Nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách tôn giá của đảng và nhà nước đối với đồng bào thiên chúa giáo ở tỉnh cà mau giai đoạn hiện nay

Do đó, nhằm phát huy những mặt tích cực, hạn chế những mặt tiêu cực và nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước đối với tín đồ Thiên chúa giáo ở Cà Mau h

ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

GVHD: Ts.GVC.Lê Duy Sơn SVTH:LÊ KIM NGUYÊN

MSSV: 6075715 Lớp: ML0768A1 Chuyên ngành:

Sư phạm Giáo dục công dân Khóa: 33

Cần Thơ, 12/2010

MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài:

Là một tỉnh cuối cùng của Đồng bằng sông Cửu long, Cà Mau chiếm một vị trí quan trọng về kinh tế, chính trị, là cửa ngỏ giao thông thương mại, dịch vụ mở ra tiềm năng kinh tế cho vùng kinh tế trọng điểm ĐBSCL Ở Cà Mau, bên cạnh tín ngưỡng dân gian bản địa, còn có một số tôn giáo được truyền bá đến đây vào những thời điểm và những hoàn cảnh khác nhau Thiên chúa giáo là một tôn giáo như thế Từ lâu, nó đã chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống của nhân dân nơi đây

Từ khi đạo Thiên chúa giáo bắt đầu phát triển ở Cà Mau đến nay đã trải qua không

ít thăng trầm cùng dân tộc Bởi lẽ Thiên chúa giáo đã trở thành tôn giáo của dân tộc Tuy nhiên, ngay cả những cá nhân, những gia đình chưa hề nghĩ mình theo đạo Thiên chúa giáo nhưng tự lúc nào họ đã mang ảnh hưởng sâu đậm của đạo Thiên chúa giáo Do đó, việc xác định một cách chính xác tín đồ Công giáo và nắm bắt tình hình tín đồ Công giáo

là công việc hết sức khó khăn nhưng không kém phần quan trọng cho đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác về quản lý của nhà nước về Công giáo Trong những năm qua Đảng

và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách đối với tôn giáo Việc thực hiện chính sách tôn giáo đối với tín đồ Thiên chúa giáo ở Cà Mau bước đầu đã có nhiều thành tựu, song tồn tại nhiều vấn đề quan trọng cần sớm được giải quyết, khắc phục Mặt khác nhận thức

về quan điểm, nguyên tắc và chủ chương đổi mới của Đảng và Nhà nước trong một số cán

bộ làm công tác quản lý của Nhà nước về tôn giáo còn yếu kém, chưa đủ khả năng giải quyết các vấn đề nảy sinh trong công tác tôn giáo, nhất là đối với Công giáo

Do đó, nhằm phát huy những mặt tích cực, hạn chế những mặt tiêu cực và nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước đối với tín đồ Thiên chúa giáo ở Cà Mau hiện nay; đồng thời xây dựng một cộng đồng tín đồ Công giáo

ở Cà Mau đoàn kết cùng với dân tộc khác, đoàn kết dân tộc vì mục tiêu chung: “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Nghiên cứu việc thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước đối với tín

đồ Công giáo ở Cà Mau là một vấn đề hết sức khó khăn, phức tạp, thời gian thâm nhập thực tế có hạn, tư liệu còn ít ỏi, một số tư liệu khảo sát chưa mang tính toàn diện, thống nhất…Hơn nữa ở Cà Mau hiện chưa có một chương trình nào nghiên cứu một cách hệ thống về vấn đề này Với mong muốn góp một số kiến thức ít ỏi của mình vào việc vấn đề

quan trọng và cấp thiết này của địa phương, tôi đã chọn đề tài: “Nâng cao hiệu quả thực

hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào Thiên chúa giáo ở tỉnh Cà Mau giai đoạn hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp đại học

2.Mục đích nghiên cứu:

Qua việc nghiên cứu đề tài, đánh giá đúng thực trạng thực hiện chính sách tôn giáo với quần chúng tín đồ Công giáo ở Cà Mau trong những năm đổi mới vừa qua Từ đó đề xuất những phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách tôn giáo đối với quần chúng tín đồ Công giáo ở Cà Mau

3.Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:

Cơ sở lý luận:

Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh về tôn giáo và các quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về công tác tôn giáo

Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp thu thập tài liệu: Với đề tài này việc thu thập tài liệu để giải quyết vấn đề là chủ yếu Tuy nhiên tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu là rất hạn chế, chủ yếu nghiên cứu qua sách, các văn bản hành chính, các nghị quyết, các báo cáo khảo sát quy mô nhỏ

- Phương pháp tổng hợp phân tích so sánh: Thông qua các tài liệu thu thập được, phân tích tổng hợp qua đó xử lý, đánh giá, xắp xếp theo một trình tự logic nhằm đáp ứng theo yêu cầu của đề tài

4.Các bước thực hiện đề tài:

Để thực hiện đề tài này trước hết tác giả phải định hướng công việc phải làm, sưu tầm các tài liệu có liên quan từ các tài liệu phục vụ mặt lý luận đến những tài liệu đề cập

đến vấn đề thực tiễn của vấn đề mình đang nghiên cứu Sau thời gian thu thập tài liệu phải tổng hợp, phân tích, so sánh và chọn lọc lại những tài liệu gần với đề tài nhất, loại bỏ bớt những tài liệu không cần thiết, sau đó xắp xếp theo trình tự nhất định phù hợp với đề cương luận văn Một bước quan trọng nữa đó là tham khảo ý kiến của giáo viên hướng dẫn, thường xuyên trao đổi các vấn đề có liên quan mật thiết với đề tài, các thuật ngữ sử dụng trong đề tài Sau khi hoàn tất bản thảo tiếp tục tham khảo ý kiến của GVHD để sửa chữa hoàn tất luận văn

5.Tình hình nghiên cứu đề tài:

Theo hiểu biết của bản thân, hiện nay có nhiều tác giả đã nghiên cứu về đời sống văn hóa tâm linh ở Đồng bằng sông cửu long và các vấn đề của đạo Công giáo và ảnh hưởng của đạo Công giáo đối với đời sống nhân dân

- GS Đặng Nghiêm Vạn với quyển sách “ Lý luận về tôn giáo và tình hình tôn

giáo ở Việt Nam”, NXB Chính Trị Quốc Gia, Hà Nội-2005

- Tác giả Nguyễn Đăng Duy với quyển sách “Văn hóa tâm linh Nam Bộ” NXB

Hà Nội, 1997

- GS TS Đổ Quang Hưng với quyển sách “ Vấn đề Tôn giáo trong cách mạng

Việt Nam”, NXB Quốc gia, Hà Nội-2007

- Ban tư tưởng-Văn hóa trung ương với cuốn sách “ Vấn đề Tôn giáo và chính

sách Tôn giáo của Đảng cộng sản Việt Nam”, NXB Giáo dục, Hà Nội-2000,…

Nhưng nhìn chung các tác giả đều tập trung nghiên cứu về Công giáo và tín đồ Công giáo một cách khái quát và ở quy mô lớn Còn luận văn này chỉ là một nổ lực của

việc nghiên cứu vấn đề nâng cao hiệu quả và thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng

và Nhà nước đối với tín đồ Công giáo nhưng chỉ dừng lại ở một không gian hẹp là ở tỉnh

Cà Mau Và dĩ nhiên tác giả sẽ tham khảo, khai thác, kế thừa các tài liệu từ các công trình nghiên cứu của các tác giả nêu trên để hoàn thiện luận văn của mình

6 Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi nghiên cứu của đề tài nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách tôn giáo đối với đồng bào Thiên chúa giáo ở Cà Mau trong khoảng thời gian từ 1986 đến nay

7 Bố cục luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 2 chương và 4 tiết

Chương 1: TÌNH HÌNH QUẦN CHÚNG TÍN ĐỒ THIÊN CHÚA GIÁO VÀ VẤN ĐỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐỒNG BÀO THIÊN CHÚA GIÁO Ở CÀ MAU GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.1 Tình hình, đặc điểm của đồng bào Thiên chúa giáo ở tỉnh Cà Mau hiện nay

1.1.1 Quá trình Thiên Chúa Giáo thâm nhập, phát triển ở Tỉnh Cà Mau

Là mảnh đất cuối cùng của Tổ Quốc, và cũng là tỉnh cuối cùng ở ĐBSCL nên Thiên Chúa giáo thâm nhập vào Cà Mau không sớm nhưng cũng không quá muộn, do đó Thiên Chúa Giáo cũng có quá trình thâm nhập, phát triển lâu đời ở Cà Mau Vì thế, qua nghiên cứu quá trình mở rộng Thiên Chúa Giáo Việt Nam nói chung và ĐBSL nói riêng

ta có thể thấy khá rõ về quá trình này

+ Thời kỳ truyền giáo và xây dựng cơ sở Thiên Chúa Giáo đầu tiên

Công giáo được truyền vào nước ta từ thế kỷ XVI do các giáo sĩ Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Pháp Quá trình du nhập trãi qua nhiều diễn biến và phức tạp.Trong thời kỳ đầu truyền bá vào Việt Nam ít gặp trở ngại do tính khoan dung của người Việt Nam, do tính hòa nhập, không đối đầu tôn giáo bản địa Sang thế kỷ XVII, số lượng tín đồ công

giáo được tăng lên rõ rệt và được lan rộng ra khắp Việt Nam cả Bắc và Nam [3,Tr 46]

Giáo phận Cà Mau được hình thành vào khoảng thế kỷ XVII do giáo sĩ Marecham đến làng long định ven bờ Sông Hậu (nay là sông Thới-Tiểu Cần-Trà Vinh) tư tưởng Kito giáo, phát triển tín đồ Thiên Chúa Giáo

Đến năm 1720 họ đạo Mặc Bắc là họ đạo đầu tiên thành lập phụ thuộc địa phận Sài Gòn Nó trở thành trung tâm Thiên Chúa Đồng Bằng Sông Cửu Long Đến thời Bá Đa Lộc chi phối họ đạo Mặc Bắc và ảnh hưởng tới các tỉnh lân cận trong đó có Cà Mau Năm

1660, hội Truyền giáo Pari được thành lập và do vua Pháp bảo trợ Pháp đã vận động Giáo Hoàng trao độc quyền truyền đạo tại Việt Nam cho hội truyền Giáo này Từ đó nhà nước Pháp cùng giáo hội Pháp tuyển chọn, đào tạo giáo sĩ, cử sang hoạt động tại Việt Nam và một số nước khác Cuối thế kỷ XVIII (1779) Giáo Hội Công Giáo Việt Nam có

ba địa phận (Đàng trong, đàng ngoài và tây đàng ngoài) với khoảng 35 vạn giáo dân và 70

linh mục người Việt Nam [3, Tr 46] Việc hình thành xứ, họ đạo ở địa phận phát Diệm

khoảng thời gian cuối thế kỷ XIX và nửa đầu thế kỷ XX theo con đường: ban đầu giáo dân quy tụ nhau lập ra giáp giáo, trên cở sở của giáp giáo mà họ đạo ra đời, một số họ đạo lập thành xứ đạo Tuy nhiên không phải tất cả họ đạo đều phát triển thành xứ đạo, mà chỉ

là họ đạo lẽ, lại có họ đạo trước khi phát triển thành xứ đạo thì phát triển thành phiên đạo, sau một thời gian mới chuyển qua xứ đạo Ở mỗi tổ chức họ đạo, xứ đạo, phiên đạo đều

có cơ sở tôn giáo kèm theo Đó là nhà nguyện của họ đạo và nhà thờ phiên đạo, nhà thờ

xứ đạo.[8, Tr 28] Trước khi lập nhà nguyện họ đạo, ở những vùng còn trong quá trình

truyền giáo, người ta lập ra nhà giáo Nhà giáo thường là nơi để giáo sĩ giảng dạy giáo lý, hội họp tín đồ vừa là nơi để tín đồ cầu nguyện Nhà giáo có thể được nâng lên thành nhà nguyện Cũng như vậy nên nhà thờ họ được nâng lên thành nhà thờ phiên và sau đó thành nhà sứ

