TÌM HIỂU tác ĐỘNG của KINH tế THỊ TRƯỜNG đối với GIÁO dục GIA ĐÌNH VIỆT NAM

Giáo dục gia đình đã được áp dụng một cách phù hợp, nhạy bén, thích ứng và ngày càng hiệu quả hơn với cơ chế mới của nền kinh tế - cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ - O0O -

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

TÌM HIỂU TÁC ĐỘNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

ĐỐI VỚI GIÁO DỤC GIA ĐÌNH VIỆT NAM

Chuyên ngành: Sư phạm GDCD

Mã ngành: 52140204

Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:

Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

đạt được những thành tựu đáng kể trên tất cả các lĩnh vực của đời sống – xã hội Cùng với các lĩnh vực khác, kinh tế có bước phát triển vượt bậc với những thành tựu hết sức lớn lao, đó chính là nhờ vào đường lối, chính sách đúng đắn của Đảng, Nhà nước ta đồng thời không thể không nhắc đến vai trò tích cực chủ đạo của giáo dục gia đình đã góp phần làm nên thắng lợi vẽ vang đó Giáo dục gia đình đã được áp dụng một cách phù hợp, nhạy bén, thích ứng và ngày càng hiệu quả hơn với cơ chế mới của nền kinh tế - cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Tuy nhiên,đó chỉ là những thành quả bước đầu mà chúng ta đạt được, nó còn rất khiêm tốn so với những hạn chế mà nó để lại Do đó chúng ta cần phải phấn đấu và nổ lực liên tục trong một thời gian dài mới có thể đưa giáo dục gia đình trong nền kinh tế thị trường như hiện nay đạt hiệu quả như các nước tiên tiến khác

Trong những năm gần đây chiến lược phát triển của các quốc gia đã có những thay đổi lớn Thế giới đang chuyển từ nền kinh tế chủ yếu dựa vào nguồn tài nguyên hạn hẹp sang nền kinh tế trí tuệ, trong đó đầu tư phát triển giáo dục gia đình được coi là quan trọng hơn so với các dạng đầu tư khác Có thể nói toàn bộ bí quyết phát triển thành công của các quốc gia xét đến cùng đều nằm ngay trong chân lí giản đơn: chiến lược trồng người

Đối với Việt Nam, từ nhiều năm nay đặc biệt là từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI, Đảng ta luôn khẳng định nguồn lực quan trọng nhất của nền kinh tế thị trường là con người sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải lấy việc phát huy giáo dục con người làm yếu tố để phát triển nhanh và bền vững Nên giáo dục nói chung và giáo dục gia đình nói riêng có vai trò rất quan trọng đối với việc phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta Trên

cơ sở nắm vững về thực trạng kinh tế thị trường nước ta, từ đó có những biện pháp phù hợp để phát huy vai trò giáo dục gia đình thực hiện thắng lợi sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Thiết nghĩ đây là vấn đề bức xúc đang đặt ra

Để hạn chế mặt tiêu cực, phát huy mặt tích cực của kinh tế thị trường tác động đối với giáo dục gia đình, tác giả chọn đề tài “ Tìm hiểu tác động của kinh

tế thị trường đối với giáo dục gia đình Việt Nam” làm luận văn tốt nghiệp đại học của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu

Phân tích thực trạng tác động của kinh tế thị trường đối với giáo dục gia đình nhằm tìm ra giải pháp để hạn chế mặt tiêu cực và phát huy mặt tích cực của nó

-Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, cần tập trung giải quyết ba nhiệm vụ sau: + Làm rõ kinh tế thị trường, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

và giáo dục gia đình ở Việt Nam; vai trò của giáo dục gia đình đối với sự phát triển của kinh tế thị trường ở nước ta

+ Làm rõ thực trạng tác động của kinh tế thị trường đối với giáo dục gia đình

ở nước ta

+ Tìm ra phương hướng và giải pháp nhằm phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực tác động của kinh tế thị trường đối với giáo dục gia đình ở nước

ta

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu

Việt Nam”

- Phạm vi nghiên cứu

kinh tế kế hoạch tập trung sang phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cho đến nay

4 Phương pháp nghiên cứu

Quá trình nghiên cứu của tác giả sử dụng những phương pháp cơ bản: Lịch sử và logic, khảo sát, thống kê phân tích và tổng hợp…

5 Kết cấu luận văn

gồm có 3 chương 6 tiết

Chương 1: Kinh tế thị trường và giáo dục gia đình ở Việt Nam

Chương 2: Tác động của kinh tế thị trường đối với giáo dục gia đình ở Việt Nam

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nhằm phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của kinh tế thị trường đối với giáo dục gia đình ở Việt Nam

Chương 1 KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ GIÁO DỤC GIA ĐÌNH Ở VIỆT NAM

1.1 Kinh tế thị trường và kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

1.1.1 Khái niệm kinh tế thị trường và lịch sử phát triển của nền kinh tế thị trường

Để hiểu kinh tế thị tế thị trường, trước tiên phải hiểu như thế nào là kinh tế hàng hóa

Theo kinh tế chính trị Mác-lê nin, kinh tế hàng hóa là hình thức kinh tế

mà người ta sản xuất ra sản phẩm không phải để tiêu dùng mà là để trao đổi hay mua bán với người khác Trong đó mối quan hệ giữa những người sản xuất được thực hiện qua thị trường-qua việc trao đổi, mua bán sản phẩm cho nhau Kinh tế hàng hoá đã xuất hiện trong thời kỳ tan rã của xã hội công xã nguyên thủy chuyển dần sang xã hội chiếm hữu nô lệ để thay thế cho kinh tế tự nhiên ( tự túc tự cấp) phát triển chủ yếu trong xã hội công xã nguyên thủy Kinh tế hàng hóa đã có lịch sử hàng ngàn năm, phát triển qua các xã hội như:

xã hội chiếm hữu nô lệ, xã hội phong kiến, xã hội tư bản chủ nghĩa và đến chủ nghĩa xã hội – gia đoạn thấp của xã hội cộng sản chủ nghĩa cũng như trong thời

kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội nó vẫn còn điều kiện để tiếp tục tồn tại, phát triển

Kinh tế hàng hóa ra đời và tồn tại dựa trên hai điều kiện:

Phải xuất hiện phân công lao động xã hội Phân công lao động xã hội là

sự chuyên môn hóa sản xuất, sự phân chia lao động xã hội vào các ngành các lĩnh vực sản xuất khác nhau Trong đó mỗi ngành chỉ sản xuất một hay một số sản phẩm nhất định, nhưng nhu cầu của họ lại nhiều hơn cái mà mình sản xuất

ra nên phải trao đổi, mua bán sản phẩm cho nhau Như vậy, phân công lao động

xã hội đã làm cho việc trao đổi sản phẩm trở thành tất yếu cho nên nó là cơ sở của sản xuất hàng hóa

Phải có sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế, giữa những chủ thể trong nền sản xuất Sự tách biệt được biểu hiện trước tiên ở sự xuất hiện của chế độ

tư hữu về tư liệu sản xuất, trong lịch sử đó là sự xuất hiện của chế độ tư hữu nô

lệ Điều này đã giải thích những nguyên nhân tại sao kinh tế hàng hóa lại ra đời trong thời kỳ chuyển hóa từ xã hội công xã nguyên thủy sang xã hội chiếm hữu

nô lệ Sự tách biệt tương đối về kinh tế đã làm cho những người sản xất trở thành những chủ thể sản xuất độc lập nhất định, họ có quyền sản xuất hoặc quyền chi phối sản phẩm nên có quyền mang sản phẩm của mình ra trao đổi, mua bán với người khác

Ở hai xã hội nô lệ và phong kiến, kinh tế hàng hóa chỉ phát triển ở qui

mô nhỏ, sản xuất hàng hóa nhỏ hay kinh tế hàng hóa giản đơn Đặc điểm của

nó là phát triển dựa trên chế độ tư hữu nhỏ về tư liệu sản xuất và sử dụng lao động cá nhân và gia đình của người sản xuất Tức là giữa tư liệu sản xuất và sức lao động chưa tách rời nhau, nó thuộc về người sản xuất

Đến xã hội tư bản chủ nghĩa, việc xóa bỏ chế độ nô lệ và nông nô đã làm cho phần lớn người lao động tự do về thân thế nhưng lại không có tư liệu sản xuất nên phải tự làm thuê để sống tức là bán sức lao động, từ đó sức lao động

đã trở thành hàng hóa

Sự xuất hiện của hàng hóa sức lao động đã tạo ra một bước tiến lớn trong sự phát triển của kinh tế hàng hóa, đó là bước chuyển từ kinh tế hàng hóa giản đơn sang nền kinh tế hàng hóa qui mô lớn, còn được gọi là kinh tế thị trường

