Kiểm sát việc thi hành án phạt tù theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự việt nam

Tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài Liên quan tới công tác kiểm sát thi hành án phạt tù của Viện kiểm sát nhân dân, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu và được tiếp cận dướ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

ĐẶNG DOÃN DƯƠNG

KIỂM SÁT VIỆC THI HÀNH ÁN PHẠT TÙ THEO QUY ĐỊNH

CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

Chuyên ngành : Luật Hình sự và Tố tụng hình sự

Mã số : 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN VĂN HUYÊN

HÀ NỘI - 2014

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo

độ tin cậy, chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Đặng Doãn Dương

CQTHAHS Cơ quan thi hành án hình sự

GTHCHAPT Giảm thời hạn chấp hành án phạt tù

HĐTPTANDTC Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao LTHAHS Luật thi hành án hình sự

THAHS Thi hành án hình sự

THAPT Thi hành án phạt tù

TANDTC Tòa án nhân dân tối cao

VTVKS Viện trưởng Viện kiểm sát

VTVKSNDTC Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM SÁT THI HÀNH ÁN PHẠT TÙ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN 6

1.1 Khái niệm kiểm sát thi hành án phạt tù: 6

1.2 Vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong kiểm sát thi hành án phạt tù 10

1.3 Đối tượng, phạm vi hoạt động kiểm sát thi hành án phạt tù 16

1.3.1 Đối tượng hoạt động kiểm sát thi hành án phạt tù 16

1.3.2 Phạm vi hoạt động kiểm sát việc thi hành án phạt tù 17

1.4 Kiểm sát việc thi hành án phạt tù theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự: 17

1.4.1 Kiểm sát việc Tòa án ra quyết định thi hành án, ủy thác thi hành án và gửi các quyết định thi hành án 18

1.4.2 Kiểm sát việc thi hành quyết định thi hành án phạt tù 19

1.4.3 Kiểm sát việc hoãn chấp hành án phạt tù 20

1.4.4 Kiểm sát việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù: 25

1.4.5 Kiểm sát việc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù: 26

1.4.6 Kiểm sát việc xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù: 30

1.4.7 Kiểm sát việc miễn chấp hành án phạt tù: 35

1.4.8 Kiểm sát việc trả tự do đối với phạm nhân: 35

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG KIỂM SÁT VIỆC THI HÀNH ÁN PHẠT TÙ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN 37

kiểm sát nhân dân 37 2.1.1 Những kết quả đạt được 37 2.1.2 Những hạn chế, bất cập 45 2.2 Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong hoạt động kiểm sát thi hành án phạt tù 53 2.3 Giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kiểm sát thi hành án phạt tù 57

2.3.1.Hoàn thiện Bộ luật TTHS và các văn bản hướng dẫn Luật Thi hành án hình sự 57 2.3.2 Tăng cường xây dựng đội ngũ cán bộ, kiểm sát viên tinh thông pháp luật, giỏi nghiệp vụ, có đạo đức nghề nghiệp 61 2.3.3 Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của các cấp

ủyđảng, chính quyền và sự phối hợp giữa các ngành có liên quan 64 2.3.4 Tăng cường về cơ sở vật chất, phương tiện và chế độ đối với cán bộ, kiểm sát viên thực hiện hoạt động kiểm sát thi hành án phạt tù 65

KẾT LUẬN 67 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Kiểm sát thi hành án phạt tù là một trong những khâu của công tác kiểm sát hoạt động tư pháp, có vị trí quan trọng trong ngành kiểm sát nhân dân, bởi lẽ ngoài Viện kiểm sát thì không một cơ quan nào có thể thực hiện được nhiệm vụ kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực thi hành án

phạt tù ở các trại giam, trại tạm giam

Trong thời gian vừa qua, mặc dù Viện kiểm sát các cấp còn gặp nhiều khó khăn cả về điều kiện, kỹ thuật, phương tiện và lực lượng cán bộ; nhưng công tác kiểm sát thi hành án phạt tù cũng đã có nhiều cố gắng từng bước thực hiện có hiệu quả Quán triệt Nghị quyết số 08/NQ-TƯ ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, hoạt động kiểm sát thi hành án phạt tù đã đạt được nhiều kết quả Đã

áp dụng nhiều phương pháp trong các hoạt động kiểm sát phù hợp với từng đối tượng, từng loại trại giam khác nhau, những trại giam không có điều kiện kiểm sát trực tiếp thì vận dụng Điều 27 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2002 để yêu cầu tự kiểm tra, thông báo kết quả, thường xuyên phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý, các đơn vị trong ngành kiểm sát và các cơ quan

có liên quan để nắm bắt kịp thời các thông tin giúp cho công tác quản lý tình thực hiện pháp luật ở các trại giam ngày càng được chặt chẽ, đầy đủ, kịp thời hơn, góp phần tích cực cho hoạt động kiểm sát trực tiếp tại các trại giam, trại tạm giam

Bên cạnh những thành tựu nêu trên của hoạt động kiểm sát THAPT của Viện kiểm sát nhân dân, trong thời gian qua cũng đã bộc lộ không ít những hạn chế xuất phát từ những nguyên nhân khách quan, chủ quan khác nhau Hoạt động quản lý ở các trại giam một số nơi còn thiếu kịp thời, nhiều cuộc kiểm sát hiệu quả thấp, một số trại giam, trại tạm giam còn có vi phạm nhưng

chưa được phát hiện Công tác kiểm sát quản lý giáo dục và thực hiện các chế

độ đối với phạm nhân chưa phát hiện được các vi phạm cơ bản Công tác kiểm sát thi hành án phạt tù thuộc các lĩnh vực khác như: thực hiện chế độ đối với người chấp hành án phạt tù; hoạt động tạm đình chỉ, đình chỉ, giảm thời hạn chấp hành án phạt tù và công tác hoãn thi hành án phạt tù cũng gặp phải những hạn chế nhất định

Đứng trước yêu cầu, đòi hỏi của công tác cải cách tư pháp mà Nghị quyết của Bộ Chính trị đã nêu ra, để khắc phục những tồn tại, hạn chế, nâng cao chất lượng của công tác kiểm sát thi hành án phạt tù của Viện kiểm sát nhân dân thì vấn đề kiểm sát thi hành án phạt tù của đã trở thành một nội dung cần được nghiên cứu trên các khía cạnh lý luận – pháp lý và thực tiễn nhằm đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả của hoạt động này Do đó, tác

giả đã lựa chọn “Kiểm sát việc thi hành án phạt tù theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam” là đề tài luận văn nghiên cứu của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài

Liên quan tới công tác kiểm sát thi hành án phạt tù của Viện kiểm sát nhân dân, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu và được tiếp cận dưới các góc độ khác nhau:

Đề tài khoa học cấp bộ “Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện KSND trong việc tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù theo yêu cầu cải cách tư pháp hiện nay” năm 2007; Đề tài “Một số khó khăn vướng mắc và hướng giải quyết khi kiểm sát tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù và kiểm sát thi hành án hình sự” năm 2009; Luận văn thạc sỹ “Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong thi hành án hình sự” của Đàm Công Thuận, năm 2000

Đề cập tới công tác kiểm sát thi hành án phạt tù của Viện kiểm sát nhân dân không thể không nhắc tới các cuốn sách sau: Bình luận khoa học luật thi

hành án hình sự và các quy định mới nhất về thi hành án hình sự, Trần Minh Hưởng, Hà Nội, NXB Thời Đại, 2010; Bình luận Luật thi hành án hình sự, Chủ biên Nguyễn Ngọc Anh, 2010; Thi hành án phạt tù: Từ thực tiễn đến khoa học giáo dục, Nguyễn Hữu Duyện, NXB Công an nhân dân, 2010

Bên cạnh đó, một số bài viết về kiểm sát thi hành án phạt tù còn được đăng tải trên các tạp chí: Chuyên đề “Công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù”, Tạp chí Kiểm sát số

08 (tháng 4/2008); “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chính sách thi hành

án hình sự, PGS.TSKH Lê Cảm, Tạp chí Kiểm sát số 10 (2006); “Bàn về hoạt động kiểm sát việc đảm bảo an toàn nơi giam giữ”, Nguyễn Hữu Hậu, Tạp chí Kiểm sát số 03 (2006)…

Hầu hết các công trình nêu trên đều đã đề cập tới công tác THAPT ở những mức độ khác nhau, tuy nhiên, phạm vi và mức độ đề cập về kiểm sát thi hành án phạt tù trên các phương diện còn mờ nhạt Thực tiễn cho thấy, chưa có công trình khoa học của một tác giả nào đề cập toàn diện và sâu sắc

về công tác kiểm sát THAPT của VKS, đặc biệt là theo Luật Thi hành án hình

sự năm 2010

Do vậy, tác giả đã lựa chọn vấn đề kiểm sát việc THAPT theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam là đề tài luận văn của mình để tiếp nối những nghiên cứu nêu trên làm sáng tỏ hơn cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn

đề này

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở phân tích các khía cạnh pháp lý và thực tiễn của vấn đề, luận văn hướng tới việc làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của kiểm sát THAPT

và đề ra các định hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát thi hành án phạt tù của Viện kiểm sát nhân dân trong tình hình hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài bao gồm:

Thứ nhất, làm rõ cơ sở lý luận, những căn cứ pháp lý về kiểm sát THAPT;

Thứ hai, đánh giá toàn diện, triệt để về thực trạng pháp luật và hoạt động của Viện KSND trong công tác kiểm sát THAPT thời gian qua;

Thứ ba, đề xuất giải pháp hoàn thiện nâng cao hiệu quả của kiểm sát THAPT

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

Kiểm sát thi hành án phạt tù theo quy định của pháp luật tố tụng hình

sự Việt Nam là một vấn có nội dung khái quát cao, nội dung rất rộng, phức tạp Vì vậy, đối tượng nghiên cứu của đề tài này là các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động kiểm sát THAPT trong các văn bản pháp luật tố tụng hình sự và thực tiễn hoạt động kiểm sát THAPT của Viện kiểm sát nhân dân; Không đi sâu, nghiên cứu hoạt động kiểm sát việc thi hành án phạt tù của Viện kiểm sát quân sự

Phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm: những vấn đề lý luận – pháp lý

về kiểm sát thi hành án phạt tù, thực trạng công tác kiểm sát thi hành án phạt

tù của Viện kiểm sát nhân dân (giai đoạn 2008 – 2013) để đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng kiểm sát THAPT của Viện KSND trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Để nghiên cứu thành công đề tài, tác giả đã sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, cùng với các phướng pháp nghiên cứu truyền thống là: Phương pháp lịch sử – cụ thể, phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp, phương pháp liệt kê Các phương pháp này được dùng vào việc giải quyết từng vấn

đề thuộc nội dung của luận văn

6 Ý nghĩa và những đóng góp của đề tài

Về mặt lý luận, đề tài khái quát được các khái niệm: kiểm sát thi hành

án phạt tù, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân trong hoạt động kiểm sát việc THAPT, đối tượng của hoạt động kiểm sát việc THAPT

Về mặt thực tiễn, đề tài làm rõ thực trạng hoạt động kiểm sát thi hành

án phạt tù, chỉ ra những hạn chế, bất cập và nguyên nhân của những bất cập

đó để đề ra giải pháp, kiến nghị đề xuất nâng cao hiệu kiểm sát việc THAPT

Luận văn sẽ là tài liệu tham khảo giúp cho việc hoàn thiện các văn bản hướng dẫn dưới luật về công tác thi hành án phạt tù nói chung và kiểm sát thi hành án phạt tù nói riêng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm hai chương nội dung:

Chương 1: Những vấn đề chung về kiểm sát thi hành án phạt tù của Viện kiểm sát nhân dân

Chương 2: Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng kiểm sát việc thi hành án phạt tù của Viện kiểm sát nhân dân

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM SÁT

THI HÀNH ÁN PHẠT TÙ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN 1.1 Khái niệm kiểm sát thi hành án phạt tù:

Thi hành án là giai đoạn của tố tụng hình sự nhằm thực hiện bản án, quyết định đã có hiệu lực của tòa án

Thi hành án hình sự là một hoạt động mang tính quyền lực nhà nước nhằm đưa những Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của tòa án ra thi hành THA hình sự là giai đoạn cuối cùng trong các hoạt động tố tụng của các

cơ quan thực thi pháp luật, trong đó buộc người bị xử phạt phải chấp hành hình phạt mà Tòa án đã quyết định Bản án quyết định của Tòa án có được thi hành nghiêm chỉnh hay không là tùy thuộc chủ yếu vào giai đoạn này [64]

Thi hành bản án và quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật là một hoạt động phức tạp, đa dạng liên quan đến nhiều lĩnh vực: từ việc thi hành các hình phạt chính như cánh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, trục xuất, tù có thời hạn, tù chung thân, tử hình đến các hình phạt bổ sung… [29]

Như vậy thi hành án hình sự là việc đưa quyết định, bản án đã có hiệu lực của tòa án vào áp dụng trên thực tế thông qua các hoạt động của các cơ quan thực thi pháp luật và các cá nhân, tổ chức có liên quan

Thi hành án phạt tù là một bộ phận của THA hình sự, có vị trí quan trọng trong việc trừng trị người phạm tội nói riêng và giáo dục mọi người có ý thức tôn trọng, tuân thủ pháp luật cũng như những quy tắc sống xã hội chủ nghĩa từ đó góp một phần không nhỏ vào công tác phòng, chống tội phạm vì hình phạt tù là hình phạt có vị trí, vai trò rất quan trọng, là hình phạt có vai trò chính trong hệ thống hình phạt của BLHS; được quy định trong chế tài tuyệt đại đa số các quy phạm pháp luật quy định về tội phạm và được Tòa án quyết định áp dụng nhiều nhất khi giải quyết các vụ án hình sự

Thi hành án phạt tù là hoạt động nhằm tước đi quyền tự do của cá nhân

người bị kết án phạt tù, buộc họ phải cách ly khỏi xã hội một thời gian theo quyết định của Tòa án Theo quan điểm được thể hiện trong giáo trình Luật tố

tụng hình sự của trường Đại học Luật Hà Nội: “Thi hành án phạt tù là buộc những người bị kết án tù có thời hạn, tù chung thân chấp hành hình phạt tại trại giam nhằm cải tạo, giáo dục họ trở thành người lương thiện” Như vậy,

có thể hiểu THAPT là việc việc cách ly người phạm tội khỏi xã hội, tước bỏ quyền tự do của người phạm tội bị kết án phạt tù, buộc họ phải sống, cải tạo trong trại giam để cải tạo trở thành những công dân tốt, những người lương thiện có ích cho xã hội Qua đó giáo dục mọi người tuân thủ pháp luật và góp phần vào công tác phòng, chống tội phạm

Thi hành án phạt tù là một hoạt động phức tạp, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người chấp hành án phạt tù cũng như người thân của họ cũng như trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền như Tòa án, Cơ quan thi hành án hình sự, Trại giam, Trại tạm giam, Sở tư pháp… Do vậy, việc đảm bảo chấp hành nghiêm chỉnh, chính xác các quy định trong việc THAPT của các quan có thẩm quyền cũng nhưng bảo đảm quyền lợi, lợi ích của người chấp hành án phạt tù và cá nhân, cơ quan tổ chức liên quan có vai trò quan trọng trong việc trừng trị người phạm tội, giáo dục pháp luật và phòng, chống tội phạm Để THA phạt tù đạt hiệu quả cần có hoạt động kiểm tra, giám sát những hoạt động của các cơ quan chức năng trong việc THAPT, đảm bảo việc THA phạt tù được thi hành một cách thống nhất, chính xác theo quy định của pháp luật, bảo vệ sự nghiêm minh, công bằng của pháp luật cũng như những quyền lợi của người chấp hành án phạt tù và những cá nhân, tổ chức có liên quan từ đó góp phần thực hiện được mục đích của việc THAPT

Hiện nay, đang có quan điểm cho rằng hoạt động thi hành án hình sự không phải là hoạt động tư pháp mà chỉ là hoạt động hành chính – từ pháp điều này có nghĩa là thi hành án hình sự không phải là đối tượng kiểm sát của

chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp của Viện KSND Với vấn đề này, tôi cho rằng khái niệm cụ thể thế nào là hoạt động tư pháp cần được xem xét

kỹ càng trên nhiều phương diện như lý luận, lịch sử, thực tế… và cần nhiều nghiên cứu chuyên sâu hơn Kiểm sát việc THAPT là một trong những công tác của nhiệm vụ kiểm sát thi hành án hình sự góp phần thực hiện chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát nhân dân trong hoạt động kiểm sát thi hành án hình sự Hoạt động kiểm sát việc THAPT góp phần thúc đẩy công tác THAPT, hạn chế các sai phạm và đảm bảo hiệu quả, hiệu lực của các bản án phạt tù, quyết định THAPT của Tòa án từ đó góp phần bảo vệ các quy tắc của cuộc sống xã hội chủ nghĩa và bảo vệ uy tín của nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị THAPT Việc hiểu, nhận thức đúng và đầy đủ về hoạt động kiểm sát THAPT là yêu cầu bắt buộc đối với cán

bộ ngành kiểm sát làm công tác thi hành án hình sự, đặc biết đối với cán bộ thực hiện hoạt động kiểm sát THAPT và kiểm sát việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù

Theo pháp pháp luật hiện hành, tại Điều 23 Luật tổ chức Viện kiểm sát

nhân dân năm 2002 đã quy định rõ: “Viện kiểm sát nhân dân kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án nhân dân, cơ quan thi hành án, Chấp hành viên, cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân có liên quan trong việc thi hành bản

án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và những bản án, quyết định được thi hành ngay theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm các bản án, quyết định

đó được thi hành đúng pháp luật, đầy đủ, kịp thời” [6] Theo quy định này,

khi thực hiện hoạt động kiểm sát thi hành án, Viện KSND kiểm sát việc tuân theo pháp luật không chỉ đối với hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức mà

cả đối với cá nhân bao gồm những người phải thi hành bản án và quyết định của Tòa án, những người được thi hành bản án quyết định đó