Hiện nay Cà Mau có 19 Họ đạo, 21 Linh mục, 32.968 Giáo dân, có 18 Nhà thờ được xây dựng hoàn thành và đi vào hoạt động chính thức: Nhà thờ Ao Kho, nhà thờ Cây Bốm, nhà thờ Bào Sen, nhà thờ Bảo Lộc, nhà thờ Tắc Dân, nhà thờ Cái Gấm, nhà thờ Cái Rắn, nhà thờ Hòa Thành, nhà thờ Hòa Trung, nhà thờ Huyện Sử, nhà thờ Thới Bình, nhà thờ Khánh Hưng, nhà thờ Kinh Ba, nhà thờ Kinh Nước Lớn, nhà thờ Quản Long, nhà thờ

Sông Đốc, nhà thờ Tân Lộc, nhà thờ U Minh [xem thêm phụ lục 3]

+ Thời kỳ phát triển Đạo Thiên Chúa ở Cà Mau

Thời kỳ phát triển của đạo Thiên chúa trãi qua thời gian rất dài và có nhiều diễn biến

Sau hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Pháp buộc phải rút quân khỏi Việt Nam, miền Bắc hoàn toàn giải phóng Nhân sự kiện này trong và ngoài nước đã tuyên truyền kích động, cưỡng ép giáo dân trong nhà thờ và bắt lên xe vào Nam Cuộc di cư này đã có 72% linh mục, 40% giáo dân, 2000 nữ tu hơn 1000 chủng sinh miền Bắc vào Nam, nhiều tu viện, chủng viện vắng không còn người

Cuộc di cư năm 1954, đạo Công giáo có sự sáo trộn cả hai miền:

Miền Bắc: sau di cư số linh mục còn lại là 18% so với giáo dân 60% là rất thấp, nhất là các địa phận Thái Bình, Bùi Chu, Bắc Ninh, Phát Diệm, Hải Phòng,…

Miền Nam: Cuộc di cư 1954 đã dẫn đến cuộc sống đạo ở Miền Nam sôi động, giáo dân tăng lên, tình trạng quá tải diễn ra ở các giáo phận ở miền Nam Ngày 24/11/1960 giáo hoàng Gioan XXIII đã thiết lập hàng giáo phẩm cho giáo hội Công giáo Việt Nam; giáo hội Công giáo Việt Nam với ba giáo tỉnh: Hà Nội, Huế, Sài Gòn, đánh dấu vị thế mới của đạo Công giáo mới ở Việt Nam trong giáo hội Công giáo Năm 1960 giáo hội Công giáo Việt Nam có 20 giáo phận trong đó có 10 giáo phận thuộc Hà Nội, 4 giáo phận thuộc tỉnh Huế, 6 giáo phận thuộc tỉnh Sài Gòn; với 23 giám mục, 1.941 linh mục, 5.789 nam

nữ tu sĩ, 1.530 đại và tiểu chủng sinh [5, Tr 153-154]

Thời kỳ này là thời kỳ mà Công giáo miền Nam nói chung và Cà Mau nói riêng là rất phát triển Năm 1954-1955 giáo phận tiếp đón nữa triệu tín đồ di cư từ Bắc vào Nam Năm 1954 giáo phận tăng thêm 30 giáo xứ, năm 1955 phát triển thêm 24 giáo xứ Đó là hai năm mà giáo xứ tăng lên cao nhất không chỉ của giáo phận mà còn của cả giáo hội Công giáo việt Nam Kể cả 1954 đến 1975, giáo phận phát triển thêm 143 giáo xứ và gần một chục họ đạo lẻ Như vậy, trong vòng 21 năm số giáo xứ tăng lên gấp 4 lần so với 300

năm trước đó [8, Tr 33] Hiện nay, Cà Mau thuôc giáo phận của Cần Thơ, có 19 Họ đạo,

21 Linh mục, 32.968 Giáo dân, có 18 Nhà thờ được xây dựng hoàn thành và đi vào hoạt

động chính thức[Xem thêm phụ lục 3]

Thời gian này tín đồ Công giáo Cà Mau ngày càng nhận thức được lợi ích của bản thân và của tôn giáo mình, gắn bó mật thiết với lợi ích của quốc gia dân tộc, tham gia vào các phong trào thi đua yêu nước, sống “tốt đời, đẹp đạo”, chấp hành chính sách, tuân thủ pháp luật, làm tròn nghĩa vụ công dân, đồng thời các tín đồ luôn đoàn kết một lòng, chung sức cùng nhau hòa thuận với nhau cùng chia sẽ những khó khăn, giúp đỡ nhau trong cuộc sống hàng ngày

Bên cạnh đó, các tín đồ luôn có ý thức đề cao cảnh giác chống lại những hành động xấu lợi dụng tôn giáo để gây rối trật tự xã hội Làm được điều này không thể không nói đến sự lãnh đạo của tỉnh, huyện, xã,…

+ Giai đoạn 1975 đến nay:

Với sự kiện 1975, Việt Nam trở thành một đất nước hoàn toàn độc lập, thống nhất, nhân dân Việt Nam hoàn toàn tự do, Giáo hội Công giáo ở Việt Nam cũng giũ bỏ sự lệ thuộc của đế quốc và chế độ Sài Gòn để xây dựng một đường hướng hoạt động “đồng hành cùng dân tộc”

Từ năm 1986, khi đất nước đi vào đổi mới trong cơ chế thị trường CNXH, Đảng và Nhà nước có những chuyển biến trong vai trò của Công giáo trong đời sống xã hội Chính

vì thế, các kỳ đại hội Đảng toàn quốc, trong các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước luôn dành cho tôn giáo nói chung và đạo Công giáo nói riêng những chính sách đúng đắn, kịp thời Tình hình kinh tế, chính trị có nhiều chuyển biến tích cực, mối quan hệ giữa các dân tộc, tôn giáo được củng cố, nhà thờ được tu sửa, phục hồi trở lại, đội ngũ cán bộ cốt cán những người theo tôn giáo được tăng cường Nhiều tu sĩ, chức sắc Công giáo tham gia vào các phong trào vận động xã hội của địa phương, tích cực vận động quần chúng tín đồ xây dựng cuộc sống mới, xây dựng chính quyền cơ sở, thực hiện sống “tốt đời, đẹp đạo”

Quần chúng tín đồ Công giáo ở Cà Mau chủ yếu là người Kinh, Hoa đặc biệt tuy người Khơme chiếm tỉ lệ thấp so với số dân trong tỉnh nhưng các tín đồ cùng sống chan hòa, hòa thuận, yêu thương, giúp đỡ nhau trong tình làng nghĩa xóm

Tín đồ Công giáo phần đông là người dân lao động chủ yếu là nông dân, là những người lao động cần cù, gắn bó với quê hương, có tinh thần đoàn kết cộng đồng Dân cư của tỉnh chủ yếu phân bố ở vùng sâu, vùng xa, đi lại chủ yếu bằng phương tiện giao thông thủy Điện; nước sạch cho sinh hoạt và các nhu cầu văn hóa khác vẫn còn gặp nhiều khó khăn

Tâm lý, tư tưởng của giáo dân có nhiều chuyển biến so với trước đây Người dân

đã thực sự tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng qua các giai đoạn, thời kỳ cách mạng, nên

đã dần nắm bắt, thông hiểu các chủ trương của Đảng, chấp hành nghiêm túc các chính sách, pháp luật của Nhà nước đặc biệt là chính sách tôn giáo Song vẫn có một số tín đồ

Công giáo còn xa rời thực tế, hoặc còn thờ ơ, lãng tránh công tác quản lý của Nhà nước

về tôn giáo, gây trở ngại cho các cán bộ chuyên trách công tác này ở địa phương

Một sự kiện quan trọng đánh dấu sự trưởng thành của giáo hội Công giáo ở việt Nam là Đại hội toàn thể giám mục ở Việt Nam từ ngày 24/4 đến 1/5/1980 tại thủ đô Hà Nội để thành lập hội đồng giám mục Việt Nam Đại hội đã đưa ra thư chung 1980 với đường hướng “sống phúc âm giữa lòng dân tộc để phục vụ hạnh phúc cho đồng bào” Với thư chung 1980, giáo hội đã chủ trương xây dựng một hội thánh Chúa Giê-su Ki-Tô tại Việt Nam gắn bó với dân tộc và đất nước, cùng đồng bào cả nước xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Hiện nay công giáo là một trong những tôn giáo lớn ở Việt Nam, có số tín đồ đông xếp thứ hai sau Phật giáo Theo thống kê của giáo hội Công giáo Việt Nam năm 2007, giáo hội hiện có 5.898.698 giáo dân, 42 giám mục, 3462 linh mục, 2.520 giáo xứ, khoảng

167 giáo hạt, khoảng 6000 giáo họ và 54.565 giáo lý viên; hơn 90 dòng tu, tu hội, tu đoàn;

14.710 tu sĩ nam nữ; 06 Đại chủng viện hoạt động trong 26 giáo phận [5, Tr 154-155]

1.1.2 Đặc điểm, tình hình của đồng bào Thiên Chúa Giáo ở Cà Mau hiện nay

Cà Mau là một trong những tỉnh ĐBSCL, nằm ở phần đất cực Nam của Tổ quốc, cách thành phố Hồ Chí Minh gần 350km, cách thủ đô Hà Nội 2.085km; phía Bắc giáp tỉnh Kiên Giang, phía Đông Bắc giáp tỉnh Bạc Liêu, phía Đông giáp biển Đông và phía Tây giáp vịnh Thái Lan; có chiều dài bờ biển 252km và một ngư trường rộng lớn hơn 100.000 km2 thuộc đặc quyền khai thác của Việt Nam; có điểm cực bắc: 9033’ vĩ bắc