Như vậy, có thể hiểu kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hóa, là nền kinh tế hàng hóa phát triển trên qui mô lớn Ở đó quan

hệ hàng hóa-tiền tệ thâm nhập vào mọi lĩnh vực, mọi chức năng của đời sống

xã hội; hàng hóa trở thành “ hình thái tế bào kinh tế” của của cải xã hội; thị trường được hình thành và phát triển mạnh mẽ cả ở đầu ra lẫn đầu vào của sản xuất; tất cả mọi chủ thể kinh tế đều hoạt động theo mệnh lệnh của thị trường Trong chủ nghĩa tư bản, kinh tế thị trường là phương thức làm giàu của các nhà tư bản, sản xuất giá trị thặng dư không giới hạn bởi động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế thị trường phát triển đến đỉnh cao của nó Cho nên có thể coi

kinh tế thị trường là một trong những thành tựu to lớn của xã hội tư bản Nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa có đặc điểm là dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất ( tư hữu lớn) và sử dụng lao động làm thuê trên qui mô lớn, tức là nó phát triển dựa trên sự hợp tác giữa tư liệu sản xuất và sức lao động Mác cho rằng, tư hữu tư bản hợp pháp đã dẫn đến chiếm đoạt lao động làm thuê một cách hợp pháp Đây là nguồn gốc làm phát sinh những mâu thuẫn nội tại trong lòng của xã hội tư bản Cách thức giải quyết mâu thuẫn trong lòng của xã hội tư bản là sự ra đời của xã hội cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn đầu của nó là chủ nghĩa xã hội

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-lênin, đến chủ nghĩa xã hội và thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội chẳng những là điều kiện mà còn phải phát triển kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trường mới tạo đủ động lực thúc đẩy kinh tế, xã hội phát triển Sự thất bại của mô hình kinh tế kế hoạch tập trung ở các nước xã hội chủ nghĩa vào thập niên 80 thế kỷ 20 đã chứng minh cho tính đúng đắn của luận điểm đó Sau khi hệ thống xã hội chủ nghĩa tan rã, các nước xã hội chủ nghĩa còn lại muốn kiên định con đường xã hội chủ nghĩa đều phải cải cách hay đổi mới theo đúng quỹ đạo của chủ nghĩa xã hội là chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường như ở Trung Quốc gọi là kinh

tế thị trường xã hội chủ nghĩa, ở Việt Nam gọi là kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa

Kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa hay định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển dựa trên cơ sở kế thừa những thành tựu và khắc phục những hạn chế của kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa Đó là nền kinh tế thị trường có cơ cấu nhiều thành phần trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể dần dần trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc doanh

và ngay từ đầu đã xác lập vai trò quản lý vĩ mô của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Mô hình đó nhằm đảm bảo kết hợp thực hiện đồng thời hai mục tiêu: phát triển kinh tế và thực hiện tiến bộ công bằng xã hội trong tình hình phát triển Với mô hình như thế các nước xã hội chủ nghĩa còn lại đã đạt được những thành tựu vô cùng to lớn trong sự nghiệp đổi mới và bước đầu đã khẳng định được tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa

So với nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, kinh tế thị trường có nhiều ưu thế:

Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế tự do cạnh tranh, doanh nghiệp muốn đứng vững trên thị trường phải luôn luôn đổi mới về sản phẩm, về tổ chức quản lý Do vậy, nó luôn tạo ra lực lượng sản xuất cho xã hội, tạo ra sự dư thừa hàng hóa để cho phép thỏa mãn nhu cầu ở mức tối đa

Kinh tế thị trường luôn tạo ra cơ hội cho mọi người sáng tạo, luôn tìm cách để cải tiến lối làm việc và rút ra những bài học kinh nghiệm về thành công hay thất bại để phát triển không ngừng

Kinh tế thị trường tạo ra cơ chế đào tạo, tuyển chọn, sử dụng người quản

lý kinh doanh năng động, có hiệu quả và đào thải các nhà quản lý kém hiệu quả

Kinh tế thị trường tạo ra môi trường kinh doanh tự do, dân chủ trong kinh tế bảo vệ lợi ích người tiêu dùng

Tuy nhiên kinh tế thị trường cũng có nhiều mặt tiêu cực sau:

Kinh tế thị trường chú trọng đến những nhu cầu có khả năng thanh toán, không chú ý đến những nhu cầu có khả năng thanh toán, không chú ý đến những nhu cầu cơ bản của xã hội

Kinh tế thị trường đặt lợi nhuận lên hàng đầu, cái gì có lãi thì làm, không có lãi thì thôi làm nên nó không giải quyết được cái gọi là “ hàng hóa công cộng” ( đường xá, các công trình văn hóa, y tế và giáo dục…)

Trong nền kinh tế thị trường có sự phân hóa giàu nghèo khá rõ rệt: giàu thêm giàu, nghèo thêm nghèo, bất công xã hội

Do tính tự phát cao, kinh tế thị trường có thể mang lại không chỉ có tiến

bộ mà còn cả suy thoái, khủng hoảng và xung đột xã hội nên cần phải có sự can thiệp cả Nhà nước

Sự can thiệp của Nhà nước sẽ đảm bảo hiệu quả cho sự vận động của thị trường được ổn định, nhằm tối đa hóa hiệu quả kinh tế, bảo đảm định hướng chính trị của sự phát triển kinh tế, sữa chữa khắc phục những khuyết tật vốn có của kinh tế thị trường, tạo ra những công cụ quan trọng để điều tiết thị trường ở tầm vĩ mô Bằng cách đó Nhà nước mới có thể kiềm chế tính tự phát của kinh

tế thị trường, đồng thời kích thích đối với sản xuất thông qua trao đổi hàng hóa dưới hình thức thương mại

1.1.2 Sự cần thiết phát triển kinh tế thị trường và đặc điểm của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

1.1.2.1 Sự cần thiết phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam

Kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hóa

Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà trong đó sản phẩm được sản xuất ra không phải là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính người trực tiếp sản xuất ra nó mà là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người khác, thông qua việc trao đổi, mua bán

Kinh tế thị trường ở Việt Nam tồn tại, phát triển dựa trên hai điều kiện

và đảm bảo những lợi ích cơ bản sau:

Thứ nhất: Phân công lao động xã hội Phân công lao động xã hội là sự

chuyên môn hóa sản xuất, phân chia lao động xã hội ra thành các ngành, các lĩnh vực sản xuất khác nhau

Phân công lao động xã hội là cơ sở, là tiền đề của sản xuất hàng hóa Phân công lao động xã hội càng phát triển, thì sản xuất và trao đổi hàng hóa càng mở rộng hơn, đa dạng hơn

Sản xuất hàng hóa ra đời trên cơ sở của phân công lao động xã hội, chuyên môn hóa sản xuất Do đó, nó khai thác được những lợi thế về tự nhiên,

xã hội, kỹ thuật của từng người, từng cơ sở sản xuất cũng như từng vùng, từng địa phương Đồng thời, sự phát triển của sản xuất hàng hóa lại có tác động trở lại, thúc đẩy sự phát triển của phân công lao động xã hội, làm cho chuyên môn hóa lao động ngày càng tăng, mối liên hệ giữa các ngành, các vùng ngày càng trở nên mở rộng, sâu sắc Từ đó, nó phá vỡ tính tự cấp tự túc, bảo thủ, trì trệ, lạc hậu của mỗi ngành, mỗi địa phương làm cho năng suất lao động xã hội tăng lên nhanh chóng, nhu cầu của xã hội được đáp ứng đầy đủ hơn Khi sản xuất và trao đổi hàng hóa mở rộng giữa các quốc gia, thì nó còn khai thác được lợi thế của các quốc gia với nhau

Trong nền sản xuất hàng hóa, quy mô sản xuất không còn bị giới hạn bởi nhu cầu và nguồn lực mang tính hạn hẹp của mỗi cá nhân, gia đình, mỗi cơ

sở, mỗi vùng, mỗi địa phương, mà nó được mở rộng, dựa trên cơ sở nhu cầu và nguồn lực của xã hội Điều đó lại tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng những thành tựu khoa học - kỹ thuật vào sản xuất thúc đẩy sản xuất phát triển

Thứ hai: Sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế giữa những người sản

xuất: những người sản xuất trở thành những chủ thể có sự độc lập nhất định với nhau Do đó sản phẩm làm ra thuộc quyền sở hữu của các chủ thể kinh tế, người này muốn tiêu dùng sản phẩm lao động của người khác cần phải thông qua trao đổi, mua bán hàng hoá

