ĐIỀU TRA NGUỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA TRI THỨC BẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI H’RE TẠI XÃ SƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH QUẢNG NGÃI VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP BẢO TỒN

Cung cấp thông tin về hệ thống các loài cây, cỏ ở xã Sơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi được người dân tộc H’re sử dụng làm thuốc. Bao gồm: thành phần loài, bộ phận sử dụng, công dụng và vùng phân bố của chúng.

KHOA SINH – MÔI TR ƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NG

ĐI U TRA NGU N TÀI NGUYÊN CÂY THU C QUA ỀU TRA NGUỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ỐC QUA TRI TH C B N Đ A C A C NG Đ NG NG ỨC BẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI Ị SÊ ỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM I H’RE T I XÃ S N LINH, HUY N S N HÀ, T NH ẠI HỌC ĐÀ NẴNG ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỆN SƠN HÀ, TỈNH ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỈNH

QU NG NGÃI VÀ Đ XU T ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỀU TRA NGUỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ẤT

BI N PHÁP B O T N ỆN SƠN HÀ, TỈNH ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA

KHOA SINH – MÔI TR ƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NG

ĐI U TRA NGU N TÀI NGUYÊN CÂY THU C QUA TRI ỀU TRA NGUỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ỐC QUA

TH C B N Đ A C A C NG Đ NG NG ỨC BẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI Ị SÊ ỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM I H’RE T I ẠI HỌC ĐÀ NẴNG

XÃ S N LINH, HUY N S N HÀ, T NH QU NG NGÃI ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỆN SƠN HÀ, TỈNH ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỈNH ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI

VÀ Đ XU T BI N PHÁP ỀU TRA NGUỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ẤT ỆN SƠN HÀ, TỈNH

B O T N ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA

Các s li u, k t qu nêu trong khóa lu n là trung th c và ch a t ng đ ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ưa từng được ai ừng được ai ưa từng được ai ợc ai c ai công b trong b t kỳ công trình nào khác ất kỳ công trình nào khác.

Đà N ng, tháng 5 năm 2014 ẵng, tháng 5 năm 2014

Sinh viên th c hi n ực và chưa từng được ai

Đinh Th Sê ị Sê

trường đã tận tình giảng dạy, truyền đạt cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian qua.

Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn đến cô, Th.S Nguyễn Thị Đào, người đã tận tình giúp đỡ, trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm Khóa luận Tốt nghiệp.

Đồng thời tôi xin chân thành cảm ơn các cô, chú, các thầy lang trong cộng đồng người H’rê tại năm thôn Gò Da, Làng Xinh, Làng Ghè, Bồ Nung và Ka La xã Sơn Linh đã nhiệt tình cung cấp thông tin giúp tôi hoàn thành đề tài một cách thuận lợi.

Sau cùng tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Đà Nẵng, tháng 05 năm 2014

Sinh viên thực hiện

Đinh Thị Sê

1 Tính c p thi t c a đ tài ấp thiết của đề tài ết của đề tài ủa đề tài ề tài 1

2 M c tiêu đ tài ục tiêu đề tài ề tài 3

CH ƯƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH NG 1: T NG QUAN TÀI LI U ỔNG QUAN TÀI LIỆU ỆN SƠN HÀ, TỈNH 4

1.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN C U VÀ S D NG CÂY THU C ỨC BẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI Ử DỤNG CÂY THUỐC ỤC LỤC ỐC QUA 4

1.1.1 Tình hình nghiên c u và s d ng cây thu c trên th gi i ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới ử dụng cây thuốc trên thế giới ục tiêu đề tài ốc trên thế giới ết của đề tài ớng dẫn 4

1.1.2 Tình hình nghiên c u và s d ng cây thu c t i Vi t Nam ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới ử dụng cây thuốc trên thế giới ục tiêu đề tài ốc trên thế giới ại Việt Nam ệt Nam 6

1.2 Đ C ĐI M C A KHU V C NGHIÊN C U ẶC ĐIỂM CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU ỂM CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU ỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỰC NGHIÊN CỨU ỨC BẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI 10

1.2.1 Đi u ki n t nhiên ề tài ệt Nam ự nhiên 10

a) V trí đ a lí và ph m vi hành chính ị trí địa lí và phạm vi hành chính ị trí địa lí và phạm vi hành chính ạm vi hành chính 10

b) Đ a hình và đ a th ị trí địa lí và phạm vi hành chính ị trí địa lí và phạm vi hành chính ế 11

c) Khí h u ậu 11

d) Th y văn ủy văn 12

1.2.2 Đi u ki n kinh t xã h i ề tài ệt Nam ết của đề tài ội 12

a) Tình hình dân c và phân b ư và phân bố ố 12

b) C s h t ng ơ sở hạ tầng ở hạ tầng ạm vi hành chính ầng 12

c) Các ho t đ ng kinh t ạm vi hành chính ộng kinh tế ế 14

CH ƯƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH NG 2.Đ I T ỐC QUA ƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG NG, Đ A ĐI M, TH I GIAN, N I DUNG VÀ PH Ị SÊ ỂM CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU ỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ỘNG ĐỒNG NGƯỜI ƯƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH NG PHÁP NGHIÊN C U ỨC BẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI 15

2.1 Đ i t ốc trên thế giới ượng nghiên cứu ng nghiên c u ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới 15

2.2 Đ a đi m nghiên c u ị Đào ểm nghiên cứu ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới 15

2.3 Th i gian nghiên c u ời hướng dẫn ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới 15

2.4 N i dung nghiên c u ội ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới 15

2.5 Ph ương pháp nghiên cứu ng pháp nghiên c u ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới 16

2.5.1 Ph ương pháp nghiên cứu ng pháp đi u tra thành ph n loài, b ph n s d ng, công ề tài ần loài, bộ phận sử dụng, công ội ận sử dụng, công ử dụng cây thuốc trên thế giới ục tiêu đề tài d ng và vùng phân b c a cây thu c ục tiêu đề tài ốc trên thế giới ủa đề tài ốc trên thế giới 16

a) Ph ư và phân bốơ sở hạ tầng ng pháp ph ng v n ỏng vấn ấn 16

CH ƯƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH NG 3 K T QU VÀ BI N LU N ẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỆN SƠN HÀ, TỈNH ẬN TỐT NGHIỆP 19

3.1 K T QU ĐI U TRA THÀNH PH N LOÀI CÂY THU C DO NG ẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỀU TRA NGUỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ẦU ỐC QUA ƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM I H’RÊ S D NG T I XÃ S N LINH, HUY N S N HÀ, T NH QU NG NGÃI Ử DỤNG CÂY THUỐC ỤC LỤC ẠI HỌC ĐÀ NẴNG ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỆN SƠN HÀ, TỈNH ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỈNH ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI 19 3.2 PHÂN TÍCH S ĐA D NG C A CÂY THU C DO NG ỰC NGHIÊN CỨU ẠI HỌC ĐÀ NẴNG ỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỐC QUA ƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM I H’RÊ S Ử DỤNG CÂY THUỐC D NG T I XÃ S N LINH, HUY N S N HÀ, T NH QU NG NGÃI ỤC LỤC ẠI HỌC ĐÀ NẴNG ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỆN SƠN HÀ, TỈNH ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỈNH ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI 19

3.2.1 Đa d ng v các b c phân lo i (h , chi, loài) c a cây thu c ại Việt Nam ề tài ận sử dụng, công ại Việt Nam ọ, chi, loài) của cây thuốc ủa đề tài ốc trên thế giới 19

3.2.2 Đa d ng v s l ại Việt Nam ề tài ốc trên thế giới ượng nghiên cứu ng cây thu c trong các h ốc trên thế giới ọ, chi, loài) của cây thuốc 22

3.2.3 Đa d ng v s phân b các loài cây thu c theo sinh c nh ại Việt Nam ề tài ự nhiên ốc trên thế giới ốc trên thế giới ảnh 23

3.2.4 S đa d ng v các b ph n c a cây đ ự nhiên ại Việt Nam ề tài ội ận sử dụng, công ủa đề tài ượng nghiên cứu ử dụng cây thuốc trên thế giới ục tiêu đề tài c s d ng làm thu c ốc trên thế giới 25

3.2.5 S đa d ng v các lo i b nh đ ự nhiên ại Việt Nam ề tài ại Việt Nam ệt Nam ượng nghiên cứu c ch a tr b ng các loài cây ữa trị bằng các loài cây ị Đào ằng các loài cây thu c ốc trên thế giới 27 3.3 DANH M C CÁC LOÀI CÂY THU C CÓ TÊN TRONG SÁCH Đ VI T ỤC LỤC ỐC QUA Ỏ VIỆT ỆN SƠN HÀ, TỈNH NAM 30 3.4 CÁC NHÂN T NH H ỐC QUA ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ƯỞ ĐẦU NG Đ N NGU N TÀI NGUYÊN CÂY THU C ẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ỐC QUA 30 3.4.1 K t qu đi u tra v ngu n cây thu c dùng đ ch a b nh c a ết của đề tài ảnh ề tài ề tài ồn cây thuốc dùng để chữa bệnh của ốc trên thế giới ểm nghiên cứu ữa trị bằng các loài cây ệt Nam ủa đề tài ng ười hướng dẫn i H’re 30

3.4.2 K t qu đi u tra v m c đích s d ng tài nguyên cây thu c c a ết của đề tài ảnh ề tài ề tài ục tiêu đề tài ử dụng cây thuốc trên thế giới ục tiêu đề tài ốc trên thế giới ủa đề tài ng ười hướng dẫn i H’re 31

3.4.3 K t qu đi u tra v thái đ c a ng ết của đề tài ảnh ề tài ề tài ội ủa đề tài ười hướng dẫn i H’re đ i v i tài nguyên cây ốc trên thế giới ớng dẫn thu c ốc trên thế giới 32 3.4.4 M t s nguyên nhân khác ội ốc trên thế giới 34

3.5 Đ XU T BI N PHÁP B O T N VÀ PHÁT TRI N NGU N TÀI ỀU TRA NGUỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ẤT ỆN SƠN HÀ, TỈNH ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ỂM CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA NGUYÊN CÂY THU C ỐC QUA 34

3.5.1 Khai thác h p lý ợng nghiên cứu 34

3.5.2 T li u hóa các bài thu c dân t c ư ệt Nam ốc trên thế giới ội 35

3.5.3 Công tác b o t n ảnh ồn cây thuốc dùng để chữa bệnh của .36

K T LU N VÀ KI N NGH ẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN ẬN TỐT NGHIỆP ẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN Ị SÊ 40

TÀI LI U THAM KH O ỆN SƠN HÀ, TỈNH ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI 43

PH L C ỤC LỤC ỤC LỤC 46

hiệt Nam

u

g

3.1 Danh m c các loài cây thu c do ngục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re s d ng t i xãử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ại xã

S n Linh, huy n S n Hà, t nh Qu ng Ngãiơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai 3.2 Th ng kê s lưa từng được ai ợc ai ng h , chi, loài cây thu c do ngọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re sử dụng tại xã

d ngục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã3.3 So sánh ngu n tài nguyên cây thu c xã S n Linh so v iồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ới

xã Hòa B cắc

3.4 Th ng kê s lưa từng được ai ợc ai ng h , chi, loài cây thu c c a ngành H t ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ủa riêng tôi ại xã

kín

3.5 Th ng kê s lưa từng được ai ợc ai ng loài cây thu c trong các họ, chi, loài cây thuốc do người H’r

3.6 S phân b các loài cây thu c theo sinh c nhực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

3.7 S đa d ng v các b ph n c a cây đực và chưa từng được ai ại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ưa từng được ai ợc ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xãc s d ng làm thu c

3.8 Th ng kê các loài cây thu c đưa từng được ai ợc ai c ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re s d ng theoử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

nhóm b nh

3.10 Ngu n cây thu c dùng đ ch a b nh c a ngồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ể chữa bệnh của người H’r ữa bệnh của người H’r ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re

