TÁC ĐỘNG của đê BAO KIỂM SOÁT mặn đến sản XUẤT và SINH kế của hộ sản XUẤT NÔNG NGHIỆP ở HUYỆN AN MINH TỈNH KIÊN GIANG

Quá trình hình thành ê Canh Nông ...

T NH KIÊN GIANG

N TH - 2010

I CAM OAN

Tôi cam oan r ng tài “Tác ng c a ê bao ki m soát m n n s n

xu t và sinh k c a h s n xu t nông nghi p huy n An Minh, t nh Kiên Giang” là do chính tôi th c hi n, các s li u thu th p và k t qu phân tích trong

tài là trung th c, tài không trùng v i b t k tài nghiên c u khoa h c nào

Ngày 29 tháng 11 n m 2010 Sinh viên th c hi n

Tr n tuy t Trinh

NH N XÉT C A GIÁO VIÊN H NG D N

Lu n v n t t nghi p i h c v i tài : Tác ng c a ê bao ki m soát m n n

n xu t và sinh k c a h s n xu t nông nghi p huy n An Minh, t nh Kiên Giang” ã c sinh viên Tr n Tuy t Trinh th c hi n trong n m 2010

ng ý cho b o v tr c h i ng ch m LVTN chuyên ngành Phát tri n Nông thôn

Ngày 01 tháng 12 n m 2010

Giáo viên

PGs Ts D ng Ng c Thành

NH N XÉT GIÁO VIÊN PH N BI N

Ngày … tháng … n m …

Giáo viên

C p 3: là h c sinh tr ng THPT Nguy n Th Minh Khai

m 2007 - 2011 là sinh viên tr ng i h c C n Th , ngành Phát tri n nông thôn,

Vi n Nghiên c u phát tri n ng b ng sông C u Long

I C M T

Tr c h t em xin chân thành c m n qúy th y cô ã t n tình d y b o trong

su t các n m h c qua t i Tr ng i h c C n Th

c bi t là s h ng d n và giúp nhi t tình c a th y ng Ng c Thành

ngay t nh ng ngày u v ki n th c c ng nh v m t tinh th n và th y c ng ã t o

i u ki n thu n l i cho vi c tìm tài li u có liên quan nên ã giúp em t tin h n khi tham gia nghiên c u tài này

Em c ng xin chân thành c m n s ch b o và giúp c a các cô, chú, anh,

ch Phòng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn huy n An Minh ã h ng

n và cung c p nh ng thông tin c n thi t giúp em hoàn thành tài này

Cu i cùng em xin c m n quý th y cô và b n bè ã giúp và khích l em trong su t th i gian th c hi n tài này Em xin chân thành c m n nh ng nh n xét

và s góp ý c a t t c m i ng i giúp cho bài báo cáo c a em c hoàn thi n h n Trong th i gian th c hi n tài, em ã c g ng tìm hi u nhi u hoàn thành

t lu n v n Tuy nhiên, do kinh nghi m và kh n ng còn h n ch nên không th tránh kh i nh ng thi u sót và h n ch vì v y em mong c s góp ý ki n, phê bình

a th y cô và b n bè tài c hoàn thành t t h n

Em xin kính chúc quý th y cô luôn d i dào s c kh e và công tác t t!

Ngày 29 tháng 11 n m 2010 Sinh viên th c hi n

Tr n Tuy t Trinh

TÓM L C

tài nghiên c u ánh giá tác ng c a ê bao ng n m n Canh Nông n s n xu t, sinh k

a nông h thu c huy n An Minh, t nh Kiên Giang, n m 2010 S li u th c p c thu

th p ch y u t niên giám th ng kê huy n An Minh , t nh Kiên Giang S li u s c p c thu th p thông qua các cu c ph ng v n t i c ng ng và ph ng v n chuyên gia s d ng

ph ng pháp PRA (Participatory Rural Appraisal) K t qu cho th y, ê bao ng n m n ã

có nh ng tác ng tích c c trong phát tri n nông nghi p, nông thôn c a huy n An Minh Thu nh p ngày càng t ng d n n h qu l i nhu n càng t ng góp ph n c i thi n i

ng n ng dân K t qu c ng cho th y t c t ng c a thu nh p và l i nhu n vùng trong ê bao u cao h n vùng ngoài ê bao u này cho th y ê bao có tác ng r t l n n phát tri n kinh t nông nghi p vùng trong ê bao Ngoài nh ng tác ng tích c c giúp An Minh

có nh ng b c ti n v t b c trong s n xu t nông nghi p , ê bao còn có nhi u tác ng cho phát tri n xã h i và nông thôn c a huy n B m t nông thôn c a huy n có nhi u thay

i áng k theo h ng tích c c Bên c nh ó, ê bao còn góp ph n gi m t l h nghèo

a huy n, c th là t l h nghèo c a huy n ã gi m t 14,68 % n m 2005 xu ng còn 6 % n m 2010