Trong nền sản xuất hàng hóa, sự tác động của quy luật vốn có của sản xuất và trao đổi hàng hóa là quy luật giá trị, cung - cầu, cạnh tranh buộc người sản xuất hàng hóa phải luôn luôn năng động, nhạy bén, biết tính toán, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, cải tiến hình thức, quy cách và chủng loại hàng hóa, làm cho chi phí sản xuất hạ xuống đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng ngày càng cao hơn

Trong nền sản xuất hàng hóa, sự phát triển của sản xuất, sự mở rộng và giao lưu kinh tế giữa các cá nhân, giữa các vùng, giữa các nước không chỉ làm cho đời sống vật chất mà cả đời sống văn hóa, tinh thần cũng được nâng cao hơn, phong phú hơn, đa dạng hơn

Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, sản xuất hàng hóa cũng có những mặt trái của nó như phân hóa giàu - nghèo giữa những người sản xuất hàng hóa, tiềm ẩn những khả năng khủng hoảng, phá hoại môi trường sinh thái, xã hội, v.v

Hai điều kiện trên cho thấy, phân công lao động xã hội làm cho những người sản xuất phụ thuộc vào nhau, còn sự tách biệt tương đối về mặt kinh tế giữa những người sản xuất lại chia rẽ họ, làm cho họ độc lập với nhau Đây là một mâu thuẫn Mâu thuẫn này được giải quyết thông qua trao đổi, mua bán sản phẩm của nhau

Đó là hai điều kiện cần và đủ của sản xuất hàng hóa Thiếu một trong hai điều kiện đó sẽ không có sản xuất hàng hóa, kinh tế thị trường sẽ ngưng hoạt động

1.1.2.2 Đặc điểm của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Nói kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có nghĩa nền kinh tế nước ta không phải quản lý theo kiểu tập chung quan liêu, bao cấp; nhưng cũng không phải là bê nguyên xi mô hình kinh tế thị trường các nước tư bản chủ nghĩa Nước ta đang ở trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, còn có sự đan xen và đấu tranh giữa cái cũ và cái mới, các yếu tố của chủ nghĩa xã hội đã có nhưng chưa có đầy đủ

Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam có một số đặc điểm cơ bản sau đây:

của Việt Nam xuất phát từ một trình độ thấp hơn rất nhiều so với các nước trong khu vực và thế giới Do vậy, trong hội nhập kinh tế quốc tế, kinh tế Việt

Nam tất nhiên sẽ gặp phải những trở ngại không nhỏ Để vượt qua được những trở ngại nhiều khi phải chịu những chi phí lớn về thời gian và công sức Ngay tại một “sân chơi khu vực” như AFTA, dù có được khoảng thời gian ba năm để chuẩn bị song chắc chắn là không đủ để các doanh nghiệp Việt Nam có thể nâng cao hiệu quả sản xuất – kinh doanh của mình Sự đổ vỡ, phá sản của một

bộ phận đáng kể trong số các doanh nghiệp là không thể tránh khỏi khi hàng rào bảo hộ bằng thuế được dỡ bỏ Những hậu quả kinh tế - xã hội khó có thể lường trước nếu không chủ động đối phó bằng cách thiết lập sớm những cơ chế bảo đảm an ninh xã hội đủ cần thiết

Đương nhiên trong quan hệ có tính hai chiều của hội nhập kinh tế quốc

tế, một bộ phận đáng kể trong nền kinh tế Việt Nam sẽ có thêm những cơ hội

để tăng sức cạnh tranh ngay tại thị trường của những nước phát triển Triển vọng trong cuộc đấu tranh đòi công bằng của các nước xuất khẩu nông sản và hàng dệt may đang ngày càng rõ dần cùng với sự tiến triển của vòng thương lượng mới của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) - Vòng Đôha, trong thời gian gần đây Một cường quốc xuất khẩu nông sản và còn có nhiều tiềm năng

về hàng dệt may như Việt Nam sẽ không thu được mấy lợi ích nếu không trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) trước khi vòng

đàm phán Đôha - kết thúc (1-1-2005) Đến khi đó nếu Việt Nam vẫn chỉ là quan sát viên của tổ chức này thì đời sống của hàng chục triệu nông dân, thợ dệt, thợ may có thể bị giảm sút Xét ở khía cạnh này thì việc giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường Việt Nam sẽ khó khăn hơn rất nhiều Do vậy, hội nhập kinh tế quốc tế được coi là bước phát triển tất yếu,

là vấn đề có ý nghĩa lớn lao đối với chính nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Cái logic chặt chẽ: hội nhập - phát triển - định hướng xã hội chủ nghĩa thể hiện như một mục tiêu nhất quán trên con đường phát triển của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, khu vực hóa kinh tế

trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam thuộc loại thấp so với hầu hết các đối tác Đất nước mới chỉ đang ở thời kỳ đầu của quá trình công nghiệp

hóa, hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân Khó khăn trở nên lớn hơn nhiều khi quan hệ hợp tác kinh tế với các đối tác quốc tế có trình độ phát triển cao hơn gấp bội Việc tiếp nhận chuyển giao công nghệ phụ thuộc vào năng lực tiếp thu

và khả năng nội sinh công nghệ nhập khẩu Tiềm lực công nghệ và khoa học yếu kém lẽ đương nhiên phải gặp những khó khăn, rủi ro nhiều hơn trong các hợp đồng chuyển giao công nghệ cũng như trong các dự án góp vốn đầu tư hoặc nhập khẩu thiết bị Sự khống chế của các đối tác nước ngoài sẽ có thể duy trì lâu hơn so với khoảng thời gian dự tính ban đầu Ngoài ra, Việt Nam vẫn còn bị nhiều nước phương Tây coi là đối tượng cần phải kiểm soát chặt chẽ việc chuyển giao công nghệ Do vậy, trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, vấn đề trở nên phức tạp hơn khi phải đấu tranh để vượt qua những di sản của thời chiến tranh lạnh Những khó khăn đó đang tăng lên trong bối cảnh phát triển ngày càng nhanh của “công nghệ số”, với loại hình công nghệ này, lợi thế phần nhiều thuộc về các xu thể muốn duy trì sự kiểm soát, khống chế và bất lợi cho các chủ thể muốn được tiếp nhận, chuyển giao Đặc điểm này là không thể không tính đến đối với Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

định hướng xã hội chủ nghĩa trong khi tiến hành hội nhập kinh tế quốc tế Để

phân biệt nền kinh tế thị trường ở nước này hay nước khác trong quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, phải dùng đến tiêu thức quan trọng nhất là mục tiêu phát triển mà nền kinh tế đó xác định phải đạt đến Nó được quy định bởi chế độ chính trị - xã hội mà nước đó đã lựa chọn Khác hẳn với một số nước khi tham gia vào toàn cầu hóa đã coi trọng vấn đề tăng trưởng kinh tế trước mà coi nhẹ việc giải quyết công bằng xã hội hoặc ngược lại, có nước dựa vào viện trợ và vai nợ nước ngoài để cải thiện đời sống nhân dân rồi mới thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Mục tiêu hàng đầu của phát triển kinh tế thị trường ở nước ta là giải phóng lực lượng sản xuất, động viên mọi nguồn lực trong nước

và ngoài nước để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm xây dựng cơ sở vật chất -kỹ thật của chủ nghĩa xã hội, nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội , cải thiện từng bước đời sống của nhân dân

dâng, thuyền lên”, sản xuất và đời sống của nhân dân như nước với thuyền, tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, khuyến khích làm giàu hợp pháp, gắn liền với xóa đói, giảm nghèo Tất nhiên, là một nước chậm phát triển như Việt Nam, muốn thực hiện mục tiêu đó không những không thể coi nhẹ sự hợp tác quốc tế rộng rãi với các nước mà còn phải coi đó là một tất hách quan để có thể thực hiện được sự kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại -một trong những bài học được rút ra từ chính lịch sử chiến đấu và chiến thắng của cách mạng Việt Nam Trong cuộc đấu tranh nhằm thoát khỏi tình trạng của một nước kém phát triển bằng con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay, thì hội nhập kinh tế quốc tế là hướng đi đúng

và hầu như không có con đường khác Cuộc đấu tranh để bảo vệ sự lựa chọn con đường phát triển xã hội chủ nghĩa của mình trong hội nhập kinh tế quốc tế

là một nhiệm vụ có tính chất lâu dài

coi phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần với sự đa dạng các hình thức

sở hữu là một đường lối chiến lược song nhấn mạnh vai trò nền tảng của sở hữu công cộng với hai hình thức sở hữu toàn dân và tập thể Kinh tế nhà nước

