Vấn đề nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên chức nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở tỉnh cà mau hiện nay (2)

Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Cà Mau hiện nay rất cần những đội ngũ cán bộ, viên chức nhà nước có phẩm chất đạo đức cách mạng biết hy sinh lợi ích của bản thân vì lợ

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Công cuộc đổi mới mà Đảng và nhân ta tiến hành trong hơn hai thập niên qua đã

và đang đạt được những thành tựu to lớn Việc chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng trì trệ và khủng hoảng kéo dài Việc vận hành cơ chế thị trường đã và đang tạo ra sự biến đổi căn bản về mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội Sự biến đổi sâu sắc trong đời sống vật chất xã hội trong đó có đạo đức

Kinh tế thị trường với mặt tích cực của nó đã làm cho xã hội nói chung và tỉnh

Cà Mau nói riêng trở nên năng động, phát triển Cán bộ, đảng viên và quần chúng đã có bước trưởng thành trong nền kinh tế thị trường Năng lực cá nhân và năng lực xã hội được đề cao và đang tiếp tục được trao dồi, rèn luyện để thích ứng, tồn tại và phát triển trong thời đại mới Song mặt trái của cơ chế thị trường nhiều biểu hiện tiêu cực về mặt đạo đức đã và đang phát sinh đã ảnh hưởng không tốt đến quá trình phát triển kinh tế -

xã hội Trước biến động phức tạp trên thế giới và tình hình trong nước còn gặp nhiều khó khăn, một bộ phận cán bộ, viên chức nhà nước và nhân dân nói chung và tỉnh Cà Mau nói riêng có những biểu hiện dao động giảm sút niềm tin, nhận thức mơ hồ và lệch lạc đối với chủ nghĩa Mác-Lênin và chủ nghĩa xã hội

Xử lý pháp luật chưa nghiêm, kém hiệu lực và hiệu quả không ít những biểu hiện nhu nhược, yếu kém của tổ chức, cơ quan có trọng trách thi hành, bảo vệ pháp luật, sự

hư hỏng thoái hóa của một bộ phận cán bộ, viên chức có chức, có quyền Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật không được thực hiện nghiêm minh Tình trạng đó chẳng những làm suy yếu thể chế, quyền làm chủ và nguyên tắc công bằng xã hội bị vi phạm,

mà còn tạo ra mảnh đất dung dưỡng cho những hành vi phản đạo đức, những cái ác, cái xấu, cái giả, phi nhân tồn tại và phát triển Môi trường đạo đức và nhân văn xã hội bị đe dọa nghiêm trọng

Giáo dục đạo đức, văn hóa đạo đức, nhất là giáo dục đạo đức truyền thống ở tỉnh

Cà Mau bị xem nhẹ Đồng tiền lên ngôi, lối sống vụ lợi, thực dụng, tôn thờ các giá trị vật chất, sự trổi vậy của chủ nghĩa cá nhân cực đoan…đã lấn át và làm xói mòn các giá trị tinh thần, làm hủy hoại đạo đức, nhân cách Thực tế cho thấy, tỉnh Cà Mau hiện nay

sự phát triển không đồng bộ giữa rèn luyện đạo đức nhân cách với sự phát triển xã hội,

nó làm cho con người thờ ơ trước cái thiện, dửng dưng trước cái ác

Hậu quả này là do xem nhẹ giáo dục đạo đức gây nên mà giờ đây xã hội nói chung tỉnh Cà Mau nói riêng đang phải hứng chịu, phải trả giá đắt Phát triển có nguy cơ biến thành phản phát triển bởi sự coi thường đạo đức và các giá trị nền tảng của đạo đức

xã hội khi đi vào kinh tế thị trường

Mất mát tiền của vật chất là to lớn; mất mát về đạo đức, về các giá trị tinh thần còn lớn hơn, nhất là sự xuất hiện nguy cơ khủng hoảng tinh thần, mất phương hướng lựa chọn giá trị - niềm tin vào lối sống của một bộ phận cán bộ, viên chức và thế hệ trẻ

Hiện trạng suy giảm đạo đức của cán bộ, viên chức đã và đang gây nhất nhối trong tỉnh Cà Mau hiện nay làm cho lòng dân không yên, tiềm ẩn những mất mát ổn định An ninh xã hội và an toàn cuộc sống đang bị đe dọa Đây thực sự là một hiểm họa đối với sự phát triển lâu bền của tỉnh Cà Mau trong tương lai

Tình huống đạo đức xã hội như vậy, không thể không đòi hỏi chúng ta phải suy nghĩ nghiêm túc và đánh giá với tinh thần phê phán về tình hình đạo đức trong Đảng, trong đội ngũ cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau nói riêng và đạo đức xã hội nói chung Đã đến lúc chúng ta phải nghiên cứu, đánh giá và tìm kiếm những giải pháp để nâng cao đạo đức

Chúng ta phải nhận thức rằng để xây dựng một nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên chức và thể hệ trẻ luôn là vấn đề sống còn đối với bất cứ xã hội nào, thời đại nào Công nghệ dù hiện đại, con người dù tài giỏi đến đâu nếu có tài mà không có đức cũng là người vô dụng Vì vậy, cần phải đẩy mạnh công tác xây dựng, nâng cao đạo đức cách mạng trong mọi tầng lớp của xã hội đặt biệt đối với cán bộ, viên chức nhà nước là những cánh tay đắc lực của Đảng, của nhà nước Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Cà Mau hiện nay rất cần những đội ngũ cán bộ, viên chức nhà nước có phẩm chất đạo đức cách mạng biết hy sinh lợi ích của bản thân vì lợi ích

chung Chính vì những lí do trên nên tôi quyết định chọn đề tài: “Vấn đề nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên chức nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở tỉnh Cà Mau hiện nay” để làm đề tài nghiên cứu luận văn

tốt nghiệp cho bản thân mình

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: vấn đề nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên

chức nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở tỉnh Cà Mau

hiện nay

- Phạm vi nghiên cứu: đạo đức của cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau

trong giai đoạn hiện Từ đó đề ra những giải pháp để nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

- Mục đích: mục đích của luận văn nhằm rút ra bài học trong việc nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên chức nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa ở tỉnh Cà Mau nói riêng và cả nước nói chung

- Nhiệm vụ: để thực hiện được mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ sau:

Thứ nhất: Những vấn đề lý luận chung về đạo đức cách mạng

Thứ hai: Thực trạng đạo đức của cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau và những giải pháp định hướng nhằm nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để nghiên cứu, trình bày luận văn của mình Đồng thời tôi còn sử dụng hệ thống các phương pháp như: logic và lịch sử, phân tích và tổng hợp, đối chiếu và so sánh, diễn dịch và quy nạp để nghiên cứu vấn đề nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên chức nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa ở tỉnh Cà Mau hiện nay

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn chia làm 2 chương và 9 tiết

Chương 1

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG

1.1 Khái niệm đạo đức, đạo đức cách mạng

1.1.1 Khái niệm đạo đức

Từ góc độ của triết học, với tư cách là một bộ phận của tri thức triết học, những

tư tưởng đạo đức học đã xuất hiện hơn 26 thế kỷ trước đây trong triết học Trung Quốc,

Ấn Độ, Hy Lạp cổ đại

Danh từ đạo đức học bắt nguồn từ tiếng La tinh là mos (moris) - lề thói, (moralis nghĩa là có liên quan đến lề thói, đạo nghĩa) Còn “luân lí” thường xem như đồng nghĩa với “đạo đức” thì gốc ở chữ Hy Lạp là Êthicos nghĩa là lề thói; tập tục Hai danh từ đó chứng tỏ rằng, khi ta nói đến đạo đức, tức là nói đến những lề thói tập tục và biểu hiện mối quan hệ nhất định giữa người với người trong sự giao tiếp hàng ngày

Ở phương Đông, các học thuyết về đạo đức của người Trung Quốc cổ đại bắt nguồn từ cách hiểu về đạo và đức của họ Đạo là một trong những phạm trù quan trọng nhất của triết học Trung Quốc cổ đại Đạo có nghĩa là con đường, đường đời, về sau khái niệm đạo đức được vận dụng trong triết học để chỉ con đường của tự nhiên Đạo còn có nghĩa là con đường sống của con người trong xã hội

Khái niệm đạo đức đầu tiên xuất hiện trong kinh văn đời nhà Chu và từ đó trở đi

nó được người Trung Quốc cổ đại sử dụng nhiều Đức dùng để nói đến nhân đức, đức tính và nhìn chung đức là biểu hiện của đạo, là đạo nghĩa, là nguyên tắc luân lý Như vậy có thể nói đạo đức của người Trung Quốc cổ đại chính là những yêu cầu, những nguyên tắc do cuộc sống đặt ra mà mỗi người phải tuân theo

Ngày nay, đạo đức được được định nghĩa như sau:

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh đánh giá và cách ứng xử của con người trong quan

hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi sức mạnh của truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội

Như vậy, đạo đức với tư cách là một hình thái ý thức xã hội phản ánh tồn tại xã hội, phản ánh hiện thực đời sống đạo đức xã hội

Xã hội học trước Mác không thể giải quyết một cách khoa học vấn đề nguồn gốc

và thực chất của đạo đức Nó xuất phát từ “mệnh lệnh của thượng đế”, “ý niệm tuyệt đối, lý tính trừu tượng”, bản tính bất biến của loài người,…chứ không xuất phát từ điều kiện sinh hoạt vật chất xã hội, từ quan niệm xã hội hiện thực để suy ra toàn bộ lĩnh vực

tư tưởng trong đó có tư tưởng đạo đức

Theo Mác và Ăngghen, trước khi sáng lập các thứ lý luận và nguyên tắc, con người đã hoạt động, tức là đã sản xuất ra các tư liệu vật chất cần thiết cho đời sống Ý thức xã hội của con người là phản ánh tồn tại xã hội của con người Các hình thái ý thức

xã hội khác nhau tùy theo phương thức phản ánh tồn tại và tác động riêng biệt đối với đời sống xã hội Đạo đức cũng vậy, nó là hình thái ý thức xã hội phản ánh một lĩnh vực riêng biệt trong tồn tại xã hội của con người Và cũng như các quan điểm triết học, chính trị, nghệ thuật, tôn giáo điều mang tính chất của kiến trúc thượng tầng Chế độ kinh tế - xã hội là nguồn gốc của quan điểm về đạo đức con người

Đạo đức là một phương thức để điều chỉnh hành vi của con người Loài người đã sáng tạo ra nhiều phương thức để điều chỉnh hành vi con người; phong tục, tập quán, tôn giáo, pháp luật, đạo đức…Đối với đạo đức, sự đánh giá hành vi con người theo khuôn phép và chuẩn mực và quy tắc đạo đức biểu hiện thành những khái niệm thiện và ác, vinh và nhục, chính nghĩa và phi nghĩa Bất kỳ trong thời đại lịch sử nào, người ta điều được đánh giá như vậy Các khái niệm về thiện ác, khuôn phép và quy tắc hành vi của con người thay đổi từ thế kỷ này sang thể kỷ khác, từ dân tộc này sang dân tộc khác Và trong xã hội có giai cấp thì bao giờ cũng biểu hiện lợi ích của một giai cấp nhất định Những khuôn phép và quy tắc đạo đức là yêu cầu của xã hội hoặc của một giai cấp nhất định đề ra cho hành vi mỗi cá nhân Nó bao gồm hành vi của cá nhân đối với xã hội và đối với người khác