3.11 M c đích s d ng tài nguyên cây thu c c a ngục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re

3.12 Thái đ c a ngộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re đ i v i tài nguyên thu cới

DANH M C HÌNH NH ỤC LỤC ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI

S hi u

hình vẽ

1.1 S đ v trí xã S n Linhơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ị Sê ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

DANH M C Đ TH ỤC LỤC ỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA Ị SÊ

S hi u

đ thồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ị Sê

Tên đ thồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ị Sê Trang

3.1 S phân b các loài cây thu c theo sinh c nhực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

3.2 S đa d ng trong vi c s d ng các b ph n c a cây ực và chưa từng được ai ại xã ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi

đ làm thu cể chữa bệnh của người H’r3.3 Ngu n cây thu c dùng đ ch a b nh c a ngồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ể chữa bệnh của người H’r ữa bệnh của người H’r ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’rê

M Đ U Ở ĐẦU ẦU

1 Tính c p thi t c a đ tài ấp thiết của đề tài ết của đề tài ủa đề tài ề tài

Vi t Nam là m t trong nh ng qu c gia thu c vùng Đông Nam Á độ phận của cây được sử dụng làm thuốc ữa bệnh của người H’r ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai cđánh giá cao v đ đa d ng, phong phú c a h th c v t.Nề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ủa riêng tôi ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ớic Vi t Nam ta đưa từng được ai ợc ai cthiên nhiên u đãi v i nh ng cánh r ng nguyên sinh ch y d c đ t nưa từng được ai ới ữa bệnh của người H’r ừng được ai ại xã ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ất kỳ công trình nào khác ưa từng được ai ớic Do sực và chưa từng được ai khác bi t l n v khí h u t vùng g n xích đ o t i giáp vùng c n nhi t đ i, cùngới ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ại xã ới ận là trung thực và chưa từng được ai ới

v i s đa d ng v đ a hình đã t o nên s đa d ng v thiên nhiên M t d i r ngới ực và chưa từng được ai ại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ị Sê ại xã ực và chưa từng được ai ại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốccác th m th c v t bao g m nhi u ki u r ng phong phú đã đả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ể chữa bệnh của người H’r ừng được ai ưa từng được ai ợc ai c hình thành ở xã Sơn Linh so vớicác đ cao khác nhau [24].N u r ng nhi t đ i Amazon trung bình ta g p độ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ừng được ai ới ặp được ưa từng được ai ợc ai c

90 loài/ha thì Đông Nam Á ta đ m đở xã Sơn Linh so với ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c 160 loài/ha [16].Chính s phong phú,ực và chưa từng được ai

đa d ng mà thiên nhiên ban t ng y là m t di m phúc l n cho dân t c Vi tại xã ặp được ất kỳ công trình nào khác ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ễm phúc lớn cho dân tộc Việt ới ộ phận của cây được sử dụng làm thuốcNam Ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi Vi t luôn s ng hòa nh p v i thiên nhiên, g n bó g n gũi v i cây c ận là trung thực và chưa từng được ai ới ắc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ới ỏ Việt NamCây c không ph i “c cây vô lo i” mà là ân nhân nuôi dỏ Việt Nam ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt Nam ại xã ưa từng được ai ỡng, chữa bệnh chong, ch a b nh choữa bệnh của người H’rchúng ta [16] T khi khai thiên l p đ a con ngừng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi đã bi t s d ng lá cây đết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ể chữa bệnh của người H’rphòng và ch a b nh.ữa bệnh của người H’r

Cùng v i s phát tri n m nh mẽ c a khoa h c kĩ thu t kéo theo đó là sới ực và chưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ại xã ủa riêng tôi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai phát tri n c a y h c Y h c phát tri n đã kéo theo công nghi p ch bi n dể chữa bệnh của người H’r ủa riêng tôi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ể chữa bệnh của người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c

li u phát tri n v i nh ng máy móc, kĩ thu t tiên ti n.Theo T ch c Y t Thể chữa bệnh của người H’r ới ữa bệnh của người H’r ận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ứu của riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

gi i (WHO) th ng kê hi n nay có kho ng 80% dân s các nới ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ớic đang pháttri n trên toàn th gi i có nhu c u v chăm sóc s c kh e b ng phể chữa bệnh của người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ứu của riêng tôi ỏ Việt Nam ằng phương pháp cổ ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing pháp cổ chức Y tế Thếtruy n Ph n l n ph thu c vào ngu n dề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ới ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ợc ai c li u hay dưa từng được ai ợc ai c ch t chi t xu t tất kỳ công trình nào khác ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ừng được ai các cây thu c [26]

Ở ĐẦU ưa từng được ai ới ực và chưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ể chữa bệnh của người H’r ừng được ai ời H’re sử dụng tại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ới ại xãđình 54 dân t c thì m i dân t c có m t phộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing th c, t p quán và văn hóa riêngứu của riêng tôi ận là trung thực và chưa từng được ai trong quá trình khai thác t nhiên đ t n t i và phát tri n.M i dân t c tích lũyực và chưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ại xã ể chữa bệnh của người H’r ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

riêng cho mình nh ng tri th c, kinh nghi m s d ng th c v t trong ch a b nh,ữa bệnh của người H’r ứu của riêng tôi ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ữa bệnh của người H’r

b i b s c kh e Nh ng kinh nghi m đó thồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ổ chức Y tế Thế ứu của riêng tôi ỏ Việt Nam ữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng n m r i rác trong c ng đ ng vàằng phương pháp cổ ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với

đưa từng được ai ợc ai c truy n t đ i này đ n đ i khác, t ngề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ừng được ai ời H’re sử dụng tại xã ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xã ừng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi này sang ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi khác, qua m iỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng

l n ho c m i ngần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ặp được ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xã ại xãi l i thay đ i m t tí Có th che gi u, xuyên t c do ngổ chức Y tế Thế ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ể chữa bệnh của người H’r ất kỳ công trình nào khác ại xã ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi cókinh nghi m mu n gi đ c quy n và cũng có th b sung thêm nh ng kinhữa bệnh của người H’r ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ể chữa bệnh của người H’r ổ chức Y tế Thế ữa bệnh của người H’rnghi m, hi u bi t m i v cây thu c [18] Bên c nh đó v n còn m t lể chữa bệnh của người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ẫn còn một lượng lớn ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai ng l nới

ki n th c v cây dết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai c li u ch a đưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c bi t đ n.Đ c bi t là ki n th c c a đ ngết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ặp được ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ủa riêng tôi ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so vớibào dân t c ít ngộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi.Các ki n th c đó ngày càng hao mòn, m t d n đi làm choết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ất kỳ công trình nào khác ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng

nh ng giá tr v cây thu c trong t nhiên ngày càng gi m sút H n n a, ngữa bệnh của người H’r ị Sê ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãidân mi n núi v n có thói quen khai thác cây thu c có s n trong t nhiên v sề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ẫn còn một lượng lớn ẵn trong tự nhiên về sử ực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã

d ng cũng nh “săn lùng” nh ng cây dục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ợc ai c li u quí, có giá tr kinh t cao ph cị Sê ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

v cho m c đích thục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing m i Đi u này có nguy c d n đ n c n ki t ngu n tàiại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ẫn còn một lượng lớn ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so vớinguyên này m t cách nhanh chóng, th m chí có m t s loài có giá tr kinh t cao,ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ị Sê ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai quý hi m b tuy t ch ng Chính vì v y, c n thi t ph i có các ho t đ ng b o t nết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ủa riêng tôi ận là trung thực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với

và phát tri n ngu n tài nguyên cây dể chữa bệnh của người H’r ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ợc ai c li u do chính ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân s ng g n r ngần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ừng được ai

th c hi n nh m s d ng b n v ng ngu n tài nguyên này.ực và chưa từng được ai ằng phương pháp cổ ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ữa bệnh của người H’r ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với

Ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re còn có tên g i khác là Chăm Rê, Chom Kr , Lùy Là đ ng bàoọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ẹ, Lùy Là đồng bào ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so vớidân t c ít ngộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi trong 54 dân t c anh em c a Vi t Nam Ngộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re sinh s ng

ch y u vùng núi và là dân t c ít ngủa riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi duy nh t t i xã S n Linh H’re là tênất kỳ công trình nào khác ại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

m t khúc sông thộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai ng ngu n c a sông Trà Khúc sau này đã tr thành tên g iồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ủa riêng tôi ở xã Sơn Linh so với ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r

c a m t t c danh S n Linh là m t trong 13 xã mi n núi còn nhi u khó khăn c aủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ủa riêng tôi.huy n S n Hà, t nh Qu ng Ngãi.Tuy nhiên, ngu n ki n th c b n đ a đơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ưa từng được ai ợc ai c ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãidân tích lũy là vô cùng quý giá, nh t là ngu n ki n th c v các loài cây c , th cất kỳ công trình nào khác ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ỏ Việt Nam ực và chưa từng được ai

v t đận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xãc s d ng làm thu c.M c dù ngu n ki n th c này ch a đặp được ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c khoa h cọ, chi, loài cây thuốc do người H’rcông nh n nh ng qua vi c s d ng và ki m nghi m th c t đã mang l i hi uận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ể chữa bệnh của người H’r ực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ại xã

qu r t cao Tuy nhiên, hi n nay vi c duy trì và phát tri n ngu n dả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ể chữa bệnh của người H’r ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ợc ai c li u t iại xãđây đang g p nhi u khó khăn và thách th c b i s tác đ ng m nh mẽ c a conặp được ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ứu của riêng tôi ở xã Sơn Linh so với ực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ủa riêng tôi

ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi vào h sinh thái r ng nh : Cháy r ng, đ t nừng được ai ưa từng được ai ừng được ai ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing làm r y, khai thác g ,…ẫn còn một lượng lớn ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng

Vì v y, vi c chú tr ng đ n ngu n dận là trung thực và chưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ợc ai c li u t i xã S n Linh và s d ng m t cáchại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

hi u qu đang là m t v n đ c n đả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ưa từng được ai ợc ai c quan tâm

Xu t phát t nh ng lí do trên, chúng tôi th c hi n đ tài: ất kỳ công trình nào khác ừng được ai ữa bệnh của người H’r ực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc “Đi u tra ều tra ngu n tài nguyên cây thu c qua tri th c b n đ a c a c ng đ ng ng ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ịa của cộng đồng người H’re tại xã ủa cộng đồng người H’re tại xã ộng đồng người H’re tại xã ười H’re tại xã i H’re t i xã ại xã

S n Linh, huy n S n Hà, t nh Qu ng Ngãi và đ xu t bi n pháp b o t n” ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” ỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ều tra ất biện pháp bảo tồn” ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” ản địa của cộng đồng người H’re tại xã làm đề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốctài nghiên c u.ứu của riêng tôi

- Đi u tra, thu th p và s p x p có h th ng các loài cây, c xã S n Linh,ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ắc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt Nam ở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãihuy n S n Hà, t nh Qu ng Ngãi đơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân t c H’re s d ng làm thu c.ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

- Phân tích s đa d ng c a cây thu c v thành ph n loài, b ph n s d ng,ực và chưa từng được ai ại xã ủa riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xãcông d ng và vùng phân b c a chúng.ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi

- Tìm hi u các nhân t tác đ ng đ n ngu n tài nguyên cây thu c và đ xu tể chữa bệnh của người H’r ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ất kỳ công trình nào khác

m t s ý ki n v s d ng, khai thác và b o t n, phát tri n các loài cây thu cộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ể chữa bệnh của người H’r

hi n có, đ c bi t là loài cây thu c quý có giá tr ch a b nh t t.ặp được ị Sê ữa bệnh của người H’r

CH ƯƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH NG 1: T NG QUAN TÀI LI U ỔNG QUAN TÀI LIỆU ỆN SƠN HÀ, TỈNH

1.1.1.Tình hình nghiên c u và s d ng cây thu c trên th gi i ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới ử dụng cây thuốc trên thế giới ục tiêu đề tài ốc trên thế giới ết của đề tài ớng dẫn