Kiểm sát thi hành án hình sự là một trong những hoạt động kiểm sát

việc tuân theo pháp luật của Viện KSND đối với Tòa án, Cơ quan thi hành án hình sự cũng như những cá nhân và tổ chức có liên quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự Trong đó, kiểm sát THAPT là hoạt động có vai trò quan trọng vì kiểm sát THAPT là hoạt động phức tạp, thực hiện trong một thời gian dài và là hoạt động có khối lượng công việc nhiều nhất

Kiểm sát việc THAPT là hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án nhân dân, Trại giam, Trại tạm giam, Chánh án Tòa án nhân, Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam và các cơ quan, tổ chức cá nhân có liên quan trong việc THAPT nhằm đảm bảo việc thi hành đúng pháp luật, đầy đủ, kịp thời các bản án phạt tù đã có hiệu lực của TAND Thông qua hoạt động kiểm sát việc chấp hành án phạt tù của Viện KSND, quyền và lợi ích hợp pháp của người phải chấp hành án phạt tù cũng như người thân của họ được đảm bảo, giúp người chấp hành án phạt tù nhận thức đúng về lỗi lầm và tính nguy hiểm do hành vi phạm tội của bản thân gây

ra cho xã hội, từ đó giáo dục, cải tạo người chấp hành án phạt tù trở thành những công dân tốt, có ích cho xã hội Đồng thời, tạo sự tin tưởng của nhân dân đối với pháp luật, Nhà nước

Đối tượng kiểm sát của Viện kiểm sát nhân dân khi thực hiện hoạt động kiểm sát thi hành án là các hoạt động của các cơ quan nhà nước, cá nhân và tổ chức liên quan được giao một số nhiệm vụ trong hoạt động thi hành án, bởi lẽ, nếu để xảy ra vi phạm pháp luật trong cơ quan nhà nước thì hậu quả của nó lớn hơn gấp nhiều lần so với một vi phạm của một công dân

Từ những phân tích nêu trên, có thể rút ra khái niệm kiểm sát THAPT như sau: Kiểm sát THAPT là hoạt động của Viện kiểm sát, kiểm sát việc tuân theo pháp luật của TAND, Trại giam, tại tạm giam, cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan, tổ chức và cá nhân được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự trong việc thi hành bản án, quyết định về hình án phạt tù nhằm đảm bảo

các bản án quyết định đó được thi hành đúng pháp luật, đầy đủ, kịp thời

1.2 Vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân trong kiểm sát thi hành án phạt tù

Viện KSND là một trong những cơ quan tư pháp được thành lập từ trung ương đến địa phương để thực hiện quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp theo quy định của Pháp luật và Hiến pháp

Kiểm sát tuân theo pháp luật là một hoạt động nghiệp vụ của Viện kiểm sát, hoạt động này là một cách thức quản lý nhằm thúc đẩy một công việc đạt tới mục đích, có hiệu quả, không chệch hướng Hoạt động này của Viện KSND là hướng tới làm cho Pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất, kịp thời; hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Viện KSND cũng nằm trong khuôn khổ đó

Để đảm bảo đạt được mục đích hướng tới, Viện KSND có chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp theo đó Viện KSND có các hoạt động: kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc điều tra các vụ án hình sự của các cơ quan điều tra và các cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc xét xử các vụ án hình sự; Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc thi hành bản án, quyết định của Toà án nhân dân; Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù

Hoạt động kiểm sát việc THAPT của Viện KSND là hoạt động nhằm hướng tới việc đảm bảo các bản án, quyết định phạt tù của Tòa án được đưa vào thi hành trên thực tế đảm bảo lợi ích, quyền lợi của người chấp hành án phạt tù, đảm bảo việc áp dụng các chính sách và quy định của nhà nước đối với người chấp hành án phạt tù được áp dụng chính xác, nghiêm chỉnh, kịp thời tạo sự công bằng giữa những người chấp hành án phạt tù

Trong quá trình phát triển, Viện KSND đã trải qua nhiều giai đoạn khác

nhau để từ đó hoàn thiện hệ thống tổ chức, bộ máy của Viện KSND hình thành những đơn vị, bộ phận để thực hiện chức năng kiểm sát việc thi hành án hình sự nói chung và THAPT nói riêng Từ năm 1978 trở về trước, trách nhiệm kiểm sát THAPT của Kiểm sát viên gắn liền với trách nhiệm kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử án hình sự, kiểm sát việc giam giữ và cải tạo Từ năm

1978 đến năm 1982, Viện KSND tối cao có thành lập Vụ kiểm sát thi hành án chuyên thực hiện nhiệm vụ kiểm sát thi hành án Tiếp đó là thời kỳ không có đơn vị chuyên trách kiểm sát thi hành án ở Viện KSND tối cao Cuối năm

1993, Vụ Kiểm sát thi hành án được tái thành lập, ở Viện kiểm sát cấp tỉnh thành lập bộ phận Kiểm sát thi hành án sau này là Phòng kiểm sát thi hành án,

ở Viện kiểm sát cấp huyện có kiểm sát viên được giao công tác phụ trách hoạt động Kiểm sát thi hành án

Từ năm 2002 đến 2010, hoạt động Kiểm sát thi hành án được tăng cường ở Viện kiểm sát nhân dân tối cao có vụ Kiểm sát thi hành án; Viện Kiểm sát nhân dân cấp tỉnh có Phòng Kiểm sát thi hành án độc lập; Viện Kiểm sát nhân dân cấp huyện có bộ phận Kiểm sát thi hành án Tuy nhiên nhiệm vụ Kiểm sát việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù được giao cho Vụ kiểm sát việc tạm giam, tạm giữ, quản lý và giáo dục phạm nhân

Từ tháng 8 năm 2012, hoạt động kiểm sát thi hành án hình sự được giao cho Vụ kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù (vụ 4) và đổi tên thành Vụ kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự Đồng thời điều chỉnh lại nhiệm vụ của Vụ Kiểm sát thi hành án (vụ 10) và đổi tên thành vụ Kiểm sát thi hành án dân sự [20] Các Viện kiểm sát cấp tỉnh điều chỉnh lại nhiệm vụ của Phòng kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam, quản lý & giáo dục phạm nhân (phòng 4) và Phòng Kiểm sát thi hành án (phòng 10) cho phù hợp với tổ chức và phân công nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, giao công tác Kiểm sát thi hành án hình sự

cho phòng 4 và đổi tên thành Phòng kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự, được giao nhiệm vụ kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và kiểm sát thi hành án hình sự

Vụ kiểm sát việc tạm giữ, tam giam, quản lý và thi hành án hình sự Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Phòng kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng, nhiệm

vụ kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và kiểm sát thi hành án hình sự

Bộ phận kiểm sát thi hành án Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện thực hiện chức năng, nhiệm vụ kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và kiểm sát thi hành án hình sự ở địa phương [68]

Có thể nói, hoạt động kiểm sát THAPT trong thời gian qua đã được lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân các quan tâm chỉ đạo, tổ chức thực hiện và

đã đạt được những kết quả tốt, góp phần quan trong vào việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt đồng thi hành án; phát hiện và kiến nghị khắc phục kịp thời những thiếu sót, vi phạm trong hoạt động thi hành án của các cơ quan thi hành án và các đối tượng khác, góp phần đảm bảo sự tuân thủ nghiêm chỉnh, thông nhất các quy định của pháp luật Qua đó khẳng định vai trò, vị trí của Viện KSND trong hoạt động thi hành án Thực tế đó cho thấy, cần phải tiếp tục nâng cao hơn nữa trách nhiệm của Viện KSND các cấp trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ kiểm sát THAPT, góp phần vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động thi hành án nói riêng và sự thành công của chiến lược cải cách

thư pháp ở nước ta nói chung [33, tr 9]

Theo Quy định tại Điều 23 Bộ luật TTHS năm 2003, thì Viện KSND có quyền Thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự theo đó khi phát hiện các vi phạm pháp luật của của các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng thì áp dụng những biện pháp theo quy định của Bộ Luật TTHS quy định để loại trừ

việc vi phạm pháp luật của những cơ quan hoặc cá nhân này Theo đó Viện KSND có quyền kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan, đơn vị và

cá nhân có liên quan trong việc THAPT đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án

và áp dụng các biện pháp theo quy định để loại trừ các vi phạm đảm bảo việc THAPT được đúng pháp luật, đầy đủ và kịp thời

Để cụ thể hóa quyền kiểm sát việc THAPT, Luật Tổ chức Viện KSND

và Luật Thi hành án hình sự đã quy định tại Điều 141, Viện kiểm sát khi thực hiện kiểm sát THAPT có các nhiệm vụ và quyền hạn:

- Yêu cầu Toà án ra quyết định thi hành án

Theo đó, VKS sẽ tiến hành kiểm sát thời hạn, nội dung các quyết định thi hành án hoặc ủy thác thi hành án của Tòa án cùng cấp hoặc cấp dưới nhằm phát hiện kịp thời các vi phạm từ đó đưa ra những kiến nghị, yêu cầu đối với Tòa án để đảm bảo việc thi hành án phạt đúng pháp luật, thống nhất, đúng với nội dung bản án đã tuyên