Bên c nh nh ng tác ng tích c c ã nêu trên, ê bao c ng có nhi u h n ch nh h ng t i

n xu t nông nghi p và i s ng c a ng i dân c “trong” và “ngoài” ê nh : ng p c c

nh ng vùng tr ng, h n thi u n c nh ng vùng xa kênh r ch do thi u và xu ng c p

a các công trình n i ng, gi m ngu n l i th y s n t nhiên vùng trong ê bao, h th ng

rò r m n th ng xuyên và ngày càng có xu h ng khó ki m soát gây r t nhi u khó kh n trong quá trình canh tác lúa và th m chí là nh h ng n mô hình tôm cua do m n quá cao; vùng ngoài ê thì th ng xuyên b ng p do tri u c ng khi óng c ng và xâm nh p

n do h th ng ê bao c c b ch a hoàn ch nh, Nên tài ã có ki n ngh xúc ti n xây

ng h th ng ê bao c c b , nâng c p và th ng xuyên n o vét các kênh th y l i nôi

ng h th ng ê bao và c ng ng n m n thu c d án Nam mang thít phát huy t i a

hi u qu Và m t th c t áng quan tâm là h th ng ê Canh Nông ã b xu ng c p do th i gian xây d ng ã khá lâu nh ng ho t ng trùng tu thì còn r t h n ch

C L C

I CAM OAN i

NH N XÉT C A GIÁO VIÊN H NG D N ii

NH N XÉT GIÁO VIÊN PH N BI N iii

TI U S B N THÂN iv

I C M T v

TÓM L C vi

C L C vii

DANH M C HÌNH ix

DANH M C B NG x

CÁC CH VI T T T xi

Ch ng 1 1

U 1

1.1 GI I THI U 1

1.2 M C TIÊU NGHIÊN C U 2

1.2.1 M c tiêu t ng quát 2

1.2.2 M c tiêu c th 3

1.3 CÂU H I NGHIÊN C U 3

1.4 PH M VI VÀ GI I H N NGHIÊN C U 3

1.4.1 N i dung nghiên c u 3

1.4.2 Không gian nghiên c u 3

1.4.3 Th i gian nghiên c u 3

1.4.4 Gi i h n nghiên c u 4

1.5 I T NG TH H NG 4

CH NG 2 5

NG QUAN L C KH O TÀI LI U 5

2.1 T NG QUAN V A BÀN NGHIÊN C U 5

2.1.1 V trí a lý 5

2.1.1.1 T nh Kiên Giang 5

2.1.1.2 Huy n An Minh 5

2.1.2 Th c tr ng phát tri n nông nghi p, nông thôn trong vùng 6

2.1.2.1 T nh Kiên Giang 6

2.1.2.2 Huy n An Minh 8

2.2 V N C A XÂM NH P M N N S N XU T NÔNG NGHI P 9

2.2.1 ng B ng Sông C u Long 9

2.2.2 a Bàn Nghiên c u 11

2.3 CÁC CÔNG TRÌNH TH Y L I CH Y U KHU V C BSCL 12

2.4 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ U T Ê CANH NÔNG V I S K T H P CHUY N I C C U S N XU T 14

2.4.1 Quá trình hình thành ê Canh Nông 14

2.4.2 Chuy n i c c u n xu t 14

2.5 K T QU A Ê CANH NÔNG TRÊN TOÀN HUY N AN MINH 16

2.5.1 Giai n 2000-2005 16

2.5.2 Giai n 2006 – 2010 18

CH NG 3 19

PH NG PHÁP NGHIÊN C U 19

3.1 PH NG PHÁP LU N 19

3.1.1 T ng quan v khung sinh k 19

3.1.1.1 nh ngh a sinh k và sinh k b n v ng 19

3.1.1.2 N i dung c a khung sinh k 19

3.1.2 Công c PRA 21

3.2 PH NG PHÁP CH N M U 21

3.3 PH NG PHÁP THU TH P S LI U 22

3.3.1 Thu th p s li u th c p 22

3.3.2 Thu th p s li u s c p 22

3.3.2.1 Các công c trong PRA 22

3.3.2.2 B n câu h i 23

3.3.2.3 Ph ng v n chuyên gia 23

3.4 PH NG PHÁP PHÂN TÍCH 23

Ch ng 4 24

T QU VÀ TH O LU N 24

4.1 THÔNG TIN NÔNG H 24

4.1.1 Thông tin v ch h 24

4.1.2 c m nông h 24

4.1.2.1 Quy mô và s l ng lao ng theo nhóm 24

4.1.2.2 Phân b theo nhóm h a bàn nghiên c u 25

4.1.2.3 Tình hình s h u m t s ph ng ti n sinh ho t c b n 25

4.1.2.4 t canh tác theo nhóm h 26

4.1.2.5 D ng c s n xu t nông nghi p 27

4.1.2.6 Mô hình canh tác, ngu n g c t 27

4.1.2.7 Kho ng cách t v trí t canh tác n các c a sông chính 28

4.2 ÁNH GIÁ HI N TR NG S N XU T VÀ HO T NG C A Ê CANH NÔNG I A BÀN NGHIÊN C U 28

4.2.1 Hi n tr ng 28

4.2.2 H th ng ê Canh Nông và bi n pháp thích nghi và i phó tình tr ng ng p m n 30 4.2.2.1 Tình hình xâm nh p m n, ho t ng c a h th ng ê bao theo nhóm h 30