(thuộc xã Biển Bạch huyện Thời Bình), điểm cực nam: 8030’ vĩ bắc (thuộc xã Viên An

huyện Ngọc Hiển) theo đường chim bay từ bắc tới nam 100 km; điểm cực đông: 105024’

kinh đông (thuộc xã Tân Thuận huyện Đầm Dơi), điểm cực tây: 104043’ kinh đông (thuộc

xã Đất Mũi huyện Ngọc Hiển), từ đông sang tây 68km

Tỉnh Cà Mau có 220.000 hộ, dân số gần 1.200.000 người, trong đó dân tộc thiểu số 7.730 hộ, 43.000 khẩu, gồm: dân tộc Khơme 5.548 hộ, 29.040 khẩu, dân tộc Hoa 2.068

hộ, 13.200 khẩu; dân tộc Mường, Thái, Tày, Nùng, Chăm 95 hộ, 735 khẩu

Có 55.638 hộ, 306.617 khẩu theo đạo Phật, Cao Đài, Công Giáo, Tin Lành…chiếm 27,56% so với dân số chung của tỉnh Có khoảng 118 cơ sở Thánh Thất, chùa chiền, nhà

thờ [19, Tr 1] Tỉnh Cà Mau hiện có 06 tôn giáo được nhà nước công nhận tư cách pháp

nhân đó là: Phật giáo, công giáo, tin lành việt Nam (miền nam), Cao Đài, phật giáo hòa hảo, và tịnh độ Cư sĩ Bên cạnh đó còn có một số tôn giáo đang hoạt động nhóm như: Tin lành Báp-tít Việt Nam (Nam Phương), Chứng nhân Giê-hô-va Và theo số liệu thống kê năm 2004, toàn tỉnh có 126 cơ sở thờ tự của tôn giáo, 278 cơ sở tín ngưỡng nhân gian; 331.379 tín đồ theo các tôn giáo, chiếm 36,8%, dân số chung của tỉnh trong đó có 2.112 chức sắc và chức việc

Như phần trên đã nêu, hiện nay Công giáo ở Cà Mau có 19 Họ đạo, 21 Linh mục, 32.968 Giáo dân, có 18 Nhà thờ được xây dựng hoàn thành và đi vào hoạt động chính

thức [Xem thêm phụ 3]

Đồng bào tôn giáo trong tỉnh Cà Mau gắn bó máu thịt với nhau từ thời mở đất, khai hoang trên nhiều phương diện: Văn hóa, phong tục, tập quán, tín ngưỡng…sống đan xen trong cộng đồng dân cư trên địa bản của tỉnh Cơ sở chùa chiền, thành thất, nhà thờ

đã xây dựng trước đây, cũng như hiện nay xen kẽ với các khu vực dân cư, tập trung nhiều nhất là ở thành phố Cà Mau

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đánh Mỹ đồng bào các tôn giáo

đa phần có truyền thống yêu nước, đoàn kết dân tộc, luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng Họ tin vào Đảng vì Đảng đã đem lại độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc cho họ để “ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành” Họ phấn khởi tin rằng những thắng lợi của sự nghiệp đổi mới do Đảng lãnh đạo Đảng đưa đất nước ta từng bước thoát khỏi những cảnh khủng hoảng kinh tế-xã hội, thực hiện chính sách mở cửa, phá thuế bao vây, cấm vận, giành được những thắng lợi quan trọng trên tất cả các lĩnh vực

Nhiều chức sắc, Nhà tu hành trực tiếp tham gia hoạt động cách mạng, nhiều vị đã anh dũng hy sinh; có những nơi vừa là cơ sở thờ tự vừa là nơi nuôi chứa cán bộ, vừa là cơ

sở hoạt động cách mạng

Từ khi hòa bình, thống nhất đất nước đến nay, đồng bào tôn giáo tăng cường lao động sản xuất, đoàn kết đấu tranh bảo vệ và xây dựng tổ quốc, đưa tình hình kinh tế-xã hội tỉnh nhà phát triển đi lên

Tuy nhiên, tín đồ công giáo có những đặc điểm riêng mà bọn xấu dễ lợi dụng và kích động, lôi kéo vào những mưu đồ xấu, làm ảnh hưởng đến đời sống đạo của người giáo hữu chân chính Họ vẫn còn băn khoăn, lo lắng trước tình trạng tham nhũng, hối lộ, cửa quyền trong bộ phận Đảng viên, hiện tượng tiêu cực phát triển, đạo đức suy thoái, biến chất cùng với việc hạn chế năng lực… Mặc dù Đảng và Nhà nước đã có chính sách

tự do tín ngưỡng, song quần chúng tín đồ vẫn lo sợ mất đạo, không chỉ đối với họ mà cả thế hệ con cháu

Về tâm lý, tư tưởng của quần chúng tín đồ theo đạo Công giáo là một điều kỳ là họ vẫn đinh ninh rằng: Cuộc sống của họ đang tồn tại trên trần thế này lại là cuộc sống gửi gấm, tạm thời còn cuộc sống thực tại là ở thế giới “bên kia”, khi đã về cùng với chúa Chính vì vậy một tâm lý thờ ơ, lãng tránh tất cả mọi cuộc đấu tranh, mọi sự “cọ xát” của

xã hội để được “an phận” với “số mệnh” của một tín đồ Đấu tranh là ngược ý với chúa vì chúa đã từng dạy: “Tha cho kẽ khinh rẽ mình, nhịn nhục kẻ xúc phạm đến mình”

Tâm lý tiêu cực này đã và đang tồn tại, thậm chí có chiều hướng phát triển trong quần chúng tín đồ Công giáo ở Cà Mau, nó thể hiện tính thủ tiêu đấu tranh tôn giáo Điều này khiến cho những người làm công tác tôn giáo ở Cà Mau phải nắm bắt cụ thể, chính xác và phải theo sát từng chuyển biến của quần chúng có đạo, mà sự tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục sát thực, phù hợp với quần chúng nhằm nâng cao có tính tích cực của nó

Từ khi đất nước hoàn toàn giải phóng, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với tôn giáo được cụ thể hóa tại các văn bản như: Nghị định 69/HĐBT ngày 21/3/1991 của Hội đồng Bộ trưởng (hay là Chính phủ) quy định về các hoạt động tôn giáo

ở nước ta trong tình hình mới, Chỉ thị 37-CT/TW ngày 02/7/1998 của Ban chấp hành Trung Ương về công tác tôn giáo trong tình hình mới, Nghị định 26/1999/NĐ-CP ngày 19/4/1999 của Chính phủ về hoạt động tôn giáo, Nghị quyết 25-NQ/TW ngày 12/3/2003 Hội nghị lần thứ bảy BCH TW Đảng (khóa IX) về công tác tôn giáo, Pháp lệnh tín

ngưỡng, tôn giáo ngày 18/6/2004 và Nghị định 22/2005/NĐ-CP ngày 01/3/2005 của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh tín ngưỡng tôn giáo Từ đó

đồng bào tôn giáo từng bước ổn định trong sinh hoạt tôn giáo và hoạt động tôn giáo [20,

Tr 1]

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện chủ trương, Chính sách của Đảng và Nhà nước thì nhận thức của một số bộ phận cấp ủy, chính quyền, đoàn thể các cấp còn nhiều hạn chế Chưa làm tốt công tác hướng dẫn, vận động tín đồ, chức sắc các tôn giáo, trong quản lý vừa có biểu hiện cứng nhắc, có nơi buông lỏng, chưa mạnh dạn kiên quyết đấu tranh với những hành vi lệch lạc, sai trái của một số bộ phận lợi dụng công tác vận động chức sắc, tín đồ các tôn giáo, chưa phát huy hết sức mạnh tổng hợp trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc để cùng thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Ảnh hưởng của Thiên chúa giáo đối với người dân Cà Mau:

Có nhiều cách đánh giá khác nhau về ảnh hưởng Thiên chúa giáo, đây là một vấn

đề khoa học phức tạp Theo tác giả luận văn phải đứng trên quan điểm khoa học của Chủ nghĩa Mac-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để có đánh giá đúng bản chất của vấn đề, nêu thực chất ảnh hưởng của Thiên chúa giáo thường được biểu hiện qua các chức năng của

nó như: Chức năng đền bù hư ảo, chức năng thế giới quan, chức năng giao tiếp liên kết xã hội….cụ thể hơn nữa là chức năng văn hóa, chức năng giáo dục, chức năng chính trị, chức năng luật pháp…và còn nhiều chức năng hơn nữa

Với tinh thần nhân ái và chuyển đổi, nhập thế và cách tân giáo hội, trong những năm qua Thiên chúa giáo ở Cà Mau đã phát triển sâu rộng trong mỗi gia đình, trong hàng ngũ giáo sĩ và giáo dân Những hoạt động của giáo hội thường tập trung vào “Cứu hộ người mù, giúp đỡ người bị nạn, lập sổ tiết kiệm tình nghĩa, làm điều kiện cứu trợ và xây dựng nhà tình nghĩa, mở trường lớp dạy người câm điếc, thăm viếng trại phong, tâm thần,

mở lớp mầm non, mẫu giáo, ngoại ngữ, vui xuân với người nghèo…Vì mục tiêu giáo hội

là để hoàn thiện cuộc sống, hướng con người tới Chân-thiện-mỹ, xứng với nhân phẩm,

làm sáng danh hình ảnh của Chúa hướng mọi tín hữu đề cao điều răn, yêu thương nhau như chúa đã dạy

Ngày nay, trên thế giới đang tiếp diễn bao cảnh đau lòng: Hơn 1 tỷ người sống nghèo đói, hơn 1500 triệu trẻ em sống lang thang bụi đời, hơn 600 triệu người mù chữ, hơn 500 triệu người tàn tật và hàng trăm triệu người thất nghiệp, hậu quả chiến tranh Ở

Cà Mau những thảm cảnh trên đang diễn ra rất rõ và giáo hội tham gia tích cực vào hoạt động nhằm phát triển giáo hội và tạo ảnh hưởng trong đời sống tâm lý tinh thần của các tín đồ và giáo dân

Ảnh hưởng của sự phát triển Thiên chúa giáo ở Cà Mau hiện nay do xu thế nhập cuộc và trong điều kiện xã hội biến động lớn nên đã thu hút đông đảo người dân có đạo và

cả không có đạo Thiên chúa giáo khuyến khích phát triển cộng đồng để nắm quần chúng tín đồ chú trọng xu hướng hòa nhập để tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của quần chúng Xu thế nhập cuộc, nhập đời của giáo hội Công giáo chẳng những thích ứng với thời kỳ kinh

tế thị trường, chính sách mở của mà còn giải đáp một phần nào đó nhu cầu của quần chúng tín đồ

Ngoài ra, nói đến quan hệ tín đồ trong lĩnh vực đời sống tinh thần, đời sống tâm linh, cho nên để duy trì và phát triển tôn giáo, giáo hội rất quan tâm tạo lập và củng cố các mối quan hệ xã hội nào có ảnh hưởng quan trọng đến đời sống tinh thần, đời sống tâm linh của giáo dân Trong nhiều mối quan hệ hiện đại thì sự quan tâm của giáo hội Thiên chúa giáo đến mối quan hệ đạo đức, lối sống và xây dựng đạo đức-lối sống Thiên chúa giáo trong điều kiện ngày nay có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự duy trì và phát triển Thiên chúa giáo trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng

Thiên chúa giáo ca ngợi tình yêu của tuổi trẻ đối với người thân, tính khiêm nhường, lòng nhân ái, tính kiên trì, sự phục tùng nhưng trong tư tưởng Thiên chúa giáo lại tán dương sự hèn nhát, khinh bỉ chính bản thân, sự tự xỉ nhục, sự cam chịu và khuất phục

Rõ ràng các nguyên tắc mà Thiên chúa giáo mang lại trong đời sống tinh thần của tín đồ một dấu ấn của sự ranh mãnh và đạo đức giả tạo lập hệ tư tưởng và thế giới quan hư vô, niềm tin mù quáng hướng tín đồ thành những con chiên ngoan đạo Theo hệ tư tưởng

