Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)

Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

BÙI VIẾT THƯ

NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO DÒNG BẤT DỤC ĐỰC

TẾ BÀO CHẤT VÀ DÒNG DUY TRÌ MỚI PHỤC VỤ CHO CHỌN GIỐNG LÚA LAI BA DÒNG Ở VIỆT NAM

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

BÙI VIẾT THƯ

NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO DÒNG BẤT DỤC ĐỰC

TẾ BÀO CHẤT VÀ DÒNG DUY TRÌ MỚI PHỤC VỤ CHO CHỌN GIỐNG LÚA LAI BA DÒNG Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành : Di truyền và chọn giống cây trồng

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS Nguyễn Thị Trâm PGS.TS Vũ Thị Thu Hiền

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chƣa từng dùng để bảo

vệ lấy bất kỳ học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã đƣợc cám

ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều đƣợc chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày 19 tháng 03 năm 2018

Tác giả luận án

Bùi Viết Thƣ

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được

sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Trâm và PGS.TS Vũ Thị Thu Hiền đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập

và thực hiện đề tài

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo,

Bộ môn Di truyền và Chọn giống cây trồng, Ban chủ nhiệm Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài

và hoàn thành luận án Tôi cũng xin được cảm ơn nhà giáo Nguyễn Đình Hiền đã nhiệt tình giúp đỡ trong quá trình xử lý số liệu kết quả của luận án

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ, nhân viên bộ phận R & D, cán bộ, công nhân Trung Nghiên cứu và Phát triển Lúa lai thuộc Công ty TNHH Syngenta Việt Nam đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Xin chân thành cảm ơn cha mẹ, vợ, các con trai, bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi trong nghiên cứu khoa học cũng như trong đời sống góp phần thúc đẩy việc hoàn thành luận án này./

Hà Nội, ngày 19 tháng 03 năm 2018

Nghiên cứu sinh

Bùi Viết Thư

PHẦN 3 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 44

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Từ viết tắt Chữ viết đầy đủ/nghĩa tiếng Việt

(Bất dục đực chức năng di truyền nhân mẫn cảm nhiệt độ)

(Viện Nghiên cứu lúa Quốc tế)

(Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hiệp Quốc)

vii

DANH MỤC BẢNG

4.12 Độ bất dục đực của 9 dòng A2 ở các thế hệ lai lại từ BC3F1-BC6F1

4.20 Kết quả đánh giá dạng hình của 9 dòng A3 tại Nam Định (Vụ Mùa 2014) 85

4.22 Độ bất dục đực của 9 dòng A3 ở các thế hệ từ BC3F1-BC6F1 tại Nam

4.32 Độ bất dục đực của 9 dòng A4 ở các thế hệ từ BC3F1-BC6F1 tại Nam

ix

4.46 Giá trị khả năng kết hợp riêng trên tính trạng chiều dài bông của các

DANH MỤC HÌNH

xi

TRÍCH YẾU LUẬN ÁN Tên tác giả: Bùi Viết Thư

Tên Luận án: “Nghiên cứu chọn tạo dòng bất dục đực tế bào chất và dòng duy trì mới

phục vụ cho chọn giống lúa lai ba dòng ở Việt Nam”

Chuyên ngành: Di truyền và chọn giống cây trồng Mã số: 9620 111

Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu chọn tạo được căp dòng A/B bất dục ổn định, mới có kiểu cây cải tiến, thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng nhận phấn ngoài của dòng

A được cải thiện, làm đa dạng nguồn vật liệu từ đó tạo tổ hợp lúa lai ba dòng mới tốt, ổn định

và thích ứng với điều kiện sản xuất của Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm đánh giá các đặc điểm nông sinh học, bất dục đực, khả năng chống chịu sâu bệnh trên đồng ruộng và lây nhiễm nhân tạo bệnh bạc lá, khô vằn… của nguồn vật liệu và các thế hệ lai theo phương pháp của IRRI, 2002