Tr i qua nhi u th k , cây thu c gi vai trò tr ng y u trong vi c duy trì s cả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỉnh Quảng Ngãi ữa bệnh của người H’r ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi

kh e và h nh phúc c a c ng đ ng ngỏ Việt Nam ại xã ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi trên kh p th gi i.Các kinh nghi mắc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ớidân gian v s d ng cây thu c ch a b nh đề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ợc ai c nghiên c u m c đ khác nhauứu của riêng tôi ở xã Sơn Linh so với ứu của riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốctùy thu c vào s phát tri n c a t ng qu c gia Và t đó, m i châu l c, m i dânộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ủa riêng tôi ừng được ai ừng được ai ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng

t c hình thành nên n n dộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai c th o mang nét đ c tr ng riêng:ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ặp được ưa từng được ai

Nghiên c u l ch s dùng các cây làm thu c c a các dân t c vùng lãnh thứu của riêng tôi ị Sê ử dụng tại xã ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ổ chức Y tế Thế

đưa từng được ai ợc ai c nhi u nhà nghiên c u quan tâm và đ a ra nhi u b ng ch ng xác th c.ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ứu của riêng tôi ưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ằng phương pháp cổ ứu của riêng tôi ực và chưa từng được ai

Trong cu n “L ch s liên đ i cây c ” ịa của cộng đồng người H’re tại xã ử liên đại cây cỏ” ại xã ỏ” (1878), Charles Pikering đã ch rõ: ngay tỉnh Quảng Ngãi ừng được ai năm 4271 trưa từng được ai ớic Công nguyên ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân khu v c Trung C n Đông đã s d ngực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xãnhi u lo i cây (sung, v , cau d a,…) đ làm lề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ể chữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing th c và ch a b nh[31].ực và chưa từng được ai ữa bệnh của người H’r

Dưa từng được ai ợc ai c th o châu Âu r t đa d ng và ph n l n d a vào n n t ng c a y h cả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ất kỳ công trình nào khác ại xã ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ới ực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’rtruy n th ng c đi n.Ngề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ổ chức Y tế Thế ể chữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xã ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùngi đ u tiên ph i k đ n là Galen (131 – 200 sau Côngả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai nguyên), m t th y thu c c a Hoàng đ La Mã Marcus Aurelius.Ông đã vi t hàngộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ủa riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai trăm cu n sách và đã đưa từng được ai ợc ai c áp d ng trong ngành Y châu Âu h n 1500 năm[1] ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi Ở ĐẦU

th k I sau Công nguyên, th y thu c ngết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai * ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi Hy L p có tên là Dioscorides đã vi tại xã ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

m t cu n m t cu n sách ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc “De material Medica” th ng kê 600 lài th o m c, gâyả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ại xã ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai dùng châu Âu cho đ n th k XVII[9].Sau này, Nicholas Culpeper (1616 -ở xã Sơn Linh so với ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai *1654) đã k th a m t s ki n th c t Dioscorides và kinh nghi m ch a b nhết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ừng được ai ữa bệnh của người H’r

c a th y thu c đ a phủa riêng tôi ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ị Sê ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing cho xu t b n cu n dất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c th o ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai “The English

Physitian”[1] Vào th i kỳ này nhà Tài nguyên h c La Mã, Plinus cho ra đ i bời H’re sử dụng tại xã ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ời H’re sử dụng tại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

“Bách khoa toàn th ” 37 t p đã gi i thi u 1000 loài cây c có ích [13].ưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ới ỏ Việt Nam

Ở ĐẦU ực và chưa từng được ai ại xã ủa riêng tôi ưa từng được ai ợc ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ới ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ất kỳ công trình nào khác.châu l c nào khác T th i Ai C p c đ i (1950 trục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ừng được ai ời H’re sử dụng tại xã ận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ại xã ưa từng được ai ớic Công nguyên) đã có nh ngữa bệnh của người H’r

b n vi t tay li t kê hàng ch c loài cây thu c và công d ng c a chúng Trong b nả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

gi y cói c a dân t c Ebers (kho ng 1500 trất kỳ công trình nào khác ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ớic Công nguyên) đã ghi l i h n 870ại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãitoa thu c và công th c, 700 loài dứu của riêng tôi ưa từng được ai ợc ai c th o và các ch ng b nh T th k V đ nả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ừng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai * ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

th k XIII sau Công nguyên, các th y thu c R p là nh ng ngết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai * ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng Ả Rập là những người đặt nền ận là trung thực và chưa từng được ai ữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi đ t n nặp được ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốcmóng cho s ti n b c a ngành y Vào gi a th k XIII, nhà th c v t h c Ibn Elực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ủa riêng tôi ữa bệnh của người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai * ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’rBeitar đã xu t b n cu n ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai “Các v n đ y khoa” ất biện pháp bảo tồn” ều tra th ng kê ch ng lo i cây thu c ủa riêng tôi ại xã ở xã Sơn Linh so với

B c Phi[1].ắc

Cùng v i s ra đ i c a dới ực và chưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi ưa từng được ai ợc ai c li u châu Âu, châu Phi thì Trung Qu c và nở xã Sơn Linh so với Ấn

Đ là hai qu c gia có n n y h c c truy n lâu đ i Trung Qu c, t đ i nhà Hánộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ời H’re sử dụng tại xã Ở ĐẦU ừng được ai ời H’re sử dụng tại xã(168 năm trưa từng được ai ớic Công nguyên), trong cu n sách “Th h u b c p ph ủa cộng đồng người H’re tại xã ậu bị cắp phương” ịa của cộng đồng người H’re tại xã ắp phương” ư ng” tác giả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

đã kê 52 đ n thu c ch a b nh t các loài cây c [23].Vào th k XVI, Lý Th iơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ữa bệnh của người H’r ừng được ai ỏ Việt Nam ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai * ời H’re sử dụng tại xãTrân đã th ng kê đưa từng được ai ợc ai c 11.096 v thu c trong t p ị Sê ận là trung thực và chưa từng được ai “B n th o c ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ư ng m c” ục” đưa từng được ai ợc ai cNXB Y h c trích d n 1963 [27] Năm 1977 trong cu n ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ẫn còn một lượng lớn “T đi n bách khoa v các ừ điển bách khoa về các ển bách khoa về các ều tra

ph ư ng thu c c truy n Trung Qu c” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ổ truyền Trung Quốc” ều tra ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã th ng kê 5.757 m c t , đa s là th o m c.ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ừng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

Và g n đây nh t cu n sách ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ất kỳ công trình nào khác “Cây thu c Trung Qu c” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã xu t b n năm 1985 đã li tất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

kê h u h t các loài cây c ch a b nh có Trung Qu c t trần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt Nam ữa bệnh của người H’r ở xã Sơn Linh so với ừng được ai ưa từng được ai ới ớic t i nay [23] Bên

c nh đó, ại xã “Hoàng Đ N i Kinh T V n” ế Nội Kinh Tố Vấn” ộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ất biện pháp bảo tồn” là b sách y h c c truy n lâu đ i c aộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ời H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi

phưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing Đông và là tài s n riêng c a y h c c truy n Trung Hoa.Nh ng nhà yả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ữa bệnh của người H’r

h c c truy n x a nh Hoa Đà, Bi n Thọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ớic, Y Doãn c a Trung Hoa c Tuủa riêng tôi ổ chức Y tế ThếTĩnh, H i Thả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai ng Lãn Ông c a nủa riêng tôi ưa từng được ai ớic ta đ u coi b “Hoàng Đ N i Kinh T V n”ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ất kỳ công trình nào khác

là cu n sách g i đ u trong vi c nghiên c u, chu n tr , b , t li u dần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ứu của riêng tôi ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnh ị Sê ổ chức Y tế Thế ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c b nhnhân và truy n d y cho môn sinh đ t Đ n ngày nay b sách v n đề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ử dụng tại xã ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ẫn còn một lượng lớn ưa từng được ai ợc ai c sử dụng tại xã

d ng trong th c t lâm sàng.ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

n Đ , n n y h c c truy n – y h c Ayurveda đã phát tri n t r t

Ở ĐẦU Ấn ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ể chữa bệnh của người H’r ừng được ai ất kỳ công trình nào khác

s m, nhi u tri th c b n đ a đã đới ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ứu của riêng tôi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ưa từng được ai ợc ai c nghiên c u, đánh giá và ng d ng có hi uứu của riêng tôi ứu của riêng tôi ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

qu Vào kho ng 100 năm sau Công nguyên, m t h c gi ngả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xã Ấni n Đ đã mô tộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai chi ti t 341 loài dết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c th o cũng nh nh ng lo i thu c có ngu n g c t khoángả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ữa bệnh của người H’r ại xã ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ừng được ai

ch t và đ ng v t [1].ất kỳ công trình nào khác ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai

Theo tài li u c a T ch c Y t Th gi i (WHO), đ n năm 1985 đã xácủa riêng tôi ổ chức Y tế Thế ứu của riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

đ nh đị Sê ưa từng được ai ợc ai c 20.000 loài th c v t đực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c s d ng làm thu c ho c cung c p ho tử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ặp được ất kỳ công trình nào khác ại xã

ch t đ ch bi n thu c Riêng Trung Qu c g n đây công b có 11.118 loài [33],ất kỳ công trình nào khác ể chữa bệnh của người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng

n Đ có trên 600 loài và Vi t Nam cũng đã bi t g n 4.000 loài [29]

Ấn ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ở xã Sơn Linh so với ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng

Theo th ng kê c a Unesco năm 1992 thì vùng nông thôn các nủa riêng tôi ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ớic pháttri n, trong đó có Vi t Nam Các s n ph m dùng làm lể chữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnh ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing th c, th c ph m cóực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnhngu n g c t th c v t chi m t l t 90 – 93 %, còn các s n ph m dùng làmồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ừng được ai ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỉnh Quảng Ngãi ừng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnhthu c có t l t 70 – 80 % [28] Cũng theo T ch c Y t Th gi i (WHO) đánhỉnh Quảng Ngãi ừng được ai ổ chức Y tế Thế ứu của riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ớigiá cho đ n nay 80 % dân s th gi i d a vào n n y h c c truy n đ đáp ngết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ể chữa bệnh của người H’r ứu của riêng tôi.nhu c u chăm sóc s c kh e ban đ u, trong đó ch y u là thu c t cây c Vì thần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ứu của riêng tôi ỏ Việt Nam ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ủa riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ỏ Việt Nam ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai song song v i vi c nghiên c u v s d ng cây thu c thì m t v n đ c p báchới ứu của riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ất kỳ công trình nào khác

đ t ra là vi c b o t n ngu n tài nguyên cây thu c cùng v i nh ng kinh nghi mặp được ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ới ữa bệnh của người H’r

s d ng cây thu c c a các dân t c trên th gi i T ngày 21 – 27/03/1983 t iử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ừng được ai ại xã

H i ngh Qu c t v b o t n quỹ gen cây thu c t i Chieng Mai, Thái Lan m t l nộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ị Sê ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng

n a các nhà khoa h c đã kh ng đinh t m quan tr ng và vai trò to l n c a câyữa bệnh của người H’r ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ẳng đinh tầm quan trọng và vai trò to lớn của cây ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ới ủa riêng tôi.thu c trong s nghi p chăm sóc s c kh e c ng đ ng Đ ng th i, đ a ra tài li uực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ỏ Việt Nam ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ời H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai

“H ướng dẫn bảo tồn cây thuốc” ng d n b o t n cây thu c” ẫn bảo tồn cây thuốc” ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã kêu g i các qu c gia có nh ng gi i pháp vàọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

chưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing trình hành đ ng thi t th c đ b o t n cây thu c [21] Do đó, vi c k tộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

h p y h c hi n đ i v i kinh nghi m y h c c truy n tr nên c p thi t nên v nợc ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ại xã ới ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ở xã Sơn Linh so với ất kỳ công trình nào khác ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác

đ khai thác h p lý k t h p v i b o t n ngu n tài nguyên cây thu c trên thề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ợc ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ợc ai ới ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

gi i là r t quan tr ng, đ c bi t là nh ng tài nguyên thu c có nguy c tuy tới ất kỳ công trình nào khác ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ặp được ữa bệnh của người H’r ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

ch ng.Các qu c gia trên th gi i đang hủa riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ưa từng được ai ớing v th c hi n chề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing trình Qu cgia k t h p s d ng, b o t n và phát tri n b n v ng cây thu c [23].ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ợc ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ể chữa bệnh của người H’r ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ữa bệnh của người H’r

1.1.2.Tình hình nghiên c u và s d ng cây thu c t i Vi t Nam ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới ử dụng cây thuốc trên thế giới ục tiêu đề tài ốc trên thế giới ại Việt Nam ệt Nam

Ở ĐẦU ữa bệnh của người H’r ứu của riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ất kỳ công trình nào khác

s m.T hàng ngàn năm trới ừng được ai ưa từng được ai ớic, khi mà y h c hi n đ i ch a phát tri n, ngọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ại xã ưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân

Vi t Nam ch y u phòng và ch a b nh b ng các phủa riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ữa bệnh của người H’r ằng phương pháp cổ ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing thu c thu c c truy nổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốcdân t c.Cùng v i 4000 năm d ng nộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ới ực và chưa từng được ai ưa từng được ai ớic và gi nữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ớic, ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi Vi t Nam đã ph iả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

đ u tranh v i thiên nhiên, b nh t t và chi n tranh, d n d n tích lũy đất kỳ công trình nào khác ới ận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ưa từng được ai ợc ai c kinhnghi m và tri th c trong s d ng cây thu c.ứu của riêng tôi ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

Ngay t th i Hùng Vừng được ai ời H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing 2900 năm trưa từng được ai ớic công nguyên, nh ng kinhữa bệnh của người H’rnghi m ch a b nh c a dân gian đã đữa bệnh của người H’r ủa riêng tôi ưa từng được ai ợc ai c ghi chép và l u gi Qua truy n thuy t,ưa từng được ai ữa bệnh của người H’r ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

t tiên ta đã bi t dùng cây c làm gia v kích thích s ngon mi ng và ch a b nhổ chức Y tế Thế ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt Nam ị Sê ực và chưa từng được ai ữa bệnh của người H’r[12], [13], [14], [15]

Th i nhà Lý (1010 - 1224) lời H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing y Nguy n Chí Thanh đã dùng nhi u cây cễm phúc lớn cho dân tộc Việt ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ỏ Việt Nam

đ ch a b nh cho nhân dân và nhà vua [28].ể chữa bệnh của người H’r ữa bệnh của người H’r

Th i nhà Tr n (1225 - 1399) có m t s danh y n i tiêu bi u nh danh yời H’re sử dụng tại xã ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ổ chức Y tế Thế ể chữa bệnh của người H’r ưa từng được ai

Ph m Ngũ Lão n i ti ng v i ại xã ổ chức Y tế Thế ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới “S n d ược” , Phan Phu Tiên biên so n sách thu c c” ại xã

đ u tiên v i ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ới “B n th o c ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ư ng m c toàn y u ục” ế Nội Kinh Tố Vấn” ” xu t b n năm 1429 [9], Ph mất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ại xãCông Bân n i ti ng ngoài vi c chăm sóc s c kh e cho ngổ chức Y tế Thế ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ỏ Việt Nam ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi ông còn b ti nỏ Việt Nam ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốcriêng mua s m thu c men, d ng nhà nuôi dắc ực và chưa từng được ai ưa từng được ai ỡng, chữa bệnh chong b nh nhân nghèo, tàn t t ho cận là trung thực và chưa từng được ai ặp được

tr m côi c nh [28].ẻ mồ côi cơ nhỡ [28] ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ỡng, chữa bệnh cho

Đ n th k XIV, Tu Tĩnh đã cho ra đ i cu n ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai * ời H’re sử dụng tại xã “Nam d ược” c th n hi u” ần hiệu” ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” và

“H ng nghĩa giác t y th ” ư ư [17] Trong tài li u này đã mô t 580 v thu c cóả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ị Sêtrong nưa từng được ai ớic, trong đó có 241 v thu c có ngu n g c th c v t Tu Tĩnh là ngị Sê ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi

đ u tiên nêu cao kh u hi u ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnh “Nam d ược” c tr nam nhân” ịa của cộng đồng người H’re tại xã ph bi n y dổ chức Y tế Thế ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c h c m tọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ộ phận của cây được sử dụng làm thuốccách d hi u, d làm đ nhân dân t ch a b nh b ng các phễm phúc lớn cho dân tộc Việt ể chữa bệnh của người H’r ễm phúc lớn cho dân tộc Việt ể chữa bệnh của người H’r ực và chưa từng được ai ữa bệnh của người H’r ằng phương pháp cổ ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing pháp: xông,

c u, thu c u ng [28] Ông đã đ l i nhi u b sách quý cho đ i sau nh : ứu của riêng tôi ể chữa bệnh của người H’r ại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ời H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai “Tuện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn”

Tĩnh y th ” ư , “Th p tam ph ậu bị cắp phương” ư ng gia gi m” ản địa của cộng đồng người H’re tại xã , “Th ư ng hàn tam th p th t trùng ậu bị cắp phương” ất biện pháp bảo tồn” pháp” [25].

Dưa từng được ai ớii tri u Lê (1428 - 1788) tiêu bi u cho n n y h c c truy n Vi t Nam làề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ể chữa bệnh của người H’r ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốcDanh y Lê H u Trác t c H i Thữa bệnh của người H’r ứu của riêng tôi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai ng Lãn Ông (1720 - 1791) Ông đã đ l i choể chữa bệnh của người H’r ại xã

đ i sau b sách đ s ời H’re sử dụng tại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc “H i Th ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ược” ng Y Tông Tâm Lĩnh” g m 28 t p chia làm 66ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ận là trung thực và chưa từng được ai quy n đ c p nhi u v n đ v y dể chữa bệnh của người H’r ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai c và b ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc “Lĩnh Nam B n Th o” ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ản địa của cộng đồng người H’re tại xã t ng h pổ chức Y tế Thế ợc ai

đưa từng được ai ợc ai c 2854 v thu c ch a b nh b ng kinh nghi m dân gian [17].ị Sê ữa bệnh của người H’r ằng phương pháp cổ

Th i kì Pháp thu c (1884 - 1945), các nhà nghiên c u phời H’re sử dụng tại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ứu của riêng tôi ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing Tây nhưa từng được ai Crévost, Pétélot đã xu t b n bất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc“Danh m c các s n ph m c a Đông D ục” ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ẩm của Đông Dương” ủa cộng đồng người H’re tại xã ư ng”

(Catalogue des produits de L’indochine) (1928 - 1935) đã gi i thi u ngu n l iới ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ợc ai cây c nỏ Việt Nam ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ớic ta [32] Đ n năm 1952, Pétélot b sung và xây d ng bết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc“Les

plantes de médicinales du Cambodge, du Laos et du Vietnam” g m 4 t p đã th ngồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ận là trung thực và chưa từng được ai

kê 1482 v thu c th o m c trên 3 nị Sê ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ớic Đông Dưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing [34]

Sau khi mi n B c đề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ắc ưa từng được ai ợc ai c gi i phóng 1954, các nhà khoa h c Vi t Namcóả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’rnhi u thu n l i trong vi c s u t m, nghiên c u ngu n tài nguyên câyề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ợc ai ưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ứu của riêng tôi ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so vớithu c.Đ T t L i - ngỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ất kỳ công trình nào khác ợc ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi đã dày công nghiên c u trong nhi u năm và đãứu của riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

xu t b n đất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c nhi u tài li u v vi c s d ng cây, c làm thu c c a đ ngề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ỏ Việt Nam ủa riêng tôi ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so vớibào dân t c.Năm 1957, ông đã biên so n b “ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc D ược” c li u h c và các v thu c ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” ọc và các vị thuốc ịa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã

Vi t Nam ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” ” g m 3 t p.Năm 1961 tái b n thành 2 t p, trong đó tác gi mô tồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

và nêu công d ng c a h n 100 cây thu c nam T năm 1962 – 1965, Đ T tục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ừng được ai ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ất kỳ công trình nào khác

L i l i cho xu t b n b ợc ai ại xã ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc “Nh ng cây thu c và v thu c Vi t Nam” ững cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ịa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” g m 6 t p.ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ận là trung thực và chưa từng được ai

Đ n năm 1969 tái b n thành 2 t p, trong đó gi i thi u h n 500 v thu c cóết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ới ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ị Sêngu n g c th o m c, đ ng v t và khoáng v t Ông đã kiên trì nghiên c u,ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi.

b sung liên t c các loài cây thu c trong các công trình đổ chức Y tế Thế ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ợc ai c tái b n nhi uả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

l n vào các năm 1970, 1977, 1981, 1986, 1995, 1999, 2001, 2003 L n táiần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng

b n th 7 (1995) s cây thu c c a ông nghiên c u đã lên t i 792 loài vàả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ủa riêng tôi ứu của riêng tôi ới

g n đây nh t là l n tái b n th 10 (2003), ông đã mô t t m tên khoa h c,ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ất kỳ công trình nào khác ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỉnh Quảng Ngãi ỉnh Quảng Ngãi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’rphân b , công d ng, thành ph n hóa h c, chia t t c các loài cây thu c đóục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai theo cácnhóm b nh khác nhau [17] Đây là cu n sách có giá tr to l n vị Sê ới ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốckhoa h c và th c ti n, k t h p khoa h c dân gian và khoa h c hi n đ i.ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ực và chưa từng được ai ễm phúc lớn cho dân tộc Việt ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ợc ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ại xã

Năm 1966, đ ph c v cho công tác gi ng d y và nghiên c u câyể chữa bệnh của người H’r ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ứu của riêng tôi.thu c dưa từng được ai ợc ai c sỹ Vũ Văn Chuyên đã cho ra đ i cu n ời H’re sử dụng tại xã “Tóm t t đ c đi m các ắp phương” ặc điểm các ển bách khoa về các

h cây thu c” ọc và các vị thuốc ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã và đưa từng được ai ợc ai c in l n th hai vào năm 1976 [10] Đ n năm 1980,ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ứu của riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

Đ Huy Bích, Bùi Xuân Chỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing đã gi i thi u ới “S tay cây thu c Vi t Nam” ổ truyền Trung Quốc” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn”

Liên quan đ n v n đ cây thu c, T p th các nhà khoa h c Vi n Dết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ợc ai c li u

đã xu t b n cu n ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai “D ược” c đi n Vi t Nam” ển bách khoa về các ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” t p I, II đã t ng k t các công trìnhận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai nghiên c u v cây thu c trong nh ng năm qua [29].ứu của riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ữa bệnh của người H’r

Có r t nhi u công trình nghiên c u v cây thu c Vi t Nam v i quy môất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ứu của riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ở xã Sơn Linh so với ới

l n nh khác nhau đã đới ỏ Việt Nam ưa từng được ai ợc ai c công b nh : Đ Huy Bích, Bùi Xuân Chưa từng được ai ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing và

c ng s cho ra đ i cu n ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xã “Tài nguyên cây thu c Vi t Nam” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” (1993) v i kho ngới ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

300 loài cây thu c trên toàn qu c [5].Năm 1995, Tr n Đình Lý đã xu t b n cu nần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

“1900 loài cây có ích”[19].