4.2.2.2 Quy t nh s n xu t và nh n xét v phù h p ê Canh Nông c a nông h 31

4.3 NH H NG C A Ê BAO N S N XU T NÔNG NGHI P T I A BÀN NGHIÊN C U 33

4.3.1 nh h ng c a ê bao n n ng su t,s n l ng trung bình c a lúa 33

4.3.2 Chi phí s n xu t, thu nh p, l i nhu n và hi u qu ng v n tr c và sau khi có ê bao 34

4.4 NH H NG C A Ê BAO N CÁC NGU N V N SINH K C A NÔNG DÂN T I HUY N ANH MINH 37

4.4.1 nh h ng n v n v t ch t 37

4.4.2 nh h ng n v n tài chính 38

4.4.3 nh h ng n v n nhân l c 39

4.4.4 nh h ng n v n t nhiên 39

4.4.5 nh h ng n v n xã h i 40

Ch ng 5 43

T LU N VÀ KI N NGH 43

5.1 K T LU N 43

5.2 KI N NGH 44

TÀI LI U THAM KH O 45

4.10 Quy t nh s n xu t c a 60 h nông dân t i a bàn nghiên c u 33 4.11 Nh n nh chung v m c phù h p c a h th ng ê Canh

4.12 So sánh n ng su t ( t n/ha ), s n l ng trung bình (t n/n m) c a

4.13 Chi phí,thu nh p,l i nhu n trong s n xu t nông nghi p tr c và

4.14 So sánh hi u qu ng v n tr c và sau khi có ê bao 37 4.15 So sánh s thay i v ng xá,ph ng ti n i l i,s d ng n

phân theo khu v c trong và ngoài ê bao giai n t khi có

4.16 So sánh t n s , t l h i h p trao i kinh nghi m và các l h i

n c t ch c trong n m hai giai n tr c và sau khi có

CÁC CH VI T T T

CM: Bán o Cà Mau

BSCL: ng b ng sông C u Long

GTSX: Gía tr s n xu t

KIP ( Key Information panel): Ph ng v n ng i am hi u

NGTK - KG: Niên giám th ng kê Kiên Giang

NN & PTNT: Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn

UBND: y ban nhân dân

UBND-AM: y ban nhân dân An Minh

i có kim ng ch xu t kh u lúa g o và th y s n l n nh t n c M c dù ch chi m 12.9 % di n tích so v i c n c, nh ng hàng n m BSCL óng góp trên 50%

ng s n l ng lúa, 60% t ng s n l ng th y s n và kho ng 80% s n l ng g o, 90% l ng th y s n xu t kh u c a c n c (T ng c c th ng kê, 2007) Tuy nhiên,

hi n t i v n còn g p nhi u khó kh n do ch nh t tri u bi n ông và bán nh t tri u bi n Tây v i biên l n và ngày càng ph c t p M t khác, theo nghiên c u

a Nguy n Ng c Trân (2009) do h u qu c a bi n i khí h u, n c bi n dâng các vùng ven b và vùng các c a sông thay i v i ng p sâu, th i gian ng p kéo dài h n, làm cho l ng n c ng t tr nên khan hi m, nh h ng n sinh ho t

và c bi t là s n xu t c a ng i dân

Kiên Giang là m t t nh ven bi n BSCL v i di n tích 634.8 nghìn ha, có h n 200

km b bi n, trong ó t nông – lâm nghi p – th y s n 544.2 nghìn ha (chi m 85.7 % di n tích t nhiên),nông nghi p phát tri n v i t c t ng tr ng cao và khá v ng ch c (giá tr s n xu t t ng bình quân theo giá so sánh giai n 2000-

2008 t 6,07%/n m, GTSX nông nghi p/ha t s n xu t nông nghi p t ng t ng

ng t 11,1 tri u ng/ha lên 40 tri u ng/ha) (Niên giám th ng kê t nh Kiên Giang, C c th ng kê t nh Kiên Giang), dân s 1.705 tri u ng i v i 3 c ng ng dân t c cùng sinh s ng g m Kinh, Hoa và Khmer (T ng c c th ng kê, 2007) a

ng i dân s ng vùng nông thôn (74 % dân s ).Tuy nhiên, Kiên Giang n m trong v nh Thái Lan, v i m ng l i kênh r ch dày c, cùng v i nh ng nh h ng

a a hình, th y tri u và phân hóa l u l ng theo mùa l n, nên ngoài nh ng l i

th cung c p n c m t, c ng có nhi u h n ch phát tri n nông nghi p, nông thôn

a t nh, c bi t là v n n xâm nh p vào n i ng do th y tri u Các sông

ch càng g n bi n thì ngu n n c càng có m n cao và th i gian m n kéo dài không cho phép t ng i v i tr ng lúa và cây tr ng khác, nh ng có th phát tri n t t mô hình luân canh nh tôm – lúa, tôm công nghi p – bán công nghi p và các i t ng th y s n khác Tuy nhiên, vi c nuôi tôm nhi u n m theo mô hình luân canh tôm – lúa, nh t là khu v c di n tích g n bi n m n xâm nh p sâu vào

trong t, t n kém nhi u chi phí c i t o, r a m n; m t khác vi c gieo c y lúa c ng

p khó kh n nh : gi m n ng su t, thi t h i v di n tích (UBND huy n An Minh, 2008) Do v y, phát huy th m nh trong luân canh s n xu t c n ph i xây d ng

