Bài 16 Đảng CS Việt Nam

Hoàn cảnh trong nước, xã hội Việt Nam dưới sự thống trị của thực dân Pháp Thực dân Pháp xâm lược nước ta năm 1858, Sau khi tạm thời dập tắt được các phong trào đấu tranh của nhân dân ta

Bài 16 ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

RA ĐỜI VÀ LÃNH ĐẠO NHÂN DÂN ĐẤU TRANH GIÀNH CHÍNH QUYỀN

BCV: Nguyễn Duy Đức UV.BTV.HU, Chủ nhiệm UBKT Huyện ủy Châu Phú

Mục đích

Giúp cho học viên nắm được khái quát :

- Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Đảng lãnh đạo các phong trào cách mạng 1930 – 1939

- Đảng lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc và khởi nghĩa giành chính quyền 1939 – 1945

Qua đó giúp cho học viên hiểu, tự hào về những

truyền thống vẽ vang của Đảng, của dân tộc Việt Nam.

Người học lắng nghe, trao đổi, tự ghi chép bài và nắm được các nội dung:

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời chấm dứt sự khủng hoảng

về đường lối giải phóng dân tộc

Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo nhân dân giành chính

quyền

Yêu cầu

Giảng viên sử dụng phương pháp thuyết trình là chủ yếu,

kết hợp trao đổi, nêu, phân tích vấn đề.

Học viên lắng nghe, trao đổi, tự ghi chép bài theo ý hiểu.

Đồ dùng dạy và học: Giáo án, giáo trình, tài liệu tham

khảo, laptop, máy chiếu, bảng, phấn, vở ghi, bút, tài liệu khác.

PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

DÀN BÀI

I SỰ RA ĐỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

1 Tình hình thế giới và Việt Nam nửa cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

2 Các phog rào yêu nước ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

3 Hội nghị thành lập Đảng và cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng

4 Sự ra đời của ĐCSVN đã chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối giải phóng dân tộc

II ĐẢNG LÃNH ĐẠO CÁC PHONG TRÀO CÁCH MẠNG 1930 – 1939

1 Đảng lãnh đạo phong trào cách mạng 1930 - 1935

2 Đảng lãnh đạo phong trào dân chủ 1936 - 1939

III ĐẢNG LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ KHỞI NGHĨA GIÀNH CHÍNH QUYỀN 1939 – 1945

1 Thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc 1939 - 1941

2 Chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền 1941 – 1945

3 Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời 2-9-1945

Tóm tắt các

sự kiện

I SỰ RA ĐỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

1 Tình hình thế giới và Việt Nam nửa cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Từ cuối thế kỷ 19, chủ nghĩa tư bản đã chuyển

từ tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền (đế quốc chủ nghĩa)

Nền kinh tế hàng hóa phát triển mạnh, đặt ra yêu cầu bức thiết về thị trường Dẫn tới các cuộc chiến tranh xâm lược.

Thuộc địa Anh

Thuộc địa Pháp

Hoàn cảnh trong nước, xã hội Việt Nam

dưới sự thống trị của thực dân Pháp

Thực dân Pháp xâm lược nước ta năm 1858, Sau khi tạm thời dập tắt được các phong trào đấu tranh của nhân dân ta, chúng thi hành chính sách cai trị thực dân tàn bạo trên các lĩnh vực : chính trị, kinh tế, văn hóa.

Lớnh Phỏp hành quõn

Cấu kết giữa chủ nghĩa đế quốc và phong kiến tay sai là

đặc trưng của

chế độ thuộc địa

Thi hành chính sách cai trị chuyên chế

Toàn quyền Pháp

Thống đốc Khâm xứ

Công sứ người Pháp

Bị đày đi Châu Phi

Từ năm 1902-1912 thực dân

Pháp kết án 24.380 người

Bị xử trảm (1908)

Về kinh tế

Thực hiện chính sách độc quyền,

kìm hãm sự phát triển

nền kinh tế độc lập

của nước ta

Đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lý, vô nhân đạo, tăng cường vơ vét tài nguyên

và bóc lột nặng nề, làm cho nhân dân ta, bị bần

cùng, nền kinh tế bị

què quặt

Về văn hoá - xã hội

Chúng thực hiện chính sách ngu dân

khuyến khích văn hoá nô dịch,

các hoạt động mê tín dị đoan,

đồi phong bại tục

Mọi hoạt động yêu nước đều bị

cấm đoán

Nhằm kìm hãm nhân dân ta trong vòng tăm tối dốt nát, lạc hậu, phục tùng sự cai trị của chúng