phải vươn lên làm tốt vai trò chủ đạo, cùng với kinh tế tập thể trở thành nền

tảng của nền kinh tế quốc dân Vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước là yếu tố quan trọng trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần định hướng

xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế Điều đó thể hiện trước hết ở chỗ trong hội nhập kinh tế, nền kinh tế Việt Nam

sẽ phải hợp tác và cạnh tranh với hàng loạt các đối tác rất mạnh mẽ về tiềm lực vốn và công nghệ, nắm giữ phần lớn thị trường tiêu thụ trên thế giới, nhất là các tập đoàn xuyên quốc gia (TNCs) Khi làm ăn với những đối tác mạnh đó, nếu Việt Nam không có những doanh nghiệp nhà nước mạnh sẽ khó có thể vừa hợp tác có hiệu quả lại vừa giữ vững sự ổn định kinh tế, chính trị, xã hội trên mỗi bước đường đi đến chủ nghĩa xã hội Kinh tế nhà nước phải đủ sức để tạo thực lực cho Nhà nước “của dân, do dân, và vì dân” điều tiết nền kinh tế Việt Nam tiếp tục phát triển trong quá trình hội nhập vì lợi ích của đại đa số nhân dân, đảm bảo thống nhất giữa phát triển kinh tế thực hiện công bằng xã hội -tiêu chí cao nhất của nền knh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

chủ nghĩa không thể có hiệu quả nếu không có các thành phần kinh tế khác ngoài kinh tế nhà nước và tập thể Mặc dù chưa là thành phần kinh tế xã hội chủ nghĩa, nhưng trong điều kiện của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, sự tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của các thành phần kinh tế khác đều có thể phù hợp với lợi ích của công cuộc xây dựng kinh tế mà Nhà nước xã hội chủ nghĩa điều tiết và quản lý chúng theo định hướng chung trong khuôn khổ của hệ thống pháp luật

Với một hệ thống pháp luật có hiệu lực cao mang tính chất xã hội chủ nghĩa, việc điều tiết các thành phần kinh tế như: tư bản tư nhân, tư bản nhà nước, có vốn đầu tư nước ngoài…, hoạt động sản xuất – kinh doanh đúng pháp luật tự nó đã là một thành công của chủ nghĩa xã hội Các thành phần kinh tế đó trong hội nhập kinh tế quốc tế ở những lĩnh vực đặc thù có thể mang lại hiệu quả cao hơn so với kinh tế nhà nước và tập thể, thậm chí là những phương thức tiếp cận duy nhất trong quan hệ với một số đối tác nước ngoài

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế

“mở” Nó không nhằm tới một kiểu tổ chức kinh tế “khép kín” mà là một nền

kinh tế dựa trên cơ sở kết hợp những nguyên tắc và quy luật của kinh tế thị trường với những nguyên tắc và bản chất định hướng xã hội chủ nghĩa Hội nhập kinh tế quốc tế không gây cản trở cho sự kết hợp đó Ngược lại còn mở ra những cơ hội mới làm tăng tính khả thi của những phương án kết hợp giữa kinh

tế thị trường với chủ nghĩa xã hội Ngày nay, sau sự sụp đổ của mô hình Liên

Xô và Đông Âu và những thành tựu bước đầu của cải cách, đổi mới ở các nước

xã hội chủ nghĩa còn lại cho thấy một cách rỏ ràng là không thể có chủ nghĩa

xã hội nếu không phát triển kinh tế thị trường Nói một cách khác là, không chấp nhận kinh tế thị trường thì sẽ không thể thực hiện hóa được chủ nghĩa xã hội

1.1.3 Thực trạng phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có thể nói, đây là thành quả to lớn và quan trọng của nghiên cứu lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế mới mẻ chưa từng có trong lịch sử nhân loại Tư duy lý luận và nhận thức về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một quá trình lâu dài, thường xuyên và qua nhiều bước với mục tiêu không thay đổi là xây dựng thành công chủ nghĩa

xã hội ở nước ta

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả và thành tựu đáng kể, làm thay đổi khá rõ tình hình đất nước

Về quá trình phát triển, từ sau đổi mới, có thể tính từ năm 1991 đến

2002 là một thời kỳ tăng trưởng cao, đáng ghi nhận, chỉ đứng sau Trung Quốc

Về tốc độ tăng trưởng, trong những năm khởi đầu công cuộc đổi mới (1986-1991) tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng trưởng tương đối chậm Nhưng khi quá trình đổi mới diễn ra rộng khắp và đi vào thực chất thì tốc độ tăng trưởng GDP luôn đạt mức cao và ổn định kéo dài, mặc dù có lúc bị giảm sút do dự báo chủ quan và ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu

289 USD (năm 1995) lên 1.024 USD (năm 2008), cho thấy Việt Nam đang từng bước vượt qua ranh giới của quốc gia đang phát triển có thu nhập thấp và

đang vươn lên nước đang phát triển có thu nhập trung bình thấp (theo quy ước chung của quốc tế và xếp loại các nước theo trình độ phát triển thì nước đang phát triển có thu nhập trung bình thấp là những nước có GDP/người từ 765 đến 3.385 USD)

Cơ cấu thành phần kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng phát huy tiềm năng của các thành phần kinh tế và đan xen nhiều hình thức sở hữu Khu vực kinh tế nhà nước được tổ chức lại, đổi mới và chiếm 38,4% GDP vào năm

2005 Kinh tế dân doanh phát triển khá nhanh, hoạt động có hiệu quả trên nhiều lĩnh vực, chiếm 45,7% GDP, đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết việc làm và cải thiện đời sống nhân dân; kinh tế hợp tác và hợp tác xã phát triển khá đa dạng (đóng góp 6,8% GDP) Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có tốc độ tăng trưởng tương đối cao, chiếm 15,9% GDP, là cầu nối quan trọng với thế giới về chuyển giao công nghệ, giao thông quốc tế

tích cực và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế đã mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế Việt Nam và mang lại cho Việt Nam một vị thế quốc tế mới Từ một quốc gia bị phong tỏa, cấm vận; từ một nền kinh tế kém phát triển

và “đóng cửa”, sau hơn 20 năm đổi mới, Việt Nam đã vươn mạnh ra thế giới Đến nay Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với gần 170 nước và vùng lãnh thổ; mở rộng quan hệ kinh tế thương mại với 221 quốc gia và vùng lãnh thổ Ngoài ra, Việt Nam còn là thành viên chính thức của nhiều tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực, và điều đáng nói nhất là năm 2007 Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức thứ 150 của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)

Phúc lợi xã hội và đời sống vật chất, tinh thần của người dân cũng được cải thiện rõ rệt Theo đánh giá của Liên hiệp quốc, Việt Nam về đích trước 10 năm với mục tiêu xóa đói giảm nghèo trong thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ

So với trước đây đời sống vật chất của phần lớn nhân dân ta được cải thiện rõ rệt Số hộ có thu nhập trung bình và số hộ giàu tăng lên, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống, mặc dù mức sống của nhân dân ta so với nhiều nước trong khu vực nhìn chung còn thấp Tính chung trong cả nước mỗi năm chúng ta đã tạo ra 1,2 - 1,3

triệu việc làm mới Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ trên 30% xuống 11% Tỷ lệ tăng dân số giảm từ 2,31% xuống 1,53% Tuổi thọ bình quân tăng từ 65 lên 68 tuổi

Đã có thêm nhiều nhà ở và đường giao thông được cải tạo, xây dựng; nâng cấp và xây dựng mới nhiều hạng mục cơ sở hạ tầng cả nông thôn và thành thị Công tác phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu ngăn chặn dịch bệnh có nhiều tiến bộ

Trình độ dân trí và mức độ hưởng thụ văn hóa của nhân dân được nâng lên Sự nghiệp giáo dục, đào tạo, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thông tin đại chúng và mạng lưới điện đã về đến phần lớn các vùng nông thôn Công tác kế hoạch hóa gia đình và nhiều hoạt động khác có nhiều tiến bộ

cầu, quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam - Vương quốc Anh vẫn giữ được đà phát triển Từ những chuyến thăm cấp cao đến các cuộc tiếp xúc doanh nghiệp, chương trình xúc tiến thương mại diễn ra nhộn nhịp với khoảng 60 đoàn Việt Nam thăm và làm việc tại Vương quốc Anh ở các cấp độ khác nhau Trong báo cáo mới đây của Cơ quan Xúc tiến Đầu tư và Thương mại Anh (UKTI), Việt