- Yêu cầu tự kiểm tra việc thi hành án hoặc cung cấp hồ sơ, tài liệu có liên quan đến việc thi hành án

Khi kiểm sát việc THAPT, Viện kiểm sát có quyền và nhiệm vụ kiểm sát hồ sơ, tài liệu của cơ quan, đơn vị cùng cấp và cấp dưới có trách nhiệm trong việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù; gặp hỏi người chấp hành án phạt tù về việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù; yêu cầu cơ quan cùng cấp hoặc cấp dưới và người có trách nhiệm thông báo tình hình quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù, yêu cầu CQTHAHS cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan

- Phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm pháp luật trong THAPT theo thẩm quyền; quyết định trả tự do ngay cho người đang chấp hành án phạt tù không có căn cứ và trái pháp luật

Phát hiện vi phạm và xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật trong

THAPT theo thẩm quyền là nhiệm vụ và quyền hạn của Viện KSND để đảm bảo sự công bằng và quyền lợi của người chấp hành án phạt tù; người đã chấp hành xong bản án phạt tù mà không bị giam, giữ về một hành vi phạm tội khác, người chấp hành án phạt tù đã có quyết định tạm đình chỉ thi hành án, người bị bắt thi hành án đã được tòa án có thẩm quyền thông báo hết thời hạn thi hành án mà đang chấp hành án phạt tù thì Viện trưởng Viện kiểm sát ra quyết định trả tự do ngày cho người đang chấp hành án phạt tù và quyết định trả tự do này Cơ quan thi hành án hình sự phải thi hành ngay để đảm bảo quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người được trả tự do Tuy nhiên nếu thấy quyết định trả tự do này không chính xác thì các cơ quan thi hành án hình sự

có quyền khiếu nại lên Viện kiểm sát cấp trên quản lý trực tiếp, Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp phải xem xét giải quyết kiếu nại này trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại

- Định kỳ và đột xuất kiểm sát trực tiếp việc tuân theo pháp luật trong việc thi hành án; kiểm sát hồ sơ thi hành án hình sự

Viện kiểm sát định kỳ hoặc đột xuất kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong công tác thi hành án hình sự của Cơ quan thi hành án hình sự cùng cấp hoặc cấp dưới, cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự; Kiểm sát hồ sơ thi hành án của cơ quan thi hành án cùng cấp hoặc cấp dưới, cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án Viện KSND cấp tỉnh tiến hành kiểm sát trực tiếp, kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu việc tuân theo pháp luật của trại giam đóng trên địa bàn tỉnh cũng như những trại tạm giam, nhà tạm giữ Công an tỉnh trong việc THAPT đối với phạm nhân

- Đề nghị miễn, hoãn, tạm đình chỉ, đình chỉ chấp hành án; tham gia việc xét giảm, miễn thời hạn chấp hành án, chấp hành biện pháp tư pháp, rút ngắn thời gian thử thách;

- Kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu Toà án, cơ quan thi hành án hình sự

cùng cấp, cấp dưới, cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự trong việc thi hành án hình sự và cá nhân có liên quan; yêu cầu đình chỉ việc thi hành, sửa đổi hoặc bãi bỏ quyết định có vi phạm pháp luật trong việc thi hành án hình sự; chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật;

- Tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý, giáo dục người chấp hành án phạt tù; kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với việc thi hành án hình sự;

Theo đó khi tiến hành kiểm sát việc quản lý giáo dục người chấp hành

án phạt tù, kiểm sát viên có nhiệm vụ tiếp nhận các khiếu nại tố cáo trong việc THAPT; kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của trại giam, trại tạm giam và các cơ quan khác khi giải quyết kiếu nại, tố cáo đối với THAPT

- Khởi tố hoặc yêu cầu cơ quan điều tra khởi tố về hình sự khi phát hiện

có dấu hiệu tội phạm trong thi hành án hình sự theo quy định của pháp luật

Theo đó khi pháp hiện những hành vi vi phạm pháp luật có dấu hiệu tội phạm, Viện KSND tự mình khởi tố hoặc yêu cầu cơ quan điều tra khởi tố về hình sự đối với những hành vi này theo quy định của pháp luật

Các nhiệm vụ, quyền hạn nêu trên của Viện KSND trong THAPT đảm bảo Viện KSND có thể nhanh chóng, kịp thời phát hiện những vi phạm pháp luật của Tòa án, cơ quan THAPT, cơ quan, tổ chức trong THAPT, áp dụng các biện pháp khắc phục, chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật cũng như xử lý hoặc yêu cầu xử lý người có hành vi vi phạm pháp luật trong THAPT theo thẩm quyền đảm báo việc THAPT được công bằng, đầy đủ, chính xác theo pháp luật

Tóm lại, nhiệm vụ, quyền hạn của VKS trong việc kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và THAHS là những hoạt động của VKS nhằm đảm bảo cho việc tạm giữ, tạm giam và THAHS của nhà tạm giữ, tại tạm giam, Tòa án, CQTHAHS, cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ THAHS và những

người có trách nhiệm được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật Những nhiệm vụ, quyền hạn đó đồng thời cũng chính là những phương thức hoạt động để Viện kiểm sát thực hiện kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc tạm giữ, tạm giam và THAHS Các phương thức kiểm sát này thường được Viện kiểm sát sử dụng một cách linh hoạt, có sự phối kết hợp lẫn nhau nhằm đạt tới hiệu quả cao nhất trong thực tiễn [33, tr 9]

1.3 Đối tượng, phạm vi hoạt động kiểm sát thi hành án phạt tù

1.3.1 Đối tượng hoạt động kiểm sát thi hành án phạt tù

Đối tượng của hoạt động kiểm sát THAPT là việc tuân theo pháp luật của Tòa án, cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan quan thi hành án hình sự, cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ THAPT và người có tránh nhiệm trong việc THAPT theo quy định của pháp luật

Theo quy định tại Điều 10 Luật Thi hành án hình sự năm 2010,

hệ thống tổ chức thi hành án hình sự gồm: Cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự Cơ quan quản lý thi hành án hình sự được tổ chức ở Bộ Công an và Bộ Quốc phòng Cơ quan thi hành án hình sự bao gồm: Trại giam thuộc bộ công an, trại giam thuộc Bộ Quốc phòng, trại giam thuộc quận khu (sau đây gọi là trại giam); Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi là cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh); Cơ quan thi hành án hình sự Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi là cơ quan thi hành án hình

sự Công an cấp huyện); Cơ quan thi hành án hình sự quân khu và tương đương (sau đây gọi là cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu) Cơ quan được giam một số nhiệm vụ thi hành án hình sự bao gồm: Trại tạm giam thuộc Bộ Công an, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng, trại tạm giam thuộc Công an cấp tỉnh, trại tạm giam cấp quân khu (sau đây gọi là trại tạm giam);

Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp xã); Đơn vị quân đội cấp trung đoàn và tương đương (sau đây gọi là đơn vị quân đội)

1.3.2 Phạm vi hoạt động kiểm sát việc thi hành án phạt tù

Phạm vi hoạt động kiểm sát việc THAPT bắt đầu từ khi bản án, quyết định áp dụng hình phạt tù của Tòa án có hiệu lực pháp luật hoặc bản án, quyết định của Tòa án được thi hành ngay theo quy định của pháp luật và kết thúc khi người bị áp dụng hình phạt tù chấp hành xong án phạt tù được trả

tự do

Theo quy định tại Điều 255 Bộ Luật tố tụng hình sự, những bản án

và quyết định được thi hành là những bản án đã có hiệu lực pháp luật, bao gồm: Những bản án và quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo trình tự phúc thẩm; những bản án và quyết định của Tòa án cấp phúc thẩm; những quyết định của Tòa án giám đốc thẩm hoặc tái thẩm Bên cạnh đó, còn có những bản án hoặc quyết định của Tòa án được thi hành ngay, mặc dù vẫn có thể bị kháng cáo, kháng nghị, đó là trong trường hợp bị cáo đang bị tạm giam mà Tòa án cấp phúc thẩm quyết định đình chỉ vụ

án, không kết tội, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt cho bị cáo, áp dụng hình phạt không phải là hình phạt tù hoặc phạt tù nhưng cho hưởng án treo; trường hợp quyết định hình phạt tù nhưng thời hạn phạt tù bằng hoặc ngăn hơn thời hạn đã tạm giam [53]

1.4 Kiểm sát việc thi hành án phạt tù theo quy định của pháp luật

tố tụng hình sự:

Theo các Điều 23, 36, 37, 261, 262 269 Bộ Luật TTHS; Điều 2, 27, 28,

29 Luật Tổ chức Viện KSND năm 2002 và điều 21, 22, 141 Luật Thi hành án Hình sự năm 2010 thì Viện kiểm sát nhân dân có những nhiệm vụ, quyền hạn sau:

1.4.1 Kiểm sát việc Tòa án ra quyết định thi hành án, ủy thác thi hành

án và gửi các quyết định thi hành án

Kiểm sát việc ban hành, gửi các quyết định thi hành áp phạt tù của Tòa

án được tiến hành như đối với các quyết định thi hành án hình sự khác, Viện kiểm sát tiến kiểm sát việc Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm ra các quyết định thi hành án đối với án phạt tù, ủy thác thi hành án đối với án phạt tù cho đối với Tòa án cùng cấp khác đảm bảo đúng thẩm quyền, nội dung quyết định của bản án trong thời gian luật định

Khi Tòa án chậm ra quyết định thi hành án hoặc ủy thác thi hành án, ra các quyết định thi hành án không đúng thẩm quyền, nội dung của bản án đã tuyên, thì Viện kiểm sát ban hành kiến nghị, kháng nghị hoặc yêu cầu Tòa án

đã xét xử sơ thẩm ra quyết định thi hành án hoặc ủy thác thi hành án theo đúng quy định tại Khoản 1 Điều 256 Bộ luật TTHS, khắc phục các vi phạm pháp luật

Đối với trường hợp Ủy thác thi hành án, khi nhận được quyết định ủy thác thi hành án, VKS nơi Tòa án ra quyết định ủy thác thi hành án kiểm sát quyết định ủy thác thi hành án và thông báo việc ủy thác thi hành án của Tòa

án cho Viện kiểm sát nơi được ủy thác thi hành án biết để tiến hành kiểm sát việc thi hành án [70] Khi nhận được thông báo ủy thác, VKS nơi nhận ủy thác phải thông báo ngay trở lại cho VKS nơi tòa án ủy thác biết đã tiếp nhận được thông báo ủy thác để theo dõi kết quả thi hành án

Kiểm sát việc gửi các quyết định về THAPT, VKS kiểm sát việc Tòa

án gửi các quyết định THA, Ủy thác THA, hoãn THA, quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ THA, giảm thời hạn chấp hành hình phạt, miễn chấp hành hình phạt… đối với án phạt tù đúng theo quy định của pháp luật tới VKS cùng cấp,

cơ quan thi hành án, người bị kết án, cơ quan, tổ chức đơn vị có trách nhiệm trong việc thi hành án đầy đủ, kịp thời [3, Đ.256, 257]

1.4.2 Kiểm sát việc thi hành quyết định thi hành án phạt tù

Việc thi hành quyết định THAPT là một thủ tục cần sự phối hợp tốt giữa Tòa án, cơ quan thi hành án hình sự và các cơ quan liên quan do vậy mỗi

cơ quan đều cần phải thực hiện tốt những quyền hạn và trách nhiệm của mình

Để đảm bảo việc thi hành quyết định THAPT được kịp thời, chính xác, VKS kiểm sát việc thi hành quyết định THAPT

Nội dung kiểm sát việc thi hành quyết định thi hành án phạt tù:

+ Kiểm sát việc tống đạt quyết định THAPT, việc lập hồ sơ, danh sách báo cáo cơ quan quản lý thi hành án hình sự

Để đảm bảo thủ tục đưa người bị xử phạt tù đi thi hành án được kịp thời, nhanh chóng, Viện kiểm sát phải kiểm sát việc tống đạt quyết định cũng như việc lập hồ sơ, danh sách người chấp hành án báo cáo cơ quan quản lý thi hành án hình sự theo quy định tại Khoản 1 Điều 22 Luật THAHS

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 22 Luật THAHS thì: Trong thời hạn

03 ngày làm việc kể tư khi nhận được quyết định thi hành án, Trại tạm giam công an tỉnh, Cơ quan thi hành án Công an huyện phải tống đạt quyết định thi hành án cho người bị kết án và báo cáo cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh; Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được báo cáo, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoàn chỉnh hồ sơ, lập danh sách người chấp hành án phạt tù để báo cáo cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an [7, Đ 22]

+ Kiểm sát việc thực hiện chế độ đối với người chấp hành án trong thời gian chờ chuyển đến nơi chấp hành án phạt tù

Theo Quy định tại Khoản 3 Điều 22 Luật THAHS: “Trong thời gian

chờ chuyển đến nơi chấp hành án phạt tù, người chấp hành án được hưởng

chế độ như đối với phạm nhân” Theo đó, Viên kiểm sát kiểm sát các chế độ giam giữ, thăm gặp nhận quà, chế độ ăn uống… cơ quan thi hành án hình sự

công an huyện, trại tạm giam công an tỉnh, trại tạm giam Bộ Công an áp dụng đối với người chờ chuyển đến nơi thi hành án từ đó kiến nghị, yêu cầu Cơ quan thi hành án công an huyện, trại tạm giam công an tỉnh, trại giam Bộ công án đảm bảo chế độ đối với người chờ chuyển THAPT được áp dụng thống nhất, đúng pháp luật

+ Kiểm sát việc cơ quan công an áp giải người bị kết án đi chấp hành

án phạt tù

Đối với trường hợp người bị kết án phạt tù được tại ngoại, theo quy định của Đoạn 2 Khoản 2 Điều 256, Khoản 2 Điều 260 BLTTHS và Khoản 4 Điều 22 Luật THAHS thì người bị phạt tù phải có mặt tại nhà cơ quan thi hành án hình sự công an cấp huyện trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án của Tòa án Sau thời hạn 07 ngày, người bị phạt

tù không có mặt thì Cảnh sát hỗ trợ tư pháp thực hiện áp giải thi hành án

VKS tiến hành kiểm sát áp giải của Cơ quan cảnh sát tư pháp đảm báo việc áp giải thi hành án được thực hiện đúng pháp luật

1.4.3 Kiểm sát việc hoãn chấp hành án phạt tù

Hoãn chấp hành án phạt tù là việc người bị xử phạt tù chưa chấp hành

án phạt tù được hoãn chấp hành án phạt tù trong một thời hạn nhất định khi có những điều kiện do luật định, hết thời hạn hoãn chấp hành án phạt tù thì người đó sẽ phải chấp hành án phạt tù

Nội dung kiểm sát việc hoãn chấp hành án phạt tù bao gồm:

+ Kiểm sát việc áp dụng các điều kiện cho hoãn chấp hành án phạt tù

Theo quy định tại Điều 261 Bộ luật Tố tụng hình sự, Điều 23 Luật Thi hành án hình sự và khoản 1 Điều 61 Bộ luật hình sự, người bị xử phạt tù nếu

có nơi làm việc ổn định hoặc có nơi thường trú cụ thể, rõ ràng, đồng thời sau khi bị xử phạt tù không có hành vị vi phạm pháp luật nghiêm trọng, không có căn cứ cho rằng họ bỏ trốn và thuộc một trong các trường hợp sau đây thì

được hoãn chấp hành hình án tù án phạt tù:

Là người bị bệnh nặng, tức là người bị bệnh đến mức không thể đi chấp hành án phạt tù được và nếu có bắt đi chấp hành án phạt tù sẽ nguy hiểm đến tính mạng của họ nên cần thiết phải cho họ được hoãn chấp hành án phạt tù để

họ có điều kiện chữa bệnh Ví dụ như đối với các bệnh: ung thư giai đoạn cuối, xơ gan cổ chướng, lao nặng độ 4 kháng thuốc, bại liệt, suy tim độ 3 trở lên, suy thận độ 4 trở lên, HIV chuyển giai đoạn AIDS đang có các nhiễm trùng cơ hội và có tiên lượng xấu,… Tuy nhiên, để được hoãn chấp hành án phạt tù thì người bệnh phải có kết luận của bệnh viên cấp tỉnh trở lên về người

bị xử phạt tù bị bệnh nặng và nếu bắt họ đi chấp hành án phạt tù sẽ nguy hiểm đến tính mạng của họ

Là phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi (không phân biệt con đẻ hay con nuôi), nếu họ bị xử phạt tù lần đầu

Là người bị kết án không phải về tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc các tội khác là tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng và là người duy nhất trong gia đình đang lao động có thu nhập và nếu bắt họ đi chấp hành án phạt tù thì gia đình họ sẽ gặp khó khăn đặc biệt trong cuộc sống (như không

có nguồn thu nhập nào khác, không có ai chăm nom, nuôi dưỡng… những người thân thích của họ trong gia đình mà không có khả năng lao động)

Là người bị kết án về tội ít nghiêm trọng và do nhu cầu công vụ, tức

là do nhu cầu của cơ quan, tổ chức, chính quyền địa phương cần thiết sự

có mặt của họ để thực hiện công vụ nhất định và nếu bắt họ đi chấp hành

án phạt tù ngay thì chưa có người thay thế họ (có văn bản xác nhận của cơ quan, tổ chức, chính quyền địa phương có liên quan đến việc thực hiện công

vụ đó)

Trong các trường hợp khác nếu thuộc quy định tại Khoản 1 Điều 61 BLHS cũng có thể xem xét cho người bị kết án được hoãn chấp hành hình

phạt tù, nhưng phải xem xét rất chặt chẽ [24]

+ Kiểm sát việc áp dụng thời hạn hoãn chấp hành án phạt tù:

Hoãn chấp hành án phạt tù là việc người bị xử phạt tù chưa chấp hành

án phạt tù do có những điều kiện nhất định do vậy người bị xử phạt tù sẽ phải chấp hành án phạt tù sau khi hết thời hạn hoãn chấp hành án phạt tù Kiểm sát viên phải kiểm sát việc chấp hành thời hạn hoãn chấp hành án phạt tù đối với người được hoãn chấp hành án phạt tù, theo khoản 1 điều 61 BLHS thời hạn hoãn chấp hành đối với từng trường hợp như sau:

Người xử phạt tù bị bệnh nặng được hoãn chấp hành án phạt tù cho đến khi sức khỏe hồi phục

Người bị xử phạt tù là phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoãn chấp hành án phạt tù cho đến khi con đủ 36 tháng tuổi Trong thời gian được hoãn chấp hành án phạt tù mà người vị kết án lại có thai hoặc phải tiếp tục nuôi con dưới 36 tháng tuổi thì vẫn được hoãn cho đến khi đứa con sau cùng đủ 36 tháng tuổi

Người bị xử phạt tù là người lao động duy nhất trong gia đình hoặc do nhu cầu công vụ được hoãn 1 lần hoặc nhiều lần, nhưng tổng số thời gian được hoãn tối đa là một năm [25]

+ Kiểm sát thủ tục đề nghị, quyết định hoãn chấp hành án phạt tù và việc lập hồ sơ đề nghị hoãn chấp hành án phạt tù của cơ quan, tổ chức, cá nhân đề nghị hoãn chấp hành án phạt tù:

Việc hoãn chấp hành án phạt tù, phải được lập hồ sơ, trải qua những thủ tục nhất định để đảm bảo việc xét hoãn chấp hành án phạt tù có căn cứ và chính xác Do đó, Kiểm sát viên phải kiểm sát thủ tục đề nghị và quyết định hoãn chấp hành án phạt tù

Kiểm sát việc lập hồ sơ, thủ tục đề nghị, quyết định hoãn chấp hành án phạt tù của các cơ quan được quy định tại Điều 23 Luật Thi hành án hình sự

và tiểu mục III Nghị quyết số 02/2007/NQ- HĐTP ngày 02/10/2007 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định trong phần thứ năm “Thi hành bản án và quyết định của Tòa án” của Bộ luật

Tố tụng hình sự (sau đây gọi tắt là Nghị quyết số 02/2007/NQ-HĐTP) thì cơ quan, tổ chức, cá nhân nào đề nghị hoãn chấp hành hành án phạt tù, thi cơ quan, tổ chức, cá nhân đó có trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị hoãn chấp hành án phạt tù

+ Kiểm sát việc thi hành quyết định hoãn chấp hành án phạt tù:

Sau khi người bị xử phạt tù được Tòa án quyết định cho hoãn chấp hành án phạt tù, người bị xử phạt tù, Cơ quan thi hành án hình sự công an cấp huyện phải tạm dừng thủ tục đưa người bị xử phạt tù đi chấp hành hình phạt, đồng thời UBND cấp xã sẽ được giao trách nhiệm quản lý người được hoãn chấp hành án phạt tù Đảm bảo việc thực hiện quyết định hoãn chấp hành án phạt tù được thống nhất, chính xác theo quy định, Viện kiểm sát cử kiểm sát viên kiểm sát việc thi hành quyết định hoãn chấp hành án phạt

tù của tòa án Nội dung kiểm sát thi hành quyết định hoãn chấp hành án phạt

lý người đó

Ủy ban nhân dân cấp xã đang quản lý người được hoãn chấp hành hình

án tù ba tháng một lần phải báo cáo việc quản lý người được hoãn chấp hành

án với cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện để thông báo cho Tòa

án đã ra quyết định hoãn chấp hành án

+ Kiểm sát việc chấp hành thủ tục đề nghị, quyết định hủy bỏ quyết định hoãn chấp hành án phạt tù:

Trong quá trình sinh sống tại địa phương, người được hoãn chấp hành

án phạt tù có hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc có căn cứ cho rằng người đó bỏ trốn, thì Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý người được hoãn chấp hành án phạt tù phải báo cáo Cơ quan thi hành án hình sự công an cấp huyện

và đề nghị hủy quyết định hoãn chấp hành án phạt tù Để đảm bảo việc hủy quyết định hoãn chấp hành án phạt tù được kịp thời, đúng quy định, bảo vệ tốt quyền lời của người được hoãn chấp hành án phạt tù và người thân của họ, Viện kiểm sát phải thực hiện tốt việc kiểm sát thủ tục đề nghị, quyết định hủy

bỏ quyết định hoãn chấp hành án phạt tù và quá trình quản lý người được hoãn chấp hành án phạt tù tại địa phương

Tại khoản 4 điều 24 Luật Thi hành án hình sự, Viện kiểm sát tiến hành kiểm sát việc chấp hành các thủ tục đề nghị, quyết định hủy bỏ quyết định hoãn chấp hành án phạt tù trong trường hợp người vị kết án có hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc có căn cứ cho rằng người đó bỏ trốn và kiểm sát việc áp giải, truy nã đối với người bị hủy bỏ quyết định hoãn chấp hành án phạt tù

+ Kiểm sát việc ra quyết định đình chỉ thi hành án của Tòa án và giải quyết các thủ tục có liên quan trong trường hợp người được hoãn chấp hành

án chết:

Trong quá thời hạn được hoãn chấp hành án phạt tù, người được hoãn chấp hành hình phạt chết thì Tòa án phải ra quyết định đình chỉ thi hành án đối với người đó Viện kiểm sát phải kiểm sát việc ra quyết định đình chỉ thi hành án của Tòa án và giải quyết các thủ tục có liên quan trong trường hợp

này theo quy định tại khoản 5 điều 24 Luật Thi hành án hình sự

+ Kiểm sát việc ra thông báo và gửi thông báo hết thời hạn hoãn chấp hành án phạt tù:

Khi sắp hết thời hạn hoãn chấp hành án phạt tù, Tòa án ra quyết định hoãn chấp hành hình phạt phải ra thông báo cho người được hoãn chấp hành

án phạt tù, cơ quan thi hành án hình sự Công an huyện để theo dõi và làm các thủ tục tiếp theo đối với người được hoãn chấp hành án phạt tù

Viện kiểm sát phải kiểm sát việc ra thông báo và gửi thông báo hết thời hạn hoãn chấp hành án phạt tù theo quy định tại khoản 6 điều 24 Luật Thi hành án hình sự

+ Kiểm sát việc cơ quan công an áp giải người bị kết án đi chấp hành

án phạt tù trong trường hợp hết thời hạn hoãn chấp hành hình phạt mà người

bị kết án không có mặt tại cơ quan công an mà không có lý do chính đáng:

Kiểm sát viên phải kiểm sát việc cơ quan quan công an áp giải người bị kết án trong trường hợp sau khi hết thời hạn hoãn chấp hành án phạt tù, họ không có mặt tại cơ quan công an để đi chấp hành án phạt tù mà không có lý

do chính đáng theo quy định tại đoạn 2 khoản 2 điều 261 Bộ luật Tố tụng hình

sự [39, tr 29]

Kiểm sát việc áp giải thi hành án đối với người hết thời hạn hoãn chấp hành án phạt tù được áp dụng như đối với việc áp giải thi hành án thông thường

1.4.4 Kiểm sát việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù:

Hoạt động kiểm sát việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù bắt đầu từ khi người chấp hành án được tiếp nhận THAPT tại Trại giam của Bộ Công an, Trại tạm giam của Công an tỉnh, nhà tạm giữ của Công an huyện

VKS tiến hành kháng nghị, kiến nghi hoặc yêu cầu đối với Trại giam

Bộ Công an, Trại tạm giam Công an tỉnh, nhà tạm giữ Công an huyện khi

kiểm sát việc tiếp nhận, quản lý và giao dục người chấp hành án phạt tù của Trại giam Bộ Công an, Trại tạm giam Công an tỉnh, nhà tạm giữ Công an huyện chấp hành cũng như việc trích xuất phạm nhân đúng quy định tại Điều

26, 27, 28, 29, 30, 35 và các điều quy định tại Mục 2 về chế độ ăn, mặc, ở, sinh hoạt, chăm sóc y tế đối với phạm nhân của Luật THAHS trong việc tiếp nhận, giam giữ phạm nhân, giáo dục, lao động, sử dụng kết quả lao động và các chế độ về độ ăn, mặc, ở, sinh hoạt, chăm sóc y tế đối với phạm Qua đó đảm bảo hồ sơ THAPT, được chế độ khen thưởng, giáo dục, ăn, mặc, khám chữa bệnh và các quyền lợi hợp pháp khác của phạm nhân

Để làm tốt hoạt động kiểm sát việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù, Viện kiểm sát phải tổ chức những lần kiểm sát thường xuyên

và bất thường để kiểm sát toàn diện hoặc một phần tại Trại giam Bộ Công an, Trại tạm giam công an tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự công an huyện về việc giam giữ và cải tạo đối với phạm nhân qua đó phát hiện được các sai phạm và yêu cầu khắc phục rút kinh nghiệm

1.4.5 Kiểm sát việc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù:

Tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù là việc người đang chấp hành án phạt tù được tạm dừng việc chấp hành hình phạt do có những điều kiện do luật định, hết thời hạn tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù thì người đó sẽ phải tiếp tục chấp hành án phạt tù

Nội dung của kiểm sát việc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù bao gồm:

+ Kiểm sát việc áp dụng các điều kiện để tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù:

Theo quy định tại Điều 62 Bộ luật Hình sự, người đang chấp hành án phạt tù mà thuộc một trong các trường hợp được quy định tại khoản 1 điều 61

Bộ luật Hình sự (quy định về các trường hợp có thể được hoãn chấp hành án phạt tù), thì có thể được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù Các điều kiện để

tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù cũng tương tự các điều kiện để được hoãn chấp hành án phạt tù, chỉ khác là thời điểm tạm đình chỉ (đang chấp hành án phạt tù) và thời điểm hoãn (chưa chấp hành án phạt tù)

+ Kiểm sát việc thực hiện thẩm quyền, trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù:

Kiểm sát viên tiến hành lập hồ sơ, kiểm sát việc thực hiện thẩm quyền

và trách nhiệm lập hồ sơ, áp dụng các thủ tục đề nghị và quyết định tạm đỉnh chỉ chấp hành án phạt tù Cơ quan có thẩm quyền và trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù và chuyển cho Tòa án có thẩm quyền xem xét theo đúng Quy định tại Điều 31 Luật THAHS

Trong thời hạn hai ngày làm việc, kể từ khi nhận được hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, cơ quan có thẩm quyền xem xét, thẩm định phải hoàn thành việc xem xét thẩm định Sau khi có ý kiến thẩm định của cơ quan có thẩm quyền, Ban giám thị trại giam, tại tạm giam phải hoàn chỉnh hồ

sơ và chuyển đến Tòa án cấp tỉnh nơi mà người chấp hành án phạt tù bị bệnh nặng, đồng thời sao gửi Viện kiểm sát cùng cấp với Tòa án đó đề thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật

Đối với người đang chấp hành án phạt tù bị nhiễm HIV chuyển qua giai đoạn AIDS đang có các nhiệm trùng cơ hội và có tiên lượng xấu thì ban giám thị trại giam, trại tạm giam lập hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt

tù rồi chuyển cho Tòa án cấp tỉnh nơi người bị kết án đang chấp hành án phạt

tù xem xét, quyết định, không phải xin ý kiến thẩm định của cơ quan có thẩm quyền nhưng phải sao gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp với Tòa án nơi Trại giam, trại tạm giam đóng đề thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật

+ Kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đối với người đang chấp hành án phạt tù bị bệnh nặng:

Kiểm sát viên kiểm sát việc lập hồ sơ tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đối với người đang chấp hành án phạt tù bị bệnh nặng [45] Hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đối với người đang chấp hành án phạt tù bị bệnh nặng bao gồm: Bản sao bản án hoặc bản sao trích lục bản ánh hình sự; Kết quả kết luận của bệnh viện cấp tỉnh trở lên về tình trạng bệnh tật Đối với người bị nhiệm HIV chuyển giai đoạn AIDS thi chi cần kết quả xét nghiệm bị nhiễm HIV theo quy định của Bộ Y tế và trong hồ sơ bệnh án phải xác định rõ

là đang có các nhiễm trùng cơ hội và có tiên lượng xấu; Văn bản đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù cho người bị bệnh nặng của Ban giám thị trại giam, Ban giám thị trại tạm giam

Đối với người đang chấp hành án phạt tù tại nhà tạm giữ thì Trưởng nhà tạm giữ phải báo cáo cho Ban giám thị trại tạm gian có thẩm quyền đề làm văn bản đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù cho họ; Ý kiến thẩm định của cơ quan có thẩm quyền (trừ trường hợp người đang chấp hành án phạt tù bị nhiệm HIV chuyển qua giai đoạn AIDS đang có các nhiễm trùng cơ hội và có tiên lượng xấu); Ý kiến của lãnh đạo Bộ Công an đối với người đang chấp hành án phạt tù bị bệnh nặng nhưng bị phạt tù về tội xâm phạm an ninh quốc gia; bị phạt trên 15 năm tù, tù chung thân về các tội giết người, cướp tài sản, hiếp dâm, cố ý gây thương tích có ý truyền HIV cho người khác hoặc bị phạt tù từ 20 năm trở lên (kể cả tổng hợp hình phạt), tù chung thân về các tội phạm khác do cố ý

Khi thực hiện hoạt động kiểm sát việc THAPT, nếu thấy người đang chấp hành án phạt tù bị bệnh nặng, Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh nơi trại tạm giam đóng, Viện kiểm sát nhân dân tối cao có văn bản yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền lập hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đối với người đó

+ Kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù

đối với người đang chấp hành án phạt tù thuộc trường hợp phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới ba sau tháng tuổi; trường hợp là người lao động duy nhất nếu phải chấp hành án phạt tù thì gia đình sẽ gắp khó khăn đặc biệt

và trường hợp do nhu cầu công vụ:

Kiểm sát viên phải kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đối với người đang chấp hành án phạt tù Việc lập hồ sơ trong các trường hợp phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới ba sáu tháng tuổi; trường hợp là người lao động duy nhất nếu phải đi chấp hành án phạt tù thì gia đình sẽ gặp khó khăn đặc biệt và trường hợp do nhu cầu công vụ do các

cơ quan có thẩm quyền lập [25]

+ Kiểm sát việc chấp hành thời hạn xem xét, quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù:

Kiểm sát viên phải kiểm sát việc chấp hành thời hạn xem xét, quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù Trong thời hạn bảy ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi phạm nhân đang chấp hành án phải xem xét, quyết định cho hoặc không cho người bị kết án được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù Nếu có tài liệu nào chưa đủ thì Chánh án Tòa án yêu cầu cơ quan đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù bổ sung hoặc làm rõ thêm Thời hạn bảy ngày

để xem xét, quyết định cho hoặc không cho người bị kết án được tạm người bị kết án được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù được tính lại, kể từ ngày Chánh

án Tòa án nhận được tài liệu bổ sung hoặc có ý kiến bằng văn bản về vấn đề cần làm rõ thêm [25]

Khi Viện kiểm sát có kháng nghị đối với văn bản thông báo không chấp nhận đề nghị tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù vì lý do không xác đáng hoặc kháng nghị đối với quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù vì không có đầy đủ căn cứ, thì Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi phạm nhân đang

chấp hành án phải xem xét; nếu kháng nghị có căn cứ thì Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi phạm nhân đang chấp hành án phải ra quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù hoặc hủy bỏ quyết định tạm đình chỉ chấp hành

án phạt tù

Kiểm sát việc phải kiểm sát việc thực hiện thẩm quyền quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù để xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm Theo quy định tại khoản 4 Điều 32 Luật Thi hành án hình sự, thì việc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù để xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm phải do người đã kháng nghị hoặc do Tòa án cấp giám đốc thẩm hoặc tái thẩm quyết định

+ Kiểm sát việc gửi thi hành quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù:

Kiểm sát viên phải kiểm sát việc thi hành quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 32 Luật Thi hành

án hình sự

Kiểm sát viên phải kiểm sát việc thi hành quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù Nội dung kiểm sát việc thi hành quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù bao gồm: Kiểm sát việc giao, tiếp nhận, theo dõi, giám sát người được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù theo quy định tại khoản 3, 4, và Điều 32 Luật Thi hành án hình sự [37, tr18]

1.4.6 Kiểm sát việc xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù:

+ Kiểm sát viên phải kiểm sát việc quyết định giảm thời hạn chấp hành

án phạt tù

Theo quy định tại khoản 1 Điều 58 BLHS thì người đang chấp hành án phạt tù được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt khi có đủ các điều kiện sau đây: Đã chấp hành được một phần ba thời hạn đối với án phạt tù từ ba mươi năm trở xuống, hoặc hai mươi năm đối với hình phạt chung thân và có

nhiều tiến bộ, nghĩa là chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, thành thật hối cải, tích cực lao động, học tập, không vi phạm chế độ, nội quy của Trại giam, Trại tạm giam [24]

Theo quy định tại khoản 3 Điều 58 BLHS, một người có thể được giảm nhiều lần, nhưng phải đảm bảo chấp hành được một phần hai mức hình phạt

đã tuyên đối với hình phạt tù có thời hạn; hai mươi năm đối với hình phạt tù chung thân

Người bị kết án phạt tù từ 30 năm trở xuống mỗi lần có thể giảm từ một tháng đến ba năm Trường hợp được gian ba năm phải là người bị kết án phạt

tù có thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động, cải tạo và chấp hành nghiêm chỉnh nội quy, quy chế giam giữ Trường hợp người đang chấp hành án phạt

tù, có đủ các điều kiện được xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù và phần hình phạt tù còn lại mà họ phải chấp hành là dưới 3 tháng thì mức giảm thời hạn chấp hành án phạt tù có thể bằng thời hạn tù còn lại nhưng phải đảm bảo chấp hành được một phần hai hình phạt đã tuyên [25,26]

Theo quy đinh tại khoản 4 Điều 58 BLHS, đối với người đã được xét giảm một phần hình phạt mà lại phạm tội mới là tội nghiêm trong, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, thì Tòa án chỉ xét giảm lần đầu sau khi người đó đã chấp hành được hai phần ba mức hình phạt chung hoặc hai mươi năm nếu là tù chung thân

Theo quy định tại điều 59 BLHS, người bị kết án có lý do đáng được khoan hồng thêm như đã lập công, đã quá già yếu hoặc mắc bệnh hiểm nghèo, thì Tòa án có thể xét giảm vào thời gian sớm hơn hoặc với mức cao hơn so với các trường hợp bình thường

“Đã lập công” là có hành động giúp trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hiện, truy bắt, điều tra và xử lý tội phạm; cứu được tính mạng của người khác

trong tình thế hiểm nghèo hoặc đã cứu được tài sản có giá trị từ 30.000.000đ (ba mươi triệu đồng trở lên) của Nhà nước, của tập thể, của công dân trong thiên tai, hỏa hoạn; có những phát minh, sáng kiến có giá trị lớn hoặc có thành tích đặc biệt xuất sắc khác được trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận “Đã quá già yếu”: là người từ 70 tuổi trở lên hoặc từ 60 tuổi trở lên nhưng thường xuyên bị bệnh, phải nằm điều trị tại bệnh xá, bệnh viện nhiều lần trong thời gian dài (từ ba tháng trở lên) và không có khả năng tự phục vụ bản thân “Mắc bệnh hiểm nghèo” người đang bị mắc một trong các bệnh như: Ưng thư giai đoạn cuối, liệt, lao nặng kháng thuốc, xơ gan cổ chướng, suy tim độ III trở lên, suy thận độ IV trở lên, nhiễm HIV đã chuyển giai đoạn AIDS đang có nhiễm trùng cơ hội, không có khả năng tự phục vụ bản thân và

có tiên lượng xấu, nguy cơ tử vong cao hoặc mắc một trong các bệnh khác được Hội đồng giám định y khoa, bệnh viện cấp tỉnh hoặc cấp quân khu trở lên kết luận là bệnh hiểm nghèo, nguy hiểm đến tính mạng [34]

+ Kiểm sát viên phải kiểm sát hồ sơ đề nghị giảm thời hạn chấp hành

án phạt tù

Theo quy định tại khoản 1 Điều 33 Luật Thi hành án hình sự, các cơ quan có thẩm quyền đề nghị giảm thời gian chấp hành án phạt tù gồm trại giảm, trại tạm giam thuộc Bộ Công an, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng;

cơ quan thi hành án hình sự công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự cấp quận khu; Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu

Theo quy định tại khoản 2 Điều 33 Luật Thi hành án hình sự, cơ quan

có thẩm quyền đề nghị giảm thời hạn chấp hành án phạt tù có trách nhiệm lập

hồ sơ và chuyển cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án quân sự cấp quân khu nơi có phạm nhân đang chấp hành án xem xét, quyết định Hồ sơ đề nghị gồm

có: Bản sao bản án; trường hợp xét giảm án từ lần thứ hai thì bản sao bản án được thay bằng bản sao quyết định thi hành án; văn bản của cơ quan có thẩm quyền để nghị giảm thời hạn chấp hành án phạt tù; kết quả xếp loại của phạm nhân hàng tháng, quý, sáu tháng, năm; quyết định khen thưởng hoặc giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc phạm nhân lập công; kết luận của bệnh viện cấp tỉnh trở lên về tình trạng bệnh tật đối với trường hợp phạm nhân mắc bệnh hiểm nghèo; bản sao quyết định giảm thời hạn chấp hành án phạt tù đối với trường hợp phạm nhân đã được giảm

Theo hướng dẫn tại Điều 12, 13 của TTLT số BQP-TANDTC-VKSNDTC, Hồ sơ đề nghị giảm THAPT sau khi được Hội đồng thẩm định hồ sơ, danh sách đề nghị giảm thời hạn chấp hành án phạt tù phê duyệt Giám thị trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an hoàn thành hồ

02/2013/TTLT-BCS-sơ, danh sách, làm văn bản để nghị Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi phạm nhân đang chấp hành án phạt tù xem xét, quyết định, đồng thời gửi một bộ hồ sơ, danh sách đến Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh để thực hiện chức năng kiểm sát theo quy định của pháp luật

+ Kiểm sát viên phải kiểm sát việc chấp hành thời hạn mở phiên họp xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù và trực tiếp tham gia phiên họp giải quyết việc xét giảm

Theo quy định tại khoản 3 Điều 33 Luật THAHS, trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi phạm nhân đang chấp hành án phải mở phiên họp xét giảm và thông báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát cùng cấp và Viện kiểm sát phải cử Kiểm sát viên tham gia phiên họp Trường hợp hồ sơ phải bổ sung thì thời hạn mở phiên họp được tính từ ngày nhận được hồ sơ bổ sung Tại phiên họp xét giảm, Kiểm sát viên phải phát biểu quan điểm của mình về việc xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù

+ Kiểm sát viên phải kiểm sát quyết định giảm thời hạn chấp hành án phạt tù

Theo quy định tại khoản 4 Điều 33 Luật THAHS, trong thời hạn ba ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, Tòa án phải gửi quyết định đó cho người được giảm thời hạn chấp hành án, cơ quan đề nghị giảm thời hạn chấp hành án, Viện kiểm sát cùng cấp, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp, Tòa án đã ra quyết định thi hành án, Sở tư pháp nơi tòa

án ra quyết định giảm thời hạn chấp hành án phạt tù có trụ sở

Để thực hiện chức năng kiểm sát việc xét giảm, Kiểm sát viên phải lập

hồ sơ theo dõi, quản lý đối với mỗi trường hợp được xét giảm chấp hành án phạt tù Trong hồ sơ cần phải có các thông tin, tài liệu sau: Họ và tên bị án được xét giảm, thời gian chấp hành án, thời điểm xét giảm hình phạt, số thời gian được xét giảm, các tài liệu liên quan đến việc xét giảm (văn bản đề nghị xét giảm của cơ quan có thẩm quyền, văn bản, tài liệu khác liên quan đến việc xác định điều kiện được xét giảm [18.tr.45]

Theo quy định tại Điểm i Khoản 2 Điều 36 bộ luật TTHS và hướng dẫn tại Điều 16 của Thông tư liên tịch số 02/2013/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC thì Viện kiểm sát khi tiến hành kiểm sát Quyết định của Tòa án

về giảm thời hạn chấp hành án phạt tù thì: “Quyết định của Tòa án về giảm thời hạn chấp hành án phạt tù có thể bị Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm Thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát cùng cấp là bảy ngày, của Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là mười lăm ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định Việc phúc thẩm quyết định của Tòa án về giảm thời hạn chấp hành án phạt tù được thực hiện theo quy định tại Điều 253 của Bộ luật Tố tụng hình sự” [34]

Như vậy, khi tiến hành kiểm sát quyết định của Tòa án về giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, Viện kiểm sát có thể kiến nghị hoặc kháng nghị

theo thủ tục phúc thẩm đối với quyết định giảm thời hạn chấp hành án phạt tù của Tòa án

1.4.7 Kiểm sát việc miễn chấp hành án phạt tù:

Người được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có thời hạn có thể được miễn chấp hành án phạt tù còn lại khi người đó bị kết án về tội ít nghiêm trọng, đã được tạm đình chỉ chấp hành hình phạt theo quy định tại Điều 62 BLHS, nếu trong thời gian được tạm đình chỉ mà lập công lớn thì theo đề nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát, Tòa án có thể quyết định miễn chấp hành hình phạt còn lại Người chưa thành niên bị phạt tù, nếu lập công hoặc mắc bệnh hiểm nghèo… cũng có thể được miễn chấp hành hình phạt còn lại

Tòa án chỉ có thể quyết định miễn chấp hành án phạt tù có thời hạn trên

cơ sở đề nghị của Viện kiểm sát Do vậy trong hồ sơ miễn chấp hành án phạt

tù có thời hạn phải có tài liệu phản ánh ý kiến của Viện kiểm sát về vấn đề này

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh làm văn bản đề nghị Tòa

án nhân dân cấp tỉnh nơi người bị kết án cư trú hoặc làm việc cho người bị kết

án tù được miễn chấp hành án phạt tù phải đảm bảo đúng các điều kiện, thủ tục quy định tại Điều 57 BLHS

1.4.8 Kiểm sát việc trả tự do đối với phạm nhân:

Theo quy định tại Điều 40 Luật THAHS về việc trả tự do cho phạm nhân thì trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự công an cấp tỉnh phải thông báo trước hai tháng cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp xã, cơ quan, tổ chức nơi người chấp hành xong

án phạt tù về cư trú, làm việc, cơ quan nhận phạm nhân trích xuất về kết quả

chấp hành án phạt tù, hình phạt bổ sung mà phạm nhân còn phải chấp hành và thông tin cần thiết khác có liên quan để xem xét, sắp xếp, tạo lập cuộc sống bình thường cho phạm nhân đó