ê bao ki m soát l ng n c m n (S NN&PTNT t nh Kiên Giang, 2008) Huy n An Minh là huy n c khai thác tác d ng c a ê bao s m nh t, huy n An Minh n m phía Nam c a t nh Kiên Giang; v trí: phía ông giáp huy n U Minh

Th ng, Phía Tây thông ra V nh Thái Lan, phía B c giáp huy n An Biên, phía ông giáp huy n U Minh và huy n Th i Bình – Cà Mau Huy n có 11 n v hành chính: 10 xã và 01 Th tr n Di n tích t nhiên 59.055,71 ha, t tr ng lúa là 39.080 ha, n ng su t bình quân 3,3 t n/ha, s n l ng l ng th c 125.368 t n, s n

xu t theo h ng k t h p, a canh;v ng nghi p toàn huy n có 65.553 ha nuôi a canh, xen canh các loài th y s n, s n l ng 21.579 t n (trong ó có 36.048 ha nuôi tôm,32.080 ha s n xu t theo mô hình tôm – lúa), n ng su t bình quân tôm

250 kg/ha, m t s mô hình có thu nh p t 50 tri u ng/ha/n m tr lên (Báo cáo

a Ban Ch p Hành ng b huy n An Minh khóa VI), dân s 123.125 ng i (U ban nhân dân huy n An Minh, 2008) Ph n l n t ai a huy n n m trong vùng

ê bao ki m soát m n Khi ê bao này hình thành kho ng n m 2002 ã có nhi u thay i v n xu t và i s ng kinh t - xã h i, bên c nh ó có vi c th c hi n úng mô hình luân canh nuôi tôm tr ng l i lúa, góp ph n mang l i n nh và b n

ng cho mô hình này M t khác, n th i m p các ê – p c ng gây khó

kh n cho vi c giao thông và v n chuy n hàng hóa c a ng i dân Tuy nhiên, cho

n nay v n ch a có m t nghiên c u hoàn ch nh nào ánh giá tác ng a h

th ng ê bao n s phát tri n nông nghi p và nông thôn a huy n Do ó, tài

“Tác ng c a ê bao ki m soát m n n s n xu t và sinh k c a h s n xu t nông nghi p huy n An Minh, t nh Kiên Giang” là c n thi t t ó tìm ra

D a trên các c tiêu nghiên c u trên, tài t p trung phân tích và tr l i

nh ng câu i nghiên c u nh sau:

Th c tr ng s n xu t nông nghi p huy n An Minh hi n nay nh th nào? Tình hình s d ng t, n ng su t và n l ng a m t s i t ng cây tr ng,

t nuôi, ch y u tr c và sau khi hình thành ê bao ki m soát m n vùng nghiên c u nh th nào?

Tác ng c a ê bao n sinh k a ng i dân và s phát tri n kinh t xã h i – nông thôn vùng nghiên c u ra sao?

Gi i pháp nào thúc y phát tri n nông nghi p – nông thôn vùng nghiên u?

1.4 PH M VI VÀ GI I H N NGHIÊN C U

1.4.1 N i dung nghiên c u

tài t p trung nghiên c u các v n liên quan n s n xu t và sinh k c a

ng i dân trong vùng có tác ng c a ê bao

1.4.2 Không gian nghiên c u

tài t p trung nghiên c u các xã ông H ng A ,xã Vân Khánh và xã Thu n Hòa là n i ch u nh h ng c a ê bao ki m soát m n nhi u nh t M i xã ch n

ng u nhiên 20 h

1.4.3 Th i gian nghiên c u

tài th c hi n t tháng 5 n tháng 11/2010

1.4.4 Gi i h n nghiên c u

Vì vi c ánh giá tác ng c a m t công trình th y l i trong ph m vi m t t nh là

t l nh v c khá r ng và ph c t p nên tài ch gi i h n nghiên c u tác ng c a

ê bao ng n m n n s n xu t (ch y u là lúa và tôm) và sinh k c a 60 h s n

xu t nông nghi p theo tiêu chí ch n ng u nhiên vùng nghiên c u

Do gi i h n v th i gian và nhân l c nên v s li u th c p c a tài ch y u

c trích ra t các báo cáo tình hình kinh t xã h i, s li u c a c c th ng kê t nh Kiên Giang và huy n An Minh, cùng v i vi c u tra ph ng v n nông h s n xu t nông nghi p