Năm 1997, Võ Văn Chi đã biên so nại xã “T đi n cây thu c Vi t Nam” ừ điển bách khoa về các ển bách khoa về các ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” g m kho ngồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai 3.200 loài cây thu c Tác gi đã gi i thi u s b v nh n d ng, b ph n sả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ử dụng tại xã

d ng, n i s ng và thu hái, thành ph n hóa h c, tính v và tác d ng, công d ng,…ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ị Sê ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

c a t ng loài th c v t [8].ủa riêng tôi ừng được ai ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai

Năm 2003, nhóm tác gi c a Vi n Dả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ưa từng được ai ợc ai c li u đã ti n hành biên so n b sáchết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

“Cây thu c và đ ng v t làm thu c Vi t Nam” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ộng đồng người H’re tại xã ậu bị cắp phương” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” v i h n 1000 loài, trong đó 920 câyới ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãithu c và 80 loài đ ng v t độ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c s d ng làm thu c [30] Nguy n Ti n Bân vàử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ễm phúc lớn cho dân tộc Việt ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

c ng s (2003, 2005) đã công b b sáchộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc “Danh l c các loài th c v t Vi t ục” ực vật Việt ậu bị cắp phương” ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” Nam”đây là b sách có ý nghĩa quan tr ng trong tra c u h th c v t nói chungộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ứu của riêng tôi ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai

và tra c u thành ph n cây thu c nói riêng Cu n sách đã đ c p t i tên khoaứu của riêng tôi ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ới

h c, tên thọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng g i, nh n d ng, phân b , d ng s ng – sinh thái và công d ng,ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

r t ti n l i cho các nhà nghiên c u v th c v t làm thu c [2], [3].ất kỳ công trình nào khác ợc ai ứu của riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai

Các dân t c trên th gi i nói chung và Vi t Nam nói riêng, do cu cộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

s ng còn g n li n v i vi c khai thác và s d ng th c v t nên kinh nghi m và triắc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ới ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai

th c trong lĩnh v c ch bi n, s d ng th c vât, đ c bi t là kinh nghi m s d ngứu của riêng tôi ực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ực và chưa từng được ai ặp được ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xãcây thu c là vô cùng phong phú Tuy nhiên, các tri th c và kinh nghi m dân t cứu của riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

ch đỉnh Quảng Ngãi ưa từng được ai ợc ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xãc s d ng và l u truy n trong ph m vi h p (dân t c, dòng h , gia đình),ưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ẹ, Lùy Là đồng bào ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’rkhông đưa từng được ai ợc ai c phát huy ph c v cho xã h i nên nguy c th t thoát r t cao Nh nục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ất kỳ công trình nào khác ất kỳ công trình nào khác ận là trung thực và chưa từng được ai

th c đứu của riêng tôi ưa từng được ai ợc ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùngc t m quan tr ng này, trong kho ng 10 năm tr l i đây nghiên c u vọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ại xã ứu của riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốccây thu c dân t c độ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai c đ c bi t quan tâm t i m t s c quan c a nặp được ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ủa riêng tôi ưa từng được ai ớic ta vàthu đưa từng được ai ợc ai c nhi u k t qu kh quan [20] Năm 2001, Nguy n Th Phề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ễm phúc lớn cho dân tộc Việt ị Sê ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing Th o vàả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

c ng s đã đi u tra, đánh giá v tài nguyên cây thu c và kinh nghi m s d ngộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xãcác loài th c v t làm thu c c a m t s dân t c (Dao, Tày, Thái) t i Yên T -ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ử dụng tại xã

Qu ng Ninh và đã thu th p đả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c 326 loài cây thu c T i Chi ng Yên – M c Châuại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc– S n La (2005), tác gi đã đi u tra đánh giá tài nguyên cây thu c c a ngơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi

Mưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng, Dao và đã th ng kê đưa từng được ai ợc ai c 209 loài cây thu c đưa từng được ai ợc ai c ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi Mưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng và 176loài cây thu c đưa từng được ai ợc ai c ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi Dao s d ng [22].ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

Năm 2005, trong nghiên c u ứu của riêng tôi “Cây thu c truy n th ng c a ng ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ều tra ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ủa cộng đồng người H’re tại xã ười H’re tại xã i Dao, huy n Sa ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn”

Pa, t nh Lào Cai” ỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” L u Đàm C đã xác đ nh đưa từng được ai ưa từng được ai ị Sê ưa từng được ai ợc ai c 312 loài cây thu c thu c 88 hộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r

mà ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi Dao Sa Pa s d ng [11].ở xã Sơn Linh so với ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

Vi t Nam cũng đưa từng được ai ợc ai c đánh giá là nưa từng được ai ớic đ ng th 16 trên th gi i v sứu của riêng tôi ứu của riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai phong phú và đa d ng sinh v t.Trong đó, h th c v t Vi t Nam r t phong phúại xã ận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác.vàđa d ng Hi n nay, đã bi t kho ng 10.386 loài th c v t b c cao có m ch, ại xã ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ưa từng được ai ớictính r ng Vi t Nam có kho ng 12.000 loài, thu c h n 2.500 chi và 300 h Trongằng phương pháp cổ ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r

s các loài cây này, nhân dân ta đã s d ng hàng ngàn loài cho các nhu c u khácử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùngnhau c a cu c s ng, đ c bi t là các cây làm thu c [9].ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ặp được

Trên đây là nh ng d n li u tuy không đ y đ nh ng cũng góp ph n khôngữa bệnh của người H’r ẫn còn một lượng lớn ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ủa riêng tôi ưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng

nh cho th y s phong phú và đa d ng c a tài nguyên cây thu c Vi t Nam.Vàỏ Việt Nam ất kỳ công trình nào khác ực và chưa từng được ai ại xã ủa riêng tôi.ngu n tài nguyên này đang đ ng trồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ứu của riêng tôi ưa từng được ai ớic nguy c b tàn phá nghiêm tr ng.ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ị Sê ọ, chi, loài cây thuốc do người H’rNguyên nhân là các loài cây thu c m c hoang d i các vùng r ng núi nên d bọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ại xã ở xã Sơn Linh so với ừng được ai ễm phúc lớn cho dân tộc Việt ị Sê

ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ở xã Sơn Linh so với ại xã ở xã Sơn Linh so với ất kỳ công trình nào khác ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ẫn còn một lượng lớn ại xã

r ng cùng v i n n cháy r ng cũng nh khai thác quá m c, thi u khoa h c c aừng được ai ới ại xã ừng được ai ưa từng được ai ứu của riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ủa riêng tôi

ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân mà không đưa từng được ai ợc ai c tái tr ng l i hay b o t n Sách đ Vi t Nam đã nêuồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ỏ Việt Namlên 356 loài thu c 9 ngành th c v t đang b uy hi p và c n độ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ưa từng được ai ợc ai c b o v , tránhả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai tuy t ch ng [6].Vì th , c n đ y m nh h n n a trong công tác nghiên c u đ nhủa riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnh ại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ữa bệnh của người H’r ứu của riêng tôi ị Sê

lo i, b o t n, nhân gi ng các loài cây thu c quý đ ph c v tích c c trong côngại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ể chữa bệnh của người H’r ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ực và chưa từng được ai tác nghiên c u, ch a b nh và nâng cao s c kh e.ứu của riêng tôi ữa bệnh của người H’r ứu của riêng tôi ỏ Việt Nam

1.2 Đ C ĐI M C A KHU V C NGHIÊN C U ẶC ĐIỂM CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU ỂM CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU ỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỰC NGHIÊN CỨU ỨC BẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI

a) V trí đ a lí và ph m vi hành chính ị trí địa lí và phạm vi hành chính ị trí địa lí và phạm vi hành chính ạm vi hành chính

S n Linh là m t trong 13 xã c a huy n S n Hà, t nh Qu ng Ngãi v i di n tíchơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ủa riêng tôi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới82,47km2(chi m 11% t ng di n tích huy n S n Hà) Lãnh th xã S n Linh đết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ổ chức Y tế Thế ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ưa từng được ai ợc ai c

gi i h n:ới ại xã

+ Phía Đông và Đông Nam giáp v i xã Long S n, huy n Minh Longới ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

+ Phía Tây giáp v i xã S n Giang, huy n S n Hàới ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

+ Phía Nam giáp v i xã S n Cao, huy n S n Hàới ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

+ Phía B c giáp v i xã S n H , huy n S n Hàắc ới ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

Hình 1.1: S đ v trí xã S n Linh ịa của cộng đồng người H’re tại xã

b) Đ a hình và đ a th ị trí địa lí và phạm vi hành chính ị trí địa lí và phạm vi hành chính ế

S n Linh n m d c theo l u v c đ u ngu n sông Trà Khúc Có các dãy núiơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ằng phương pháp cổ ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với

ch y theo hại xã ưa từng được ai ớing Đông B c và Đông Nam Đ c đi m n i b t c a đ a hình n i đâyắc ặp được ể chữa bệnh của người H’r ổ chức Y tế Thế ận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ị Sê ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

ph n l n là đ i núi cao, d c đ ng, m t đ dày.Đ a bàn xã S n Linh tr i r ng, đ iần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ới ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ứu của riêng tôi ận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ị Sê ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so vớinúi, khe su i ch ng ch t nên xã S n Linh b chia c t m nh v mùa m a.Gâyằng phương pháp cổ ị Sê ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ị Sê ắc ại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai nhi u khó khăn trong vi c t ch c đ i s ng và phát tri n s n xu t c a c ngề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ổ chức Y tế Thế ứu của riêng tôi ời H’re sử dụng tại xã ể chữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

đ ng trên đ a bàn xã.ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ị Sê

c) Khí h u ậu

Do n m sâu trong l c đ a và nhi u núi ằng phương pháp cổ ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ị Sê ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc cao nên khí h u xã S n Linh có sận là trung thực và chưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ực và chưa từng được ai khác bi t rõ r t so v i vùng đ ng b ng ven bi n Qu ng Ngãi Mùa m a đâyới ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ằng phương pháp cổ ể chữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ở xã Sơn Linh so vớihay đ n s m h n vài tháng so v i đ ng b ng và lết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ới ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ằng phương pháp cổ ưa từng được ai ợc ai ng m a khá l n, b t đ u tưa từng được ai ới ắc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ừng được ai

cu i tháng tám dưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing l ch Nhi t đ có ph n th p h n so v i đ ng b ng Đ mị Sê ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ất kỳ công trình nào khác ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ới ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ằng phương pháp cổ ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnhtrung bình h ng năm là 88 – 90% Khí h u lúc bình thằng phương pháp cổ ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng khá d ch u H nễm phúc lớn cho dân tộc Việt ị Sê ại xãhán, lũ l t, bão t thục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng gây nhi u tác h i cho s n xu t và đ i s ng nhân dân.ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ời H’re sử dụng tại xã

d) Th y văn ủy văn

H th ng th y văn c a S n Linh g m các khe su i c n xu t phát t các dãy ủa riêng tôi ủa riêng tôi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ại xã ất kỳ công trình nào khác ừng được ai núi cao M t s khe su i đ v su i T m Linh độ phận của cây được sử dụng làm thuốc ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ưa từng được ai ợc ai c b t ngu n t huy n Minh ắc ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ừng được ai Long Đ u ngu n c a sông Trà Khúc l n nh t Qu ng Ngãi là ranh gi i chia c t ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ủa riêng tôi ới ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ắc

gi a xã S n Giang và xã S n Linh Sông đây có lòng sông đào sâu, khu t ữa bệnh của người H’r ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ở xã Sơn Linh so với ất kỳ công trình nào khác

khúc,lòng sông d c, nưa từng được ai ớic ch y xi t nên thả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng gây lũ l n v mùa m a và d ới ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ễm phúc lớn cho dân tộc Việtkhô ki t v mùa n ng.ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ắc

a) Tình hình dân c và phân b ư và phân bố ố

Theo s li u th ng kê, tính đ n đ u năm 2014, xã S n Linh có 1401 h dânết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

v i 5037 kh u Trong đó đ ng bào H’re là 1228 h v i 4387 kh u.ới ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnh ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ới ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnh

Thành ph n dân t c ch y u là dân t c H’rê: 1228 h /4387 kh u, chi m 87,1%,ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ủa riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnh ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai còn l i là dân t c Kinh Dân t c H’re là dân t c b n đ a lâu đ i t i xã S n Linh.ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ời H’re sử dụng tại xã ại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

M t đ dân s trung bình là 61,08 ngận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi/km2 Là xã có m t đ dân s thu c lo iận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã

th p c a huy n Đ ng th 2 trong 14 xã c a huy n S n Hà sau xã S n Kỳ.ất kỳ công trình nào khác ủa riêng tôi ứu của riêng tôi ứu của riêng tôi ủa riêng tôi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