Nam được đánh giá là một trong 17 thị trường trọng điểm các doanh nghiệp

Anh đang hướng tới

thị trường cho hoạt động đầu tư, thương mại của họ thời gian tới, Việt Nam có tên trong danh sách 15 thị trường được quan tâm

của Anh tại Việt Nam đạt xấp xỉ 2 tỷ USD, đưa Anh trở thành một trong những nhà đầu tư lớn nhất thuộc các nước Liên minh châu Âu đầu tư ở Việt Nam với

126 dự án

Ngoài những công ty Anh có tiếng trên thế giới như BP, Shell, BAT, GlaxoSmithKline, Tate & Lyle, Prudential, Ngân hàng HSBC, Ngân hàng Standard Chartered Bank, Coats, Unilever, ICI, Castrol đã có mặt tại Việt Nam, hiện còn rất nhiều các công ty Anh khác đang mở rộng hoạt động tại ViệtNam Mục tiêu hoạt động 2009-2010 của Bộ Ngoại giao Anh trong phát triển kinh tế thương mại với Việt Nam là doanh số năm đạt 117% so với năm trước; đồng

thời giữ nguyên mục tiêu cung cấp dịch vụ; tập trung vào vấn đề tiếp cận thị trường và chính sách thương mại

Từ các mặt của sự chuyển biến trong nền kinh tế, ta thấy, đổi mới đã đặt nền kinh tế vào tiến trình kinh tế thị trường – công nghiệp và tiến trình phát triển hiện đại của nền kinh tế toàn cầu, nhờ vậy kinh tế đang được chuyển động trên đường băng của quá trình cất cánh Nói cách khác, hệ kinh tế thị trường và

sự hội nhập vào tiến trình phát triển hiện đại của nền kinh tế toàn cầu đã đang giải quyết và hứa hẹn giải quyết thành công sự phát triển ở Việt Nam Trên cơ

sở này, Nghị quyết Đại hội IX Đảng Cộng sản đưa ra quyết tâm, tới năm 2020 đưa Việt Nam cơ bản thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại

chế Nghiên cứu về kinh tế thị trường dưới chủ nghĩa tư bản, C.Mác nêu rõ những mặt tích cực của kinh tế thị trường đối với sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội Song C.Mác cũng nhấn mạnh sự phát triển của kinh tế thị trường dưới chủ nghĩa tư bản vì đeo đuổi và đề cao mục tiêu lợi nhuận nên đã bất chấp tất cả “biến phẩm giá con người thành những giá trị trao đổi đơn thuần, nó đã đem lại tự do buôn bán độc nhất và tàn nhẫn thay cho nhiều tự do đã giành được bằng một giá rất đắt”, “Giai cấp tư sản đã xé toang những tấm màng tình cảm che đậy các quan hệ gia đình, biến những quan hệ đó thành những mối lợi lạnh lung và sự trả tiền ngay không tình nghĩa” Kinh tế thị trường, tự bản thân

nó có những mặt trái, mặt hạn chế, song dưới chủ nghĩa tư bản thì những mặt hạn chế và những mặt trái của sự phát triển của kinh tế thị trường chẳng những không được khắc phục mà còn thể hiện đậm nét hơn Sự phát triển kinh tế thị trường dưới chủ nghĩa tư bản càng làm tăng thêm mâu thuẫn cơ bản vốn có của chủ nghĩa tư bản, đó là mâu thuẫn giữa tính chất và trình độ xã hội hóa cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Bên cạnh mâu thuẫn cơ bản, trong lòng chủ nghĩa tư bản còn hàm chứa nhiều mâu thuẫn khác, đặc biệt là mâu thuẫn giữa tư bản và lao động được biểu hiện ở sự phân cực giàu nghèo và tình trạng bất công trong xã hội tăng lên Cùng với những mâu thuẫn trong xã hội, giai cấp, sự phát triển của kinh tế thị trường dưới chủ nghĩa tư bản cũng tác động mạnh đến những vấn đề

xã hội, các hiện tượng bất công trong xã hội, tệ nạn xã hội…,và những rối ren trong đời sống kinh tế cũng ngày càng gia tăng do chính phủ của các nước tư bản không gắn kết chặt chẽ việc phát triển kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội

Hiện nay, kinh tế thị trường, đặc biệt là kinh tế thị trường hiện đại , những mặt tiêu cực mà bản thân nó không tự giải quyết được Do có tính chất trái ngược nhau từ trong bản chất nền kinh tế thị trường, nên trong khi làm cho

sự phát triển của đời sống xã hội đạt tới những tiến bộ vượt bậc, nó cũng thường xuyên có tác động tiêu cực đến sản xuất nói riêng và sự phát triển xã hội nói chung

Đối với nước ta, bên cạnh những ưu điểm, những thành tựu đã đạt được, kinh tế thị trường cũng có nhiều hạn chế, tác động xấu đến nhiều mặt kinh tế, xã hội Tuy nhiên chúng ta chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nước do vậy có khả năng ngăn chặn và hạn chế những mặt tiêu cực của kinh tế thị trường diễn ra trong đời sống xã hội Những hạn chế của kinh tế thị trường biểu hiện cụ thể qua các mặt sau:

kinh tế, đặc biệt là quy luật giá trị, nên tất yếu dẫn tới sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội Đối với nước ta, trong quá trình phát triển kinh tế thị trường sự phân hóa giàu nghèo đã diễn ra nhưng so với nhiều nước khác trên thế giới thì mức độ phân hóa chưa đến mức quá sâu sắc nhưng nó có chiều hướng ngày một tăng lên Phân hóa giàu nghèo là hiện tượng xã hội không bình thường, nó tác động xấu đến nhiều mặt của đời sống xã hội, chúng ta không thể xóa bỏ triệt để được nhưng hoàn toàn có khả năng ngăn chặn và hạn chế đến mức thấp nhất Nhà nước ta khuyến khích mọi cá nhân làm giàu hợp pháp nhưng đồng thời tăng cường các giải pháp để ngăn chặn các hiện tượng làm ăn phi pháp đi liền với việc thực hiện các chính sách xóa đói, giảm nghèo, cứu trợ xã hội nhằm hạn chế sự phân hóa giàu nghèo diễn ra trong quá trình phát triển kinh tế thị trường

Thứ hai, kinh tế thị trường đặt mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu mọi hoạt

động sản xuất kinh doanh đều bị chi phối bởi lợi nhuận Đương nhiên, mục tiêu lợi nhuận có mặt tích cực của nó, song vì quá quan tâm theo đuổi lợi nhuận đã không có ít người lãng quên đi trách nhiệm của mình đối với gia đình, xã hội…Con người ngày càng bận rộn trong công việc sản xuất kinh doanh làm cho vấn đề gia đình ít được quan tâm Những bậc phụ huynh ngày càng sao nhãng công tác giáo dục con cái, họ phó mặc cho nhà trường và xã hội Vì lợi ích đồng tiền mà tình trạng tham nhũng, lãng phí, buôn lậu, làm ăn phi pháp chưa được ngăn chặn hiệu quả Tình trạng đó đã dẫn tới việc truyền bá tư tưởng trọng tiền cho lớp trẻ, làm cho các em ít thiết tha học hành, trở nên thực dụng,

sa ngã

không ổn định Những ngành nghề truyền thống của gia đình,của quê hương có khi phải bỏ để chuyển sang nghề mới Trong quá trình chuyển đổi nghề nghiệp, cũng làm đời sống của nhiều người trở nên khó khăn khốn đốn Những nghề nào trong kinh doanh thuận lợi, có lợi nhuận cao sẽ thu hút nhiều người tham gia kinh doanh, từ đó tác động mạnh mẽ đến sự thay đổi cơ cấu ngành nghề trong xã hội Truyền thống “ nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” bị phá vỡ nhường chổ cho xu hướng “ nhất nghề dễ làm ra tiền” Đó cũng là một hiện tượng làm mai một các ngành nghề truyền thống của địa phương, ảnh hưởng rất lớn đến việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

nghiệp hóa, hiện đại hóa đã thúc đẩy nhanh chống quá trình đô thị hóa dẫn đến

sự phá vỡ cấu trúc xã hội Quá trình di dân từ khu vực nông thôn về các đô thị ngày càng trở thành phổ biến, gây áp lực lớn về vấn đề việc làm, vấn đề môi trường, vấn đề an ninh trật tự Do sự di chuyển ồ ạt của dân số từ nông thôn về thành thị không kiểm soát nổi dẫn đến tình trạng làm ăn trái phép, làm cho trật

tự đô thị thêm rối ren, kẻ xấu và các thế lực phản động rất dễ có cơ hội hoạt động gây rối làm cho tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội không đảm bảo Mặt khác, sức ép về kinh tế đối với các đô thị ngày càng tăng, nhất là