Nh ng h nông dân s n xu t nông nghi p n m trong vùng ê bao huy n An Minh, t nh Kiên Giang

Nh ng cán b quy ho ch chính sách a ph ng có c s xu t nh ng gi i pháp thúc y phát tri n huy n An Minh nói riêng và t nh Kiên Giang nói chung

Nh ng nhà khoa h c và cán b nghiên c u có c s tham kh o phát tri n và

nghiên c u thêm

Kiên Giang n m phía Tây-B c vùng BSCL, có t a a lý t 101o30’ n

105032’ kinh ông và t 9023’ n 10032’ v B c Phía ông B c giáp v i các t nh An Giang,C n Th , H u Giang Phía Nam giáp các t nh Cà Mau, B c Liêu Phía B c giáp Campuchia v i ng biên gi i dài 56,8 km

Kiên Giang có 15 n v hành chính g m : thành ph R ch Giá , th xã Hà Tiên và

13 huy n : Giang Thành, Kiên L ng, Hòn t, Tân Hi p, Châu Thành, Gi ng

Ri ng, Gò Quao, An Biên, An Minh, U Minh Th ng, V nh Thu n và 2 huy n

o Phú Qu c và Kiên H i

Kiên Giang có 3 d ng a hình chính là ng b ng, i núi, o bi n:

ng b ng: g m 3 vùng l n là T giác Long Xuyên , Tây sông H u,U Minh

Th ng

i núi: di n tích 7.282 ha, bao g m các núi sót khu v c ven bi n t huy n

Hòn t n th xã Hà Tiên

o bi n: bao g m 140 hòn o trong ó có o Phú Qu c v i t ng di n tích kho ng 61.538 ha

Kiên Giang n m trong vùng khí h u nhi t i gió mùa, c n xích o, nhi t cao

u trong n m (trung bình t 27,5 – 27,70C), n ng nhi u (trung bình 6,4 gi /ngày, tháng n ng nhi u nh t là tháng 4 v i 7-8 gi /ngày, tháng n ng ít là tháng 9 và tháng 11 v i 4,6-5,3 gi /ngày) Ít có thiên tai v khí h u so v i các vùng khác trong c n c.(Niên giám th ng kê 2000-2009, C c th ng kê t nh Kiên Giang)

2.1.1.2 Huy n An Minh

An Minh là m t huy n n m v phía Nam t nh Kiên Giang Huy n An Minh c thành l p ngày 13-01-1986, theo Quy t nh s 7/H BT, trên c s tách ra t huy n An Biên Huy n An Minh lúc m i thành l p có di n tích 55.824 ha, dân s 77.302 ng i, g m 11 xã là: Thu n Hoà, Nam Hoà, ông Hoà, Tân Hoà, Tân

Th nh, ông Th nh, Ng c H ng, ông H ng, Tân H ng, Vân Khánh và Khánh

Vân Ngày 25-04-1988, các xã Tân Hoà, Nam Hoà, Tân Th nh, Khánh Vân, Tân

ng b gi i th thành l p xã An Minh Tây và th tr n Th 11, ng th i sáp

nh p thêm xã An Minh B c tách t huy n An Biên Ngày 28-05-1991, sáp nh p

xã Ng c H ng và m t ph n xã An Minh Tây vào xã ông H ng; ph n còn l i c a

xã An Minh Tây nh p vào xã ông Th nh Ngày 06-04-2007, Chính ph Vi t Nam ban hành Ngh nh 58/2007/N - CP, tách toàn b di n tích và dân s c a

xã An Minh B c, huy n An Minh, h p v i m t s xã c a huy n An Biên và huy n

nh Thu n thành l p huy n U Minh Th ng Sau khi u ch nh, huy n An Minh còn l i 59.055,71 ha di n tích t nhiên và 120.193 nhân kh u, có 11 n v hành chính tr c thu c, g m các xã: ông Th nh, Tân Th nh, Thu n Hoà, Vân Khánh ông, Vân Khánh Tây, Vân Khánh, ông H ng, ông H ng A, ông

ng B, ông Hoà và th tr n Th 11 Huy n l c a An Minh là th tr n Th

i M t

An Minh giáp v i U Minh Th ng phía ông, An Biên phía B c, U Minh và

Th i Bình phía Nam phía Tây, huy n trông ra v nh Thái Lan, v i b bi n dài 37km giáp bi n Tây