Thiên chúa giáo, bản chất tinh thần của mọi người là do chúa trời định đoạt, việc hướng

về chúa như là nguồn gốc, mục tiêu của sự tồn tại, con người là sự thống nhất của cơ thể vật chất và tinh thần là bất diệt và tinh thần này biến con người thành cái “giống” của thượng đế Đó là kiểu tư duy bên ngoài thời gian lịch sử, phi tự nhiên

Ngày nay, khuynh hướng “nhập thế” của Thiên chúa giáo ở nước ta phát triển mạnh, họ không chỉ chăm lo đến thiên đường, địa ngục mà còn chú ý đến cả cuộc sống hiện tại, những chuẩn mục đạo đức ngày càng trở thành đạo đức Thiên chúa giáo và những chuẩn mực đạo đức đó đã ngày càng ăn sâu vào đời sống của tín đồ

Bên cạnh đó thì Thiên chúa giáo có ảnh hưởng đến các hoạt động văn hóa – nghệ thuật Thiên chúa giáo và nghệ thuật có nhiều điểm chung về chức năng xã hội và hình thức phản ánh Cả hai đều hướng vào đời sống tinh thần con người và giải thích ý nghĩa, mục đích sinh tồn theo cách của mình Cả hai đều cần đến thái độ cảm xúc, sức tưởng tượng, hình tượng, lý tưởng Thiên chúa giáo đã chọn một hệ thống nghệ thuật có thể có khả năng tối ưu trong việc tái tạo không khí tinh thần và nghi lễ của nó, dùng làm phương tiện khẳng định tư tưởng Thiên chúa giáo

Khuyến khích lý tưởng công bằng, bát ái, hướng thiện…trong tôn giáo, đồng thời tuyên truyền giáo dục khắc phục tệ nạn mê tín dị đoan; chống việc lợi dụng tôn giáo, tín ngưỡng thực hiện ý đồ chính trị xấu Và thật sự những điều này đã ảnh hưởng đến đời sống của các tín đồ…

1.2 Thực trạng việc thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào Thiên chúa giáo ở tỉnh Cà Mau từ khi đổi mới đến nay

1.2.1 Chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta hiện nay

Đảng và Nhà nước ta đã xác định chính sách tôn giáo là một vấn đề quan trọng Trong Nghị quyết của Đại Hội đại biểu toàn quốc lần thứ ba của Đảng lao động Việt Nam

về nhiệm vụ và đường lối của Đảng trong giai đoạn mới chỉ rõ: “ Đối với đồng bào các

tôn giáo, chính sách trước sau như một của Đảng và Nhà nước là tôn trọng tự do tín ngưỡng, đoàn kết tất cả những người yêu nước và tiến bộ trong các tôn giáo, đoàn kết

đồng bào lương va đồng bào các tôn giáo để cùng nhau phục vụ sự nghiệp giải phóng

hoàn toàn đất nước, xây dựng hạnh phúc chung” [14, Tr 496]

Sau khi có các nghị quyết về công tác tôn giáo của Đảng, các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước đã thể chế hóa tư tưởng đổi mới đối với tôn giáo Trước hết ta phải kể đến hiến pháp 1992 đã thể hiện tư tưởng đổi mới về tôn giáo của Đảng Điều 70 (chương V quyền và nghĩa vụ của công dân) khẳng định: “Công dân có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo hoặc không theo tôn giáo nào Các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật Những nơi thờ tự của tín ngưỡng, tôn giáo được pháp luật bảo hộ Không ai được xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để làm trái pháp luật và chính sách của Nhà nước” Và theo điều 1 (chương 1 những quy định chung

của Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo) khẳng định: “Công dân có quyền tự do tín ngưỡng,

theo hoặc không theo một tôn giáo nào Nhà nước đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân Không ai được xâm phạm quyền tự do ấy Các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật Công dân có tín ngưỡng, tôn giáo hoặc không có tín ngưỡng, tôn giáo cũng như công dân có tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau phải tôn trọng lẫn nhau”

Cùng với việc khẳng định của Hiến pháp, Chính phủ đã ban hành Nghị định 69/NĐ-CP, ngày 21 tháng 3 năm 1991 về các hoạt động tôn giáo và công tác tôn giáo, sau

đó là Nghị định 26/NĐ-CP về các hoạt động tôn giáo ngày 19 tháng 4 năm 1994 để cụ thể hóa các hoạt động tôn giáo theo khuôn khổ pháp luật Đặc biệt sau khi Đảng ta có Nghị quyết số 25, Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa XI đã ban hành Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo ngày 18 tháng 6 năm 2004 và Chính phủ ban hành Nghị định số 22/NĐ-CP, ngày 1 tháng 3 năm 2005 hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo

Nghị định 69, Nghị định 26 và Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo điều khẳng định nguyên tắc của các chính sách tôn giáo trong thời kỳ đổi mới đó là:

Nhà nước đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và quyền tự do không tín ngưỡng của công dân, nghiêm cấm phân biệt đối sử vì lý do tôn giáo hoặc tín ngưỡng

Mọi công dân theo tôn giáo hoặc không theo tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật; được hưởng mọi quyền công dân và có trách nhiệm thực hiện mọi nghĩa vụ công dân

Các tôn giáo hoạt động tuân thủ theo Hiến pháp, Pháp luật của nhà nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Những hoạt động tôn giáo vì lợi ích chính đáng và hợp pháp của tín đồ được đảm bảo

Mọi hoạt động mê tín dị đoan được bài trừ, mọi hành vi lợi dụng tôn giáo để phá hoại nền độc lập dân tộc để chống lại Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phá hoại chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc, ngăn cản tín đồ làm nghĩa vụ công dân đều bị

Đối với sinh hoạt tôn giáo và tín ngưỡng tôn giáo của tín đồ: tín đồ các tôn giáo được tự do sinh hoạt tôn giáo tại gia đình và nơi thờ tự, nghiêm cấm phân biệt đối sử, được đảm bảo các điều kiện như có chức sắc, có nơi thờ tự, có kinh sách phục vụ sinh hoạt tôn giáo

Đối với hoạt động chức sắc nhà tu hành: chức sắc nhà tu hành được tự do đi lại hoạt động bình thường trong phạm vi phụ trách, là nhà pháp luật chịu trách nhiệm trước pháp luật về các hoạt động tôn giáo trong phạm vi phụ trách

Đối với các tổ chức tôn giáo: Các tổ chức tôn giáo có đường hướng hành đạo gắn

bó với dân tộc, có tôn chỉ mục đích có Hiến chương, Điều lệ phù hợp với luật pháp, có cơ

cấu tổ chức hợp lý và bộ máy nhân sự đảm bảo tốt về hai mặt đạo và đời, được xem xét

để được phép hoạt động Sau này Pháp lệnh và Nghị quyết 22 đã quy định rõ hai bước đăng ký và công nhận đối với tổ chức tôn giáo

Đối với các hoạt động về tổ chức: Các tổ chức tôn giáo hợp pháp về tổ chức, được tiến hành được các hoạt động như tổ chức đại hội, hội nghị, mở trường đào tạo chức sắc, phong chức, suy tử, bổ nhiệm và điều chuyển chức sắc,…

Đối với việc tôn giáo tham gia các hoạt động kinh tế-xã hội: Các chức sắc, nhà tu hành được hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội như mọi công dân Việc tổ chức lao động, sản xuất làm dịch vụ để tự túc chức sắc, nhà tu hành theo đúng chính sách pháp luật của Nhà nước được khuyến khích Các hoạt động từ thiện nhân đạo được khuyến khích

Đối với hoạt động quốc tế của tôn giáo: Nhà nước tôn trọng mối quan hệ quốc tế của tôn giáo Quan hệ quốc tế của các tôn giáo phải tôn trọng chủ quyền, pháp luật của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và thông lệ quốc tế Những quan hệ với

tư cách cá nhân được thực hiện bình thường như mọi công dân Những quan hệ với tư cách thành viên hoặc có mối quan hệ về cơ cấu tổ chức của các tổ chức quốc tế thì phải

được sự chấp nhận của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền [5, Tr 53-57]

Từ những Nghị quyết, Nghị định và Pháp lệnh tín ngưỡng Tôn giáo, Đảng và Nhà nước ta đã thông qua nội dung chính sách đối với tôn giáo như sau:

Hoạt động tôn giáo và công tác tôn giáo phải nhằm tăng cường đoàn kết đồng bào các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Để thực hiện phương hướng trên các cấp Ủy, tổ chức Đảng, các cấp, các ngành thống nhất nhận thức về các quan điểm và chính sách sau đây:

1-Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đang và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta Đồng bào các tôn giáo là bộ phận của khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo một tôn giáo nào, quyền sinh hoạt tôn gíao bình thường theo đúng pháp luật Các tôn giáo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, bình đẳng trước pháp luật

2- Đảng, Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc Đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo khác nhau; đoàn kết đồng bào theo tôn giáo và không theo tôn giáo Giữ gìn và phát huy những giá trị tích cực của truyền thống thờ cúng tổ tiên, tôn vinh những người có công với Tổ quốc và nhân dân Nghiêm cấm sự phân biệt đối xử với công dân vì lí do tín ngưỡng, tôn giáo Đồng thời, nghiêm cấm lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để hoạt động mê tín dị đoan, hoạt động trái pháp luật và chính sách của nhà nước, kích động chia rẽ nhân dân, chia rẽ các dân tộc, gây rối, xâm phạm an ninh quốc quốc phòng

3- Nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo là công tác vận động quần chúng Mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh là điểm tương đồng để gắn bó đồng bào các tôn giáo với sự nghiệp chung Mọi công dân không phân biệt tín ngưỡng, tôn giáo đều có quyền và nghĩa vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Công tác vận động quần chúng các tôn giáo phải động viên đồng bào nêu cao tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập và thống nhất của Tổ quốc; thông qua việc thực hiện tốt các chính sách kinh tế-xã hội, an ninh quốc phòng, đảm bảo lợi ích vật chất và tinh thần của nhân dân nói chung trong đó có đồng bào tôn giáo

4- Công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị Công tác tôn giáo có liên quan đến nhiều lĩnh vực của đời sỗng xã hội, các cấp, các ngành, các địa bàn Làm tốt công tác tôn giáo là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị do Đảng lãnh đạo Tổ chức bộ máy và đội ngủ cán bộ chuyên trách làm công tác tôn giáo có trách nhiệm trực tiếp, cần được củng cố và kiện toàn Công tác quản lý Nhà nước đối với tôn giáo và đấu tranh chống mọi âm mưu lợi dụng tôn giáo để chống đối chế độ chỉ thành công nếu làm tốt công tác vận động quần chúng

5- Vấn đề truyền đạo và theo đạo

Mọi tín đồ đều có quyền tự do hành đạo tại gia đình và cơ sở thờ tự hợp pháp theo quy định của pháp luật

Các tổ chức tôn giáo được Nhà nước thừa nhận được hoạt động theo pháp luật và được pháp luật bảo hộ, được hoạt động tôn giáo, mở trường đào tạo chức sắc, nhà tu hành, xuất bản kinh sách và giữ gìn, sửa chữa cơ sở thờ tự tôn giáo của mình theo đúng quy định của pháp luật

Việc theo đạo, truyền đạo cũng như mọi hoạt động tôn giáo khác đều phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; không được lợi dụng tôn giáo tuyên truyền tà đạo, hoạt động mê tín dị đoan, không được ép buộc người dân theo đạo Nghiêm cấm các tổ chức truyền đạo

trái phép, vi phạm các quy định của Hiến pháp và pháp luật [4, Tr 2-3]