sự dư thừa lao động làm cho quá trình tìm kiếm việc làm đối với người lao

động khó được giải quyết, buộc các đô thị phải đối phó với hàng loạt vấn đề xã hội phức tạp

trái của nó làm cho nhiều tệ nạn của xã hội như nghiện hút ma túy, cờ bạc, mại dâm, buôn lậu…Sự gia tăng của các loại tệ nạn xã hội ở nước ta trong những năm gần đây đã gây ảnh hưởng không tốt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

và cũng tác động trực tiếp đối với việc tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh quốc gia

quan hệ kinh tế quốc tế ở nước ta cũng tạo điều kiện cho các loại tội phạm dễ dàng hoạt động hơn Kinh tế thị trường phát triển làm cho các mối quan hệ kinh

tế trở nên đa dạng, phong phú nhưng cũng rất phức tạp, những mặt trái của nó

là cơ hội tốt cho nhiều loại tội phạm hoạt động Trong những năm nền kinh tế nước ta chuyển sang cơ chế thị trường vừa qua, một số loại tội phạm, nhất là tội phạm kinh tế, có chiều hướng gia tăng, bên cạnh đó các loại tội phạm phá hoại

an ninh quốc gia, hình sự, môi trường…cũng có cơ hội hoạt động mạnh gây ra nhiều khó khăn trong xây dựng, phát triển kinh tế cũng như trong việc bảo đảm

an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội

ảnh hưởng xấu đối với vấn đề môi trường

Trong kinh tế thị trường, mọi cá nhân, mọi chủ thể kinh tế được tự do kinh doanh, phát triển sản xuất, mục đích của mị hoạt động kinh tế là nhằm đạt lợi nhuận tối đa, vì vậy vấn đề môi trường ít được quan tâm Môi trường bị tàn phá nặng nề dưới tác động của sản xuất, của việc săn đuổi lợi nhuận, của hoạt động tội phạm và của các hành vi thiếu ý thức do con người gây nên

Điều đáng quan tâm là khi kinh tế thị trường phát triển, vấn đề lợi nhuận được đặt lên trên hết Tất cả các ngành, các đơn vị sản xuất thuộc mọi thành phần kinh tế đều phải quan tâm đến lợi nhuận, vì vậy người ta không hoặc ít quan tâm đến việc phải bỏ tiền ra đầu tư cho việc bảo vệ môi trường – một lĩnh vực mà dù họ cố gắng cũng không thể thấy được những lợi nhuận trực tiếp như sản xuất

Khi môi trường bị ô nhiễm, bị tàn phá thì hậu quả của nó đối với sản xuất và đời sống sẽ rất nghiêm trọng, đặc biệt nó còn tác động xấu đối với sức khỏe con người, gây nên nhiều căn bệnh hiểm nghèo trong xã hội Vì vậy, bảo

vệ môi trường, giữ cho mội trường luôn trong sạch là vấn đề cần phải đặc biệt quan tâm trong quá trình phát triển kinh tế thị trường

trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới và trong nước có những biến động xấu

- đặc biệt là kinh tế thế giới đã rơi vào một cuộc suy thoái, khủng hoảng thực

sự - điều quan trọng là Chính phủ đã rất nhạy bén nắm bắt tình hình, từ đó đã điều chỉnh những mục tiêu tổng quát theo hướng từ ưu tiên chống lạm phát sang chống suy giảm kinh tế

thực hiện gói kích cầu của Chính phủ nói chung là rất tốt, nhưng vẫn còn một vài thủ tục gây cản trở làm cho công tác triển khai chưa suôn sẻ ở một số nơi.Trong đầu tư xây dựng cơ bản, mặc dù chúng ta đã kịp thời cải tiến nhưng tốc độ giải ngân vẫn chưa cao, kể cả vốn trái phiếu Chính phủ đến vốn ODA, vốn FDI - đây là một tồn tại nhiều năm Các thủ tục hành chính khác như thủ tục hải quan, thuế vẫn còn nặng nề… Tại kỳ họp QH cuối năm 2009, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã phân tích rất cặn kẽ những nhược điểm này

Những điều nêu trên, về sơ bộ cho thấy, kinh tế thị trường Việt Nam vừa kém phát triển, vừa bị méo mó, bị cản trở nặng bởi các yếu tố của mô hình kinh

tế cũ còn đang được duy trì, đồng thời thể chế còn chưa được điều chỉnh cho thích ứng với thể chế của hệ kinh tế thị trường hiện đại của nền kinh tế toàn cầu Với những yếu kém và những trở ngại trong kinh tế thị trường như vậy, kinh tế thị trường Việt Nam giờ đây về cơ bản chưa phải là một hệ kinh tế thích ứng cho sự phát triển kinh tế, hơn nữa là sự phát triển hiện đại Đây là một điều

lo ngại nhất đối với tiến trình phát triển kinh tế của Việt Nam, khi tiến trình kinh tế đó đang ở đường băng của sự cất cánh, để đến năm 2020, nền kinh tế cơ bản trở thành nền kinh tế công nghiệp phát triển

1.2 Giáo dục gia đình ở Việt Nam trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường

1.2.1 Khái niệm gia đình và giáo dục gia đình ở Việt Nam

1.2.1.1 Khái niệm về gia đình và đặc điểm của gia đình Việt Nam

Có thể nói gia đình là vấn đề của mọi dân tộc và thời đại Đặc biệt trong vài năm trở lại đây, vấn đề gia đình nổi lên như một tiêu điểm trọng yếu được

cả giới hàn lâm và giới chính trị quan tâm Ở châu Á và Đông Nam Á nói chung ở Việt Nam nói riêng, người ta nói nhiều đến gia đình, văn hóa gia đình như một giải pháp để ngăn trở sự xâm lăng của văn hóa phương Tây Và không chỉ có thế, các quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam đang trải nghiệm trong một cuộc chuyển mình vĩ đại: thực hiện công nghiệp hóa - đô thị hóa với quy

mô và tốc độ ngày càng gia tăng Đồng thời với quá trình này ở Việt Nam là sự chuyển đổi sang cơ chế kinh tế thị trường Cố nhiên, những biến chuyển kinh tế

- xã hội mạnh mẽ đó không thể không tác động sâu sắc đến thiết chế gia đình, một thiết chế lâu đời và bền vững song cũng hết sức nhạy cảm với mọi biến đổi

xã hội

Trước khi tìm hiểu về gia đình Việt Nam truyền thống hay gia đình Việt Nam hiện đại, chúng ta hãy thống nhất với nhau về khái niệm gia đình Nói như thế là bởi vì có rất nhiều quan niệm khác nhau về gia đình ở các hệ thống chính trị - xã hội và văn hóa khác nhau và có rất nhiều định nghĩa về gia đình đã được đưa ra Bởi thế, để có thể tìm hiểu về gia đình Việt Nam, ta tạm đưa ra một định nghĩa mang tính cổ điển như sau: gia đình là một tập hợp những người cùng chung sống với nhau dựa trên quan hệ hôn nhân được chính thức thừa nhận bởi pháp luật hay luật tục và huyết thống Họ có trách nhiệm đạo đức đối với nhau, có chung tài sản và cùng có trách nhiệm xã hội hóa thế

hệ mai sau Đó là các quan hệ vợ - chồng, cha mẹ - con cái, anh chị em ruột Gia đình Việt Nam truyền thống được các nhà nghiên cứu cho là loại gia đình chứa nhiều yếu tố dường như bất biến, ít đổi thay, ra đời từ nôi văn hóa bản địa, được bảo lưu và truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Như vậy, gia đình Việt Nam truyền thống là sản phẩm của nền văn minh lúa nước và tồn tại ở địa bàn nông thôn Cố nhiên, điều này không có nghĩa là ở các đô thị không tồn tại kiểu gia đình truyền thống Về vấn đề này tác giả Đỗ Thái Đồng

có viết: "Gia đình truyền thống chắc hẳn là gia đình ở nông thôn, là gia đình ở

những xã hội nông nghiệp á Đông đã tồn tại lâu đời và gần như bất biến trên nhiều khía cạnh Như vậy, đó cũng là kiểu gia đình nông nghiệp, là một định chế gắn liền với nền nông nghiệp cổ truyền"

thành viên liên kết với nhau bằng chuỗi quan hệ huyết thống Trong gia đình này có thể cùng chung sống từ 3 thế hệ trở lên: ông bà - cha mẹ - con cái mà người ta quen gọi là "tam, tứ, ngũ đại đồng đường" Kiểu gia đình này khá phổ biến và tập trung nhiều nhất ở nông thôn Bắc Bộ Nền kinh tế tiểu nông là cơ