2.1.2 Th c tr ng phát tri n nông nghi p, nông thôn trong vùng

2.1.2.1 T nh Kiên Giang

Cây tr ng chính trên a bàn Kiên Giang là lúa, t tr ng lúa chi m t i 97,7% di n tích t cây hàng n m và 81,1% di n tích t s n xu t nông nghi p.Trên ph m vi

n c c ng nh toàn BSCL,Trong su t giai n t 2000-2008 ,s n l ng lúa

a Kiên Giang t ng bình quân 5,8%/n m, g p 2 l n m c t ng bình quân c a c

c, g p 1,5 l n bình quân c a vùng BSCL So v i n m 2000, s n l ng lúa

m 2008 vùng BSCL t ng thêm 3,979 tri u t n, Kiên Giang t ng thêm 1,093 tri u t n, chi m t i 27,5% t ng s n l ng lúa t ng thêm c a c vùng BSCL, óng vai trò to l n cho xu t kh u g o và t ng thu nh p cho nông dân trên a bàn

nh

Tuy nhiên, u ki n t, n c c a Kiên Giang có nhi u h n ch nh t có v n chi m t l cao, n m cu i ngu n n c ng t,b nh h ng c a phèn và m n r t nhi u Tr c nh ng khó kh n ó s n xu t lúa Kiên Giang v n phát tri n khá

ng ch c, bao g m m thêm di n tích, t ng v s n xu t và c bi t là thâm canh

ng n ng su t, nâng cao ch t l ng s n ph m

ng 2.1: S n l ng lúa c n c, BSCL và Kiên Giang , giai n 2000-2008

Ngu n: Niên giám th ng kê c n c n m 2008,T ng c c th ng kê

So v i các lo i cây tr ng khác, giá lúa trong giai n 2000-2008 tuy có t ng lúc

có bi n ng, nh ng nhìn chung là t ng v ng và v i t c t ng nhanh h n các

lo i nông th y s n khác trong ph m vi toàn qu c c ng nh BSCL Giá lúa bình quân n m 2008 so v i n m 1997 (n m giá lúa bình th ng) g p 3,35 l n lúa ông Xuân, g p 2,68 l n v lúa Hè Thu g p 2,41 l n v lúa mùa và t i th i m trung tu n tháng 12-2009 giá lúa g p 1,5 l n giá bình quân n m 2008 Ng i tr ng lúa còn nghèo ch y u là do t ít, t b nhi m phèn và m n ngày càng nhi u nuôi tr ng th y s n: Kiên Giang ã có t r t lâu, nh ng nuôi tôm phát tri n

nh vào giai n 2000-2005, có chi u h ng n nh trên a bàn Riêng v nuôi cá, b suy gi m di n tích vào giai n 2000-2005, ph c h i và m r ng di n tích vào giai n 2006-2008 và còn ti p t c m r ng di n tích trong nh ng n m

i Thâm canh c ng ã t ng b c c chú tr ng nh ng t ng n ng su t còn ch m

và th p h n các t nh khác BSCL

Các mô hình nuôi tr ng ngày càng phong phú, k c nuôi n c l và nuôi n c

ng t (tôm – lúa, tôm –lúa- xen cua, chuyên nuôi tôm qu ng canh, bán thâm canh, thâm canh, tôm – cá, lúa 2 v k t h p nuôi cá, nuôi cá trong ao, trong m ng

n, trong vèo, trong r ng,…) ã có m t s mô hình nuôi th y s n trên bi n,

ây là l i th c a bi n Kiên Giang và có ti m n ng r t l n, có tri n v ng phát tri n vào t ng lai xa, khi ta có l c và có yêu c u khách quan v n ra nuôi tr ng v i quy mô l n trên bi n

ng 2.2: K t qu nuôi tr ng th y s n t nh Kiên Giang giai n 2000-2008

An Minh là huy n vùng sâu c a t nh Kiên Giang, kinh t ch y u là Nông - Lâm -

Ng nghi p H n 20 n m sau ngày thành l p, dù v n còn là huy n nghèo, nh ng

An Minh c ng có nhi u b c ti n áng khích l So v i n m 1991, GDP n m

2005 c a huy n t ng g p 202 l n (bình quân m c t ng tr ng hàng n m t 14,45%), GDP c a huy n t kho ng 562 t ng, t ng 14,82% Trong ó nông - Lâm - Ng nghi p chi m 79,48%;

Trong n m 2008, m c dù g p không ít khó kh n do tình hình th i ti t di n bi n b t

th ng, giá c th tr ng b t l i cho s n xu t, và b nh h ng c a l m phát nh ng

An Minh v n gi c t c t ng tr ng v i t ng s n ph m xã h i t ng 15,05% Riêng v l nh v c Nông - Lâm - Ng nghi p có t c t ng tr ng khá n t ng, 18,8 Trong ó, t ng s n l ng l ng th c trong n m là 122.916 t n, t ng 8,84%

so v i n m tr c ánh b t và nuôi tr ng th y s n t ng 18,58%, v i t ng s n

ng t 20.914 t n Ngoài vi c u t phát tri n di n tích tôm – lúa, huy n còn

p trung phát tri n di n tích nuôi tr ng các loài th y s n ven bi n khác nh sò huy t, cua… Qua ó, ã phát huy c hi u qu c a m t vùng kinh t ven bi n

Nông nghi p ã óng góp khá l n trong GDP c a huy n Trong nh ng n m qua, tình hình s n xu t nông nghi p trên a bàn huy n có b c phát tri n khá n nh

Vi c chuy n d ch c c u cây tr ng, v t nuôi ã em l i hi u qu kinh t rõ r t, óng góp l n vào giá tr t ng s n ph m c a toàn huy n