1.2.2 Thực trạng thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào Thiên Chúa giáo từ khi đổi mới đến nay

Quán triệt tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chính sách của Đảng và Nhà nước ta Thực trạng đồng bào Thiên chúa giáo ở Cà Mau đã có nhiều chuyển biến theo tinh thần đổi mới, song còn nhiều vấn đề hết sức phức tạp và nhiều vấn

xứ cùng bà con giáo dân Cà Mau hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, chấp hành tốt các quy định trong chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước

Nhờ vào sự lãnh đạo, chỉ đạo xác với tình hình thực tế của Tỉnh ủy, Ủy ban, các ban ngành, đoàn thể, tổ chức mặt trận của các tỉnh đã tập trung nhận thức, thống nhất quan điểm, xác định trách nhiệm của mình trong công tác tôn giáo Từ đó, thực hiện hiệu quả công tác đẩy mạnh việc tuyên truyền, phổ biến các quan điểm, chủ trương, chính sách

về tôn giáo của Đảng và Nhà nước trong cán bộ, đảng viên, nhân dân và đặc biệt là với các Linh mục, tu sĩ, Hội đồng giáo xứ và các tín đồ tôn giáo Do đó quần chúng tín đồ Công giáo ở Cà Mau được nắm bắt và thực hiện tốt các chính sách của Đảng và Nhà nước

về vấn đề tôn giáo ở địa phương

Công giáo từ xưa đến nay gắn bó với dân tộc, với quê hương, đất nước, giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của đạo và của nhân dân Hòa hợp với tư tưởng truyền thống: “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc, quần chúng tín đồ Công giáo ở Cà Mau cũng thể hiện bằng tư tưởng đó bằng các hoạt động như tổ chức các ngày lễ để tưởng nhớ đến các vị Linh Mục đã sáng lập và phát triển đạo Thiên chúa giáo như:

Hiện nay Công giáo có 6 ngày lễ trọng (hay còn gọi là lễ bắt buộc), buộc tín đồ phải nghỉ phần xác để tham sự Đó là:

1.Lễ sinh nhật chúa Giêsu ngày 25-12

2 Lễ phục sinh, kỷ niệm chúa Giêsu sống lại Vào ngày của tháng tư

3 Lễ chúa Giêsu lên trời Sau lễ phục sinh 40 ngày

4 Lễ chúa thánh thần hiện xuống Sau lễ chúa Giêsu 10 ngày

5 Lễ Đức bà Maria, hồn và xác lên trời, ngày 15-8

6 Lễ các thánh, ngày 1 tháng 11

Đây là những ngày lễ lớn mà nhà thờ và quần chúng tín đồ tham gia tổ chức rất trọng thể Ngoài ra còn có một số ngày lễ không phải là lễ trọng ( lễ buộc) nhưng vẫn được đông đảo quần chúng tín đồ tham dự:

1.Lễ Đức Mẹ vô nhiễm nguyên tội, ngày 8-12

2 Lễ tro ( đầu mùa chay): gọi là lễ tro vì hội thánh có thói quen dùng tro làm phép

để ghi dấu lên trán tín hữu Lễ cử hành thứ tư nào là tùy thuộc lễ Phục Sinh được mừng vào ngày nào

3.“Tuần thánh” bắt đầu từ chủ nhật Lễ lá đến chủ nhật phục sinh, kỷ niệm chúa Giêsu chịu nạn, chịu chết rồi sống lại Trong tuần thánh có những ngày lễ riêng Lễ truyền

phép vào thứ 5, lễ chúa Giêsu chịu chết váo thứ 6, lễ vọng phục sinh vào thứ 7, lễ mừng phục sinh vào chủ nhật

4.Lễ thánh tông đồ Phêro ngày 29-6

5.Lễ cầu nguyện cho các linh hồn nơi luyện ngục ngày 2-11…[8, Tr 54-55]

Nhu cầu văn hóa và đạt được trình độ phổ thông không chỉ giới hạn ở những người không phải là tín đồ các tôn giáo mà còn là một nhu cầu bức thiết của tín đồ Công giáo ở

Cà Mau, nhất là trong giai đoạn hiện nay Quan tâm đến vấn đề này, chính quyền Nhà nước tỉnh Cà Mau đã có các “đối sách” phù hợp để tạo điều kiện thuận lợi cho họ thực hiện nhu cầu được đi học Chẳng hạn, các Tu sĩ công giáo muốn học các bậc phổ thông (thuộc sự quản lý của Sở Giáo Dục-Đào tạo” thì làm đơn trình với ban trị sự tỉnh hội Công giáo để ban trị sự lập danh sách hàng năm trình lên UBND để họ được giảm 50% học phí

Bên cạnh đó khi ban trị sự Công giáo có đề nghị về việc cho các Tu sĩ học cao hơn

ở các trường ở các tỉnh thì Ban tôn giáo tỉnh Cà Mau cũng tạo điều kiện bằng cách gửi công văn cho các địa phương nơi đến để việc học các Tu sĩ được thuận lợi hơn

Hiện nay với nhu cầu du học nước ngoài của các Tu sĩ ngày càng tăng, hàng năm tỉnh Cà Mau đều có các Tu sĩ đi du học nước ngoài…Nếu các đối tượng đi du học đủ điều kiện của các trường ở nước ngoài thì trường tạo điều kiện để họ thuận lợi hoàn tất thủ tục Ban tôn giáo Chính phủ để xuất cảnh để đi học

Ngoài ra với nhu cầu ngày tăng của giao tiếp xã hội, nhất là trong giai đoạn hiện nay với xu thế quốc tế hóa, hội nhập với thế giới các Tu sĩ còn trao dồi thêm vốn ngoại ngữ (tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Hoa,…) tin học, cập nhật công nghệ thông tin để làm giàu thêm vốn kiến thức của mình và của quần chúng tín đồ Thiên chúa giáo

Tăng cường sự đồng thuận giữa những người có tín đồ Công giáo với những người không phải là tín đồ Công giáo Qua đó thực hiện tốt chính sách đại đoàn kết của Đảng và Nhà nước ta Đồng thời, sự đoàn kết đồng thuận ấy làm cơ sở quan trọng để họ cùng nhau đấu tranh chống lại mê tín dị đoan, lợi dụng Công giáo và các tôn giáo khác làm hại đến khối đại đoàn kết toàn dân, chia rẽ các dân tộc, tôn giáo gây mất ổn định trật tự xã hội, an

ninh quốc gia Gần đây, xuất hiện nhiều thành phần xấu làm hoang mang lòng dân Mặc

dù vậy nhờ vào công tác dân vận thực hiện tốt ở cơ sở nên chính quyền địa phương đã kịp thời ngăn chặn những ảnh hưởng xấu mới “có dấu hiệu xuất hiện” ở địa phương, giáo dục

ý thức cảnh giác, giữ vững lập trường của mỗi tín đồ Công giáo chỉ tin theo đạo Công giáo chân chính được pháp luật công nhận và làm theo chủ trương, đường lối, chính sách

và pháp luật của Đảng và Nhà nước

Ở Cà Mau, bên cạnh những Linh mục, Tu sĩ, Hội đồng giáo xứ của Công giáo, vai trò của quần chúng tín đồ Công giáo được đề cao hơn trước rất nhiều Họ là những người trực tiếp cùng các Linh mục, Tu sĩ tổ chức các công tác từ thiện xã hội ở địa phương trong tỉnh nhà Đồng thời họ đã thưc hiện vận động ngay ở trong gia đình mình, ở tại địa bàn cư trú của mình, những người có lòng hảo tâm, có tình cảm với Thiên chúa giáo, kể cả là những người là tín đồ Công giáo hay không phải là tín đồ Công gíao v.v…Tham gia vào các hoạt động từ thiện Vào các ngày lể lớn của đạo Công giáo, được sự cho phép của chính quyền địa phương, các tổ chức Công giáo đã thực hiện các phong trào quyên góp, ủng hộ những người nghèo, những gia đình thuộc diện chính sách khó khăn, đồng bào các vùng lũ lụt, trẻ em mồ côi…Phân phát hàng trăm phần quà cho những đối tượng trên nhằm thực hiện tư tưởng phù hợp với truyền thống: “thương người như thể thương thân,

lá lành đùm lá rách” của dân tộc-đạo gắn liền với đời Những người có lòng hảo tâm và có tình cảm tốt đẹp với đạo Thiên chúa đã đứng ra đỡ đầu cho kinh phí hoạt động từ thiện Còn các địa phương luôn khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức Công giáo hợp pháp tham gia công tác từ thiện xã hội ở địa phương nhằm thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về xã hội hóa các hoạt động y tế, văn hóa-xã hội, giáo dục,.v.v…

Hưởng ứng chương trình xóa đói giảm nghèo và “ngày vì người nghèo”, nhiều bà con giáo dân họ đạo Kinh Ba, Kinh Nước Lên, U Minh, Khánh Hưng, Sông Đốc tổ chức đánh bắt cá ngoài khơi, các mô hình nuôi cá, tôm, cua đồng và trồng hoa màu, có hộ thu nhập hàng trăm triệu đồng như hộ Ông Nguyễn Văn Nhâm, Vũ đình Khang, Trần Văn Hinh…Linh mục Trần Văn Thục rất say mê lao động, nuôi trồng, đi hợp đồng mua tôm giống và vận động bà con làm kinh tế, phát triển kinh tế gia đình Linh mục Nguyễn Văn

Vinh đã hỗ trợ và gây quỷ để giúp các bà con mua xe-chạy xe ôm kiếm sống qua ngày sau

đó trả góp lại không tín lãi Năm 2004 cho mượn mua được 10 chiếc đến 2010 đã lên đến

120 chiếc Nhằm giảm bớt sự nhàn rỗi đưa đến tệ nạn và để tạo nghề cho giới trẻ, họ đạo

An Kho, Cái Rắn, Sông Đốc và Quản Long đã tổ chức dạy may, đa phần các em học và thực hành trên máy may công nghiệp Tổng cộng tổ chức 30 khóa, giúp trên 500 em có tay nghề và hiện nay có rất nhiều em đi may công nghiệp ở các công ty may, các xí

nghiệp hay tại gia đình, có cuộc sống ổn định [1, Tr 2]

Nhìn chung công tác từ thiện xã hội do các tổ chức Công giáo đảm trách rất mạnh,

được tổ chức rất nghiêm túc và chặt chẽ góp phần xóa đói giảm nghèo, cải thiện phần nào đời sống khó khăn của người dân địa phương

Với chính sách xóa đói, giảm nghèo của Nhà nước như chương trình 135 của chính phủ dành cho đồng bào dân tộc đặc biệt khó khăn, quyết định “giải quyết nhà ở, đất ở và nước sinh hoạt cho người dân nghèo” Nhờ chính sách này địa phương đã được cải thiện đời sống của mình về vật chất lẫn tinh thần, giúp họ sống “tốt đời, đẹp đạo”