sở phát sinh và tồn tại của nó Về mặt tâm lý, người Việt Nam luôn có xu hướng quần tụ con cái xung quanh mình Bởi thế, các đại gia đình cùng sống dưới một mái nhà hoặc vài nhà kế nhau cũng là hình thức tổ chức gia đình phổ biến ở đô thị Vào những năm 60 trở về trước ở Hà Nội kiểu đại gia này vẫn còn thường thấy Gia đình truyền thống có các ưu điểm như có sự gắn bó cao

về tình cảm theo huyết thống, bảo lưu được các truyền thống văn hóa, tập tục, nghi lễ, phát huy tốt các gia phong, gia lễ, gia đạo Các thành viên trong gia đình có điều kiện giúp đỡ nhau về vật chất và tinh thần, chăm sóc người già và giáo dưỡng thế hệ trẻ Đó là những giá trị rất căn bản của văn hóa gia đình mà chúng ta cần kế thừa và phát huy Tuy nhiên, nhược điểm của loại gia đình này

là ở chỗ trong khi giữ gìn các truyền thống tốt đẹp thì cũng bảo trì luôn cả những tập tục, tập quán lạc hậu, lỗi thời Bên cạnh đó, sự khác biệt về tuổi tác, lối sống, thói quen cũng đưa đến một hệ quả khó tránh khỏi là mâu thuẫn giữa các thế hệ: giữa ông bà - các cháu, giữa mẹ chồng - nàng dâu Bên cạnh việc duy trì được tinh thần cộng đồng, gia đình truyền thống phần nào cũng hạn chế

sự phát triển tự do của mỗi cá nhân Gia đình Việt Nam hiện đại.Trong điều kiện của xã hội hiện đại "1 ngày bằng 20 năm", gia đình Việt Nam hiện đại đang có chiều hướng gia tăng vì nhiều ưu điểm và lợi thế của nó Trước hết gia đình hiện đại tồn tại như một đơn vị độc lập, gọn nhẹ, linh hoạt và có khả năng thích ứng nhanh với các biến đổi xã hội Gia đình hiện đại có sự độc lập

về quan hệ kinh tế Kiểu gia đình này tạo cho mỗi thành viên trong gia đình khoảng không gian tự do tương đối lớn để phát triển tự do cá nhân.Trong xã hội hiện đại, mức độ độc lập cá nhân được coi là một yếu tố biểu hiện chất

lượng cuộc sống gia đình Tính độc lập cá nhân được gia đình tạo điều kiện nuôi dưỡng, phát triển sẽ tạo ra phong cách sống, tính cách, năng lực sáng tạo riêng khiến cho mỗi người đều có bản sắc Đó cũng chính là con người mà sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Đảng ta đang cần đến

hạn, do mức độ liên kết thuyết minh giảm sút và sự ngăn cách không gian, giữa các gia đình nên khả năng hỗ trợ lẫn nhau về vật chất và tinh thần bị hạn chế ảnh hưởng của thế hệ tới nhau ít đi cũng làm giảm khả năng bảo lưu các giá trị văn hóa truyền thống trong gia đình Dù vậy, gia đình hạt nhân vẫn là loại hình khá phổ biến ở nước ta hiện nay và đó cũng là loại gia đình thịnh hành trong các xã hội công nghiệp - đô thị phát triển Có nghĩa - đó cũng là kiểu gia đình của tương lai

Gia đình là một tế bào của xã hội, là một nhóm xã hội cơ sở kiến tạo nên

xã hội rộng lớn Do đó, sự trường tồn của quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự tồn tại và phát triển của mỗi gia đình Gia đình phải là điểm xuất phát và trở về của mọi chính sách xã hội Đảng Cộng sản Việt Nam trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000, đã đặt gia đình vào tiêu điểm quan trọng, phấn đấu sao cho "xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc, làm cho gia đình thực sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là tổ ấm của mỗi người

từ thuở ấu thơ, thậm chí từ khi còn nằm trong bào thai (thai giáo)

Ở đây, cũng nhấn mạnh rằng: không thể có sự hình thành và phát triển nhân cách một cách đầy đủ và vững bền nếu không có một môi trường giáo dục gia đình thuận lợi Bởi vì gia đình là thể chế đầu tiên quan trọng nhất in dấu lên nhân cách đang hình thành vào lứa tuổi còn non dại, khi trẻ em chưa có ý thức

rõ về điều đó Những mối liên hệ của trẻ em với môi trường nguyên thuỷ này, đặc biệt với bố và mẹ, quyết định phương thức ứng xử, nhất là về mặt tình cảm,

mà chúng sẽ trải qua sau này trong những mối liên hệ với các cá nhân khác Một mối liên hệ tốt với bố mẹ, nhất là với mẹ, nếu được coi là "tốt”, sẽ đem lại cho chúng sự phấn chấn, tin cậy, lòng biết ơn và lòng hào hiệp sau này Và nếu như mối liên hệ ấy bị trẻ coi là "xấu” thì sẽ đem lại cho chúng nỗi lo sợ mất đi cái gì đang có, sự bất an, sự ganh tức, sự nghi ngờ, thậm chí cả sự co mình lại kiểu tinh thần phân lập

trong ba tổ chức cộng đồng: cộng đồng gia đình, cộng đồng thân tộc, cộng đồng làng xã Ngày nay quan hệ giữa cá nhân và xã hội thường là độc lập với gia đình còn gia đình thì ngày càng trở thành vấn đề thuộc về cá nhân (dưới dạng hình thức: xã hội - cá nhân - gia đình) Vì vậy truyền thống cho các con ngày nay cũng khác hơn so với trước kia

Trong truyền thống giáo dục gia đình, người Việt Nam đặc biệt chú ý đến việc giáo dục tôn ti trật tự và thứ bậc trong gia đình Sự phân chia tôn ti trật

tự và thứ bậc trong gia đình căn cứ vào hai yếu tố: thế hệ và lứa tuổi Trong đó, cha mẹ, anh chị là người trên, con, em là người đưới Ngay từ lúc còn nhỏ tuổi, các con trong gia đình đã quán triệt tôn ti thứ bậc đó

Cha mẹ dạy các con nhận biết được địa vị, vị trí của mình trong gia đình và cung cách ứng xử hành động cho đúng với phận vị của mình Các con phải học

để biết mình là ai trong mối quan hệ với gia đình, họ tộc Ai là ông tổ, ai là ông bác, là chú, là cô, là dì, ai bên nội, ai bên ngoại,ai trên, ai dưới người ta có ý

thức và tìm cơ hội như giỗ tết, cưới xin, ma chay, đình đám để các thành viên

trong gia đình dòng họ có dịp gặp gỡ nhận họ hàng để xưng hô, ứng xử cho đúng, tránh tình trạng “đánh nhau vở đầu mới biết anh em” Đây là một hình thức giáo dục của gia đình, cho các con thấy gia đình luôn có nề nếp, có trật tự

trên dưới Từ đó góp phần hình thành nhân cách trẻ, trẻ có ý thức hơn trong ứng xử gia đình, từ nếp nghĩ cho đến hành động Gia đình sẽ không chấp nhận những hành động đi ngược lại với những giá trị truyền thống đạo dức của gia đình vốn đã tồn tại rất lâu

Gia đình Việt Nam đặc biệt chú ý đến giáo dục các con ý thức tôn kính và sùng bái đối với tổ tiên Họ quan niệm rằng mọi thành bại xảy ra trong cuộc sống của mỗi con người (thành công hay thất bại, may mắn hay rủi ro ) không nhiều thì ít cũng có sự giám sát và phù hộ của tổ tiên Do đó, các con không được làm những việc trái với “ luân thường đạo lý” mà tổ tiên đã gầy dựng được, nếu làm trái lại sẽ bị trừng phạt Đặc biệt, khi các con mắc phải các sai lầm, những thói hư tật xấu cha mẹ thường lấy gương của tổ tiên ra để dạy con Điều đó cho thấy, tổ tiên mặc dù đã khuất nhưng vẫn có tác dụng về mặt tinh thần, góp phần điều chỉnh những hành vi sai lệch của các con

Vai trò của ông bà,cha mẹ có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xây dựng

và duy trì nếp sống truyền thống của gia đình Ông bà thường quan tâm đến các con, thường dạy bảo chúng điều hơn lẽ thiệt trong đối nhân xử thế hằng ngày Trong gia đình, ông bà thường dặn dò con cháu “ một câu nhịn chín câu lành”, phải yêu thương, đùm bọc và ý thức trách nhiệm nghĩa vụ đối với gia đình, họ hàng và cả ngoài xã hội, không được đối đầu trong quan hệ giữa người với người, anh chị em phải yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, họ tìm mọi cách để tạo không khí thân mật Chính từ biết yêu thương nhường nhịn, không thích gây đối đầu, trẻ không hung bạo mà trở thành đứa con hiếu thảo, một người có ích cho xã hội

đình đã nhắc nhở động viên các con phải biết hướng thiện làm ăn chân chính Bên cạnh giáo dục con cái về cách ứng xử trong gia đình, ông bà cha mẹ còn

mở rộng giáo dục con cháu cách ứng xử trong họ, trong làng xã.