Những chuẩn mực và quy tắc đạo đức phải được xã hội hay một giai cấp, dân tộc thừa nhận Đã là một thành viên của xã hội, con người phải chịu sự giáo dục nhất định

về ý thức đạo đức, một sự đánh giá đối với hành vi của mình và trong hoàn cảnh nào đó còn chịu sự khiển trách của luơng tâm Cá nhân phải chuyển hóa những đòi hỏi của xã hội và những biểu hiện của chúng thành nhu cầu, mục đích trong hoạt động của mình Biểu hiện của sự chuyển hóa này là hành vi cá nhân tuân thủ những ngăn cấm, những

khuyến khích, những chuẩn mực phù hợp với những đòi hỏi của xã hội…Do vậy sự điều chỉnh đạo đức mang tính tự nguyện, và xét về bản chất, đạo đức là sự lựa chọn của con người

1.1.2 Đạo đức cách mạng

Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc được dư luận xã hội thừa nhận, quy định hành vi, quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội Phẩm chất tốt đẹp của con người do tu dưỡng theo chuẩn mực đạo đức mà có

Đạo đức cách mạng là đạo đức mới Đạo đức cách mạng là đạo đức của những tiến tiến - những người dám hy sinh lợi ích của mình vì quyền lợi chung của dân tộc, của cộng đồng Đạo đức cách mạng là tự nguyện phấn đấu cho lý tưởng Cộng sản, cho chủ nghĩa xã hội

Trong cuộc sống phát triển xã hội nói chung và lịch sử phát triển đạo đức nói riêng đã tồn tại các kiểu đạo đức khác nhau phản ánh trình độ phát triển xã hội qua các thời đại khác nhau Đạo đức là một phạm trù lịch sử Mỗi hình thái kinh tế - xã hội đều

có những chuẩn mực đạo đức phù hợp Khi hình thái kinh tế - xã hội thay đổi thì những chuẩn mực đạo đức cũ cũng dần mất đi nhường chỗ cho những chuẩn mực đạo đức mới Trong thời đại ngày nay, đạo đức mới là đạo đức cách mạng của giai cấp công nhân, đạo đức cộng sản chủ nghĩa, đỉnh cao của đạo đức trong lịch sử xã hội loài người

Đấu tranh mọi sự khác biệt giai cấp mâu thuẫn giai cấp, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh là tư tưởng cao nhất của giai cấp vô sản Đạo đức cộng sản phản ánh những lợi ích căn bản của giai cấp mình trong cách mạng vô sản, nó cũng là

vũ khí tinh thần mạnh mẽ của giai cấp này sử dụng để xóa bỏ xã hội cũ, xây dựng xã hội mới Đây là lần đầu tiên và lần cuối cùng đạo đức của một giai cấp lao động trở thành đạo đức cách mạng và chiếm địa vị thống trị trong đời sống đạo đức của xã hội

Đạo đức cộng sản trong lịch sử xã hội, nó đối lập với đạo đức của giai cấp bóc lột

và cũng khác với đạo đức của những người sản xuất nhỏ khác Xét về mặt bản chất theo Lênin: đạo đức mới là những gì góp phần đoàn kết tất cả những người lao động xung quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra xã hội mới xã hội cộng sản

Lênin nêu rõ rằng: đạo đức của chúng ta hoàn toàn phục vụ lợi ích đấu tranh của giai cấp vô sản; đạo đức của chúng ta là từ những lợi ích của cuộc đấu tranh giai cấp của

giai cấp vô sản mà ra “Đạo đức cộng sản là đạo đức phục vụ cuộc đấu tranh ấy, là đạo đức nhằm đoàn kết những người lao động chống mọi chế độ tư hữu nhỏ vì nó trao cho

cá nhân thành quả lao động của toàn xã hội sáng tạo ra” [18; tr372] Vì vậy, đối với một người cộng sản, tất cả đạo đức nằm trong cái kỷ luật đoàn kết keo sơn và trong cuộc đấu tranh tự giác của giai cấp chống bọn bóc lột…Đạo đức giúp xã hội loài người tiến lên cao hơn, thoát khỏi ách bóc lột lao động

Vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung và lý luận đạo đức nói riêng vào thực tiễn cách mạng Việt Nam Hồ Chí Minh đã trở thành nhà lý luận lỗi lạc, là tấm gương đạo đức sáng ngời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội

ở nước ta

Ngay từ khi bước vào con đường cách mạng, Hồ Chí Minh đã ý thức rất rõ ràng

và sâu sắc vai trò của đạo đức cách mạng đối với sự nghiệp cách mạng Theo Người, đạo đức cách mạng là đạo đức của những người cộng sản, đạo đức của một đội ngũ tiên tiến nhất và tổ chức chặt chẽ nhất của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, kết hợp nhuần nhuyễn và sinh động với những truyền thống đạo đức của dân tộc và những tinh hoa đạo đức của nhân loại

Đạo đức cách mạng “không phải là đạo đức thủ cựu” Nó là đạo đức mới, đạo

đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng của cá nhân, mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người” [22; tr251]

Đạo đức đó được hình thành và phát triển cùng với quá trình vận động, phát triển

sự nghiệp cách mạng của nhân dân Người xác định đạo đức cách mạng là “Tuyệt đối trung thành với nhân dân”, “ra sức phấn đấu thực hiện mục tiêu của Đảng”, “quyết tấm đấu tranh chống mọi kẻ thù”, “đặt lợi ích của Đảng lên trên hết”, luôn hòa mình với quần chúng Người khẳng định rằng: “Đạo đức cách mạng là:

Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng Đó là điều chủ chốt nhất

Ra sức làm việc cho Đảng…thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng

Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Vì Đảng, vì nhân dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc

Ra sức học tập chủ nghĩa Mác-Lênin, luôn luôn dùng tự phê bình và phê bình để nâng cao tư tưởng và cải tiến công tác của mình và cùng đồng chí mình tiến bộ” [22; tr252]

Đạo đức mới, đạo đức cách mạng mà Hồ Chí Minh khởi xướng và cùng Đảng ta xây dựng, bồi dưỡng cho các thế hệ cách mạng và cho nhân dân ta, xét về tính giai cấp

và mục đích, nó thống nhất với đạo đức vô sản, đạo đức cộng sản mà C.Mác và Ph.Ăngghen là những người đặt nền mống và Lênin là người kế thừa, phát triển Đạo đức mới là đạo đức gắn liền với lợi ích của giai cấp công nhân nói riêng và giai cấp nhân dân lao động nói chung Đó là đạo đức chiến đấu vì sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc vì sự tiến bộ của nhân loại, vì tự do, hạnh phúc của mỗi người

Như vậy, đạo đức cách mạng luôn gắn liền với nhiệm vụ đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân, của quần chúng lao động nhằm xoá bỏ nghèo nàn, lạc hậu tiến tới xây dựng một xã hội tốt đẹp, mọi người sống yêu thương, bình đẳng với nhau Đạo đức cách mạng Việt Nam chính vì thế nó là sản phẩm của công cuộc bảo vệ và xây dựng

tổ quốc Việt Nam Đạo đức cách mạng Việt Nam do nhân dân Việt Nam hun đúc bằng chính truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm và lao động phát triển kinh tế đất nước

Nó luôn luôn được thử thách gọt giũa và bồi dưỡng qua các thế hệ Đó là giá trị văn hoá cực kỳ quý báu của dân tộc ta, là lẽ sống, là linh hồn của cộng đồng dân tộc Việt Nam

Nó vừa có tính ổn định bền vững nhưng đồng thời cũng bị chi phối bởi hoàn cảnh lịch

sử, bởi nền kinh tế, chính trị qua từng thời kỳ Cũng chính vì thế nó không ngừng được

bổ sung Song đạo đức cách mạng với những chuẩn mực của nó góp phần giữ vững trật

tự xã hội, điều chỉnh hành vi của con người và điều chỉnh các mối quan hệ của con người với nhau, với xã hội Để đạt được những chuẩn mực của đạo đức cách mạng đòi hỏi người cách mạng phải không ngừng học tập, rèn luyện để tiến bộ “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh rèn luyện bền bỉ hằng ngày mới phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, và vàng càng luyện càng trong” [23; tr292]

1.2 Những nội dung cơ bản của đạo đức cách mạng

Đạo đức cách mạng được hình thành, phát triển trên cơ sở chủ nghĩa Mác-Lênin và

kế thừa truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm

gương tiêu biểu Đạo đức cách mạng có nội dung rất phong phú, trong đó có một số vấn

đề quan trọng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời thường đề cập để giáo dục cán bộ, đảng viên Mặt khác, đạo đức cách mạng không phải là những tiêu chuẩn trừu tượng, mà gắn với đặc điểm của từng thời kỳ cách mạng

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay ở nước ta, đạo đức của cán bộ, đảng viên gồm có nội dung chủ yếu sau:

* Trung với nước, với Đảng, với lý tưởng cách mạng và hiếu với dân:

Trước kia đạo đức phong kiến dạy người ta “trung với vua, hiếu với cha mẹ” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa vào khái niệm “trung hiếu” một nội dung mới của đạo đức cách mạng Theo Người, trung là trung với nước, với Đảng, với lý tưởng cách mạng; còn hiếu không chỉ hạn hẹp đối với cha mẹ, mà còn bao hàm nội dung sâu rộng hơn là hiếu với dân Trung với nước, với Đảng, với lý tưởng cách mạng và hiếu với dân không tách rời nhau, không thể có cái này mà không có cái kia, bởi vì dân là gốc của nước

Trung với Đảng, với nước, với lý tưởng cách mạng và hiếu với dân là cái gốc của người cách mạng, là chuẩn mực và giá trị cao nhất của đạo đức cách mạng Trong tình hình hiện nay, điều này phải được thể hiện bằng sự kiên định lập trường chính trị vững vàng, nêu cao ý chí tự lực, tự cường, tích cực tham gia thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, đem lại những kết quả thiết thực, góp phần vào việc thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

* Trung thành với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân, với cách mạng thế giới:

Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới Cách mạng của các nước có ảnh hưởng tác động lẫn nhau trong mối quan hệ tương hỗ Thắng lợi của cách mạng Việt Nam không thể thiếu sự giúp đỡ của cách mạng thế giới; ngược lại, cách mạng Việt Nam cũng ảnh hưởng nhất định đến các nước Chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân là sự đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau giữa các nước trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng độc lập chủ quyền của nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ của mỗi nước, không xem nhẹ lợi ích chính đáng của dân tộc mình, đồng thời tôn trọng lợi ích chính đáng của các dân tộc khác, chống mọi biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi

Chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân là một chuẩn mực đạo đức quan trọng của người cách mạng