 Phân b dân c ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ư

Dân c phân b không đ ng đ u, đ i đa s dân c t p trung vùng th p vàưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ất kỳ công trình nào khác

có s đan xen nh t đ nh gi a ngực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ị Sê ữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re và ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi Kinh, m t b ph n khác phânộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai

b d c theo các dãy núi Ngọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’re xã S n Linh đ nh c theo t ng làng ở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ị Sê ưa từng được ai ừng được ai (plây)

v i qui mô khác nhau Chính vì v y mà vi c săn b n đ ng v t hoang dã cũngới ận là trung thực và chưa từng được ai ắc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai

nh đ t r ng làm nưa từng được ai ừng được ai ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing r y, khai thác g c a ngẫn còn một lượng lớn ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân n i đây r t khó ki mơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ất kỳ công trình nào khác ể chữa bệnh của người H’rsoát

b) C s h t ng ơ sở hạ tầng ở hạ tầng ạm vi hành chính ầng

 Giao thông

Hi n nay đưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng ĐH72 xu t phát t S n Nham đ n trung tâm xã S n Linhất kỳ công trình nào khác ừng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

và các tuy n đết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng trong thôn xóm đ u đã đề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai c nh a hóa và bê tông hóa H nực và chưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

n a c u S n Giang b c qua sông Trà Khúc và c u T m Linh b c qua su i T mữa bệnh của người H’r ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ắc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ắc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùngLinh đã đưa từng được ai ợc ai c xây d ng, gi i quy t vi c đi l i c a ngực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân 3 xã S n Giang, S nơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng NgãiLinh và S n Cao.Giao thông phát tri n đã t o đi u ki n phát tri n v m i m tơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ể chữa bệnh của người H’r ại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ể chữa bệnh của người H’r ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ặp được

c a xã S n Linh.ủa riêng tôi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

 H th ng đi n ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn”

Hi n nay m ng lại xã ưa từng được ai ớii đi n xã S n Linh đã n đ nh Toàn b các h gia đìnhở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ổ chức Y tế Thế ị Sê ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

đ u có đi n th p sáng, ph c v cho sinh ho t c a ngề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ắc ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ại xã ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân

 Giáo d c ục”

S n Linh có đ a bàn r ng và kéo dài, dân c phân tán nên v n đ giáo d cơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ị Sê ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã

g p nhi u khó khăn.Có th nói r ng s quan tâm c a chính quy n đ a phặp được ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ể chữa bệnh của người H’r ằng phương pháp cổ ực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ị Sê ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing

và huy n S n Hà là r t u tiên cho khu v c này.Các h c sinh đây đi h c đơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ất kỳ công trình nào khác ưa từng được ai ực và chưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ở xã Sơn Linh so với ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ợc ai c

tr c p ti n và d ng c h c t p.Hi n nay toàn xã có 1 trợc ai ất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng Trung h c c s , 2ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ở xã Sơn Linh so với

trưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng Ti u h c và 5 trể chữa bệnh của người H’r ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng M u giáo.ẫn còn một lượng lớn

 Y t ế Nội Kinh Tố Vấn”

Xã S n Linh có 1 tr m y t xã ph c v khám và ch a b nh mi n phí choơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ại xã ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ữa bệnh của người H’r ễm phúc lớn cho dân tộc Việt

ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân.Xã S n Linh là m t trong ba xã c a huy n S n Hà có tr m y t đ tơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ủa riêng tôi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ại xã ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ại xãchu n qu c gia v y t năm 2011.Ngoài ra, đ nh kỳ còn có đoàn v khám b nh,ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnh ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốctiêm phòng và c p thu c mi n phí cho ngất kỳ công trình nào khác ễm phúc lớn cho dân tộc Việt ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân

 Thông tin liên l c ại xã

S n Linh có m t tr m truy n thông không dây Nhi u nhà đã có ti vi, xeơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốcmáy nên vi c ti p nh n thông tin không còn là v n đ khó khăn n a.Ngoài ra,ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ữa bệnh của người H’rcòn có 1 b u đi n xã.ưa từng được ai

 Du l ch ịa của cộng đồng người H’re tại xã

Hi n nay v n đ du l ch t i xã S n Linh v n ch a đất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ị Sê ại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ẫn còn một lượng lớn ưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c quan tâm nhi u.S nề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng NgãiLinh ch đỉnh Quảng Ngãi ưa từng được ai ợc ai c bi t là m t n i khai thác lâm s n.V i s phát tri n kinh t xã h iết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ực và chưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốcthì nhu c u du l ch ngày m t cao, đ c bi t là du l ch sinh thái.Cho nên vi c phátần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ị Sê ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ặp được ị Sêtri n du l ch sinh thái S n Linh có th th c hi n để chữa bệnh của người H’r ị Sê ở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ể chữa bệnh của người H’r ực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c C s đ đ ra nh ngơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ở xã Sơn Linh so với ể chữa bệnh của người H’r ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ữa bệnh của người H’r

nh n đ nh này là su i T m Linh xã S n Linh có thác Cà Ong v i khí h u trongận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ới ận là trung thực và chưa từng được ai lành, c nh quan thiên nhiên tả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãii đ p, nh ng cánh r ng xanh t t, khung c nhẹ, Lùy Là đồng bào ữa bệnh của người H’r ừng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

êm đ m là môi trề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng lý tưa từng được ai ở xã Sơn Linh so vớing đ con ngể chữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi ngh ng i và hòa nh p v i thiênỉnh Quảng Ngãi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ận là trung thực và chưa từng được ai ớinhiên sau nh ng ngày lao đ ng v t v ữa bệnh của người H’r ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

c) Các ho t đ ng kinh t ạm vi hành chính ộng kinh tế ế

Kinh t ch y u mang tính ch t thu n nông.Trết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ưa từng được ai ớic đây, ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân s ng d aực và chưa từng được ai vào tài nguyên r ng mà thiên nhiên ban t ng L i s ng ch bi t khai thác tàiừng được ai ặp được ỉnh Quảng Ngãi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai nguyên r ng d n đừng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ưa từng được ai ợc ai c thay đ i nh s quan tâm giúp đ c a Nhà nổ chức Y tế Thế ời H’re sử dụng tại xã ực và chưa từng được ai ỡng, chữa bệnh cho ủa riêng tôi ưa từng được ai ớic và các

t ch c kinh t xã h i Trong nh ng năm g n đây, tr ng r ng và chăn nuôi làổ chức Y tế Thế ứu của riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ữa bệnh của người H’r ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ừng được ai

th m nh c a xã Ngoài ra ngết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân còn tr ng các cây nh lúa, s n, ngô, keo…ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ắcmang l i thu nh p Nhìn chung s n xu t nông nghi p mang tính t cung t c p,ại xã ận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác.năng su t không cao.Trong quá trình phát tri n kinh t ngất kỳ công trình nào khác ể chữa bệnh của người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân n i đâyơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

thưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng xuyên nh n đận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai ực và chưa từng được ai ợc ai ất kỳ công trình nào khác.c s tr c p c a huy n và các t ch c phi chính ph ủa riêng tôi ổ chức Y tế Thế ứu của riêng tôi ủa riêng tôi

CH ƯƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH NG 2.Đ I T ỐC QUA ƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG NG, Đ A ĐI M, TH I GIAN, N I DUNG Ị SÊ ỂM CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU ỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ỘNG ĐỒNG NGƯỜI

VÀ PH ƯƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH NG PHÁP NGHIÊN C U ỨC BẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI

2.1 Đ i t ốc trên thế giới ượng nghiên cứu ng nghiên c u ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới

T t c các loài th c v t đất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân t c H’re xã S n Linh,ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãihuy n S n Hà, t nh Qu ng Ngãi s d ng làm thu c ch a b nh và b i b s cơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ữa bệnh của người H’r ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ổ chức Y tế Thế ứu của riêng tôi

kh e.ỏ Việt Nam

2.2 Đ a đi m nghiên c u ị Đào ểm nghiên cứu ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới

Xã S n Linh, Huy n S n Hà, T nh Qu ng Ngãiơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

2.3 Th i gian nghiên c u ời hướng dẫn ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới

- T ng quan và và vi t đ cổ chức Y tế Thế ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing nghiên c u: Tháng 10 năm 2013ứu của riêng tôi

- Kh o sát th c đ a: T tháng 11/2013 đ n tháng 4/2014 chia làm 6ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ị Sê ừng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

2.4 N i dung nghiên c u ội ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới

- Đi u tra và l p danh m c các loài cây thu c đi u tra đề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai ại xãc t i xã S nơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng NgãiLinh, huy n S n Hà, t nh Qu ng Ngãi.ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

- Nghiên c u các b ph n dùng làm thu c, công d ng và kinh nghi m sứu của riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ử dụng tại xã

d ng các loài cây thu c đó đ ch a các loài b nh khác nhau c a ngục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ể chữa bệnh của người H’r ữa bệnh của người H’r ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân t cộ phận của cây được sử dụng làm thuốcH’rê xã S n Linh.ở xã Sơn Linh so với ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

- Tìm hi u s phân b c a các loài cây thu c theo sinh c nh trên đ a bànể chữa bệnh của người H’r ực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ị Sênghiên c u.ứu của riêng tôi.

- Xác đ nh các loài cây thu c có tên trong sách đ Vi t Nam.ị Sê ỏ Việt Nam

- Tìm hi u các nguyên nhân tác đ ng đ n ngu n tài nguyên cây thu c vàể chữa bệnh của người H’r ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với

đ xu t bi n pháp b o t n, phát tri n ngu n tài nguyên này t i đ a bànề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ể chữa bệnh của người H’r ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ại xã ị Sênghiên c u ứu của riêng tôi

2.5 Ph ương pháp nghiên cứu ng pháp nghiên c u ứu và sử dụng cây thuốc trên thế giới

2.5.1.Ph ương pháp nghiên cứu ng pháp đi u tra thành ph n loài, b ph n s ề tài ần loài, bộ phận sử dụng, công ội ận sử dụng, công ử dụng cây thuốc trên thế giới

d ng, công d ng và vùng phân b c a cây thu c ục tiêu đề tài ục tiêu đề tài ốc trên thế giới ủa đề tài ốc trên thế giới

a) Ph ư và phân bốơ sở hạ tầng ng pháp ph ng v n ỏng vấn ấn

Chúng tôi ti n hành ph ng v n ngết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt Nam ất kỳ công trình nào khác ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân, ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi đi hái thu c và th y langần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng

nh m bi t đằng phương pháp cổ ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c s có m t c a các loài cây thu c trong khu v c, thu đực và chưa từng được ai ặp được ủa riêng tôi ực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c

nh ng thông tin c n thi t v thành ph n loài, m c đ phong phú, s phân b tữa bệnh của người H’r ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ứu của riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai nhiên cũng nh kinh nghi m s d ng các loài cây thu c c a ngưa từng được ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi dân t c H’rêộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

t i n i đây.ại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

b) Ph ư và phân bốơ sở hạ tầng ng pháp kh o sát th c đ a ảo sát thực địa ực địa ị trí địa lí và phạm vi hành chính

 Ph ư ng pháp thu m u ngoài th c đ a ẫn bảo tồn cây thuốc” ực vật Việt ịa của cộng đồng người H’re tại xã

- Kh o sát t ng th đ xác đ nh tuy n nghiên c u và ti n hành thu m uả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ể chữa bệnh của người H’r ể chữa bệnh của người H’r ị Sê ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ẫn còn một lượng lớntheo các tuy n.ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

+ Tuy n 1: Tuy n đết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng vào r ng c a thôn Gò Daừng được ai ủa riêng tôi

+ Tuy n 2: Tuy n đết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng vào r ng c a thôn Ka Laừng được ai ủa riêng tôi

+ Tuy n 3: Tuy n đết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng vào r ng c a thôn B Nungừng được ai ủa riêng tôi ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với