Về việc thực hiện tốt chương trình Để tạo cho bà con có nguồn nước sạch sinh hoạt, nuôi trồng và nhất là tránh xa mầm bệnh về mắt, đường ruột…Các Linh mục đã giúp cho bà con nghèo trên 810 giếng nước, giá từ 2,3 đến 3 triệu Và hưởng ứng phong trào phát triển nông thôn, nhằm tạo cho bà con đi lại và nhất là cho các em đến trường Các Linh mục đã kêu gọi ân nhân trong và ngoài nước xây dựng hàng trăm cây cầu bêtông trị giá mỗi cây từ 30 đến 80 triệu đồng Và tiên phong trong công tác này là các Linh mục: Ngô Phúc Hậu, Lê Hiến, Nguyễn Văn Vinh, Nguyễn Hoàng Hôn và Phạm

Minh Thủy [1, Tr 2-3]

Nếu trước đây công tác chăm sóc sức khỏe của nhân dân hầu như chỉ tập trung ở

cơ sở y tế các cấp của Nhà nước, thì nay quần chúng tín đồ Công giáo cũng tham gia rất nhiệt tình và có hiệu quả

Như : theo báo cáo của bác sĩ Ngô Thanh Tân, thuộc trung tâm phòng chống các bệnh xã hội Tỉnh Cà Mau: tỉnh Cà Mau có diện tích 5.204 km2, dân số 1.094202 người, tỉ

lệ bệnh nhân phong toàn tỉnh đạt chuẩn 1/10000 dân (0,25 phần ngàn), nhưng di chứng để

lại tàn tật là khá cao Hiện nay có 471 bệnh nhân cần được chăm sóc tàn phế, bệnh nhân

do y tế quản lý là 642 người, bệnh nhân dang điều trị: 66 người, bệnh nhân tàn phế độ 1:

66 người, độ 2: 405 người Năm 2001: Cùng với nhân viên Y tế của TT PCCBXH tỉnh và TTYT Huyện đến thăm viếng tại gia và cắt lọc lỗ đáo cho bệnh nhân phong và trợ giúp tiền ăn là 200.000đ/người để họ chữa bệnh giúp tiền chuyển viện bệnh nhân đến TP HCM điều trị phẫu thuật chỉnh hình, tổng chi phí là 30.0000.0000 đ/người Năm 2002,

2003 trợ giúp bệnh nhân phong tiền ăn phong tại TT PCCB XH 10.000 đ/ngày/1bệnh nhân và tiền chuyển viện đến Cần Thơ, TP HCM phẫu thuật chĩnh hình: 200.000 đ/bệnh

nhân, tổng số tiền là: 34.0000.0000 đ/năm [11, Tr 1-2] và các Lm là các thành viên

UBĐKCG tỉnh đã liên hệ các Y, Bác sĩ ở TP HCM phối với các ngành mặt trận, ngành y

tế, hội chữ thập đỏ, và chính quyền địa phương xuống khám mổ mắt, khám bệnh và phát thuốc miễn phí cho hàng ngàn bệnh nhân nghèo Cấp trên 150 xe lăn và xe lắc cho người khuyết tật Lm Nguyễn Văn Vinh và Nguyễn Hoàng Hôn xin hội Bác Ái Phanxico giúp

mổ tim trên 100 cas, bình quân mỗi cas từ 40 đến 70 triệu đồng [ 1, Tr 4]

Bên cạnh đó phải kể đến các ấn phẩm Công giáo được xuất bản ở Cà Mau hiện

nay có nhiều tiến bộ hơn so với lúc trước Chủ yếu là những cuốn sách và những bài hát trong những ngày lễ Ban trị sự là nơi chịu trách nhiệm về nội dung, trình với UBND tỉnh

để duyệt và lưu hành nhưng chỉ trong phạm vi nội bộ của tỉnh Công tác biên tập viết bài

là do các Linh mục, Tu sĩ Công giáo địa phương gửi về Ban Trị sự, việc in ấn được UBND tỉnh quy định in tại nhà in của tỉnh để đảm bảo chất lượng ấn phẩm và tính chất đặc thù của địa phương Nội dung của các quyển sách rất đa dạng, phong phú xoay quanh nhiều chủ đề như: nói lên cảm nghĩ, suy nghĩ của bản thân người tín đồ Công giáo về đạo Công giáo, về đời, về con người…nói lên chức năng, vai trò, vị trí của Linh mục, Sơ và những người trong hội đồng Giáo sứ trong giai đoạn hiện nay nói về việc Tu sĩ và các giáo lý của đạo…

Các cơ sở Công giáo hầu như không có điều kiện thuận lợi nên nguồn thu để chi cho các hoạt động của đạo thường do đóng góp của các giáo dân và sự đóng góp của các mạnh thường quân và sự quyên góp của các tín đồ Công giáo

Riêng lĩnh vực nhà đất, Ban tôn giáo-Dân tộc Cà Mau đã thực hiện tốt chủ trương:

“Thống nhất chủ trương xử lý vấn đề nhà đất sử dụng vào mục đích tôn giáo hoặc liên quan đến tôn giáo” của Đảng và Nhà nước phối hợp với sở địa chính tỉnh Cà Mau ra các công văn liên tịch số 37/LTĐC.TG-DT ngày 24.02.2000 để giải quyết vấn đề đăng ký quyền sử dụng đất có liên quan đến các tổ chức, cơ sở của Công giáo Do đó các cơ sở thờ

tự thuộc giáo hội đều được đăng ký quyền sử dụng đất với tên gọi là cơ sở thờ tự, cụ thể thuộc tổ chức tôn giáo “Đất có công trình do cơ sở tôn giáo sử dụng gồm đất thuộc chùa, nhà thờ, thánh thất, thánh đường, tu viện, trường đào tạo những người chuyên hoạt động tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo, các cơ sở khác của tôn giáo được Nhà nước cho

phép hoạt động được sử dụng ổn định lâu dài”[24, khoản1, điều 27, chương IV]

Một tu sĩ Công giáo nói chung đều có 2 tư cách: một mặt là tín đồ Công giáo, một mặt là công dân Do đó họ phải thực hiện đồng thời cả hai nhiệm vụ với đạo Thiên chúa

và Nhà nước Riêng nghĩa vụ công dân dù họ là Tu sĩ ở cấp bậc nào thì cũng phải đăng ký

hộ khẩu thường trú trong tỉnh

Như vậy, nhìn chung tỉnh rất quan tâm và có chính sách ưu đãi đối với Công giáo: các cơ sở hoạt động Công giáo được dựng bản hiệu, được đăng ký quyền sử dụng đất, hộ

tự, ban hộ tự được Nhà nước bảo hộ về cơ sở vật chất, được hưởng chính sách miễn, giảm thuế, được phép tổ chức lễ hội,.v.v…

Ngày nay, với đường lối đổi mới của đất nước là “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” nhiều nhà thờ ở Cà Mau đã làm kinh tế rất khá Và những

gì mà các tín đồ và các mạnh thường quân đóng góp thì nhà thờ có thể đem đi giúp đỡ những gia đình đang gặp khó khăn trong tỉnh, nuôi dưỡng những trẻ em mồ côi và những trẻ em có gia đình khó khăn….Các Linh mục trong nhà thờ cũng giúp đỡ cho các tín đồ là những người nghèo như: Trong năm 2003, với nghĩa tình đồng hương Cà Mau, Đức Hồng

Y GB Phạm Minh Mẫn vận động giáo dân trong giáo phận TP HCM và các Lm trong tỉnh vận động nhiều ân nhân khác giúp đỡ, đến nay họ đạo Bảo Lộc, Hòa Thành, Quảng Long, U Minh, Cái Rắn, Ao Kho, Huyện Sử, Tân Lộc và họ đạo khác trong tỉnh đã cất trên 400 nhà đại đoàn kết Riêng Lm Nguyễn Đức Mười hiện là chánh Sở họ đạo Ao Kho

đã giúp cho các anh em bệnh nhân phong trên 150 căn nhà, chi phí mỗi căn là 7,8 cho đến

20 triệu đồng [1, Tr 2]

Trước đây, các ngày lễ diễn ra ở nhà thờ kéo dài rất tốn kém nhưng hiện nay với sự vận động thực hành tiết kiệm của chính quyền địa phương, các nhà thờ đều chỉnh lại ngắn ngày lại, các ngày lễ được đi vào chiều sâu hơn, không quá chú trọng vào hình thức tổ chức gây tốn kém Nhiều nhà thờ trong tỉnh Cà Mau đã trở thành một nơi quen thuộc của người dân nơi đây và thu hút nhiều tín đồ công giáo và người dân quan tâm và tín ngưỡng

Người dân Cà Mau xem tôn giáo là tài sản của toàn thể cộng đồng-đạo gắn liền với đời Đạo đã thực hiện chức năng kết nối cộng đồng tạo nên sức mạnh của làng, xã, giáo dục ý thức cảnh giác với bọn phản động, với bọn mê tín dị đoan, các tệ nạn xã hội và ngăn chặn kịp thời, đúng lúc, góp phần bảo vệ an ninh trật tự xã hội

Từ lâu, nhà thờ là nơi giải thoát cho những con người lầm lỡ, lạc lối và sa vào tệ nạn xã hội nhưng biết hối cải và đến để xin tội Nơi đây là nơi giáo dục, nơi rữa tội cho họ

và hướng họ quay về với đời sống thiện, tốt hơn Góp phần vào xây dựng tỉnh nhà tốt đẹp

và cuộc sống có một nề nếp, ổn định

Nhìn chung, Thiên chúa giáo ở Cà Mau đã có nhiều thành quả rất đáng ghi nhận trong việc thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước nhất là Nghị định 26 của Chính phủ, Nghị quyết 22 của Bộ chính trị, Pháp lệnh Tín ngưỡng tôn giáo của Quốc hội ban hành

Ngoài những thành tựu trên tỉnh Cà Mau đã Quán triệt các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về công tác dân tộc, tôn giáo Nhất là Nghị quyết 22-NQ/TW của Bộ chính trị, chỉ thị 68-CT/TW của Ban bí thư trung ương Đảng, chương trình 135 của Chính phủ về công tác dân tộc miền núi, Nghị quyết 24-NQ/TW của bộ Chính trị về công tác tôn giáo, Nghị định 26-NĐ/CP của Chính phủ quản lý Nhà nước về tôn giáo, Tỉnh ủy đã triển khai cho các cấp ủy Đảng, chính quyền, các ngành, các cấp trong hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở và đề ra các chương trình hành động, tổ chức hành động tạo điều kiện cho sự chuyển biến về dân tộc, tôn giáo

Quyền bình đẳng giữa các tôn giáo cơ bản được thực hiện tốt trên các lĩnh vực: Chính trị, kinh tế, giáo dục, y tế, văn hóa, đời sống của đồng bào tôn giáo được nâng lên đáng kể

Trong báo cáo thành tích giúp xóa đói giảm nghèo tại cộng đồng địa phương năm

2000 do linh mục Nguyễn Văn Vinh – Nhà thờ Quảng Long-Cà Mau cho thấy đời sống của đồng bào được nâng lên như: Đầu năm 2000, để nâng cao mức thu nhập kinh tế gia đình, nhà thờ đã giúp cho gần 250 hộ bà con giáo dân Hòa thành nuôi cá bóng tượng và

220 con heo trị giá 73.000.000đ

Nhằm để tạo nguồn nước sạch trong việc ăn uống, tắm giặt, phòng ngừa các chứng bệnh về đường ruột cho các em học sinh, cũng như trồng hoa màu trong mùa nắng hạn, đã giúp đở đóng 16 cây nước, bình quân mỗi cây 1.800.000đ