Tuy nhiên, trong n m 2008, tình hình th i ti t di n bi n b t th ng, d ch b nh ã làm hàng ch c ngàn ha tôm nuôi b thi t h i Nguyên nhân ch y u là do nông dân không tuân th l ch th i v , th nuôi s m, nuôi n i v … H n n a, vi c nuôi tôm kéo dài ã làm cho t b nhi m m n, d n n s n xu t lúa (luân canh trên n n t nuôi tôm) c ng kém hi u qu , u v nhi u di n tích lúa b m t tr ng ph i s i s

ti n hành giao khoáng t bãi b i ven bi n c a m t s xã cho cho ng i dân s n

xu t, y nhanh vi c n o vét các kênh th y l i ph c v t i tiêu Bên c nh ó, huy n c ng ki n ngh t nh s m tri n khai d án khu th y l i khép kín X o Quau -

o Nhàu, y nhanh ti n xây d ng c ng X o Nhàu

n n m 2010 s n xu t ng -nông-lâm nghi p ti p t c phát tri n, h th ng th y l i

2.2.1 ng B ng Sông C u Long

Trong ti n trình phát tri n kinh t - xã h i BSCL, nh ng h n ch v u ki n nhiên là rào c n r t l n n s n xu t nông nghi p, phát tri n nông thôn và i

ng ng i dân mà tiêu bi u là v n xâm nh p m n trên di n tích kho ng 1,2 – 1,6 tri u ha vùng ven bi n v i m n 4g/l; (Tô V n T ng, 2008) Ph m vi nh

ng xâm nh p m n BSCL chi m kho ng trên 50% di n tích toàn ng b ng tính trung bình t n m 1991-2003 (Lê Sâm, 2006), g m các t nh Long An, Ti n Giang, B n Tre, Trà Vinh, Sóc Tr ng, B c Liêu, Cà Mau và Kiên Giang T s

li u ghi nh n m n qua các n m, xu th chung xâm nh p m n vào toàn vùng

ng d n t tháng 2 n tháng 4 và m t vài ngày u tháng 5 T gi a tháng 5 và tháng 6 m n gi m nhanh trên toàn b vùng c a sông tr i r ng trên d i t t

n m tr c Theo bà Lan, m n s còn t ng do gió ch ng (kho ng tháng 2 và

3 âm l ch) y n c m n t bi n vào, nh m c a xâm nh p m n là trong hai tháng 4 và 5 âm l ch

Nguy n Trí Ng c - c c tr ng C c Tr ng tr t B NN&PTNT cho bi t: n n thi u

c s n xu t và nhi m m n cao nhi u t nh thu c BSCL s khi n kho ng 800.000 ha lúa v Xuân Hè và Hè Thu b nh h ng (cao m là tháng 3, tháng 4-2010)

Theo S NN&PTNT t nh Sóc Tr ng, hi n toàn t nh có trên 40.000 ha lúa v ba b

nh h ng n ng h n và xâm nh p m n nên n ng su t s không cao Ngày

26-2-2010, ông Tr n V n Háp p Tú m, xã i Ân 2, (huy n Long Phú, Sóc

Tr ng) than th : “Tr i n ng nóng nh thiêu t nên b m n c y ru ng ba ngày

ã c n s ch M y ngày nay n c kênh m n chát” còn Ông B y Hoàng p Tân Quy A, xã Tân H ng, nói: “N u có n c c ng không dám b m vì m y ngày tr c

m n d i kênh này lên n 3-4‰”

nh b m n c c u lúa c ng r t kh n tr ng trên cánh ng các xã Tân Tây, Bình Ân, Ki ng Ph c, Tân Thành (huy n Gò Công ông), Bình Phú, ng S n (huy n Gò Công Tây, Ti n Giang).Ông Nguy n V n V , ch t ch UBND xã Tân Tây, cho bi t hi n có kho ng 750ha lúa ang r t c n n c tr bông, ng m s a

do n c kênh c n và tình tr ng xâm nh p m n di n ra quá m nh

Phó ch t ch UBND t nh H u Giang Tr n Thành L p cho bi t xâm nh p m n t i

u Giang ang di n bi n ph c t p N c m n ang l n sâu vào a bàn m t s

xã u ngu n th xã V Thanh.Ông Nguy n V n Hòa, phó ch t ch UBND th xã Thanh, nói theo d báo c a ngành ch c n ng t nh, xâm nh p m n n m nay t i

u Giang có th kéo dài h n m i n m (cao m trong tháng 3 và 4)

Quang Vinh - giám c Trung tâm Quan tr c tài nguyên và môi tr ng TP

n Th - cho bi t m n “t n công” vào t li n n m sau nhi u h n n m tr c C

c m n xâm nh p sâu vào n i ng, nên khi n mùa v gieo s , ng t vùng

n xu t tôm - lúa vùng U Minh Th ng m n v n còn cao K t qu quan tr c

i h u h t các th a ru ng vùng tôm - lúa cho th y m n hi n m c t 3 - 7‰ Theo th ng kê ch a c a ngành nông nghi p a ph ng, ch tính riêng huy n An Biên, trong 4.500 ha lúa ã c gieo c y thì ã có kho ng 2.500 ha g n nh b

t tr ng Trong s di n tích này có nhi u h gieo c y l i 2-3 l n nh ng ành ch u

th t b i Thi t h i là quá l n, nh ng nông dân ph i ti p t c gieo c y l i m c dù chi phí s n xu t, công lao ng b ra là không nh