Về ứng xử trong họ, họ chính là sự tiếp nối tự nhiên của gia đình theo

quan hệ huyết thống Nói cách khác đó là một tập hợp người theo huyết thống

Ngay từ nhỏ, đứa trẻ sinh ra đã là thành viên không thể tách rời của gia đình và dòng họ Gia đình giáo dục trẻ tình thương yêu, đùm bọc và ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ đối với họ hàng Đứa trẻ học cách phân biệt đối xử với người trong họ với người ngoài Người trong họ phải bênh vực và bảo vệ lẫn nhau Người trong họ phải có ý thức đoàn kết nhất trí bảo vệ danh dự và quyền lợi của dòng họ

là một trong nội dung giáo dục quan trọng, chẳng những được dòng họ quan tâm mà còn được gia đình quan tâm giáo dục để các con trở thành người có ích cho xã hội Để làm việc đó, chẳng những gia đình giáo dục các con trực tiếp hằng ngày bằng lời nói mà còn thông qua việc làm

và động đến tổ tiên Các con phải thường xuyên đến thăm hỏi bà con trong họ nhằm cũng cố máu mủ trong họ, thắt chặt tình huyết thống và gắn bó giữa các thành viên trong họ Họ gặp nhau, chia sẽ với nhau rất ấm cúng và cũng qua đây con cháu được người trên dạy dỗ, con cháu làm những việc xấu ảnh hưởng đến uy tính của dòng họ đây là một việc không thể chấp nhận Do vậy, dư luận

từ dòng họ có tác động đến giáo dục các con, Đặc biệt là hình thành nhân cách cho các con, tránh được điều hư tật xấu

đổi với nhau về tình hình gia đình: về kinh tế, chăm lo cho con qua đó khen ngợi những dứa con thành công, hiếu thảo, học hành đỏ đạt và kịch liệt phê phán những đứa con có thói hư tật xấu và rồi với kinh nghiệm sống họ sẻ chia

sẻ, phân tích cho các con thấy những thói hư tật xấu, trước tiên là ảnh hưởng đến uy tín của gia đình, đến nữa là dòng họ, hơn hết là ảnh hưởng rất lớn đến tương lai sau này

trong việc giáo dục các con để nó không mắc nhừng thói hư tật xấu, có cuộc sống tốt hơn Đây cũng chính là những thắng lợi to lớn của gia đình ở Việt Nam trong việc sử dụng giá trị truyền thống của gia đình để giáo dục con cháu

Về ứng xử trong làng xã, ngoài cộng đồng gia đình và họ hàng, mổi cá

nhân còn tham gia vào rất nhiều nhóm xã hội khác nhau trong khuôn khổ làng, xã,huyện Mỗi nhóm mỗi cộng đồng đó đều có những chuẫn mực giao tiếp riêng mà mổi cá nhân khi gia nhập phải đáp ứng những trông đợi của nó Những trông đợi đó là sự bình yên của làng xã, ở sự lành mạnh, sự yêu thương của láng giềng Để đáp lại những trông đợi đó, các con không được làm bất ổn trong xã hội, chính điều này đã đi ngược lại với sự trong đợi của làng xã Môi trường làng xã lành mạnh, ổn định là điều kiện phát triển kinh tế

Gia đình ở Việt Nam còn giáo dục các con phải biết tôn trọng lợi ích của làng xã, ở việc tôn trọng và giữ gìn lợi ích của làng xã Các con phải biết giúp

đở lối xóm khi họ cần, tôn trọng xóm giềng, yêu thương nơi chôn nhau cắt rốn

Để làm được điều đó, từ sự tôn trọng làng xã các con không làm gì bất lợi cho

nó Từ đó tạo môi trường lành mạnh cho sự phát triển nhân cách ở trẻ

người trong làng xã yêu quí và kính nể Các con được lối xóm yêu thương càng làm cho gia đình thêm “ nở mày nở mặt”, gia đình tràn đầy uy tín đối với bà con lối xóm Trong làng mọi người biết nhau rất rỏ cho nên các con tốt thì được làng xã yêu thích, còn ngược lại các con làm những điều xấu phương hại đến gia đình, làng xã thì phải chịu “tiếng xấu để đời”, “tiếng để đời”, “bia miệng” là sức mạnh vô hình bắt buộc cá nhân phải phục tùng cộng đồng Đây chính là dư luận xã hội phản ứng trước những thói hư tật xấu, những việc làm sai trái Do, đó dư luận từ làng xã có thể giúp cho gia đình trong việc điều chỉnh hành vi sai lệch của các con, để các con vươn lên trong cuộc sống

trong cuộc sống cộng đồng làng xã, từ đó giúp các con sớm có được chổ đứng trong cộng đồng Điều này góp phần cho gia đình giáo dục các con có cuộc sống tốt hơn

1.2.2 Giáo dục gia đình trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

Giáo dục gia đình có vai trò quan trọng hàng đầu trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách, nhờ có giáo dục gia đình đạo đức, trí tuệ, tư

tưởng mới dần dần được phát triển và hoàn thiện trong ý thức cá nhân và ý thức

xã hội Giáo dục gia đình đã trở thành yếu tố phổ biến trong đời sống xã hội, có vai trò tích cực đối với việc phát triển kinh tế thị trường

Gia đình là một tế bào của xã hội, là một nhóm xã hội cơ sở kiến tạo nên xã hội rộng lớn Do đó, sự trường tồn của quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự tồn tại và phát triển của mổi gia đình Gia đình phải là điểm xuất phát và trở về của mỏi chính sách xã hội

Muốn cho xã hội phát triển thì gia đình phải ổn định, bền vững, để gia đình ổn định bền vững thì mỗi thành viên phải có được ý thức về đạo đức, tư tưởng, nhân phẩm và trí tuệ Muốn đạt được những đều đó thì mỗi thành viên trong gia đình phải được giáo dục tốt ngay từ nhỏ

Ở nền kinh tế nào cũng vậy, nguồn lực con người đều giữ vai trò quyết định đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh và dịch vụ Trong nền kinh tế kém phát triển, sản xuất còn mang nặng tính tự túc, tự cấp, con người tuy trình độ hiểu biết về mọi mặt, nhất là hiểu biết về thế giới

tự nhiên còn hết sức hạn chế, song vẫn là nhân tố hàng đầu quyết định

sự phát triển của nền kinh tế Để có được nguồn nhân lực quý báo như vậy, giáo dục gia đình giữ vai trò quyết định trong đào tạo nguồn nhân lực ấy

Trong thế giới hiện đại, khi nền kinh tế của nhân loại đang dần chuyển sang dần nền kinh tế tri thức và xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra hết sức nhanh chóng thì vai trò quyết định của giáo dục gia đình đối với phát triển kinh tế thị trường lại càng rõ nét hơn Các lý thu yết tăng trưởng kinh tế gần đây đã chỉ ra rằng, một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh và ở mức cao phải dựa trên ít nhất ba trụ cột cơ bản: áp dụng công nghệ mới, phát triển kết cấu hạ tầng hiện đại và nâng cao chất lượng giáo dục gia đình Trong đó, yếu tố và cũng là động lực quan trọng nhất của sự tăng trưởng kinh tế bền vững chính là giáo dục gia đình tốt để tạo ra nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, tức là những nhân lực được đầu tư, phát triển, tạo lập kỹ năng, kiến thức, tay nghề, kinh nghiệm, năng lực sáng tạo để trở thành “vốn nhân

lực” cho sự phát triển của kinh tế thị trường Tầm quan trọng của giáo dục gia đình trong sự phát triển của kinh tế thị trường không chỉ dừng lại ở nhận thức lí luận, ở tư duy của các nhà lãnh đạo, các nhà hoạch định chính sách, mà luôn luôn được khẳng định trong cuộc sống sinh động Giáo dục gia đình, đặc biệt là giáo dục gia đình chất lượng cao, luôn luôn là nguồn lực to lớn của sự phát triển kinh tế - xã hội, là yếu tố vật chất, tinh thần quan trọng nhất, quyết định nhất của nền kinh tế, của

xã hội cũng như của việc sử dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ mới vào quy trình sản xuất Vì vậy, nó là một trong những yếu tố quyết định dối với việc phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam