nhất, thông qua sự thuyết minh của của thuyết minh viên trở thành một thước phim phản ánh đầy đủ về thế trận cũng như diễn biến của một trận đánh Bên cạnh đó, hệ thống bia kí có vai trò chỉ dẫn, cung cấp thông tin cho du khách thực địa sau khi nghe thuyết minh tại Nhà Sa bàn, từ đó có những hình dung về cảnh quan chiến trường xưa khi tham quan thực địa

Xây dựng khu dịch vụ là hiện đại, thân thiện với cảnh quan di tích Đồng thời, khu dịch vụ phải góp phần phát huy giá trị Di tích và quảng bá hình ảnh du lịch địa phương

3.2.3.3 Giải pháp bảo vệ không gian của Di tích, cảnh quan chiến trường

Đối với các đối tượng, hộ gia đình cố tình vi phạm, phải có biện pháp xử lí nghiêm minh để răn đe, ngăn ngừa Đối với khu vực phía Đông Di tích cần tiến hành khảo sát, cắm mốc giới, thu thập thông tin cứ liệu lịch sử với những đoạn hào chiến đấu chưa được tôn tạo Đối với dãy nhà tạm và các công trình phụ trợ

đi kèm cần dỡ bỏ trả lại không gian Di tích

Tiếp tục kế hoạch trồng cây ban nhưng điều chỉnh lại khu vực trồng Việc trồng hoa tại di tích cần loại bỏ “tư duy thập cẩm”, tức là trồng nhiều loại hoa khác nhau trên diện tích rất nhỏ hẹp, không theo chủ đề

3.2.3.4 Cải tạo các công trình phụ trợ, lắp đặt hệ thống đèn nghệ thuật

Cải tạo hệ thống đèn nghệ thuật chiếu sáng trên di tích Đối với nhà vệ sinh, sớm xây dựng mới theo hướng hiện đại, thân thiện, hài hòa với cảnh quan

di tích

3.2.3.5 Giải pháp về nhân lực và nguồn vốn

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích Chiến trường Điện Biên Phủ nói chung cũng như di tích Đồi A1 nói riêng cần chú trọng đến việc đào tạo

và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu về chất lượng Nâng cao năng lực lãnh đạo của cán bộ quản lý Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần tiếp tục đệ trình Chính phủ kéo dài các chương trình mục tiêu về văn hóa để Điện Biên có