Vật liệu sử dụng là IR58025A/B, BoA/B, II-32A/B, 21 dòng R triển vọng, giống đối chứng là tổ hợp Nhị ưu 838, Thái Xuyên 111

Lai tạo theo phương pháp truyền thống: Lai hữu tính, lai đơn khử đực thủ công, lai giữa dòng bất dục đực với dòng duy trì và dòng phục hồi nhờ thụ phấn bằng tay, cách ly bằng bao cách ly chuyên dụng

Kết quả chính và kết luận

Kết quả chính

- Lai hữu tính 2 dòng duy trì (B) mới với nhau có thể kết hợp được những tính trạng mong muốn vào một dòng B mới (kể cả khả năng duy trì bất dục đực tế bào chất cho những dạng bất dục đực tế bào chất khác nhau)

- Tế bào chất bất dục ảnh hưởng rất lớn đến độ ổn định của tính bất dục nhưng

ít ảnh hưởng đến mức độ biểu hiện của con lai về kiểu hình thân lá, dạng hình, dạng hạt

và năng suất của con lai F1

- Tạo ra được 18 dòng B mới có nhiều đặc điểm nông sinh học tốt trong đó 9 dòng B duy trì bất dục dạng WA và 9 dòng B duy trì cho cả hai dạng bất dục WA và ID

- Tạo ra được 8 dòng A có nhiều đặc điểm tốt như thời gian sinh trưởng ngắn, khả năng đẻ nhánh tốt, độ thò vòi nhụy cao, độ bất dục ổn định

- Giới thiệu 05 tổ hợp lai có năng suất cao, chất lượng tốt, thời gian sinh trưởng phù hợp với cơ cấu mùa vụ hiện nay

Kết luận

1) Khi lai hai dòng B có cùng (hoặc khác) kiểu duy trì tế bào chất bất dục đực và

có các tính trạng nông sinh học khác nhau rồi chọn lọc liên tục các thế hệ phân ly, có thể tìm ra các dòng B mới thuần vừa tích hợp được các tính trạng mong muốn từ các dòng khởi đầu, vừa giữ được khả năng duybất dục cho các dòng A tương ứng Từ tổ hợp lai IR58025B/BoB (duy trì cùng kiểu WA) chọn được đã chọn được 9 dòng B1 và

từ tổ hợp lai IR58025B/II-32B (duy trì kiểu WA và ID) cũng chọn được 9 dòng B2 Các dòng B1, B2 này đã tích hợp được một số tính trạng mong muốn từ các dòng khởi đầu như TGST ngắn, kiểu cây đẹp, đẻ nhánh khỏe, bông to nhiều hạt, có hương thơm, tỷ lệ thò vòi nhụy cao và có khả năng duy trì bất dục cho các dòng A tương ứng

2) Khi lai các dòng B mới chọn tạo mang tính trạng ưu việt với các dòng A khởi đầu đã thu được con lai bất dục, tiếp tục lai trở lại các cặp bất dục với các dòng B đến

BC6F1 thu được các cặp A/B mới thuần với đầy đủ tính trạng đã chọn ở các dòng B mới Đề tài đã thực hành lai 9 dòng B1 và 9 dòng B2 với 3 dòng A khởi đầu và chọn lọc thực nghiệm được 8 dòng A mới trong đó 4 dòng mang tế bào chất kiểu WA và 4 dòng mang tế bào chất kiểu (WA và ID) các dòng A mới có thời gian sinh trưởng từ giep đến trỗ phù hợp cho sản xuất hạt lai (72-78 ngày) trong vụ Mùa, thân cây cứng thấp (54-79 cm), lá đứng xanh đậm, đẻ khỏe (8-11 bông/khóm), bông to nhiều hạt (172-197 hạt/bông) dạng hạt ton dài, một số dòng có hương thơm, hàm lượng amylose thấp, tỷ lệ thò vòi nhụy cao (60-73%) nhận phấn ngoài tốt