+ Tuy n 4: Tuy n đết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng vào r ng c a thôn Làng Xinhừng được ai ủa riêng tôi

+ Tuy n 5: Tuy n đết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng vào r ng c a thôn Làng Ghèừng được ai ủa riêng tôi

+ Tuy n 6: Tuy n đết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng đi ven su i

- D ng c thu m u: C p th c đ a, s ghi chép, bút chì m m, nhãn ghi sục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ẫn còn một lượng lớn ặp được ực và chưa từng được ai ị Sê ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

hi u, kéo c t cây, máy nh.ắc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

- Nguyên t c thu m u:ắc ẫn còn một lượng lớn

+ M i m u đ u có đ y đ b ph n nh t là cành có lá cùng hoa qu hay c câyỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ẫn còn một lượng lớn ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

đ i v i loài cây th o.ới ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

+ Các m u thu trên cùng m t cây thì đánh cùng m t s hi u.ẫn còn một lượng lớn ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

+ Ghi chép ngay nh ng đi m d nh n bi t ngoài thiên nhiên, nh t là đ c đi mữa bệnh của người H’r ể chữa bệnh của người H’r ễm phúc lớn cho dân tộc Việt ận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ặp được ể chữa bệnh của người H’r

d m t khi khô (màu s c hoa, qu , r ,…) Đ ng th i ghi chép n i phân b c aễm phúc lớn cho dân tộc Việt ất kỳ công trình nào khác ắc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ễm phúc lớn cho dân tộc Việt ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ời H’re sử dụng tại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ủa riêng tôi.cây

+ Đ t m u vào gi a m t t báo r i x p vào c p g mang v phòng thí nghi mặp được ẫn còn một lượng lớn ữa bệnh của người H’r ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ời H’re sử dụng tại xã ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ặp được ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

x lí.ử dụng tại xã

 Ph ư ng pháp x lí và b o qu n m u ử liên đại cây cỏ” ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ẫn bảo tồn cây thuốc”

- M u mang v c n đẫn còn một lượng lớn ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ưa từng được ai ợc ai c x lí ngay: c t t a l i, đ vào m t t báo khác saoử dụng tại xã ắc ỉnh Quảng Ngãi ại xã ể chữa bệnh của người H’r ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ời H’re sử dụng tại xãcho có th nhìn th y t t c b ph n, đ c đi m có trên m u cây.ể chữa bệnh của người H’r ất kỳ công trình nào khác ất kỳ công trình nào khác ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ặp được ể chữa bệnh của người H’r ở xã Sơn Linh so với ẫn còn một lượng lớn

- X p kho ng 10 - 15 m u l i v i nhau, bu c l i đ ng th i dùng v t n ng épết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ẫn còn một lượng lớn ại xã ới ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ời H’re sử dụng tại xã ận là trung thực và chưa từng được ai ặp được

xu ng

- Ph i n ng các bó m u, thay báo 3 - 4 l n/ngày cho đ n khô, n u n ng y uơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ắc ẫn còn một lượng lớn ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ắc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai thì dùng than ho c đi n đ s y m u.ặp được ể chữa bệnh của người H’r ất kỳ công trình nào khác ẫn còn một lượng lớn

- Đ b o qu n m u để chữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ẫn còn một lượng lớn ưa từng được ai ợc ai c lâu, sau khi m u khô sẽ đẫn còn một lượng lớn ưa từng được ai ợc ai ử dụng tại xãc x lí b ng c n 90ằng phương pháp cổ ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với 0 và

đ ng sunphat đ ngăn ng a n m m c Đ c n 90ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ể chữa bệnh của người H’r ừng được ai ất kỳ công trình nào khác ể chữa bệnh của người H’r ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với 0 vào ch u men r ng, hòaận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốctan CuSO4 vào cho đ n khi dung d ch bão hòa Cho m u cây vào ngâm trongết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ẫn còn một lượng lớn

th i gian 5 - 10 phút r i đem s y l i cho đ n khô.ời H’re sử dụng tại xã ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ất kỳ công trình nào khác ại xã ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

- Lên tiêu b n: M u đả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ẫn còn một lượng lớn ưa từng được ai ợc ai c đính trên gi y Croqui 29 x 41 cm, chú ý x p saoất kỳ công trình nào khác ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai cho m u có dáng đ p, t nhiên và có dáng nhãn m t góc phía bên dẫn còn một lượng lớn ẹ, Lùy Là đồng bào ực và chưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ới ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốci vbên ph i.ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

 Ph ư ng pháp giám đ nh tên cây thu c ịa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã

- Phưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing pháp so sánh hình thái

- Trong quá trình giám đ nh, s d ng khóa phân lo i c a Ph m Hoàng H ,ị Sê ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ại xã ủa riêng tôi ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

1991, 1992, 1993 Ngoài ra còn tra c u tham kh o thêm: ứu của riêng tôi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai “Nh ng cây thu c và ững cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã

v thu c Vi t Nam” ịa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” c a Đ T t L i (2006).ủa riêng tôi ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ất kỳ công trình nào khác ợc ai

 Ph ư ng pháp l p danh m c ậu bị cắp phương” ục”

- Danh m c th c v t đục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c x p vào t ng chi, h theo cách s p x p c aết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ắc ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi.Brummitt, 1992

- Tr t t các loài trong ph m vi t ng chi, các chi trong t ng h đận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ại xã ừng được ai ừng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ợc ai ắcc s p x pết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai theo tr t t a,b,c.ận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai

- Danh m c đục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ợc ai ận là trung thực và chưa từng được ai c l p trên c s các m u v t thu th p đơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ở xã Sơn Linh so với ẫn còn một lượng lớn ận là trung thực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c đ ng th i thamồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ời H’re sử dụng tại xã

kh o, đ i chi u v i các tài li u sau:ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới

+ Ph m Hoàng H (1991-1993) trong t p ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai “Cây c Vi t Nam” ỏ” ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” g m 6 t p.ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ận là trung thực và chưa từng được ai

+ “Nh ng cây thu c và v thu c Vi t Nam” ững cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ịa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” c a Đ T t L i (2006).ủa riêng tôi ổ chức Y tế Thế ất kỳ công trình nào khác ợc ai

+ “Nh ng cây thu c và đ ng v t làm thu c Vi t Nam” ững cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ộng đồng người H’re tại xã ậu bị cắp phương” ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ở Việt Nam” ện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất biện pháp bảo tồn” c a Đ Huy Bích và c ngủa riêng tôi ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

s (2002).ực và chưa từng được ai

2.5.2.Ph ương pháp nghiên cứu ng pháp x lí s li u ử dụng cây thuốc trên thế giới ốc trên thế giới ệt Nam

S d ng ph n m m Excel x lí s li u thu th p đử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã ận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c

CH ƯƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH NG 3 K T QU VÀ BI N LU N ẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỆN SƠN HÀ, TỈNH ẬN TỐT NGHIỆP

3.1 K T QU ĐI U TRA THÀNH PH N LOÀI CÂY THU C DO NG ẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI ỀU TRA NGUỒN TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC QUA ẦU ỐC QUA ƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM I H’RÊ

S D NG T I XÃ S N LINH, HUY N S N HÀ, T NH QU NG NGÃI Ử DỤNG CÂY THUỐC ỤC LỤC ẠI HỌC ĐÀ NẴNG ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỆN SƠN HÀ, TỈNH ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỈNH ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI

Qua quá trình đi u tra và x lí s li u, chúng tôi đã th ng kê đề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã ưa từng được ai ợc ai c 90loài cây thu c 81 chi, 49h (B ng 3.1)ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

T ng các loài th ng kê đổ chức Y tế Thế ưa từng được ai ợc ai c thu c 3 ngành th c v t b c cao có m ch:ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ại xã

- Ngành Dưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing x (Polypodiophyta)ỉnh Quảng Ngãi

M i loài đỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ưa từng được ai ợc ai c ghi đ y đ tên khoa h c , tên Vi t Nam, tên đ a phần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ủa riêng tôi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ị Sê ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing, bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

ph n s d ng, công d ng và vùng phân b c a chúng.ận là trung thực và chưa từng được ai ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi

D NG T I XÃ S N LINH, HUY N S N HÀ, T NH QU NG NGÃI ỤC LỤC ẠI HỌC ĐÀ NẴNG ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỆN SƠN HÀ, TỈNH ƠN LINH, HUYỆN SƠN HÀ, TỈNH ỈNH ẢN ĐỊA CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI 3.2.1.Đa d ng v các b c phân lo i (h , chi, loài) c a cây thu c ại Việt Nam ề tài ận sử dụng, công ại Việt Nam ọ, chi, loài) của cây thuốc ủa đề tài ốc trên thế giới

Qua quá trình đi u tra và x lí s li u, chúng tôi đã th ng kê đề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ử dụng tại xã ưa từng được ai ợc ai c 90loài cây thu c thu c 81 chi, 49 h ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r

Khi phân tích s đa d ng c a thành ph n loài, chúngtôi không ch d ng l i ực và chưa từng được ai ại xã ủa riêng tôi ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ỉnh Quảng Ngãi ừng được ai ại xã ở xã Sơn Linh so với

s lưa từng được ai ợc ai ng các taxon c a toàn h mà còn đi sâu xem xét s phân b các taxonủa riêng tôi ực và chưa từng được ai trong t ng ngành th c v t H cây thu c trên đ a bàn nghiên c u tuy phongừng được ai ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ứu của riêng tôi.phú v s lề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai ng loài nh ng các loài l i t p trung không đ u trong các ngànhưa từng được ai ại xã ận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

th c v t khác nhau.ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai

B ng 3.2: Th ng kê s l ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ược” ng h , chi, loài cây thu c do ng ọc và các vị thuốc ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ười H’re tại xã i H’rê s d ng ử liên đại cây cỏ” ục”

T l % s loài ỷ lệ % số loài ệt Nam ốc trên thế giới

S loài c a ngành này chi m 96,67% so v i t ng s loài c a toàn h M t s ítủa riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ổ chức Y tế Thế ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

t p trung trong ngành Dận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing x (Polypodiophyta) v i 2 loài n m trong 2 chi c aỉnh Quảng Ngãi ới ằng phương pháp cổ ủa riêng tôi

2 h chi m 2,22% Ngành Thông đá (Lycopodiophyta) ch có duy nh t 1 loàiọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỉnh Quảng Ngãi ất kỳ công trình nào khác

n m trong 1 chi c a 1 h , chi m t l th p nh t trong t ng s loài c a h câyằng phương pháp cổ ủa riêng tôi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỉnh Quảng Ngãi ất kỳ công trình nào khác ất kỳ công trình nào khác ổ chức Y tế Thế ủa riêng tôi.thu c t i n i đây (1,11%).ại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

M t khác, đ th y rõ s đa d ng c a tài nguyên cây thu c t i n i đây,ặp được ể chữa bệnh của người H’r ất kỳ công trình nào khác ực và chưa từng được ai ại xã ủa riêng tôi ại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãichúng tôi ti n hành so sánh các s li u v b c phân lo i(h , chi, loài) cây thu cết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ại xã ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r

c a ngủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’ret i xã S n Linh, huy n S n Hà, t nh Qu ng Ngãi v ib c phân lo iại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ỉnh Quảng Ngãi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ận là trung thực và chưa từng được ai ại xã

cây thu cc a ngủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xã ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãii C – tu t i xã Hòa B c, huy n Hòa Vang, thành ph Đà N ngại xã ắc ẵn trong tự nhiên về sử(Khóa lu n T t nghi p, 2012) đận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c th hi n qua b ng 3.3.ể chữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

B ng 3.3: So sánh ngu n tài nguyên cây thu c xã S n Linh so v i xã Hòa ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ở Việt Nam” ớng dẫn bảo tồn cây thuốc”

t ng s h , chi, loài cây thu c đi u tra đổ chức Y tế Thế ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai ại xãc t i xã Hòa B c Nh v y, cóắc ưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai

th th y r ng ngu n tài nguyên cây thu c c a xã S n Linh đa d ng vàể chữa bệnh của người H’r ất kỳ công trình nào khác ằng phương pháp cổ ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ủa riêng tôi ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ại xãphong phú h n xã Hòa B c r t nhi u.ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ắc ất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