Qua cơn lũ lụt ở Đồng Bằng sông cửu long, hưởng ứng lời kêu gọi của UBMTTQ tỉnh, Thành phố Cà Mau, Linh mục Nguyễn Văn Vinh đã đã phát động giáo dân họ đạo Quản Long Mọi người từ già đến trẻ đều có hưởng ứng tích cực, trong một ngày chủ nhật

bà con đóng góp được 8.450.000.000đ và để chữa bệnh mắt cho những người nghèo nhà thờ đã đóng góp 7.200.000đ…

Nhằm để góp cho bà con địa phương xây cầu bê tông nhà thờ đã góp

6.600.000đ….[12, Tr 1-2]

Bên cạnh đó, thực hiện Nghị quyết của Đảng, chủ trương, Chính sách của Nhà nước đồng bào tôn giáo cả nước nói chung và đồng bào Thiên chúa giáo nói riêng đã tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân gắn với phát triển kinh tế-xã hội; đồng thời đấu tranh và xử lý kịp thời những hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá Đảng và Nhà nước góp phần giữ gìn trật tự,

an ninh, chính trị, xã hội

Riêng vùng đồng bào Khơme, Tỉnh đã phát động nhiều nguồn lực tập trung đầu tư cho các dự án, các chương trình kinh tế-xã hội; xây dựng kết cấu hạ tầng, đầu tư trung tâm cụm xã; chương trình đầu tư vốn định canh, định cư, tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, đào tạo…, ngày càng được quan tâm hơn Ngoài ra

còn có một số hộ đồng bào Khơme vay tiền tín dụng để chuộc lại đất sản xuất, từ đó cuộc sống của những hộ này dần dần được cải thiện

Thực hiện về chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước, đã đáp ứng được nguyện vọng chính đáng của nhân dân, đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và tự do không tín ngưỡng, tạo được tinh thần phấn khởi trong đồng bào tín đồ và chức sắc tôn giáo; các tôn giáo đã xây dựng đường hướng hành đạo, hoạt động theo pháp luật, nhiều mặt sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo tiến hành bình thường, ổn định; việc sinh hoạt lể hội tổ chức trang nghiêm; cơ cấu tổ chức của các tôn giáo phù hợp với pháp luật, được các chính quyền các cấp cho phong chức sắc, nhà tu hành Nhìn chung, các tôn giáo này được tin tưởng, yên

tâm hành đạo, gắn bó với dân tộc [19, Tr 2]

Qua triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước tạo được sự chuyển biến về nhận thức trong cán bộ, đảng viên về quan điểm, chủ trương, chính sách của đảng, pháp luật của Nhà nước đối với hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo và công tác tôn giáo từng bước nâng lên Ý thức, trách nhiệm của đảng viên về công tác tôn giáo được coi trọng Xem tôn giáo, tín ngưỡng là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, sẽ tồn tại cùng với dân tộc Do vậy cần quan tâm, tạo điều kiện cho chức sắc, tín đồ các tôn giáo tổ chức các sinh hoạt tôn giáo thuần túy Kịp thời đấu tranh, ngăn chặn những hoạt động vi phạm pháp luật về tôn giáo ngày càng có hiệu quả hơn Các chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước phù hợp đáp ứng nhu cầu chính đáng của chức sắc, nhà tu hành các tôn giáo Từ đó, các chức sắc tín đồ các tôn giáo rất phấn khởi, tin tưởng vào đường lối của Đảng, Nhà nước, tích cực tham gia các phong trào yêu nước nhất

là cuộc vận động xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư Tích cực đóng góp từ thiện xã hội, góp phần phát triển mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội chung của tỉnh nhà

Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 25 và chương trình hành động của tỉnh ủy “về công tác tôn giáo”, hoạt động của các tôn giáo từng bước đi vào nề nếp, việc phân công, phân cấp quản lý nhà nước về tôn giáo đã được cụ thể; rõ ràng hơn hệ thống tổ chức bộ máy làm công tác quản lý nhà nước về công tác tôn giáo được kiện toàn từ tỉnh đến cơ sở

Kinh phí tổ chức các hoạt động tôn giáo từng bước được quan tâm, có sự hổ trợ tranh thủ, chức sắc đứng đầu của các tổ chức tôn giáo từ nguồn kinh phí nhà nước theo quyết định số 16/2005/QĐ-TTg ngày 21/01/2005 của thủ tướng Chính phủ Các hoạt động của các tôn giáo trên địa bàn tỉnh của các cấp chính quyền quan tâm, tạo điều kiện cho sửa chửa, cơi nới cơ sở thờ tự được khang trang hơn, sinh hoạt lễ hội với quy mô lớn hơn, thu hút nhiều tín đồ tham dự với tinh thần phấn khởi và tin tưởng vào chính sách tín ngưỡng, tôn giáo của Đảng, của Nhà nước ta Các cơ quan tăng cường hướng dẫn và động viên các chức sắc, chức việc, tín đồ các tôn giáo tham gia các hoạt động văn hóa-xã hội, ích nước lợi dân và phong trào “ toàn dân doàn kết và xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư” nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần trong vùng có đồng bào tôn giáo

Cùng với sự chỉ đạo kịp thời của đảng bộ và sự tổ chức phối hợp của các cơ quan chức năng và các đoàn thể quần chúng đối với công tác tôn giáo, công tác phổ biến tuyên truyền các chủ trương, chính sách đạt hiệu quả cao Trong các năm qua đã mở trên 40 lớp quán triệt, phổ biến Nghị quyết 25 cho cán bộ công chức làm công tác tôn giáo và kiêm nghiệm công tác tôn giáo Bên cạnh đó còn phối hợp với các tổ chức tôn giáo, lồng ghép

tổ chức triển khai trong các tổ chức tôn giáo như: lớp Y đức của tịnh độ Cư sĩ, An cư kiết

hạ của Phật giáo, Hạnh đường của Cao đài, học tập giáo lý, giáo luật của Hòa Hảo….Tổng cộng có 12.000 lượt người tham dự, trong đó có 10.000 cán bộ đảng viên và 2.000 chức sắc, chức việc các tôn giáo

Nghị quyết 25 về công tác tôn giáo là một bước ngoặt của lịch sử đối với tôn giáo trong tình hình mới làm cho cán bộ Đảng viên, quần chúng nhân hiểu rõ hơn quan điểm của Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đối với bộ phận đồng bào các tôn giáo

Đặc biệt đối với chức sắc, tín đồ các tôn giáo rất phấn khởi, an tâm và tin tưởng đối với Nghị quyết 25 đã tạo điều kiện cho sinh hoạt tôn giáo thông thoáng và bình thường tuân thủ pháp luật, làm cho chức sắc, tín đồ các tôn giáo hiểu đúng chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tạo khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần vào công cuộc và xây dựng bảo vệ tổ quốc

Tiếp thu Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 12/3/2003 Hội nghị lần thứ bảy BCH TW Đảng khóa IX, Tỉnh Cà Mau tiến hành tổ chức triển khai và ban hành một số văn bản nhằm cụ thể hóa Nghị quyết BCH TW như sau:

Ban thường vụ Tỉnh ủy Cà Mau xây dựng chương trình số 36 ngày 23 tháng 4 năm

2003 chương trình hành động của Tỉnh ủy và tổ chức triển khai trong nội bộ để quán triệt Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành trung ương Đảng (khóa IX) về công tác dân tộc và công tác tôn giáo;

Ban hành quyết định số 80/2003/QĐ-UB ngày 03 tháng 12 năm 2003 của Ủy ban nhân Tỉnh về việc thành lập Ban dân tộc-Tôn giáo thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh;

Tỉnh ủy Cà Mau ban hành quyết định số 371-QĐ/TU ngày 07 tháng 4 năm 2004 về

việc thành lập ban chỉ đạo giải quyết các vấn đề liên quan đến tôn giáo….[20, Tr 3-4]

+ Nguyên nhân thành tựu:

Những thành tựu nêu trên có nhiều thành nguyên nhân trước hết phải nói đến việc vận dụng đúng đắn đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước vào công tác vận động quần chúng tín đồ Thiên chúa giáo ở địa phương trong tình hình mới Đường lối đổi mới đúng đắn của Đảng là ngọn cờ đoàn kết, tập hợp nhân dân trong giai đoạn phát triển mới

của đất nước

Căn cứ vào chương trình phối hợp thống nhất hành động của Mặt trận, tranh thủ sự lãnh đạo của cấp Ủy, Ban thường trực ủy ban Mặt trận các tỉnh, thành phố cần chủ động với các cấp chính quyền và phối hợp thống nhất hành động với các tổ chức thành viên tổ chức tuyên truyền, triển khai Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần X cho đồng bào tôn

giáo đặc biệt là các chức sắc, nhà tu hành, và các tổ chức tôn giáo [23, Tr 1]

Thứ đến, là biết tranh thủ kịp thời và sự vận dụng sáng tạo vào sự chỉ đạo của các ngành có liên quan ở cấp trung ương và còn là sự phối hợp hành động của các ngành, các cấp ở địa phương đối với các công tác vận động quần chúng tín đồ Công giáo

Phối hợp và thống nhất với các tổ chức thành viên thực hiện tốt nhiệm vụ giám sát thực hiện chính sách tôn giáo, chính sách dân tộc của các cơ quan Nhà nước, các đại biểu

dân cư và cán bộ công chức Nhà nước ở địa phương nhất là giám sát triển khai Nghị quyết hội nghị Trung ương lần bảy khóa IX (phần 2), Nghị định số 22/2005-NĐ-CP ngày

1/3/2005 của Chính phủ về một số điều của Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo [ 22, Tr 2]

Thứ ba, Nhân dân có truyền thống yêu nước, thương nòi, đoàn kết trong quá trình dựng nước và giữ nước; từ ngày có Đảng luôn gắn bó với Đảng với cách mạng Đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo Vận động chức sắc, tu sĩ, tín đồ tôn giáo và đồng bào dân tộc thiểu số hưởng ứng và thi đua lập thành tích cao chào mừng ngày lễ lớn Tiếp tục triển khai sâu rộng các nội dung của cuộc vận động “toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” và cuộc vận động “ngày vì người nghèo”

Thứ tư, là tổ chức Đảng và Chính quyền các cấp có bước chuyển biến về công tác dân vận Vận động quần chúng tín đồ trong tỉnh sống “tốt đời, đẹp đạo” và thực hiện đúng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đưa ra

Thứ năm, là mặt trận và các đoàn thể nhân dân nổ lực đổi mới công tác, hoạt động ngày càng có hiệu quả hơn

Với mục tiêu đi trước đoán đầu và đột phá ở các mặt hoạt động, Ban tôn giáo-Dân tộc tỉnh Cà Mau đã xác định trọng tâm trước mắt và lâu dài trong công tác vận động quần chúng tín đồ Công giáo Ban tôn giáo-Dân tộc tỉnh đã tổ chức nhiều lớp học nhằm phổ biến các văn bản pháp luật trong việc quản lý Nhà nước về tôn giáo, chú ý các nội dung

cụ thể được áp dụng cho từng hoạt động của Công giáo Hành động này nhằm mục đích chuyển biến nhận thức của các ngành, cấp có liên quan đến công tác quản lý Nhà nước về tôn giáo, đồng thời làm chuyển biến nhận thức của Linh mục, tu sĩ, giáo dân và lực lượng đông đảo của tín đồ Công giáo Tiếp đến là việc nghiên cứu các văn bản pháp luật hiện hành áp dụng vào việc giải quyết các tình huống, vụ việc xảy ra có liên quan đến Công giáo, qua đó tranh thủ các cơ quan chức năng để ban hành các cơ quan liên tịch nhằm tổ chức, phối hợp thực hiện đạt hiệu quả cao nhất Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng góp phần tạo nên những thành tựu của công tác vận động quần chúng tín đồ