3) Đánh giá 40 tổ hợp lai giữa 8 dòng A mới với 5 dòng R đã xác định được 4 dòng A mới là A2-17, A3-4, A4-7 và A4-8 có khả năng kết hợp riêng cao ở các yếu tố cấu thành năng suất đặc biệt là năng suất cá thể, 4 dòng này cho con lai có ưu thế vượt trội so với Nhị ưu 838 và đã chọn ra được 2 tổ hợp lai ưu tú là A2-17/R632 và A3-4/R1532 Đánh giá 19 tổ hợp lai trong tổng số 121 tổ hợp lai thử giữa 8 dòng A và 16 dòng R mới đã chọn được 3 tổ hợp lai ưu tú là A4-8/R2210, A3-4/R93 và A2-9/R2214

có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao hơn đối chứng Nhị ưu 838 từ 11-35%, dạng hình cây và chất lượng được cải thiện có thể đưa vào khảo nghiệm so sánh ở các

xiii

THESIS ABTRACT PhD candidate: Bui Viet Thu

Thesis title: “Breeding new male sterility and maintainance lines to support for three

lines hybrid breeding in Vietnam”

Major: Genetics and plan breeding Code: 9620 111

Educational organization: Vietnam National University of Agricultural (VNUA)

Research Objectives

Study and breeding new A and B lines with good characteristics, good plan type, short growth duration, good quality, high out crossing and using different cytoplasm types

to use for three line hybrid breeding for stable and wide adaptation in Vitenam contidions

Materials and Methods

Methods:

- Experiments to evaluate agronomy characteristics, sterility, and pest, diseases tolerant in hot spot and artificial inoculate condition of source materials and newly developed materials follow IRRI standard, 2002

- Materials: IR58025A/B, BoA/B, II-32A/B, 21 R promosing lines, Nhi uu 838, Thai Xuyen 111 combination

- Crossing method: Used conventional crossing method, emasculation crossing, crossing between CMS and maintenance lines by hand pollinated and cover by pollination bags

Main findings and conclusions

2) When crossed new B lines developed with orginal A lines their F1 were

A/B pairs inherit all most desirable traits of new B lines This study were corossed 9 B1 and 9 B2 lines with 3 original A lines, results harvested 8 CMS (Alines) 4 of them have

WA type of cytoplasm and other 4 lines have both WA and ID types of cytoplasm The new developed A lines have suitable grow duration (72-78 days) from sowing to flowering in summer season, short and strong sterm (54-79 cm), strait leafs, high tillering ability (8-11 panicle/hill), big panicle (172-197 spikelets), slender grain type, some of them have aromar, low amylose, high stigmar exsersion (60-73%) high out crossing

3) Evaluated 40 combination of 8 new A lines with 5 R were identified 4 A lines are A2-17, A3-4, A4-7, A4-8 had specific combining ability of yield componences expecial plant yield These F1 of 4 A lines gave higher yield compare to Nhiuu 838 and two promising combinations A2-17/R632 và A3-4/R1532 were selected Evaluated 19 combinations out of 121 combinations of 8 A lines with 16 R lines, 3 promissing combinations A4-8/R2210, A3-4/R93 and A2-9/R2214 were selected Those hybrids have suitable growth duration, higher yield compare to check Nhiuu 838 from 11-35%, good plan type, improved grain quality and can be sent for evaluation in testing locations and after that for national registration trials

1

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Lúa lai là một trong những thành tựu khoa học nông nghiệp lớn nhất thế giới trong nửa cuối của thế kỷ 20 Trong sản xuất, lúa lai có thể cho năng suất

cao hơn lúa thuần 20-30% theo Yuan et al (1988) Lúa lai được sử dụng lần

đầu tiên vào năm 1976, đến năm 1996, diện tích gieo trồng đã chiếm 50% tổng diện tích trồng lúa của Trung Quốc, thành công này đã tạo tiền đề cho phát triển lúa lai ở nhiều nước trồng lúa trong đó có Việt Nam