Ngày nay, trước những biến động cực kỳ phức tạp ở các nước xã hội chủ nghĩa

và phong trào cách mạng thế giới, trước âm mưu “diễn biến hòa bình” của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch mưu toan xóa bỏ chủ nghĩa xã hội trên thế giới, sự trung thành với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân và cách mạng thế giới phải được thể hiện bằng hành động cách mạng, phấn đấu thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở nước ta, tăng cường đoàn kết với phong trào cách mạng thế giới, làm thất bại mọi âm mưu thâm độc của kẻ thù, góp phần đấu tranh cho các mục tiêu chung của thời đại: hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

* Trau dồi chủ nghĩa tập thể, chống chủ nghĩa cá nhân:

Chủ nghĩa tập thể đoàn kết gắn bó mọi người trong tổ chức, tạo nên sức mạnh to lớn của cách mạng Nhưng không nên đem chủ nghĩa tập thể đối lập một cách giản đơn với cá nhân, không nên nhân danh tập thể mà coi thường những sáng kiến của cá nhân, xâm phạm nhân cách và phẩm giá con người Chủ nghĩa tập thể chẳng những không phủ nhận vai trò của cá nhân, mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển cá nhân, cho

tự do sáng tạo, phát triển cá tính, nhân cách đa dạng, phong phú của mỗi người Mác chỉ

rõ rằng, chỉ có trong tập thể mới có phương tiện làm cho mỗi cá nhân có khả năng phát triển toàn diện năng khiếu của mình, chỉ có trong tập thể mới có tự do thật sự của cá nhân

Chủ nghĩa tập thể yêu cầu mỗi cá nhân kết hợp một cách hài hòa quyền lợi và nghĩa vụ, tự do và trách nhiệm, lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể trong hoạt động của mình theo phương châm: mỗi người vì mọi người, mọi người vì mỗi người, nhằm xây dựng tổ chức cộng đồng vững mạnh, góp phần đắc lực của mỗi người vào sự nghiệp chung Chủ nghĩa tập thể như vậy là một tiêu chuẩn quan trọng của đạo đức cách mạng Chủ nghĩa cá nhân biểu hiện dưới mọi hình thức như: thói ích kỷ, tư tưởng cục bộ, bản

vị, tư tưởng tự do vô chính phủ, vô tổ chức, tư tưởng đặc quyền, đặc lợi…đều trái với chủ nghĩa tập thể, gây tác hại lớn cho sự nghiệp cách mạng Vì vậy chủ nghĩa cá nhân cần được khắc phục

* Gương mẫu trong lao động, lao động sáng tạo, cần kiệm xây dựng và bảo vệ tổ

* Tinh thần nổ lực học tập, cầu tiến bộ:

Đấu tranh cải tạo xã hội cũ là một quá trình rất khó khăn, nhưng xây dựng một xã hội mới - xã hội chủ nghĩa, lại càng khó khăn hơn Theo Lênin, chúng ta chỉ có thể xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản trên cơ sở một nền học vấn hiện đại, nếu không có nền học vấn đó thì chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản cũng chỉ là ước vọng

mà thôi Điều đó lại càng đặc biệt quan trọng đối với Đảng ta và nhân dân ta, bởi vì Đảng ta phải lãnh đạo đất nước từ nền kinh tế lạc hậu quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa

Công cuộc đổi mới là một sự nghiệp hết sức to lớn và cũng hết sức khó khăn, đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải từng bước nắm vững kiến thức khoa học hiện đại, trước hết là những kiến thức trong lĩnh vực mình hoạt động Những kiến thức khoa học lại không ngừng phát triển cùng với sự phát triển của thực tiễn xã hội Cho nên, muốn làm được điều đó phải có tinh thần nỗ lực học tập, luôn cầu tiến bộ để có thể tiếp cận được những tri thức mới, làm giàu trí tuệ của mình trong hoạt động sáng tạo Lênin và Chủ

tịch Hồ Chí Minh thường nhắc mọi người phải học, học nữa, học mãi, và coi đó là phẩm chất đạo đức không thể thiếu được của người cách mạng Do đó, mọi thái độ ngại học tập, coi thường lý luận, coi thường khoa học, thỏa mãn với những tri thức đã coi là trái với đạo đức cách mạng

* Có ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm, giữ gìn đoàn kết trong Đảng, quan hệ giữa Đảng và chính quyền, đoàn thể:

Sự tiến bộ cống hiến của người cán bộ, đảng viên gắn bó chặt chẽ với tổ chức Một tổ chức vững mạnh phải có kỷ luật nghiêm, dựa trên sự tự giác tôn trọng tổ chức và

ý thức chấp hành nghị quyết, kỷ luật của các thành viên Trong điều kiện mới, Đảng đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải nêu cao tinh thần sáng tạo Song điều đó không có nghĩa là

có thể vượt ra ngoài các nguyên tắc, vi phạm điều lệ Đảng và các quy chế, nói và làm trái với các nghị quyết hiện hành của Đảng Tính tổ chức kỷ luật còn phải thể hiện ở việc chấp hành nghiêm các chính sách, pháp luật của nhà nước, tôn trọng các quyết định của cơ quan nhà nước Sự đoàn kết, quan hệ trong công tác phải trên cơ sở nguyên tắc, bằng con đường tổ chức với tinh thần xây dựng, tránh tình trạng đoàn kết nhất trí bề ngoài hoặc đoàn kết một chiều

Vấn đề tính tổ chức kỷ luật không chỉ là yêu cầu đối với cán bộ cấp dưới, với đảng viên thường, mà trước hết với cán bộ chủ chốt Người cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải tôn trọng kỷ luật mới nêu gương cho những người khác học tập và giữ nghiêm kỷ luật của tổ chức, của địa phương của đơn vị mình phụ trách Không một cán bộ nào, ở bất kì cương vị nào, được phép đặt mình ngoài tổ chức, đứng trên tổ chức, vi phạm các nguyên tắc, các quyết định, các chính sách và pháp luật đã được tập thể thông qua

Đạo đức cách mạng còn bao gồm những đức tính như: nhân, nghĩa, trí, dũng, cần, kiệm, liêm, chính mà cán bộ, đảng viên cần trau dồi

Nhân nghĩa: nhân là yêu người, yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu quê hương, làng

xóm gia đình…mà cốt lõi là yêu Tổ quốc, yêu nhân dân Đã có nhân thì cũng phải có nghĩa, trước hết là nghĩa lớn đối với dân tộc Cái quý nhất của một dân tộc là độc lập và

tự do Nhưng độc lập và tự do thật sự chỉ có thể gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Nhân nghĩa còn thể hiện trong việc làm hàng ngày của mỗi người trong quan hệ với nhân dân, làng xóm, gia đình, bạn bè Tự mình làm điều nhân nghĩa, khuyến khích

mọi người làm theo và đấu tranh chống lại những việc làm bất nhân, bất nghĩa, làm cho quan hệ giữa người với người đầy tình nhân ái, tạo nên cuộc sống lành mạnh, yên vui và hạnh phúc

Trí dũng: trí là sự sáng suốt trong suy nghĩ và hành động, biết phân biệt đúng sai

để có những xử lý đúng đắn với mọi việc và mọi người Dũng là có tinh thần kiên quyết đấu tranh bảo vệ cái đúng, bảo vệ chân lý đến cùng, không sợ khó khăn, phiền lụy đến mình, dũng cảm tự phê bình và phê bình có tính chất xây dựng để bảo vệ quan điểm, đường lối đúng đắn của Đảng, giúp nhau phát huy ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm với tinh thần luôn cầu tiến bộ

Cần kiệm: cần là siêng năng, chăm chỉ, đạt năng suất và hiệu quả cao trong sản

xuất, công tác và học tâp Kiệm là biết sử dụng sức người, tiền của, thời gian…trong mọi lĩnh vực hoạt động sao cho hợp lý nhất, có lợi nhất, không để lãng phí, mất mát, gây tổn thất cho Đảng, nhà nước, xã hội và nhân dân

Liêm chính: liêm là giữ mình trong sạch, không tham ô, không tư lợi tôn trọng và

bảo vệ của công, không vì lợi ích của mình mà xâm phạm đến lợi ích của người khác Chính là ngay thẳng, thật thà, không xu nịnh, không khuất phục trước bất cứ ai làm những việc bất công, phi pháp, phi đạo lý để bảo vệ lẽ phải, bảo vệ sự công bằng xã hội

và phẩm giá con người

1.3 Tính quy luật của sự hình thành đạo đức cách mạng

* Đạo đức cách mạng bắt nguồn từ đạo đức cách mạng của giai cấp vô sản hình thành trong cuộc đấu tranh cách mạng:

Về mặt lịch sử, đạo đức cách mạng tồn tại và phát triển trước khi tồn tại xã hội xã hội chủ nghĩa, nó được hình thành từ cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản, nhằm xác lập địa vị thống trị chính trị của mình Chính nội dung cuộc đấu tranh này quy định nội dung đạo đức cộng sản Khi xác lập được chính quyền và nền chuyên chính của mình, giai cấp công nhân lãnh đạo xã hội xây dựng nền kinh tế mới, một cơ cấu xã hội - giai cấp mới, một đời sống văn hóa tinh thần mới có tính xã hội chủ nghĩa Đây là cơ sở tất yếu cho sự phát triển đạo đức mới, đạo đức cách mạng Đạo đức cách mạng hình thành và phát triển từ đạo đức cách mạng của giai cấp vô sản trên

cơ sở kế thừa những giá trị truyền thống có chọn lọc và càng trở thành đạo đức chung

của nhân loại

Như vậy, đạo đức xã hội chủ nghĩa là chỉ một giai đoạn trong sự hình thành đạo đức cộng sản

Bản chất nhân đạo của đạo đức cộng sản xã hội bắt nguồn từ bản chất nhân đạo của nền sản xuất xã hội chủ nghĩa quy định, tuyệt nhiên không phải do một đầu óc uyên thâm, thiện chí của một người nào đó nghĩ ra mà bị chi phối bởi nền kinh tế xã hội cộng sản Chủ nghĩa nhân đạo xã hội chủ nghĩa đồng thời là một kết quả của quá trình hình thành và phát triển của đạo đức mới, đạo đức cách mạng Đây cũng là giai đoạn triển khai, phổ biến của đạo đức cộng sản trên quy mô toàn xã hội Do đó, quá trình này vô cùng khó khăn và phức tạp, trải qua một cuộc phê phán gay gắt với mọi hình thức, chuẩn mực của đạo đức phi vô sản khác Đạo đức cộng sản, theo nghĩa hẹp là đạo đức mới được phát triển ở một giai đoạn cao nhất trong lịch sử xã hội loài người

* Đạo đức cách mạng là sản phẩm tổng hợp của quá trình xây dựng xã hội mới:

Đạo đức cách mạng không phải từ trên trời rơi xuống mà nó xuất phát từ điều kiện kinh tế - xã hội nhất định Đời sống xã hội sản sinh ra đạo đức quyết định nội dung

và khuynh hướng phát triển của đạo đức Với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, một

bộ phận của kiến trúc thượng tầng, nó bị quy định bởi một tồn tại xã hội, một cơ sở hạ tầng nhất định Quá trình xây dựng xã hội mới cũng là quá trình hình thành và phát triển của đạo đức cách mạng Điều đó được thể hiện như sau:

- Nền sản xuất xã hội xã hội chủ nghĩa là cơ sở kinh tế của đạo đức cách mạng Khác với mọi nền sản xuất khác, nền sản xuất xã hội xã hội chủ nghĩa có mục đích cao nhất vì lợi ích và hạnh phúc của nhân dân lao động Nó tạo ra sự công bằng trong hưởng thụ và sự hài hòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội, theo nghĩa đó, nó mang tính chất nhân đạo cao cả Chính vì vậy, đạo đức cộng sản phản ánh và lấy cơ sở từ nền kinh tế -

xã hội đó cũng mang tính nhân đạo Nền sản xuất xã hội chủ nghĩa càng phát triển bao nhiêu thì đạo đức cộng sản càng nhân đạo bấy nhiêu

- Quan hệ bình đẳng giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân tập thể, tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa và các tầng lớp lao động khác là cơ sở xã hội - giai cấp của đạo đức cộng sản Ở đây, giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức và các tầng lớp lao động khác đã được giải phóng khỏi điều kiện kinh tế và chính trị, họ trở thành

chủ thể của mọi quá trình xã hội, là nguồn sáng tạo chân chính Đó là cơ sở trực tiếp quyết định sự phản ánh và điều chỉnh đạo đức mới dựa trên sự thống nhất về lợi ích của các chủ thể trong xã hội Cơ cấu xã hội - giai cấp đó là hệ thống quan hệ giữa những người lao động có quan hệ thân ái, đoàn kết, có chung lợi ích và mục đích Chính quan

hệ này trong xã hội chủ nghĩa là cơ sở chính trị - xã hội của đạo đức cộng sản

- Nền văn hóa tinh thần của xã hội xã hội chủ nghĩa là cơ sở tinh thần của đạo đức cộng sản Sự tác động của chính trị đến đạo đức là hết sức to lớn và mang ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của đạo đức, nhất là đối với đạo đức cộng sản Điều đó được thể hiện trong đường lối chính sách và các biện pháp giáo dục của con người mới nói chung, đạo đức mới nói riêng của nhà nước vô sản Ý thức chính trị có vai trò xác định phương hướng, phạm vi, biện pháp phát triển của đạo đức cộng sản Khoa học trong xã hội xã hội chủ nghĩa luôn tác động tích cực đến đời sống đạo đức bằng cách làm phong phú nội dung đạo đức mới, nâng sự phản ánh, điều chỉnh của đạo đức mới lên trình độ ngày càng cao hơn Khoa học còn là phương tiện hữu hiệu để giáo dục đạo đức cộng sản trong xã hội xã hội chủ nghĩa

Nghệ thuật có vai trò to lớn trong đời sống tinh thần nói chung, đời sống đạo đức nói riêng, khi nó thực hiện chức năng giáo dục của mình Trong xã hội xã hội chủ nghĩa,

sự phát triển hoàn thiện nền nghệ thuật không vì mục đích tự thân, mà là nhằm xây đựng con người mới, đạo đức mới Và nó trở thành phương tiện có hiệu quả để giáo dục đạo đức cộng sản

Tóm lại: cơ sở kinh tế - xã hội - giai cấp quyết định nội dung của đạo đức mới, bảo đảm sự tồn tại vững chắc của nó Cơ sở tinh thần làm phong phú nội dung và hoàn thiện cấu trúc của đạo đức cộng sản Nó có ý nghĩa như là công cụ phương tiện giáo dục

và hoàn thiện đạo đức cộng sản

* Đạo đức cách mạng không là sản phẩm tự phát mà được hình thành một cách

tự giác (nói cách khác nó là kết quả của giáo dục và tự giáo dục):

Giáo dục có vai trò quan trọng hàng đầu trong quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện nhân cách Nhờ có giáo dục mà đạo đức mới - đạo đức cách mạng dần dần được phát triển và hoàn thiện trong ý thức cá nhân và ý thức xã hội, trở thành yếu tố phổ biến, thống trị trong đời sống xã hội Quá trình giáo dục đạo đức cộng sản cần tuân theo

một số yêu cầu sau:

- Một là: giáo dục đạo đức cộng sản phải là quá trình giáo dục tổng hợp bao gồm giáo dục chính trị, giáo dục đạo đức, thẩm mỹ, văn hóa, lao động…và chúng luôn gắn

bó với nhau

- Hai là: giáo dục đạo đức cộng sản phải là một quá trình thống nhất giữa lý luận

và thực tiễn Trong chủ nghĩa xã hội tính tự giác của quá trình hình thành đạo đức mới không chỉ thể hiện ở công tác giáo dục, mà nó còn thể hiện trong toàn bộ hoạt động xây dựng xã hội mới, xây dựng nền kinh tế mới Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội trước hết cần có con người xã hội chủ nghĩa” Đây là quá trình hình thành và phát triển các phẩm chất đạo đức cá nhân: quá trình đó, một mặt, con người thể hiện niềm tin đạo đức, những biểu hiện về giá trị, chuẩn mực đạo đức, mặt khác, nhờ những kết quả hoạt động, họ xác nhận một cách thực tiễn những giá trị đạo đức của mình

- Ba là: giáo dục đạo đức cộng sản là quá trình kết hợp giữa giáo dục và tự giáo dục Quá trình tự giáo dục là sự tiếp tục giáo dục đạo đức ở chủ thể, là mặt bên trong, nội tâm cả quá trình giáo dục đạo đức do xã hội thực hiện đối với mỗi cá nhân Những tri thức về đạo đức trở thành đối tượng của những rung cảm sâu lắng, trở thành những nội dung cơ bản của đối tượng giáo dục Quá trình giáo dục và tự giáo dục có ý nghĩa quyết định đến tính tự giác của đạo đức mới

1.4 Vai trò của đạo đức trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Đạo đức là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng của ý thức xã hội, một mặt bị quy định bởi cơ sở hạ tầng của tồn tại xã hội; mặt khác nó cũng có tính độc lập tương đối và tác động tích cực trở lại đối với cơ sở hạ tầng, tồn tại xã hội Vì vậy trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đạo đức có vai trò rất to lớn Chúng ta có thể xem xét một số khía cạnh sau:

Một là, đạo đức góp phần định hướng mục tiêu chủ nghĩa xã hội:

Hiện nay nước ta đang xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Chúng ta xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa từ một nền kinh tế lạc hậu Ở đây xã hội mới không phải là sự cộng sinh giữa

chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội mà là sự phản ánh tổng thể các mối quan hệ biện chứng của các nhân tố xã hội chủ nghĩa Chủ nghĩa xã hội vừa là mục tiêu của sự định hướng, vừa hiện diện ngay từ đầu trong sự định hướng đó với tính cách là nhân tố hợp thành, là những mầm non đang trưởng thành và phát triển hoàn thiện đạt đến mục tiêu của chủ nghĩa xã hội Những nhân tố đó là “Nhà nước của nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng”, “nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo, cùng với kinh tế hợp tác trở thành nền tảng”, “tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội”

Như vậy, mục tiêu định hướng xã hội chủ nghĩa của cách mạng nước ta đồng nhất với mục tiêu của chủ nghĩa nhân đạo là làm cho mọi người đều có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành, xã hội công bằng dân chủ văn minh

Hai là, nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, ngay từ trong bản chất của nó đã chứa đựng yếu tố luân lý đạo đức:

Trước hết chúng ta cần phải thấy rằng, nền kinh tế thị trường không phải là thuộc tính riêng của chủ nghĩa tư bản Nó là phương thức tiến hành sản xuất của nhiều chế độ

xã hội phù hợp với yêu cầu hoạt động của lực lượng sản xuất kể cả trình độ hiện đại

Trong điều kiện xã hội tư bản, dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, mục đích của người sản xuất hàng hóa là thu được giá trị thặng dư, tức bóc lột lao động thặng dư của người lao động để gia tăng tư bản tư nhân, còn thõa mản nhu cầu đời sống của con người chỉ là phương tiện để đạt được mục đích

Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa khác hẳn về chất so với nền kinh tế thị trường khác Ở đây kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo, cùng với kinh tế hợp tác trở thành nền tảng cho toàn bộ nền kinh tế Nhiệm vụ của nó là giải phóng lực lượng sản xuất, lấy việc nâng cao hiệu quả của kinh tế và xã hội, cải thiện đời sống nhân dân là mục tiêu hàng đầu trong việc khuyến khích các thành phần kinh tế Muốn vậy, đòi hỏi phải sử dụng hợp lí, hữu hiệu các nguồn vốn (thiết bị, nguyên liệu, nhân lực) để nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo đảm chất lượng sản phẩm và bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng là biểu hiện các quan niệm giá trị đạo đức

Ngày nay, thước đo đánh giá hoạt động của chủ thể sản xuất kinh doanh không hoàn toàn là hiệu quả kinh tế mà còn là tình cảm trách nhiệm và danh dự xã hội

Ba là, các tiêu chuẩn đạo đức và quan niệm giá trị biểu hiện hình thái ý thức cấu thành tiền đề nhân văn trong hoạt động chủ thể kinh tế:

Thực tiễn cho thấy, động lực của sự phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, ngoài những nhân tố kinh tế, còn có cả nhân tố phi kinh tế, kể cả nhân tố tinh thần đạo đức: như tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, ý thức độc lập tự chủ,

tự cường của cán bộ, đảng viên và nhân dân Đó chính là những tình cảm và giá trị đạo đức cao đẹp của người Việt Nam Dựa trên những giá trị đó, mọi tài năng sáng tạo, mọi nguồn lực to lớn của đất nước, của nhân dân ta sẽ được tập hợp và phát huy để hướng vào mục tiêu đưa nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa phồn vinh, sánh vai cùng các nước phát triển trên thế giới

Cạnh tranh là yếu tố tất yếu xuất phát từ bản thân nền kinh tế hàng hóa, với các chủ thể thị trường khác nhau, dẫn đến phương thức cạnh tranh khác nhau Có cạnh tranh dẫn đến hủy hoại con người, hủy hoại môi trường, tàn phá sản xuất, “cạnh tranh theo luật rừng”, có cạnh tranh làm phồn vinh xí nghiệp tạo ra sản phẩm nhiều hơn và tốt hơn, nhằm thỏa mãn nhu cầu sản xuất, tạo ra cơ hội làm ăn tốt hơn Thực chất của cạnh tranh này là nguồn gốc đạo nghĩa Vấn đề có tính quy luật chung phổ biến trong cạnh tranh hiện nay là một thứ gian dối tầm thường sẽ dần dần bị lọc bỏ và cuối cùng thắng lợi chủ yếu thuộc về các yếu tố công nghiệp mới và quản lý mới Ở đây, sáng tạo không chỉ là yếu tố kinh tế, điều kiện kinh tế mà còn là hành động của lý trí, lương tri

Ngày nay, trong công cuộc đối mới đất nước, Đảng ta xác định nhiệm vụ trọng tâm là phát triển kinh tế, điều đó không có nghĩa là xem nhẹ vai trò của đạo đức Đảng

ta luôn khẳng định vai trò quyết định của nhân tố con người, đó phải là những con người phát triển cao về trí tuệ, cường trán về thể chất, trong sáng về đạo đức, phong phú về tinh thần, trong đó đạo đức mới là một động lực tinh thần to lớn thúc đẩy phong trào thi đua yêu nước, hăng say lao động sản xuất, thực hành tiết kiệm, phát huy sáng kiến kỹ thuật, làm việc có chất lượng và hiệu quả cao của nhân dân lao động

Bốn là, đạo đức góp phần điều tiết các quan hệ lợi ích trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa:

Quan hệ đạo đức gắn liền “tiềm ẩn” trong các quan hệ xã hội Các chuẩn mực đạo đức duy trì trật tự chung trong các lĩnh vực sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu

dùng, điều hòa quan hệ lợi ích giữa con người với con người

Trong các xí nghiệp thuộc kinh tế nhà nước, vấn đề đặt ra là làm sao cho công nhân yêu mến xí nghiệp mình, làm sao để họ coi trọng lợi ích xí nghiệp và thành quả lao động của công nhân gắn bó chặt chẽ với vinh dự xã hội và lợi ích vật chất của họ Ở đây không chỉ là tác động của kinh tế, chính trị mà còn là yếu tố đạo đức nữa

Trong khu vực kinh tế tư bản - tư nhân, quan hệ giữa chủ và người làm thuê cũng đặt ra nhiều vấn đề Ngoài việc tuân thủ chính sách và pháp luật của nhà nước, giữa họ còn có quan hệ về mặt đạo nghĩa: tôn trọng nhân cách của người lao động, quan tâm cải thiện điều kiện lao động và đãi ngộ phúc lợi hợp lí…

Trong quan hệ giữa chủ thể kinh doanh với người tiêu dùng ở khâu sản xuất và trao đổi, yêu cầu đạo đức biểu hiện ở vai trò của các quy phạm đạo đức nghề nghiệp, hàng hóa phải hợp quy cách, đúng chất lượng, mẫu mã Chủ doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm trước người tiêu dùng về hàng hóa mình bán ra, bảo đảm “hàng thực, giá đúng” Nhà doanh nghiệp luôn có ý thức về đạo đức trong kinh doanh, ngoài lợi nhuận chính đáng còn phải suy nghĩ xem có nên sản xuất loại hàng này không? Hàng hóa này

có nên đem bán ra thị trường không?

Như vậy đạo đức có vai trò hết sức quan trọng và là yếu tố bên trong của chính nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Chương 2 THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, VIÊN CHỨC NHÀ NƯỚC Ở TỈNH CÀ MAU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỊNH HƯỚNG NHẰM NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO CÁN BỘ, VIÊN

CHỨC NHÀ NƯỚC Ở TỈNH CÀ MAU HIỆN NAY

2.1 Vị trí, vai trò của cán bô, viên chức nhà nước đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Cà Mau

Cà Mau là tỉnh cực nam của Tổ quốc có ba mặt giáp biển với 307km bờ biển Phía Bắc giáp tỉnh Kiên Giang và Bạc Liêu; phía Ðông và phía Nam giáp biển Ðông; phía Tây giáp vịnh Thái Lan Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 5.195 km, chiếm 1,58% diện tích cả nước và chiếm 13,6% diện tích của đồng bằng sông Cửu Long Cà Mau có các con sông lớn chảy qua như sông Tam Giang, Bảy Háp, sông Gành Hào, sông Ðốc, Sông Trẹm tạo thành các cửa sông lớn rất thuận lợi cho giao thông đường thuỷ đi khắp nơi vùng Ðồng bằng sông Cửu Long; ngoài biển Cà Mau còn có đảo Hòn Khoai, Hòn Chuối có cảng Năm Căn nằm trong cung đường biển của nhiều trung tâm phát triển vùng Đông Nam Á, thuận lợi cho phát triển kinh tế thương mại và du lịch của tỉnh và vùng Ðồng bằng sông Cửu Long Cà Mau là vùng đất mới, thấp bao gồm: đất phèn, đất mặn, đất than bùn và đất bãi bồi tạo nên những cánh đồng màu mỡ thường xuyên bị ngập nước, có tới 90% diện tích đất ngập mặn có chứa phèn Cà Mau nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa ổn định và mang tính đặc trưng phân mùa rõ rệt Mùa mưa có

từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau Lượng mưa trung bình khoảng 2.400 mm, trong đó mùa mưa chiếm khoảng 90% lượng mưa cả năm Nhiệt độ trung bình trong năm là 26,50C; số giờ nắng trung bình năm đạt 2.500 giờ

Trong bối cảnh chung có nhiều khó khăn, thách thức, nhưng tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh tiếp tục ổn định và phát triển Kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng cao, GDP năm

2009 tăng 1,75 lần năm 2005, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 4 năm trên 13% (chỉ tiêu 12 – 12,5%), cao hơn gần 2 lần mức bình quân cả nước Cơ cấu chuyển dịch nhanh, đúng hướng, tỷ trọng công nghiệp chiếm 34,4% tăng vượt mức phấn đấu (chỉ tiêu 2010

là 31%) Kim ngạch xuất khẩu 4 năm đạt gần 2,5 tỷ USD, là tỉnh có kim ngạch xuất khẩu cao nhất vùng Đồng băng sông Cửu Long Thu ngân sách năm 2009 đạt 1.860 tỷ

đồng, gấp 2,34 lần so với năm 2005, vượt trước 1 năm so với chỉ tiêu Nghị quyết (chỉ tiêu năm 2010 là 1.600 tỷ đồng) GDP bình quân đầu người năm 2009 đạt 1.030 USD, tăng 1,76 lần 2005, tương đương mức bình quân cả nước; môi trường kinh doanh, đầu tư được cải thiện, các thành phần kinh tế phát triển, doanh nghiệp nhà nước được sắp xếp đổi mới; kinh tế tập thể từng bước vươn lên; kinh tế tư nhân phát triển mạnh, trong 4 năm, thành lập mới 1.740 doanh nghiệp, số vốn đăng ký 5.630 tỷ đồng, nâng tổng số toàn tỉnh lên 3.400 doanh nghiệp, với tổng vốn đăng ký 9.200 tỷ đồng, tăng 1,4 lần về số doanh nghiệp và 3,6 lần về vốn so với năm 2005

Văn hóa - xã hội có nhiều tiến bộ, đến nay đã thực hiện đạt và vượt nhiều chỉ tiêu Nghị quyết Giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ có tiến bộ, trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực tăng đáng kể; phát triển kinh tế gắn với đảm bảo an sinh xã hội, bảo vệ môi trường được chú trọng hơn; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân nâng lên rõ nét, số hộ nghèo giảm 2/3 so với năm 2005 Quốc phòng, an ninh giữ vững; chính trị - xã hội ổn định Năng lực lãnh đạo của Đảng bộ, các cấp ủy và đội ngũ cán bộ, đảng viên được nâng lên; hệ thống chính trị, khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố, tăng cường và phát huy

Tuy nhiên, những thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và

cơ hội của tỉnh Tình hình trong tỉnh còn nhiều khó khăn, hạn chế Sản xuất kinh doanh

ở một số lĩnh vực chưa bền vững; sức cạnh tranh của nền kinh tế và của doanh nghiệp còn thấp Năng suất tôm nuôi và năng suất lúa còn thấp; chất lượng tôm giống chưa được kiểm soát chặt chẽ; chưa hình thành được vùng sản xuất nguyên liệu tập trung quy

mô lớn; nguồn nguyên liệu thủy sản phục vụ cho chế biến chưa ổn định Đề án nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả trong sản xuất tôm, lúa giai đoạn 2009 – 2012 và định hướng đến năm 2005 triển khai chậm

Tiến độ đầu tư các khu công nghiệp của tỉnh rất chậm Công nghiệp chế biến thủy sản vẫn còn rất chậm do nhu cầu thị trường thế giới giảm; chưa chủ động giải quyết được nguyên liệu cho công nghiệp chế biến xuất khẩu Một số dự án được cấp Giấy chứng nhận đầu tư chậm triển khai Công tác giải ngân các nguồn vốn đạt thấp; công tác giải phóng mặt bằng ở một số địa phương chưa được quan tâm đúng mức Tiến độ thực hiện một số công trình xây dựng cơ bản, nhất là công trình giao thông nông thôn chưa

Để đạt được những thành tựu và khắc phục những hạn chế, yếu kém trên thì cán

bộ, viên chức nhà nước của tỉnh giữ một vai trò vô cùng quan trọng Cán bộ là người phụ trách công tác của chính quyền hay của đoàn thể Chế độ xã hội nào cũng chú ý quan tâm đến cán bộ, vì nó liên quan đến sự hưng thịnh của mỗi tỉnh, mỗi quốc gia Nước ta nói chung và tỉnh Cà Mau nói riêng, cán bộ luôn là vấn đề nổi lên hàng đầu và giữ một vai trò hết sức trọng yếu Nó chẳng những có ý nghĩa quyết định đối với công tác xây dựng Đảng và việc tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, mà còn là nhân tố quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nói riêng và cả nước nói chung

Lênin cho rằng: “Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị nếu không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh đạo chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc và muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém” [23; tr273]

Trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Cà Mau nói riêng và xã hội nói chung, thì cán bộ, viên chức nhà nước có một vai trò vô cùng quan trọng, vì họ là một lực lượng được tuyển chọn từ trong các giai cấp, tầng lớp lao động trong xã hội Cán bộ

là người định ra đường lối chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước, đồng thời là người là người đưa ra chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước đến với nhân dân Cán bộ, viên chức có trách nhiệm vận động, tổ chức nhân dân thực hiện thắng lợi các mục tiêu đã đề ra, tổ chức, triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án “Nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả trong sản xuất tôm, lúa tỉnh Cà Mau giai đoạn 2009 – 2012 và định

hướng 2015” Xây dựng hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất đa mục tiêu Nghiên cứu, hướng dẫn kỹ thuật cho nhân dân chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất của tỉnh đưa đất nước nói chung và tỉnh Cà Mau nói riêng ngày càng phát triển

và tiến bộ Trong lĩnh vực xã hội: tăng cường công tác đào tạo, phát triển nguồn lực y tế Tiếp tục thực hiện tốt các chính sách xã hội như đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc người có công với cách mạng Đa dạng hóa các nguồn lực và phương thức thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, tạo cơ hội cho người nghèo tiếp cận các chính sách trợ giúp Chú trọng tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động trong thời gian tới Đẩy mạnh công tác phòng chống các tệ nạn xã hội, nhất là ma túy, mại dâm, nâng cao hiệu quả cuộc vận động xây dựng xã, phường, thị trấn lành mạnh không có tệ nạn xã hội Bản thân họ phải gương mẫu, đề bạt, tổ chức thực hiện sau cho có hiệu quả

Cán bộ, viên chức nhà nước tỉnh Cà Mau được đào tạo để trở thành những người làm công tác quản lý, làm chuyên gia nghiên cứu khoa học…trên nhiều lĩnh vực từ kinh

tế, chính trị, pháp luật, ngoại giao đến văn hóa, giáo dục, kinh tế - xã hội,…Cho nên, họ tác động tới nhiều mặt đối với xã hội Sự ảnh hưởng, tác động này đến mức nào là tùy thuộc vào năng lực quản lý, chất lượng chuyên môn và phẩm chất chính trị, đạo đức của

họ

Sự tăng trưởng kinh tế của tỉnh phụ thuộc phần lớn vào năng lực hoạch định chính sách, năng lực quản lý, điều hành, ý thức lao động, khả năng nghiên cứu khoa học, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, công nghệ khu vực của họ Thực tế đã chứng minh: nền kinh tế của tỉnh sẽ gặp khó khăn, yếu kém thậm chí rơi vào suy thoái, văn hóa - xã hội còn nhiều vấn đề bức xúc chưa được giải quyết là do cán bộ, viên chức nhà nước có trình độ, năng lực chuyên môn kém, có phẩm chất chính trị, tư tưởng đạo đức sa sút, tham nhũng tiêu sài lãng phí…Do đó, kết quả lao động mà người cán bộ, viên chức nhà nước tạo ra chính là thước đo sự đóng góp của họ đối với sự phát triển xã hội và đó cũng

là tiêu chí đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức của người cán bộ, viên chức nhà nước

Cán bộ, viên chức nhà nước là bộ phận rất quan trọng đối với sự phát triển kinh

tế - xã hội của tỉnh Có thể nói tầm quan trọng ấy tựa như xương sống của một cơ thể Càng đi sâu vào thực tiễn của thời kì đổi mới, chúng ta càng thấy rõ tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ, viên chức nhà nước

Để đạt được những thành tựu trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và khắc phục những hạn chế, yếu kém của tỉnh thì đội ngũ cán bộ, viên chức nhà nước có một vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng nhất là vai trò của những cán bộ, viên chức luôn có đạo đức cách mạng sẵn sàng vì lợi ích chung mà quên đi lợi ích của bản thân mình Việc nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên chức nhà nước là cần thiết xuất phát từ những yêu cầu và thực tiễn của thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

2.2 Sự tác động của nền kinh tế thị trường đối với đạo đức của cán bộ, viên chức hiện nay ở tỉnh Cà Mau

Cơ chế thị trường đang là hiện tượng có tính toàn cầu, là điều kiện để mỗi quốc gia tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa Với tính cách là phương thức và trình độ của sự phát triển xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa có quan hệ với đạo đức trên nhiều bình diện và mức độ khác nhau

Từ bình diện triết học, có thể nhìn nhận trong tương quan giữa công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đạo đức trên hai khía cạnh chủ yếu sau

Đạo đức là nhân tố, động lực của công nghiệp hóa

Đạo đức như là mục tiêu kết quả của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Nghị quyết Hội nghị Trung ương VII chỉ rõ: “Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải được thực hiện theo cơ chế thị trường” Điều đó có nghĩa là mọi chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, mọi sự lựa chọn, tiếp nhận áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ…đều bị cho phối bởi các quy luật của cơ chế thị trường

Cơ chế thị trường là hiện tượng có tính toàn cầu là điều kiện để mỗi quốc gia tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa Không thể nói đến phát triển nếu không chuyển sang nền kinh tế thị trường, nó tác động mạnh đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

Đạo đức có quan hệ mật thiết với kinh tế là điều không ai nghi ngờ Nhưng trong quá trình chuyển đổi cơ chế này, dưới tác động của kinh tế thị trường, đạo đức người cán bộ đang biến động theo hai hướng tích cực và tiêu cực

Lý giải về sự tác động của kinh tế thị trường đối với luân lý đạo đức, trên thế giới cũng như trong nước đã có nhiều ý kiến khác nhau Xu hướng phủ nhận ảnh hưởng tích cực của cơ chế thị trường đối với đạo đức

Xu hướng này, kinh tế thị trường bản chất là xung khắc bài xích đạo đức Sự phát

triển kinh tế thị trường, cái “thiện” của kinh tế thị trường luôn phải trả giá bằng cái “ác” của sự suy đồi đạo đức của xã hội Theo họ kinh tế thị trường với tư cách là một trong những hình thức trao đổi vật chất của con người, đã ném con người vào những tệ nạn xã hội, hợp tác thủ đoạn, cạnh tranh là mục đích

Những người theo thuyết “trượt dốc” đã tuyệt đối hóa ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường với đạo đức Họ cho rằng việc chuyển sang kinh tế thị trường sẽ gây

ra sự trượt dốc về luân lý đạo đức xã hội, biểu hiện của nó là sự sinh sôi nảy nở những hiện tượng tiêu cực trong xã hội như việc làm hàng giả, lừa đảo, mại dâm, tham nhũng, lối sống vô trách nhiệm với gia đình, cộng đồng…Đây là hậu quả tất yếu của việc phát triển kinh tế thị trường Phát triển kinh tế thị trường đồng nghĩa với việc mở toan cái đập chắn trước đây là sự quan tâm tới lợi ích riêng tới mức cực đoan và vì vậy sẽ không ngăn chặn được cơn “hồng thủy” của “chủ nghĩa vị kỷ” Vì vậy, không thể có sự phát triển kinh tế thị trường đi cùng với sự phát triển và hoàn thiện về luân lý đạo đức

Một số người khác thì nhìn nhận ít cực đoan hơn Họ cho rằng, các hiện tượng tiêu cực này, biểu hiện của sự suy thoái đạo đức chỉ là kết quả của sự tác động của kinh

tế thị trường và những nhân tố ngẫu nhiên xã hội được hình thành có tính lịch sử Vì vậy, họ chủ trương phát triển kinh tế thị trường một cách hạn chế để hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của nó [14; tr26]

Bên cạnh đó còn có xu hướng nhấn mạnh ảnh hưởng tích cực của cơ chế thị trường đối với đạo đức Xu hướng này khẳng định tác động tích cực của kinh tế thị trường đối với sự phát triển của đạo đức Theo họ, cơ chế thị trường kích thích sự phát triển kinh tế, nâng cao tổng công lợi xã hội, tạo điều kiện cho sự phát triển con người

Những người theo “thuyết leo dốc” lại cho rằng: xét về tổng thể, việc xây dựng

và phát triển kinh tế thị trường có xu hướng nâng cao đạo đức của xã hội Điều đó biểu hiện ở chỗ, con người tham gia kinh tế thị trường về nhân cách độc lập, tự do, có quyền bình đẳng cạnh tranh, phải giữ chữ “tín” trong trao đổi và việc tăng cường quan tâm phát triển lợi ích chung của toàn xã hội

Những hiện tượng tiêu cực chỉ là những trạng thái đi kèm với sự vô trật tự trong buổi đầu của kinh tế thị trường, là hậu quả của một cơ chế đang hình thành còn nhiều khuyết điểm nhất định, khi cơ chế thị trường được hoàn thiện thì những khuyết điểm về

đạo đức sẽ được khắc phục hoàn toàn [14; tr28]

Các xu hướng trên có những căn cứ nhất định, nhược điểm chung là tuyệt đối hóa mặt tích cực hoặc tiêu cực của kinh tế thị trường tác động đến đời sống đạo đức xã hội Thực ra, kinh tế thị trường tác động đến đời sống đạo đức xã hội nói chung và đạo đức của cán bộ, viên chức nhà nước tỉnh Cà Mau nói riêng trên cả hai mặt: tích cực và tiêu cực Vì thế, việc làm rõ những tác động này, trên cơ sở đó, đề xuất những biện pháp xây dựng, nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ, viên chức nhà nước ở nước ta hiện nay

là rất cần thiết và có ý nghĩa, cả về phương diện lý luận lẫn phương diện thực tiễn

2.2.1 Về tác động tích cực

Kinh tế thị trường là một bước tiến, một sự sáng tạo của nhân loại trong quá trình

tổ chức đời sống của chính mình Và cho đến nay, chưa có một loại hình kinh tế nào tõ

ra có hiệu quả hơn kinh tế thị trường đối với việc tăng trưởng kinh tế Cơ chế thị trường

nó tác động tích cực đến sự hình thành các giá trị đạo đức mới Tác động của kinh tế thị trường đối với đạo đức của người cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau thể hiện ở chỗ:

Một là, kinh tế thị trường đề cao trách nhiệm cá nhân, trước hết là trách nhiệm về

mặt vật chất của người cán bộ Nói đến đạo đức của người cán bộ trước hết là nói đến trách nhiệm cá nhân, cụ thể là trách nhiệm đối với công việc được giao phó, trách nhiệm đối với đơn vị mình quản lý Tinh thần trách nhiệm của họ được biểu hiện ở hiệu quả của công tác quản lý thông qua các hành động, quyết định quản lý Tính hiệu quả của mọi hoạt động trong nền kinh tế thị trường được biểu hiện ra một cách rõ ràng, khách quan qua các định tính, định lượng cụ thể Từ đó, khắc phục được cách xem xét, đánh giá tinh thần trách nhiệm của người cán bộ, viên chức nhà nước một cách chung chung, trừu tượng như trước đây

Tham gia vào kinh tế thị trường, tính hiện đại ngày càng tăng lên Cán bộ, đảng viên có điều kiện phát triển nhân cách cá nhân Tính quyết đoán, tự chủ, tự chịu trách nhiệm Cán bộ, đảng viên có tác phong công nghiệp, lối sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật trở nên phổ biến Tính năng động sáng tạo trong lập thân, lập nghiệp được khẳng định Tính văn minh trong đời sống xã hội có điều kiện chuyển biến tốt hơn

Đó là đời sống tinh thần cao đẹp, phong phú, đa dạng, có nội dung nhân đạo, dân chủ,

tiến bộ

Hai là, kinh tế thị trường làm thay đổi định hướng một số giá trị theo hướng tích

cực Đòi hỏi bản thân mỗi cán bộ, đảng viên phải có những quan điểm thiết thực, bớt chủ quan, ảo tưởng Trong mỗi hoạt động, đức và tài gắn bó với nhau Nó làm cho cán

bộ, viên chức biết tự mình phấn đấu vươn lên thoát nghèo, biết làm giàu cho tập thể cho đất nước nơi chung và tỉnh Cà Mau nói riêng một cách chính đáng Tham gia hội nhập thế giới ngày càng sâu sắc, ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc của cán bộ, đảng viên ngày càng được quan tâm hơn

Kinh tế thị trường hoạt động theo quy luật giá trị và mục tiêu lợi nhuận đã hình thành môi trường xã hội tâm lý, ý thức đạo đức con người theo những tiêu chí mới, những định hướng giá trị đạo đức mới Đó là tính thiết thực, hiệu quả, tính năng động và tháo vát trong hoạt động; chú trọng lợi ích, nhất là lợi ích về kinh tế, ý thức về năng lực,

về trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ được đề cao Đạo đức gắn với năng lực, được bảo đảm bởi năng lực, khắc phục những biểu hiện phù phiếm, hình thức, khoa trương, những ý niệm trừu tượng về đạo đức và giáo dục đạo đức Con người nhất là cán

bộ, viên chức nhà nước phải chủ động giải quyết những công việc, không thụ động ỷ lại chờ đợi, thích nghi với những biến đổi, ổn định việc làm, đời sống là ổn định để phát triển chứ không phải ổn định để trì trệ