Thiên chúa giáo thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước mà nhiều tỉnh khác chưa thực hiện được

Ngoài ra còn phải kể đến các tác động khách quan của đời sống kinh tế, chính trị,

xã hội Cà Mau trên con đường phát triển nhanh và mạnh, đời sống của đại bộ phận nhân dân từng bước đã được nâng cao, tri thức mở mang là điều kiện thuận lợi để họ có thể nhận được nhiệm vụ của mỗi cá nhân trong việc thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước Đặc biệt là quần chúng tín đồ Công giáo, họ đã ý thức, chấp hành tốt, tiếp thu tốt chính sách về tôn giáo của Đảng và Nhà nước, điều chỉnh các hoạt động của mình trong khuôn khổ pháp luật khi tiến hành các hoạt động có liên quan đến đạo Công giáo như: các ngày lễ của nhà thờ…

1.2.2.2 Hạn chế và nguyên nhân

+ Những hạn chế:

Bên cạnh những mặt đã đạt được nói trên, việc thực hiện Nghị quyết 25 và chương trình hành động của Tỉnh ủy vẫn còn một số ngành và cấp ủy địa phương thực hiện chưa quan tâm đến triển khai kịp thời Nghị quyết về công tác tôn giáo hoặc có những địa phương triển khai chỉ mang hình thức, hiệu quả chưa cao

Chưa quan tâm đúng mức việc xây dựng chương trình hành động, thiếu kiểm tra, đôn đốc và sơ kết đánh giá rút kinh nghiệm trong việc quản lý nhà nước về tôn giáo theo quy định của pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo và Nghị quyết số 22/2005/NĐ-CP của chính phủ Do vậy, có nơi bị lúng túng, trong giải quyết các vụ việc còn áp dụng các quy định

cũ hoặc giải quyết vấn đề tôn giáo theo chủ quan gây cản trở cho chức sắc, tín đồ tôn giáo thiếu quan tâm

Mặt khác, công tác tuyên truyền, vận động các chức sắc, tín đồ tôn giáo chưa được

tổ chức thường xuyên, chưa phát huy tốt vai trò của các phương tiện thông tin đại chúng

để lồng ghép tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với các tôn giáo Từ đó dẫn đến một số tổ chức tôn giáo tự ý sửa chữa, cơi nới, mở rộng cơ sở thờ tự trái phép gây khó khăn cho việc xem xét giải quyết các cơ quan thẩm quyền ở địa phương Và còn một số hạn chế cụ thể như sau:

Trước hết, cần nói đến hoạt động tôn giáo còn những diễn biến phức tạp, tiềm ẩn những nhân tố có thể gây mất ổn định, ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách tôn giáo đối với tín đồ Công giáo Tình hình mê tín dị đoan vẫn khá phổ biến, nhiều tin đồn nhảm nhí, thất thiệt được truyền miệng nhau khá mạnh trong người dân, gây tâm lý hoang mang, lo sợ Đây là mảnh đất màu mỡ cho bọn xấu trục lợi và lừa gạt

Bên cạnh đó cần phải nói đến tình trạng tranh chấp khiếu kiện có liên quan đến cơ

sở Công giáo và công dân hay tổ chức xã hội như lấn đất của Nhà thờ, sử dụng đất Nhà thờ không xin phép….Tình trạng trên mặc dù không nhiều, không diễn biến phức tạp, gay gắt như một số tỉnh khác, nhưng cũng làm cho các cơ quan ban ngành từ các vụ việc tương tự đã xảy ra ở các tỉnh khác để giải quyết một cách hợp lý, hợp pháp

Mặt khác, một số cơ sở thờ tự Công giáo vẫn chưa đăng ký Điều đó chứng tỏ chính quyền địa phương đã quản lý chưa chặt chẽ trong đăng ký xây dựng cơ sở thờ tự

Từ đó đã tạo ra thông lệ thường xuyên ở một số nơi, biểu hiện bằng các hình thức sau: làm không xin phép, xin ít làm nhiều, cho phép sửa chữa nhỏ thì lại thực hiện trùng tu với quy mô lớn,.v.v…

Một số vấn đề khác đáng quan tâm đó là việc nhập tu, chuyển công tác tôn giáo và đăng ký hộ khẩu thường trú Đối với giáo dân muốn đi tu vào dòng hoặc đi học ở các đại chủng viện, người đứng đầu cơ sở tôn giáo có trách nhiệm đăng ký với UBND cấp xã của người đi tu trước bảy ngày nhưng đi đăng ký có một lần và nhiều năm sau thường họ không làm thủ tục này nữa Việc này đã làm cho vấn đề quản lý nhân sự của Chính quyền địa phương khó khăn hơn

Ngoài ra, việc tổ chức lễ hội có những trường hợp như sau: lẽ ra có những ngày lễ

mà theo quy định của pháp luật là không nên tổ chức nhưng có những nơi đã tổ chức, không xin phép đầy đủ Các lễ hội diễn ra có nơi vẫn mang trọng hình thức, xem nhẹ nội dung nên phô trương, tốn kém tiền của, công sức của tín đồ Mặt khác, cơ sở thờ tự thuộc giáo hội nhiều lúc đã tự ý vận động quyên góp tiền từ các tín đồ, nhà hảo tâm, mạnh thường quân để xây dựng Nhà thờ Đây là việc làm bất hợp pháp, dù các hoạt động trên

đã bị phát hiện và xử lý nhưng cũng phải quan tâm trong thời gian tới

Các công dân từ các địa phương khác, tỉnh khác đến xin “nhập tu” tại các cơ sở Công giáo ở một số địa phương tỉnh Cà Mau theo quy định phải làm thủ tục cắt chuyển

hộ khẩu Tuy nhiên họ không thực hiện tốt vấn đề này dù Ban tôn giáo-Dân tộc của tỉnh

đã nhiều lần nhắc nhở

Mặt khác, các hoạt động của Công giáo có một số nơi có hình thức trốn tránh về việc quản lý Nhà nước về tôn giáo nên nhiều lúc vẫn bị vi phạm các quy trình thủ tục hành chính Chính vì thế trong thời gian tới cần phải sớm củng cố và đưa hoạt động Công giáo đi vào nề nếp hơn

Như vậy, nhìn chung khía cạnh của tình hình quần chúng tín đồ của Công giáo Cà Mau thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước, ta thấy rằng trong thời gian qua có những tác động tích cực và tiêu cực vào đời sống của quần chúng tín đồ tỉnh Cà Mau

+ Nguyên nhân của những khuyết điểm, hạn chế:

Trước hết, là do công tác tôn giáo còn chậm đổi mới nội dung và phương thức hoạt động cho phù hợp với tình hình thực tiễn Hiện trạng của Công giáo xuất phát từ thời kỳ quá độ, trong đó sự chuyển biến của xã hội đang trên đà tiến triển, nhưng cái mới chưa đủ

áp đảo cái củ một cách toàn diện và tàn dư ở nơi này hay nơi khác vẫn còn là cơ hội cho

kẻ địch từ bên ngoài vào tiếp sức, lợi dụng để thực hiện tham vọng của chúng

Việc quản lý hộ khẩu ở một số địa phương còn lỏng lẽo, đây là nguyên nhân của tình trạng coi thường pháp luật của tín đồ Thiên chúa giáo không thực hiện nghiêm túc các quy trình thủ tục tạm vắng, tạm trú, cắt chuyển hộ khẩu, vô tình tạo ra thông lệ cho các tính đồ Công giáo mặc nhiên vi phạm, gây khó khăn, trở ngại cho việc quản lý Nhà nước về nhân khẩu Mặt khác do suy nghĩ giản đơn của một số tín đồ Công giáo cho rằng: Hoạt động của Công giáo hoàn toàn mang tính tâm linh cá nhân không liên quan gì đến việc quản lý của Nhà nước về tôn giáo Đó là quan điểm hoàn toàn sai lầm, đồng thời cũng là nguyên nhân của thực trạng thờ ơ với các quy định, quy trình thủ tục hành chính Nhà nước ban hành về các hoạt động tôn giáo; thậm chí trốn tránh, cố tình làm sai, làm ngược lại,.v.v…

Xét về mặt đường lối chúng ta đã có chính sách của Đảng và Nhà nước được ban

bố công khai và ngày càng cụ thể hóa Chính sách công giáo ấy có cơ sở lý luận khách quan xuất phát từ nhận thức khoa học về tính quy luật của tôn giáo và căn cứ vào nhiệm

vụ chính trị của từng giai đoạn nhất định mà được đặt ra một cách chủ động, kịp thời, nên rất sâu sát và hoàn toàn đúng đắn, Mặc dù vậy, việc thấm nhuần nội dung và ý nghĩa của chính sách đó lại không được lưu tâm một cách đầy đủ

Nhiều tổ chức Đảng và chính quyền Cà Mau còn xem nhẹ vấn đề công tác dân vận nên vấn đề hiểu biết của người dân còn yếu kém và chưa đầy đủ nên hay thường xảy ra những việc kém hiểu biết do thiếu nhận thức

Công tác tôn giáo chậm đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động trong khi các thế lực thù địch ráo riết tranh thủ, giành giật, lôi kéo quần chúng tín đồ, chức sắc trong tỉnh nhà

Một số cấp ủy chính quyền, một số cán bộ có trách nhiệm trong công tác quản lý Nhà nước về tôn giáo chưa nhận thức, quán triệt đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về tôn giáo Có nơi nóng vội, chủ quan, đơn giản trong quá trình giải quyết những vấn đề có liên quan đến tôn giáo Có nơi lại buông lỏng quản lý hoặc chưa

đủ trình độ chuyên môn để quản lý Các chủ chương chính sách của Đảng và Nhà nước đối với tín ngưỡng, tôn giáo chậm được thể chế hóa Đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo còn thiếu, yếu và hạn chế trong việc tập hợp quần chúng tín đồ Công giáo Ở địa phương vấn đề nhận thức chưa đầy đủ về các quy định của Pháp luật có liên quan đến tôn giáo, tạo ra nhiều kẻ hở trong quá trình thực hiện và nhất là vấn đề nhạy cảm như quyền

sử dụng đất Mặt khác, về phía các cơ sở thờ tự của Công giáo, do thiếu hiểu biết về các quy định hiện hành của Nhà nước nên không thực hiện hoặc chậm trễ thực hiện các cơ sở thờ tự theo quy định của pháp luật Chẳng hạn, rất nhiều nhà thờ chưa có linh mục Nguyên nhân là do họ chưa đủ tư cách pháp nhân làm người thay mặt giáo hội trực tiếp quản lý tài sản của Nhà thờ và là người điều hành hướng dẫn tín đồ tín ngưỡng, đồng thời

họ cũng chưa đủ pháp nhân làm chủ hộ chịu trách nhiệm trước pháp luật Nhà nước về hoạt động Công giáo tại cơ sở thờ tự đó…