- Tình hình giai cấp và mâu thuẫn cơ bản

trong xã hội Việt Nam

Dưới tác động của chính sách cai trị và chính sách kinh

tế, văn hoá, giáo dục thực dân

Xã hội Việt Nam bị phân hoá sâu sắc

Giai cấp địa chủ

Giai cấp địa chủ đã tồn tại hơn ngàn năm Chủ nghĩa tư bản thực dân tiếp tục duy trì giai cấp địa chủ để làm cơ

sở cho chế độ thuộc địa ở Việt Nam

Tuy nhiên, do chính sách kinh tế và chính trị phản động của thực dân Pháp, giai cấp địa chủ càng bị phân hóa thành ba bộ phận khá rõ rệt: tiểu, trung và đại địa chủ

Vốn sinh ra và lớn lên trong một quốc gia dân tộc có truyền thống yêu nước chống ngoại xâm, lại bị chính sách thống trị tàn bạo về chính trị, chèn ép về kinh tế, nên một bộ phận không nhỏ

tiểu và trung địa chủ không chịu nỗi nhục mất nước, có mâu thuẫn với đế quốc về quyền lợi dân tộc nên đã tham gia đấu tranh chống thực dân và bọn phản động tay sai

Những người chết đói

- Giai cấp nông dân là lực lượng đông đảo nhất trong xã hội Việt Nam chiếm khoảng 90% dân số, bị thực dân và phong kiến áp bức, bóc lột nặng nề.

- Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời từ cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp, tập trung nhiều ở các thành phố và vùng mỏ như: Hà Nội, Sài Gòn, Hải Phòng, Nam Định, Vinh, Quảng Ninh

Đến cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai, giai cấp công nhân đã phát triển nhanh chóng

về số lượng, 10 vạn (năm 1914) tăng lên hơn 22 vạn (năm 1929), trong đó: hơn 53.000 công nhân mỏ (60% là công nhân mỏ than), và 81.200 công nhân đồn điền.

- Giai cấp tư sản Việt Nam bao gồm tư sản công nghiệp, tư sản thương nghiệp, Trong giai cấp tư sản có một bộ phận kiêm địa chủ.

 Giai cấp tư sản Việt Nam không đủ điều kiện để lãnh đạo

cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ đi đến thành công.

 Tư sản mại bản: là những tư sản lớn, hợp tác kinh doanh

với đế quốc, bao thầu những công trình xây dựng của chúng ở nước ta Nhiều tư sản mại bản có đồn điền lớn hoặc có nhiều ruộng đất cho phát canh, thu tô Vì có quyền lợi kinh tế và chính trị gắn liền với đế quốc thực dân, nên

tư sản mại bản là tầng lớp đối lập với dân tộc

 Tư sản dân tộc: là bộ phận đông nhất trong giai cấp tư

sản, bao gồm những tư sản loại vừa và nhỏ, thường hoạt động trong các ngành thương nghiệp, công nghiệp và cả tiểu thủ công nghiệp.

Tầng lớp tiểu tư sản Việt Nam bao gồm học sinh, trí thức, viên chức và những người làm nghề tự do

Tiểu tư sản Việt Nam có lòng yêu nước, căm thù đế quốc, thực dân và chịu ảnh hưởng của những tư tưởng tiến bộ từ bên ngoài truyền vào

Vì vậy, đây là lực lượng có tinh thần cách mạng cao "Họ tỏ ra thức thời và rất nhạy cảm với thời cuộc Được phong trào cách mạng rầm rộ của công nông thức tỉnh và cổ vũ, họ bước vào hàng ngũ cách mạng ngày càng đông và đóng một vai trò quan trọng trong phong trào đấu tranh của nhân dân, nhất là ở thành thị".

Như vậy, xã hội Việt Nam xuất hiện hai giai cấp mới là

công nhân và tư sản.

Trong xã hội Việt Nam, ngoài mâu thuẫn cơ bản giữa

nhân dân, chủ yếu là nông dân với giai cấp địa chủ phong kiến;

Đã nảy sinh mâu thuẫn vừa cơ bản, vừa chủ yếu và ngày càng gay gắt trong đời sống dân tộc, đó là: mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược

Toàn thể dân tộc Việt Nam > < với thực dân Pháp

Nhân dân (nông dân) > < địa chủ phong kiến tay sai

Thực tiễn lịch sử Việt Nam đặt ra hai yêu cầu:

Một là , phải đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược,

giành độc lập cho dân tộc;

Hai là, xoá bỏ chế độ phong kiến, giành quyền dân

chủ cho nhân dân, chủ yếu là ruộng đất cho nông dân

Trong đó, chống đế quốc, giải phóng dân tộc là

nhiệm vụ hàng đầu.