Kinh tế thị trường còn làm cho cán bộ, viên chức nhà nước nói riêng và con người nói chung hướng vào hành động, hiệu quả công việc, hướng vào sự hình thành và phát triển cá nhân, ý thức về vai trò chủ thể, làm quen với lối sống thiết thực, khẩn trương, sáng tạo, tự chịu trách nhiệm với bản thân và xã hội

Kinh tế thị trường với sức chi phối của quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh và sự phân hóa trong phát triển, bao hàm trong nó sự thừa nhận yếu tố phát triển vượt trội đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải không ngừng rèn luyện mình về năng lực, phải có đầu óc nhạy bén với cái mới, có ý thức rõ rệt về đổi mới và sẵn sàng một tâm thế đổi mới

Kinh tế thị trường làm cho mỗi cán bộ, viên chức nhà nước gắn bó với nhân dân hơn Chủ động dựa vào dân để điều chỉnh đường lối, chính sách, chấn chỉnh tổ chức, thay đổi cơ chế, giáo dục, uốn nắn cán bộ, dùng sức mạnh sáng kiến quyết tâm cùng dân chống quan liêu tham nhũng và các tệ nạn xã hội

Ba là, kinh tế thị trường tạo điều kiện cho mỗi cán bộ, viên chức sự năng động,

sáng tạo nó buộc người cán bộ, viên chức nhà nước, để thích ứng với cơ chế mới và đạt hiệu quả, phải tự giác học tập, rèn luyện và nâng cao năng lực, trình độ

Cơ chế thị trường là cơ chế “mở” Tính đa dạng và đa phương hóa, tính xã hội hóa và quốc tế hóa cao của nó có tác dụng đẩy lùi sự trì trệ, bảo thủ của con người trong

cơ chế tập trung quan liêu trước đây Những tác động đó không phải là “cú hích” từ bên ngoài mà là một yếu tố “nội lực” có vai trò quan trọng, làm chuyển biến toàn bộ nền kinh tế sống động Kinh tế thị trường đòi hỏi đội ngũ cán bộ, viên chức nhà nước nói chung và cán bộ, viên chức tỉnh Cà Mau nói riêng phải có tư duy sắc bén, linh hoạt, phải

có tính tích cực, tự giác, dám chịu trách nhiệm và đặc biệt là có đạo đức nghề nghiệp Mặt khác, nền kinh tế thị trường cũng đào thải những con người bảo thủ, lạc hậu, không tôn trọng chữ “tín”

Tóm lại, mặt tích cực trong sự tác động của kinh tế thị trường đối với đạo đức của người cán bộ, viên chức nhà nước nói chung và đạo đức của người cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau nói riêng biểu hiện ở chỗ, nó góp phần thúc đẩy quá trình hình thành, phát triển nhân cách tự chủ, tự lập, rèn luyện ý thức lao động và sáng tạo cũng như các phẩm chất đạo đức khác, chẳng hạn như tinh thần trách nhiệm, ý chí, lòng dũng cảm, tính nguyên tắc và tính khiêm tốn ở mỗi người cán bộ

2.2.2 Về tác động tiêu cực

Với tư cách là một phương tiện hữu hiệu phát triển kinh tế, một động lực thúc đẩy sự tiến bộ xã hội, kinh tế thị trường có tác động tích cực đến sự phát triển của đạo đức Tuy vậy, ngoài mặt tích cực, sự tác động của nó còn chứa đựng những yếu tố tiêu cực Không phải ngẫu nhiên mà người ta cho rằng kinh tế thị trường là “con dao hai lưỡi” Thực tế cho thấy, kinh tế thị trường tự nó không giải quyết được các vấn đề xã hội đang tồn đọng, thậm chí còn làm nảy sinh một loạt vấn đề xã hội mới mà mức độ nan giải và phức tạp còn lớn hơn nhiều Đặc biệt, những tác động tiêu cực có nguy cơ làm suy thoái đạo đức xã hội và đạo đức cá nhân

Trước đây khi nói đến mặt trái của kinh tế thị trường, C.Mác đã chỉ ra rằng, đó là một thứ tự do mậu dịch không lương tâm, nó làm cho quan hệ giữa người và người chìm

“xuống dòng nước giá lạnh của toàn sự tính toán ích kỷ”, bởi vì, “ngoài lợi ích trần trụi

và lối tiền trao cháo múc, lạnh đến vô tình, sẽ chẳng còn có mối liên hệ nào khác” [21; tr600] Dĩ nhiên nển kinh tế thị trường ở nước ta có những điểm khác về cơ bản so với nên kinh tế thị trường trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh, cũng như trong thời kì hiện đại Điều đó thể hiện ở chỗ, việc chuyển sang nền kinh tế thị trường ở nước

ta tiến hành một cách tự giác và chủ động; nền kinh tế được đặt dưới sự quản lý của nhà nước và theo định hướng xã hội chủ nghĩa Tuy vậy, với tư cách là một dạng thức đặc biệt của kinh tế thị trường, nó có một số mặt mâu thuẫn với bản chất tốt đẹp của xã hội chủ nghĩa Do đó, không thể không nói đến những ảnh hưởng tiêu cực của nó đối với sự biến động của đạo đức xã hội nói chung và đạo đức của người cán bộ, viên chức nhà nước nói riêng Sự tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường đến đạo đức của người cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau biểu hiện ở những khía cạnh sau:

Một là, nền kinh tế thị trường luôn lấy lợi ích kinh tế, coi trọng lợi ích cá nhân

làm động lực, mục tiêu của sự phát triển Nhân tố này tự bộc lộ hai mặt: mặt tích cực của nó là khơi dậy tính năng động, sáng tạo của con người Để thực thi lợi ích, mỗi cá nhân và tập thể phải trăn trở, tìm tòi, chủ động trong tư duy, nhạy bén trong hoạt động, đổi mới cách làm ăn nhằm đạt hiệu quả cao trong sản xuất kinh doanh Đây là quá trình vươn lên để trưởng thành Như mặt tiêu cực của xu hướng đó là ở chỗ, nó làm trỗi dậy

và tiếp sức cho nhưng ham muốn cá nhân, vị kỷ trước lợi ích vật chất, một chất men kích thích đã làm khá nhiều cán bộ trở nên “thoái hóa, biến chất”, sẵn sàng bất chấp thủ đoạn, bất chấp pháp luật, bất chấp lương tâm để đạt được mục đích hẹp hòi của mình

Kinh tế thị trường có thể tạo ra những mảnh đất thuận lợi cho những tập quán đạo dức của người sản xuất nhỏ, đạo đức tư sản, đạo đức phong kiến tồn tại và phát triển Hơn nữa kinh tế thị trường sử dụng một khối lượng đồng tiền lớn và uy lực của đồng tiền tăng lên Và khi đồng tiền trở thành giá trị duy nhất nó đem lại tai họa và thống trị con người, làm xuất hiện thói đạo đức giả Sự phân hóa giàu nghèo một cách sâu sắc, từ đó làm sâu sắc thêm mâu thuẫn xã hội

Hai là, kinh tế thị trường là môi trường thuận lợi cho sự nảy nở và phát triển chủ

nghĩa cá nhân Từ đây, kinh tế thị trường có ảnh hưởng tiêu cực và tích cực tới đạo đức Mặt ảnh hưởng tiêu cực là ở chỗ nó khuyến khích chủ nghĩa cá nhân Không có kinh tế thị trường thì vẫn có chủ nghĩa cá nhân nhưng kinh tế thị trường thì nó chính là một môi

trường thuận lợi cho chủ nghĩa cá nhân phát triển Chủ nghĩa cá nhân chỉ nghĩ đến lợi ích riêng của mình trước hết làm hại đến lợi ích của cách mạng, của nhân dân Nó là kẻ thù của chủ nghĩa xã hội Nó ẩn náu trong mỗi con người Biểu hiện cụ thể của chủ nghĩa cá nhân trong cán bộ, đảng viên là sự phai nhạt lý tưởng, suy thoái về đạo đức, lối sống Điển hình là ông Nguyễn Văn Tuồng (ủy viên, trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đầm Dơi) và ông Trần Xuân Khuya (ủy viên, phó chủ tịch UBND huyện Đầm Dơi) đã tự ý ký công văn và chỉ đạo cấp dưới ký một công văn trình UBND huyện Đầm Dơi cho phép khai thác rừng phòng hộ để đào vuông nuôi tôm vượt quá thẫm quyền được giao trái quy định nhà nước Ông Võ Thanh Dân, cán bộ chi trả tiền chính sách xã Tân Thuận, huyện Đầm Dơi và nhiều cán bộ ở xã Tân Thuận và Tạ

An Khương Đông lập hồ sơ thương binh, liệt sĩ giả để chiếm đoạt tiền Nhà nước

Nếu không thấy rõ tác hại của chủ nghĩa thực dụng trong nền kinh tế thị trường ở tỉnh hiện nay, không có các biện pháp ngăn chặn kịp thời có hiệu quả thì những giá trị đạo đức truyền thống tích cực, tốt đẹp có nguy cơ bị mai một, vứt bỏ Các chuẩn mực đạo đức phù hợp với sự phát triển bản tính nhân văn của con người xã hội chủ nghĩa sẽ

bị coi là không thực tế, là ảo tưởng Thay vào đó là việc lấy đồng tiền làm thước đo quan hệ đạo đức giữa người với người Sự lừa lọc, phản bội, bất nhân, mại dâm, bạo lực…rất dễ được xem là thứ đạo đức hiện đại Có thể nói chưa bao giờ chủ nghĩa cá nhân phát triển cao độ như trong điều kiện kinh tế thị trường Triết lý nhân sinh “sống chết mặt bay” đang ăn mòn những giá trị đạo đức vốn được xây dựng trên nền tảng của cái thiện Vì vậy, việc ngăn chặn, xóa bỏ chủ nghĩa cá nhân trong nền kinh tế thị trường

ở nước ta hiện nay nói chung và tỉnh Cà Mau nói riêng là một yêu cầu cấp bách

Ba là, trong nền kinh tế thị trường, từ lao động cho đến con người và đồng tiền

dễ bị tha hóa Nhiều người trở thành nô lệ của đồng tiền Có kẻ dám làm mọi việc tán tận lương tâm vì đồng tiền Có người có thể bán mình, bán lương tâm, giết người vì đồng tiền Đồng tiền có thể hủy bỏ những tình cảm thiêng liêng nhất của con người, làm con người tha hóa Những giá trị văn hóa, tinh thần, tình cảm con người đều có thể trở thành hàng hóa Muốn làm giàu nhanh, vì tiền, vì lợi nhuận lớn mà làm ăn bất chấp văn hóa, bất chấp đạo đức và pháp luật nhà nước Tình trạng mãi dâm, kinh doanh cờ bạc,

ma túy, hối lộ và nhiều vụ án trong những năm qua đã chứng minh rằng đạo đức trong

xã hội đã bị xuống cấp Tất nhiên, không vì mặt trái của đồng tiền mà chúng ta coi nhẹ chức năng xã hội của nó, định kiến vô lý với nó, hoặc tỏ ra chấp nhận sự nghèo túng thay vì ủng hộ và vươn lên làm giàu một cách chính đáng

Bốn là, nền kinh tế thị trường và quá trình hội nhập mở cửa, bên cạnh mặt tác

động tích cực cũng có ảnh hưởng tiêu cực đối với đạo đức Đó là sự lan tràn xâm lấn mạnh mẽ của văn hóa độc hại phương Tây vào nước ta Các yếu tố độc hại trong văn hóa và lối sống phương Tây đã hủy hoại, làm xói mòn các giá trị đạo đức truyền thống lâu đời của dân tộc ta, cản trở việc xây dựng đạo đức mới và kích động lối sống xa hoa, trụy lạc của con người nhất là đối với cán bộ, viên chức nhà nước và thế hệ trẻ hiện nay

ở Cà Mau nói riêng và đất nước hiện nay nói chung

Như vậy, kinh tế thị trường vừa có ảnh hưởng tích cực, vừa có ảnh hưởng tiêu cực đối với đạo đức Tuy nhiên, việc xem xét tác động của nền kinh tế thị trường đối với đạo đức của cán bộ, viên chức cần phải xuất phát từ thực tiễn và từ cơ chế vận hành của kinh tế thị trường Những người cường điệu hóa tác động tiêu cực của kinh tế thị trường đối với đạo đức thường chỉ căn cứ vào những hiện tượng, những biểu hiện suy thoái của đạo đức có hướng gia tăng trong điều kiện kinh tế thị trường

Thực ra những hiện tuợng như tham nhũng, cửa quyền, tội phạm, bạo lực, tệ nạn

xã hội…không phải là những hiện tượng riêng có đặc trưng cho kinh tế thị trường Những hiện tượng này đã có từ thời cổ dại Mức độ và quy mô biểu hiện của chúng phụ thuộc vào những điều kiện lịch sử cụ thể của từng thời kì, từng xã hội cụ thể

Là một lĩnh vực đặc trưng cho nhân cách, đạo đức rất nhạy cảm trước tác động của kinh tế thị trường, nó trở thành vấn đề cấp bách gây ra mối quan tâm không chỉ trên bình diện lý luận mà cả trên bình diện thực tiễn Vì thế, việc lựa chọn nội dung và hình thức giáo dục thích hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa Vì vậy, cùng với việc chủ động, tự giác từng bước xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, cần phải đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục đạo đức, bồi dưỡng lý tưởng xã hội chủ nghĩa cho con người Có như vậy, chúng ta mới phát huy được những tác động tích cực; đồng thời ngăn chặn và hạn chế tối đa những ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường đối với đạo đức xã hội cũng như đạo đức cá nhân, đặc biệt là đạo đức của đội ngũ cán bộ, viên chức

nhà nước Vấn đề này, quan điểm của Đảng ta là: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết

là cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản lý ở các cấp, vững vàng về chính trị, gương mẫu về đạo đức, trong sạch về lối sống, có trí tuệ, kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn, gắn bó với nhân dân”

2.3 Thực trạng đạo đức của cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau hiện nay

Với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, một lĩnh vực tinh thần của xã hội, đạo đức xã hội nói chung và đạo đức của cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau nói riêng hiện nay đang chịu sự tác động có tính chất hai mặt của kinh tế thị trường và toàn cầu hóa Cùng với sự biến đổi sâu rộng của đời sống kinh tế - xã hội, đạo đức cũng đang biến đổi hết sức phức tạp Chúng ta cần đánh giá đúng thực trạng của đạo đức, ý thức được mặt tích cực đồng thời cũng ý thức được những hậu quả nghiêm trọng của sự suy thoái đạo đức và tìm ra những nguyên nhân dẫn đến tình trạng xuống cấp của đạo đức

để xác định và thực hiện những biện pháp cần thiết nhằm phục hồi và phát triển một đời sống đạo đức lành mạnh Do sự tác động của nền kinh tế thị trường nên đạo đức của cán

bộ, viên chức tỉnh Cà Mau có những biểu hiện tích cực và tiêu cực như sau:

2.3.1 Những biến đổi tích cực của đạo đức cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh

Cà Mau hiện nay

Theo báo cáo của Sở nội vụ hiện nay đội ngũ cán bộ, đảng viên ở tỉnh Cà Mau có 56.588 đồng chí Tổng số toàn tỉnh có 1.820 cán bộ chuyên trách và công chức xã, phường, thị trấn, thì về trình độ văn hóa: cấp 3 có 69,2%, còn lại là cấp 1 và cấp 2; trình

độ chuyên môn: có 40,34% được đào tạo từ sơ cấp đến đại học, còn lại 59,66% chưa qua đào tạo, bồi dưỡng; trình độ chính trị: cao cấp: 4,5%; trung cấp: 42%; sơ cấp 31%, còn 22,5% chưa qua đào tạo; quản lý nhà nước chỉ có 20, 23% được đào tạo bồi dưỡng, còn 79,77% chưa qua đào tạo, bồi dưỡng [11; tr45]

Trong sự nghiệp đổi mới như hiện nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đội ngũ cán

bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau đã có bước trưởng thành vượt bậc về nhiều mặt Những thành tựu nổi bật của tỉnh gắn liền với tính tiên phong, gương mẫu của đội ngủ cán bộ, đảng viên trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Có thể nói rằng, tuyệt đại bộ phận cán bộ, viên chức đã phát huy tốt vai trò của mình trong công cuộc đổi mới và phát

triển đất nước; có bản lĩnh vững vàng, kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội do Đảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân ta đã lựa chọn Là những hạt nhân gương mẫu trong việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước, đội ngũ cán bộ, viên chức Cà Mau đã thể hiện rõ ý thức vươn lên trong học tập, rèn luyện để nâng cao trình độ học vấn, năng lực tư duy lý luận, trình độ chuyên môn nghiệp vụ nhằm nâng cao hiệu quả công tác, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Hầu hết cán bộ, viên chức Cà Mau luôn quyết tâm tuân thủ pháp luật nhà nước, điều lệ Đảng, nội quy, quy chế của cơ quan, tập thể Tác phong lối sống lành mạnh, sinh hoạt giản dị, gần gũi và chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, nhất là cán bộ, đảng viên ở cơ sở cấp huyện, cấp xã đã tạo được niềm tin của nhân dân đối với Đảng, nhà nước, cổ vũ nhân dân góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng và phát triển của tỉnh

Nhiều cán bộ, đảng viên từ cấp huyện đến xã đã thực hiện nghiêm túc việc tự phê bình và phê bình với thái độ trung thực, chân thành, công khai để khắc phục cái sai, cái xấu, bảo vệ cái đúng, cái tốt; có ý thức tăng cường đoàn kết trong nội bộ và ngoài xã hội, gương mẫu, có lối sống lành mạnh, chí công vô tư, giữ gìn được những phẩm chất của người cán bộ, đảng viên, giữ gìn được bản sắc truyền thống văn hóa của dân tộc

Trong chiến tranh nhiều cán bộ, đảng viên đã hy sinh vì sự nghiệp cách mạng Khi đất nước hoàn toàn thống nhất khí thế của người cách mạng vẫn không phai nhạt trong xây dựng đất nước, nhất là trong lao động Nhiều cán bộ, đảng viên vẫn còn mang trong mình vết tích của chiến tranh, họ là những thương binh “tàn mà không phế” Lao động cần cù, tinh thần bất khuất Những phẩm chất đạo đức như cần cù, chịu khó, dũng cảm, bất khuất, vị tha, bao dung và nhân ái đã làm nên cốt cách con người Những phẩm chất đó đã được cụ thể hóa ở hành vi và thái độ sống, ở quan hệ đối nhân xử thế trong cuộc sống hàng ngày từ thế hệ này đến thế hệ khác

Trong phong trào thi đua yêu nước hiện nay, nhất là phong trào phát triển sản xuất cải thiện đời sống, phong trào “xóa đói giảm nghèo”, “đền ơn đáp nghĩa”, phong trào “toàn dân đoàn kết, xây dựng đời sống văn hóa mới”…đã xuất hiện nhiều tấm gương cán bộ, đảng viên tiêu biểu, có sức thuyết phục, động viên quần chúng noi theo

Ngày nay, trong điều kiện kinh tế thị trường với mặt trái của nó, sức cám dỗ của

đồng tiền đã và đang đặt ra những giá trị đạo đức trước những thách thức nghiệt ngã Nhưng những nét đẹp đạo đức của con người Việt Nam vẫn đang tiềm tàng sức sống mãnh liệt của nó Họ đã và đang trung thực và dũng cảm đấu tranh chống tham nhũng, quan liêu, bảo vệ Đảng, nhà nước, bảo vệ chế độ và lợi ích chính đáng của mình

Trong những năm qua Đảng bộ và nhân dân Cà Mau với chủ trương khuyến khích làm giàu và làm giàu chính đáng, cả xã hội đang dấy lên một phong trào thi đua lao động sản xuất, kinh doanh, thi đua làm giàu và có không ít cán bộ, viên chức nhà nước đạt danh hiệu thi đua nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi Đối với một bộ phận cán

bộ, viên chức ít học vấn thì họ đang phát huy tinh thần lao động cần cù, lao động với tinh thần bền bỉ và tận tâm cống hiến thầm lặng và hy sinh bản thân vì sự nghiệp chung xứng đáng được tôn vinh, quý trọng Đặc biệt đối với lực lượng cán bộ, viên chức trẻ ở

Cà Mau hiện nay, họ cũng đang phát huy tinh thần tự giác và sáng tạo, miệt mài trong học tập, nghiên cứu và lao động cống hiến với lý tưởng sống tích cực tất cả vì sự sống còn, sự thịnh suy và phát triển của tỉnh

Sự tốt đẹp về mặt đạo đức của cán bộ, viên chức nhà nước ở tỉnh Cà Mau ngày nay không chỉ thể hiện ở những tình cảm đạo đức đang được nảy nở mà còn biểu hiện ở

sự thực hành đạo đức trong đời sống giữa con người với con người Đó là tinh thần nhân đạo, thương người, ý thức tập thể, đoàn kết cộng đồng, cưu mang giúp đỡ đồng bào bị nạn hoặc lâm vào cảnh hoạn nạn với tinh thần “lá lành đùm lá rách”, “chia ngọt sẻ bùi”,

“thương người như thể thương thân”…Những cuộc vận động quyên góp giúp đỡ lẫn nhau ngày nay đã và đang được toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân Cà Mau hưởng ứng nhiệt tình và tự nguyện Phát huy truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc, cán bộ, viên chức và nhân dân Cà Mau đang tích cực và ngày càng mở rộng tấm lòng và hoạt động từ thiện hướng tới những con người và những cuộc đời đang lâm vào cảnh ngộ éo

le, bi đát, khốn cùng Họ đang chia sẻ với những số phận không may mắn đó bằng cả vật chất lẫn tinh thần

Ngày nay trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ sự bình yên cuộc sống của nhân dân, vì sự sống của người khác cũng xuất hiện nhiều tấm gương sáng trong chiến đấu chống kẻ thù, phòng chống các loại tội phạm nguy hiểm

Trong cuộc sống đã có rất nhiều cán bộ, viên chức đã hiến tặng của cải vật chất