Đ th y rõ s đa d ng trong các taxon th c v t, chúng tôi ti n hànhể chữa bệnh của người H’r ất kỳ công trình nào khác ực và chưa từng được ai ại xã ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

kh o sát sâu h n ngành H t kín (Angiospermae) Trong ngành H t kín có 2 l p:ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ại xã ại xã ới

L p Hai lá m m (Dicotyledoneae) và l p M t lá m m (Monocotyledoneae), xemới ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ới ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng

b ng 3.4.ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

B ng 3.4: Th ng kê s l ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ược” ng h , chi, loài cây thu c c a ngành H t kín ọc và các vị thuốc ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ủa cộng đồng người H’re tại xã ại xã

S l ốc trên thế giới ượng nghiên cứu T l % ng ỉ tiêu ệt Nam S l ốc trên thế giới ượng nghiên cứu T l % ng ỉ tiêu ệt Nam S l ốc trên thế giới ượng nghiên cứu ng T l % ỉ tiêu ệt Nam

Qua s li u th ng kê b ng 3.4 cho th y đ i đa s các loài cây thu c phânở xã Sơn Linh so với ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ại xã

b trong l p Hai lá m m v i 34 h chi m 73,91% t ng s h c a ngành, 55 chiới ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ới ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ủa riêng tôi.chi m 70,51% và 61 loài chi m 70,11% Còn l p M t lá m m ch g m 12 h ,ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ỉnh Quảng Ngãi ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ọ, chi, loài cây thuốc do người H’rchi m 26,09% trong t ng s h , 23 chi chi m 29,49% và 26 loài chi m 29,89%ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

t ng s loài c a ngành H t kín.ổ chức Y tế Thế ủa riêng tôi ại xã

Nh v y, không nh ng có s chênh l ch v s loài cây thu c gi a ưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ữa bệnh của người H’r ực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ữa bệnh của người H’rcác ngành mà ngay trong cùng m t ngành cũng có s chênh l ch v s ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

lưa từng được ai ợc ai ng h , chi, loài cây thu c gi a các l p v i nhau.ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ữa bệnh của người H’r ới ới

3.2.2.Đa d ng v s l ại Việt Nam ề tài ốc trên thế giới ượng nghiên cứu ng cây thu c trong các h ốc trên thế giới ọ, chi, loài) của cây thuốc

Tính đa d ng v s lại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai ng loài cây thu c trong các h th hi n b ng 3.5ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ể chữa bệnh của người H’r ở xã Sơn Linh so với ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

B ng 3.5: Th ng kê s l ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ược” ng loài cây thu c trong các h ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ọc và các vị thuốc

S h có ốc trên thế giới ọ, chi, loài) của cây thuốc

Monocotyledoneae 2 0 0 3 7

Qua k t qu b ng 3.5 cho th y h ch a ít loài chi m s lết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ứu của riêng tôi ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai ng l nới

nh ng t ng s loài c a các h l i chi m t l th p Đi n hình nh s h có 1 loàiưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ủa riêng tôi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ại xã ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỉnh Quảng Ngãi ất kỳ công trình nào khác ể chữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r

là 29 h chi m 32,22% t ng s loài, tọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing t s h có 2 loài chi m 22,22%ực và chưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

t ng s loài Ngổ chức Y tế Thế ưa từng được ai ợc ai ại xãc l i, s h có nhi u loài tuy ít nh ng t ng s loài trong cácọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ổ chức Y tế Thế

h chi m t l cao S h trên 5 loài g m 3 h nh ng có t i 19 loàiọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỉnh Quảng Ngãi ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ớichi m21,11% t ng s loài và n m c l p Hai lá m m và l p M t lá m m Nh ngết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ằng phương pháp cổ ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ới ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ới ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ữa bệnh của người H’r

h giàu loài nh h Cam (Rutaceae: 6 loài), h Lúa (Poaceae: 7 loài), h G ngọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ưa từng được ai ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ừng được ai (Zingiberaceae: 6 loài)

T đó có th d đoán r ng các loài dùng làm thu c trong các h trên làr t nhi uừng được ai ể chữa bệnh của người H’r ực và chưa từng được ai ằng phương pháp cổ ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r ất kỳ công trình nào khác ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

và ch c ch n kh năng trong tắc ắc ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãing lai không xa các nhà khoa h c sẽ phát hi nọ, chi, loài cây thuốc do người H’rthêm nhi u loài dùng làm thu c thu c các h trên.ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ọ, chi, loài cây thuốc do người H’r

Qua đi u tra s phân b c a các loài cây thu c Chúng tôi nh n th y m iề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ận là trung thực và chưa từng được ai ất kỳ công trình nào khác ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêngloài cây thu ckhác nhau thích nghi v i đi u ki n s ng khác nhau Chúng có đi uới ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

ki n s ng phong phú và ph c t p: có nh ng cây s ng ven đứu của riêng tôi ại xã ữa bệnh của người H’r ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng, tr ng c ,ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt Nam

tr ng cây b i, r ng tr ng, r ng t nhiên, n i m ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ừng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ừng được ai ực và chưa từng được ai ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ẩn trị, bổ, tả liệu dược bệnh ưa từng được ai ớit, n i vách đá ho c l i s ngơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ặp đượcthích nghi kh p n i.ắc ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

Căn c vào th m th c v t và đ a hình, chúng tôi t m chia khu v c nghiên c uứu của riêng tôi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ực và chưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ị Sê ại xã ực và chưa từng được ai ứu của riêng tôi.thành 6 ki u sinh c nh:ể chữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

- R: Sinh c nh r ng t nhiênả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ực và chưa từng được ai

- Rt: Sinh c nh r ng tr ngả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với

- B: Sinh c nh tr ng cây b i, tr ng cả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt Nam

- V: Sinh c nh vả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãn nhà

- S: Sinh c nh ven su iả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

- D: Sinh c nh đ ng ru ngả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

S phân b các loài cây thu c theo sinh c nh đực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ợc ai c th hi n b ng3.6ể chữa bệnh của người H’r ở xã Sơn Linh so với ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

B ng 3.6: S phân b các loài cây thu c theo sinh c nh ản địa của cộng đồng người H’re tại xã ực vật Việt ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ản địa của cộng đồng người H’re tại xã

STT Sinh c nhả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai S loài T l % so v i t ng sỉnh Quảng Ngãi ới ổ chức Y tế Thế

loài

1 Sinh c nh r ng t nhiênả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ực và chưa từng được ai 53 58,89

2 Sinh c nh r ng tr ngả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với 45 50

3 Sinh c nh tr ng cây b i, tr ng cả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt Nam 44 48,89

4 Sinh c nh vả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãn nhà 39 43,33

5 Sinh c nh ven su iả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai 6 6,67

6 Sinh c nh đ ng ru ngả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc 5 5,56

Nhìn vào b ng 3.6 ta có th th y r ng s phân b không đ u c a cácả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ất kỳ công trình nào khác ằng phương pháp cổ ực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ủa riêng tôi.loài cây thu c nh ng sinh c nh khác nhau Ph n l n các loài cây thu cở xã Sơn Linh so với ữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ới

đưa từng được ai ợc ai c c ng đ ng ngộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’rê s d ng nhi u nh t là nh ng loài cây thu cử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ất kỳ công trình nào khác ữa bệnh của người H’rphân b r ng t nhiên v i 53 loài chi m 58,89% t ng s loài cây thu cở xã Sơn Linh so với ừng được ai ực và chưa từng được ai ới ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế

đi u tra đề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai c Hi n nay di n tích r ng ngày càng thu h p do ho t đ ngừng được ai ẹ, Lùy Là đồng bào ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốckhai thác c a con ngủa riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi nên c n có ho t đ ng tái t o và b o t n ngu n tàiần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ại xã ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so vớinguyên này Ti p đ n là sinh c nh r ng tr ng v i 45 loài chi m 50% Kết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ới ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

đ n là sinh c nh tr ng cây b i và tr ng c v i 44 loài chi m 48,89% Sinhết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt Nam ới ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai

c nh vả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãn nhà có s loài ít h n v i 39 loài chi m 43,33% t ng s loài đi uơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ới ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ổ chức Y tế Thế ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốctra đưa từng được ai ợc ai ại xãc t i xã.Đ c bi t, sinh c nh r ng cây tr ng l i có s loài cây thu cặp được ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ại xã

l n nh v y, đi u này c n đới ưa từng được ai ận là trung thực và chưa từng được ai ề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ưa từng được ai ợc ai c quan tâm nhi u vì các loài cây thu c phânề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

b sinh c nh r ng tr ng có đ i s ng ng n, b i sau khi khai thác ngở xã Sơn Linh so với ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ừng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ời H’re sử dụng tại xã ắc ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãidân sẽ đ t đ tr ng v khác Do đó c n nghiên c u môi trể chữa bệnh của người H’r ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ứu của riêng tôi ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãng phù h p đợc ai ể chữa bệnh của người H’r

tr ng các loài cây này trong vồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãn nhà ho c trong vặp được ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãn thu c

Th p nh t là s loài cây thu c phân b sinh c nh đ ng ru ng v i 5ất kỳ công trình nào khác ất kỳ công trình nào khác ở xã Sơn Linh so với ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ớiloài chi m 5,56% Ngoài ra, còn m t s lết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ưa từng được ai ợc ai ng ít cây thu c ngưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãi H’rê dùng

s ng bám trên các vách đá, kí sinh trên cây khác

Nghiên c u s phân b c a các loài cây thu c theo các sinh c nh khácứu của riêng tôi ực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai nhau nh m đ nh hằng phương pháp cổ ị Sê ưa từng được ai ớing cho vi c s u t m các loài cây thu c trong t nhiênưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ực và chưa từng được ai

và góp ph n cho công tác b o t n sau này.ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với

Bi u đ 3.1: S phân b các loài cây thu c theo sinh c nh ển bách khoa về các ực vật Việt ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ốc qua tri thức bản địa của cộng đồng người H’re tại xã ản địa của cộng đồng người H’re tại xã

b i, tr ng cục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ỏ Việt NamSinh c nh vả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ưa từng được ai ời H’re sử dụng tại xãn nhàSinh c nh ven su iả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai Sinh c nh đ ng ru ngả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ồn tài nguyên cây thuốc ở xã Sơn Linh so với ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

3.2.4.S đa d ng v các b ph n c a cây đ ự nhiên ại Việt Nam ề tài ội ận sử dụng, công ủa đề tài ượng nghiên cứu ử dụng cây thuốc trên thế giới ục tiêu đề tài c s d ng làm thu c ốc trên thế giới

S d ng cây thu c mu n mang l i hi u qu cao c n thi t ph i bi tử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ại xã ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai thu hái đúng mùa, đúng b ph n b i vì m i m t b ph n c a cùng m t cây cóộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ở xã Sơn Linh so với ỗi dân tộc có một phương thức, tập quán và văn hóa riêng ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ủa riêng tôi ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc

th ch a các ho t ch t khác nhau và tác d ng c a các h p ch t này lên c th làể chữa bệnh của người H’r ứu của riêng tôi ại xã ất kỳ công trình nào khác ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ủa riêng tôi ợc ai ất kỳ công trình nào khác ơn Linh, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi ể chữa bệnh của người H’rkhác nhau Có loài ch s d ng đỉnh Quảng Ngãi ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ợc ai c m t b ph n và m t v thu c nh ng có loàiộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ị Sê ưa từng được ai

có th s d ng để chữa bệnh của người H’r ử dụng tại xã ục các loài cây thuốc do người H’re sử dụng tại xã ưa từng được ai ợc ai c nhi u b ph n đôi khi có th c cây Ngoài ra, có m t sề các bộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc ận là trung thực và chưa từng được ai ể chữa bệnh của người H’r ả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được ai ộ phận của cây được sử dụng làm thuốc