2 Phong trào yêu nước ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Từ năm 1858 đến trước 1930

hàng trăm phong trào khởi

nghĩa nổ ra như phong trào

và phong trào đó

đều bị thất bại

và dìm trong

bể máu

Nguyên nhân Chưa tìm được con đường cứu Nước phản ánh đúng nhu cầu

phát triển của xã hội Việt Nam

* Phong trào yêu nước theo hệ tư tưởng phong kiến

- Phong trào Cần Vương kéo dài từ năm 1885 đến năm 1896 Phong trào cần vương được chia làm 2 giai đoạn:

+ Giai đoạn đầu các phong trào diễn ra dưới sự chỉ huy của vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết kéo dài trong 3 năm từ

1885 đến 1888

- Giai đoạn 2 bao gồm hàng loạt các cuộc khởi nhĩa lớn nhỏ khác nhau như:

* Ở Bình Định có phong trào của Mai Xuân Trưởng

* Ở Quảng Nam có phong trào của Trần Văn Dự

* Ở Quảng Ngãi có phong trào của Lê Trung Đình

* Ở Quảng Trị có phong trào của Trương Đình Hội

* Khởi nghĩa Ba Đình (Thanh Hoá) năm 1887- 1892 do Phạm Bành, Đinh Công Tráng chỉ huy

* Khởi nghĩa Hùng Lĩnh (Thanh Hoá) năm 1887 - 1892 do Tống Duy Tân, Cao Điểm chỉ huy

* Khởi nghĩa Hương Khê (1885 - 1895 ) đây là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn nhất trong phong trào cần vương hoạt động trên một địa bàn rộng lớn bao gồm 4 tỉnh Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình do Phan Đình Phùng, Cao Thắng chỉ huy

Điều này chứng tỏ rằng

thời kỳ đấu tranh chống

ngoại xâm trong khuôn khổ

ý thức hệ Tư Tưởng Phong

Kiến đã chấm dứt, nó

không phù hợp với điều

kiện hoàn cảnh của xã hội

Việt Nam lúc bấy giờ và trở

lên lỗi thời về mặt lịch sử

Kết cục của các phong trào

Thủ cấp của Dương Bé, Tư Bình và Đội Nhân bị xử trảm ngày 8 tháng Bảy năm 1908 trong vụ "Hà Thành đầu

độc"

Đại diện của xu hướng bạo động là Phan Bội Châu

* Phong trào yêu nước theo hệ tư tưởng tư sản

Đại diện của xu hướng cải cách là Phan Châu Trinh

Việc tỡm một con đường cứu nước đỳng đắn, phự hợp với thực tiễn đấu tranh giải phúng dõn tộc và thời đại là nhu cầu núng bỏng nhất của dõn tộc ta lỳc bấy giờ.

* Nguyên nhân: Thiếu đường lối cứu nước đúng đắn, một giai cấp lãnh

đạo tiên tiến í thức hệ phong kiến trở nên lỗi thời Cách mạng Việt Nam lâm vào cuộc khủng hoảng

bế tắc về đường lối cứu nước

Cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản

Qui Nhơn

Phan Thiết

2/1941

5/6/1911 8/1945

Người đã nghiên cứu các cuộc cách mạng ở Anh, ở Pháp và ở Mỹ

Hình ảnh mua bán nô lệ

Phong trào đấu tranh của GCCN phát triển mạnh giữa thế kỷ 19

Ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin

 Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ rõ giai cấp công nhân chỉ

có thể giải phóng được mình nếu đồng thời giải phóng cho các tầng lớp nhân dân lao động khác trong xã hội Muốn giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân phải lập ra Đảng Cộng sản

 Sự ra đời Đảng Cộng sản là yêu cầu khách quan đáp

ứng cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống áp bức, bóc lột

Tác động của Cách mạng Tháng Mười Nga và

Quốc tế Cộng sản

Mở đầu thời đại mới: “thời đại cách mạng chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc”

Thúc đẩy sự ra đời nhiều Đảng Cộng sản

Cách mạng Tháng Mười Thành công

Đảng Cộng sản Đức, Hungari (1918)

Đảng Cộng sản

Mỹ (1919)

Đảng Cộng sản Trung Quốc, Mông Cổ (1921)

Đảng Cộng sản Nhật Bản (1922)

Đảng Cộng sản Anh, Pháp (1920)

- Tháng 3/1919 Quốc tế Cộng sản được thành lập

Năm 1920 tại Đại hội II Quốc tế Cộng sản

Lênin công bố: “Sơ thảo lần thứ nhất những Luận

cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa”

Nguyễn Ái Quốc phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 18 Đảng Xã hội

Pháp 12/1920

Bản yêu sách 8 điểm

Ngày 5-6-1911, Nguyễn Tất Thành bắt đầu đi tìm con

đường cứu nước Vừa lao động, học tập, quan sát, nghiên cứu lý luận và tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp

Cách mạng tháng Mười Nga (1917) nổ ra và thắng lợi đã ảnh hưởng rất lớn đến Nguyễn ái Quốc

Tháng 7-1920, Nguyễn ái Quốc đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin.

12/1920 Nguyễn ái Quốc đã bỏ phiếu tán thành Và gia nhập Quốc tế Cộng sản

12/1924 Nguyễn ái Quốc sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên

Năm 1927 tác phẩm Đường cách mệnh được xuất bản.

Đó là tập hợp các bài giảng của Nguyễn Ái Quốc.

Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) nổ ra và thắng lợi đã có nhiều ảnh hưởng đến Nguyễn Ái Quốc Người rất ngưỡng mộ cuộc cách mạng đó, kính phục Lênin và

đã tham gia nhiều hoạt động ủng hộ và bảo vệ cách mạng Nga; tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp

Những hoạt động cách mạng phong phú đó đã giúp Người từng bước rút ra những bài học quý báu và bổ ích cho sự lựa chọn con đường cách mạng của mình.

Tháng 7-1920, Nguyễn Ái Quốc đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin Luận cương đã giải đáp những vấn đề

mà Nguyễn Ái Quốc đang trăn trở

Từ đây Người đã tìm ra con đường cứu dân, cứu nước đúng đắn: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc

không có con đường nào khác còn đường cách mạng vô sản”; xác định những vấn đề cơ bản của đường lối giải phóng dân tộc

-Năm 1920, Người tham gia thành lập Đảng cộng sản Pháp.

Đối với Nguyễn Ái Quốc, đây là bước ngoặt từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa cộng sản, từ một chiến

sĩ giải phóng dân tộc trở thành một chiến sĩ Cộng sản Quốc tế

Sự kiện đó cũng đánh dấu bước ngoặt mở đường thắng lợi cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam

Nguyễn Ái Quốc là người Việt nam đầu tiên tiếp thu

và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt nam, tìm ra con đường đúng đắn giải phóng dân tộc Việt Nam.

Nguyễn Ái Quốc đã tham gia hoạt động trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, tích cực hoạt động trong phong trào cách mạng thuộc địa; nghiên cứu và truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam qua các báo:

- Người cùng khổ;

- Đời sống công nhân;

- Tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp.

Sau khi học tập ở Liên Xô và hoạt động trong Quốc tế Cộng sản, tháng 12-1924 Nguyễn Ái Quốc về Quảng Châu (Trung Quốc) trực tiếp chỉ đạo việc chuẩn bị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Người sáng lập và trực tiếp huấn luyện Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên và viết báo Thanh niên, tác phẩm Đường Kách mệnh (1927) Người tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cốt cán, chuẩn bị về mặt chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập Đảng.

+ Về chính trị: Người chỉ rõ cách mạng Việt Nam

là một bộ phận của cách mạng thế giới, kẻ thù của cách mạng Việt Nam là chủ nghĩa đế quốc và bọn phong kiến tay sai.

+ Về tổ chức: Mở lớp huấn luyện đào tạo cho cán

bộ ở Quảng Châu (Trung Quốc).

+ Về tư tưởng: Người viết nhiều sách báo lên án chế độ thực dân (báo người cùng khổ, nhân đạo, bản án chế độ thực dân… ) nhằm vạch trần bản chất của chủ nghĩa đế quốc Năm 1927, Người cho xuất bản tác phẩm Đường Kách mệnh, nhằm tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin vào trong nước.

Nguyễn Ái Quốc hoạt động ở Quảng Châu-TQ(1924-27)

Sự phát triển phong trào yêu nước theo khuynh

hướng vô sản

* Trong những năm 1919-1925, phong trào công nhân diễn ra dưới các hình thức đình công, bãi công, tiêu biểu như các cuộc bãi công của công nhân Ba Son (Sài Gòn) do Tôn Đức Thắng tổ chức (1925)

Cuộc bãi công của công nhân nhà máy sợi Nam Định ngày 30-4-1925, đòi chủ tư bản phải tăng lương, phải bỏ đánh đập, giãn đuổi thợ…

 Trong những năm 1926-1929, phong trào công

nhân do đã có sự lãnh đạo của các tổ chức như Hội

Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Công hội đỏ và

các tổ chức cộng sản ra đời từ năm 1929

 Thì Các cuộc đấu tranh của công nhân lúc này đã

mang tính chất chính trị rõ rệt; đã có sự liên kết giữa các nhà máy, các ngành và các địa phương

 Phong trào công nhân có sức lôi cuốn phong trào

dân tộc theo con đường cách mạng vô sản.