Ở Việt Nam, lúa lai bắt đầu được nghiên cứu từ những năm 1980 tại một

số đơn vị nghiên cứu với các vật liệu chủ yếu có nguồn gốc từ Trung Quốc, Viện nghiên cứu lúa quốc tế (IRRI) và Ấn Độ Với phương châm đi tắt, đón đầu, áp dụng những thành tựu khoa học về lúa lai trên thế giới, Việt Nam đã thu được những thành quả rất đáng khích lệ Đến năm 2013, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã công nhận 71 giống lúa lai, trong đó nhập nội là 52 giống và chọn tạo trong nước

là 19 giống Trong số các giống đã công nhận có 60 giống là giống lúa lai ba dòng, 11 giống là giống lúa lai hai dòng (Phạm Văn Thuyết và cs., 2015) Năm

2016 diện tích trồng lúa lai đạt 650 ngàn ha chiếm 9% diện tích trồng lúa của cả nước (Cục Trồng trọt, 2016) Tuy nhiên, trong số hơn 600 ngàn ha thì các giống lúa lai ba dòng chiếm trên 70% hơn nũa các giống lúa lai ba dòng chọn tạo trong nước được công nhận thì vẫn phải sử dụng dòng mẹ nhập nội Mặt khác đa số giống lúa lai đang được trồng ở Việt Nam hiện nay được nhập khẩu từ Trung Quốc (khoảng 70% lượng hạt giống lúa lai mỗi vụ) Việc phụ thuộc giống từ nước ngoài khiến chúng ta không kiểm soát được kế hoạch sản xuất cũng như giá cả và chất lượng hạt giống

Góp phần giải quyết những tồn tại trên, các cơ quan nghiên cứu nông nghiệp

đã nhập nội một số dòng bố mẹ để nghiên cứu thử nghiệm sản xuất hạt lai F1 trong nước Dòng bất dục IR58025A (từ IRRI) được dùng để tạo ra một số giống lúa lai 3 dòng nhưng sau nhiều vụ triển khai sản xuất, diện tích không thể mở rộng được do năng suất hạt lai thấp, dẫn đến giá thành hạt giống cao Theo các nhà nghiên cứu thì nguyên nhân chính dẫn đến năng suất F1 thấp là do dòng mẹ IR58025A có khả năng nhận phấn ngoài rất kém Bên cạnh đó, chúng ta cũng nhập dòng bất dục II-32A từ

Trung Quốc để sản xuất một số giống lúa lai ba dòng như Nhị ưu 63, Nhị ưu 838, CT16, Nam ưu 604… Các giống này mở rộng diện tích trong sản xuất khá nhanh

do năng suất hạt lai F1 cao, có thể đạt 4-5 tấn/ha (Cục Trồng trọt, 2012) vì dòng mẹ nhận phấn ngoài tốt hơn nên trong điều kiện tự nhiên của Việt Nam, sản xuất F1

đảm bảo được sự ổn định về năng suất cũng như chất lượng Tuy nhiên, việc duy trì dòng mẹ II-32 A rất khó khăn và chưa thành công tại Việt Nam Dòng bất dục II-32A (nguồn gốc đột biến) là dòng được chọn từ quần thể đột biến Inđonexia-6 nên tính bất dục không ổn định khi nhân dòng mẹ

Từ những năm 90, các tổ hợp dùng dòng BoA làm mẹ cũng được sử dụng rộng rãi trong sản xuất tại Việt Nam như Bắc ưu 64, Bắc ưu 903, Bắc ưu 253…vì

có ưu điểm là cho năng suất cao và sản xuất hạt lai F1 dễ vì dòng mẹ có nhiều đặc điểm sinh học tốt như tỷ lệ thò vòi nhụy và sức sống vòi nhụy cao, góc mở

vỏ trấu lớn và thời gian mở vỏ trấu dài… nhưng hạt lai bị hở vỏ trấu nhiều dẫn đến nẩy mầm ngay trên bông trước khi thu hoạch hoặc dễ bị mọt, mốc gây hại trong kho bảo quản giống, mặt khác con lai F1 có phản ứng nhẹ với ánh sáng ngày ngắn nên chỉ phát triển được trong vụ Mùa trên đất 2 vụ lúa/ năm

Một cản trở nữa trong sử dụng những dòng mẹ II-32A và BoA là chúng đều cho con lai có chất lượng gạo từ trung bình đến kém Một dòng mẹ khả quan hơn là IR58025A cho con lai có chất lượng gạo rất tốt nhưng sản xuất hạt lai lại cho năng suất thấp hơn so với II-32A và BoA

Việc nghiên cứu và chọn tạo các dòng bố mẹ, đặc biệt là tạo các dòng A, B mới để phát triển sản xuất lúa ba dòng ở Việt Nam đến nay vẫn chưa có nhiều kết quả khả quan được công bố và ứng dụng trong sản suất Chúng ta chưa tạo được dòng CMS mới nào thực sự phù hợp với điều kiện Việt Nam để sử dụng cho chọn tạo giống lúa lai ba dòng có năng suất cao, phẩm chất tốt, chống chịu được một số sâu bệnh đồng ruộng chính (bạc lá, rầy nâu) và thích ứng với điều kiện Việt Nam

Và như Yuan et al (1988) đã tổng kết thì việc duy trì duy nhất nền di truyền tế bào

chất dạng hoang dại “WA” đơn điệu của một số ít dòng mẹ s tiềm ẩn rất nhiều rủi

ro trong sản xuất lúa lai do các yếu tố bất thuận về đất đai, thời tiết hay sâu bệnh hại gây ra

Song song với lúa lai ba dòng, từ năm 1989, Việt Nam cũng đã nhập nội một số tổ hợp lúa lai hai dòng của Trung Quốc Các tổ hợp này đều cho năng

3

suất cao, khả năng chống chịu với sâu bệnh hại đồng ruộng tương đối khá Tuy nhiên giá hạt giống cao và công nghệ nhân dòng bất dục đực cũng như sản xuất hạt lai F1 còn gặp rất nhiều khó khăn (Cục Trồng trọt, 2015)

Các nhà chọn giống Việt Nam đã chọn tạo thành công nhiều dòng mẹ hai dòng tốt như T29S, T47S, TGMS-VN01 có khả năng cho ưu thế lai cao và là

mẹ của các giống lúa hai dòng tốt như TH3-3, TH3-4, Việt lai 20 là những giống có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao, chất lượng khá nên diện tích ngày càng được mở rộng (Cục Trồng trọt, 2016)

Tuy nhiên, hiện nay tình trạng biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng khốc liệt gây ảnh hưởng rất xấu đến đời sống và sản xuất nông nghiệp nói chung cũng như sản xuất lúa lai nói riêng, đặc biệt là lúa lai hai dòng vì dòng mẹ có phản ứng rất chặt với điều kiện ngoại ảnh Chỉ một thay đổi nhỏ của điều kiện thời tiết khí hậu trong quá trình sinh trưởng phát triển của dòng mẹ ở giai đoạn quan trọng cũng ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng của cả lô giống Vì vậy mà mặc dù có rất nhiều ưu điểm nhưng lúa lai hai dòng cũng chưa thể chiếm ưu thế hoàn toàn trong sản xuất lúa gạo ở Việt Nam mà chúng ta vẫn phải duy trì song song cả lúa lai hai dòng và ba dòng

Để giải quyết được nhu cầu rất cấp thiết của thực tế sản xuất như đã nêu trên, việc tạo ra các dòng CMS mới là rất cần thiết Khi có dòng CMS mới tốt s tạo tiền đề quan trọng cho việc tạo ra tổ hợp lúa lai nội địa tốt phục vụ sản xuất lúa trong nước Nhằm mục đích trên, chúng tôi đã tiến hành lai các dòng duy trì của một số dòng CMS thuộc các kiểu bất dục đực giống nhau hoặc khác nhau để tập hợp các tính trạng cần thiết vào một dòng duy trì mới trung gian Dòng duy trì mới này sau một số lần lai trở lại với dòng CMS truyền thống có thể tạo ra dòng CMS mới mang nhiều đặc điểm mới tốt, khắc phục được những tồn tại vốn

có của chúng và làm phong phú thêm nguồn CMS đang bị đơn điệu Không những thế, những dòng CMS mới này cho lai với các dòng R có thể tạo ra con lai

có khả năng thích ứng rộng, tăng hiệu ứng dị hợp thể và ưu thế lai, trên cơ sở đó tạo ra những tổ hợp lúa lai ba dòng mới tốt hơn

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu chọn tạo được căp dòng A/B bất dục ổn định, mới có kiểu cây cải tiến, thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng nhận phấn ngoài của dòng A được cải thiện, làm đa dạng nguồn vật liệu phục vụ chọn tạo giống lúa lai ba dòng mới ổn định và thích ứng với điều kiện sản xuất của Việt Nam

1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Sử dụng các dòng A, B (BoA/B, 25A/B, II-32A/B) đã phổ biến trong sản xuất do các cơ quan nghiên cứu trong nước nhập nội và chọn tạo từ Trung Quốc và IRRI

- Sử dụng các dòng R làm bố bao gồm các dòng nhập nội từ Trung Quốc (R838, Q5) và một số dòng R tốt trong tập đoàn công tác của Công ty Syngenta Việt Nam

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung đánh giá đặc điểm nông sinh học, đặc điểm bất dục/hữu dục của dòng A, B, R và các thế hệ lai trở lại để chọn ra dòng A/B mới, từ đó lai các dòng A mới với R, đánh giá đặc điểm nông sinh học và tiềm năng cho năng suất của con lai F1 để tuyển chọn ra những tổ hợp lai mới triển vọng để khảo nghiệm và phát triển cho sản xuất

1.4 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI

- Chọn tạo thành công 18 dòng B có đặc điểm nông sinh học tốt như thời gian sinh trưởng ngắn, số bông/khóm nhiều, kiểu hình đẹp, tỷ lệ thò vòi nhụy cao trong đó có 09 dòng B duy trì bất dục đực cho dạng bất dục đực tế bào chất WA và 9 dòng B có khả năng duy trì bất dục đực cho cả hai dạng bất dục đực tế bào chất là WA và ID

- Chọn tạo thành công 8 dòng CMS mới ưu tú có nhiều đặc điểm tốt như

độ bất dục đực ổn định, khả năng nhận phấn ngoài tốt, có khả năng kết hợp với các dòng R triển vọng cho con lai có tiềm năng năng suất và chất lượng cao, khả năng chống chịu một số loại sâu bệnh đồng ruộng tốt

- Chọn tạo thành công 05 tổ hợp lai mới có thời gian sinh trưởng vụ Xuân

từ 120-135 ngày, vụ Mùa từ 105-115 ngày, năng suất cao hơn đối chứng Nhị ưu

838 từ 10-35%, chất lượng gạo tương đối tốt, có triển vọng để đưa vào hệ thống khảo nghiệm

1.5 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.5.1 Ý nghĩa khoa học của đề tài

- Từ kết quả nghiên cứu tạo dòng B mới, đề tài đã khẳng định được rằng ý

có thể kết hợp được nhiều đặc điểm mong muốn của nhiều dòng B khác nhau vào

Luận án đầy đủ ở file: Luận án full