Theo Báo Tu i Tr m c tin kinh t tháng 4-2010: n ng h n kéo dài và m n xâm

nh p ã làm cho g n 10.000 ha tôm nuôi trên n n t lúa vùng U Minh Th ng (Kiên Giang) b thi t h i n ng Nhi u nông dân ph i thu ho ch tôm non bù vào các kho n chi phí b ra u v Ngh nuôi tôm Kiên Giang l i r i vào c nh

c giá, m t mùa"

Theo Phòng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn (NN&PTNT) các huy n vùng U Minh Th ng u tháng 4-2010, tôm nuôi trong khu v c có tu i bình quân t

35 n 75 ngày tu i, nh ng do b nh và n ng nóng ã làm tôm ch t hàng lo t Theo tính toán s b , di n tích tôm thi t h i ã lên n g n 10 nghìn ha, trong ó hai ph n ba di n tích thi t h i t 30-80% Theo Võ Hoàng Vi t, Tr ng Phòng

NN & PTNT huy n An Minh cho bi t, qua kh o sát ban u, n nay huy n An Minh có 7.300 ha tôm b thi t h i Trong ó, hai ph n ba di n tích thi t h i 30 n 80% Di n tích b thi t h i t p trung nhi u các xã ông Hoà, ông Th nh, Vân Khánh, V n Khánh Tây, Thu n Hoà,

i huy n An Minh, xã b thi t h i nhi u nh t là ông Th nh, có h n 2.100 ha/4.250 ha nuôi tôm b thi t h i Ch t ch UBND xã ông Th nh Lê V n D n

nói: "Trong t ng di n tích tôm b thi t h i, h n m t n a thi t h i 50%” T i huy n

An Biên, m c dù di n tích b thi t h i ch kho ng 600 ha, nh ng có g n 20 ha tôm

ch t hoàn toàn Tr ng Phòng NN & PTNT huy n An Biên, Nguy n H u Hoa cho bi t, tôm An Biên có tu i trung bình t 25 n 60 ngày tu i S tôm t

40 ngày tu i tr lên có th thu ho ch bán tôm non nh ng tôm nh giá th p ch kho ng 40-50 nghìn ng/kg Còn s b thi t h i "tr ng" và tu i tôm còn nh ành

ph i b

2.3 CÁC CÔNG TRÌNH TH Y L I CH Y U KHU V C BSCL

Trong quá trình khai thác vùng BSCL t th i Pháp thu c, m t s kênh xáng

c ào m i a n c ng t v vùng BSCL nh : Cái S n, Xà No, Ch c B ng,

Ph ng Hi p,Tân An-Gò Công, Ba Lai, H ng M , cùng v i h th ng kênh ngang x sâu vào n i ng ã m ra vùng s n xu t lúa l n r ng v vùng này Tuy

nhiên, t sau n m 1975, nh m t p trung nâng cao s n l ng l ng th c, Nhà n c

ã u t hàng lo t công trình th y l i m i v i h th ng kênh n i ng, nh ng công trình c ng p ng n m n, gi ng t, m r ng vùng tr ng lúa t ng lên 2 /n m Nh nh ng công trình th y l i này, cho dù trong nh ng n m qua n c

n trên các sông chính và các kênh thông ra bi n có xu h ng t ng, nh ng trong

Ti p theo sau ó là hàng lo t công trình c ng V nh M , Ch Chí, M Tú (Sóc

Tr ng); c ng Phó Sinh, Láng Trâm (B c Liêu); hai c ng T c Vân và Cà Mau hoàn thành, n c m n bi n ông xâm nh p vào vùng B CM ã c ng n

ch n t c a Gành Hào Khi ki m soát c m n, s n l ng lúa và các v n cây n trái vùng này t ng nhanh Các t nh Sóc Tr ng, B c Liêu, H u Giang tr c ó ch

t s n l ng t 500.000-700.000 t n lúa/n m thì nay ã t ng lên t x p x h n 1 tri u t n/n m

Theo S NN&PTNT B c Liêu, sau khi D án ng t hóa B CM khép kín, t n m

1997 s n xu t nông nghi p có b c chuy n bi n tích c c M t n m nông dân vùng

ng t hóa có th s n xu t lúa hai, ba v ho c tr ng màu i s ng ng i dân trong vùng d án không ng ng nâng lên

Hình 2.2: M t h th ng c ng ng n m n Bán

o cà Mau

Ngu n: Th y l i bán o Cà Mau Nh ng yêu c u b c

bách m i, 2005

Tính n n m 2006 các d án ven bi n ã ng t hóa c h n 700.000 ha (Lê Sâm, 2006)

2.4.1 Quá trình hình thành ê Canh Nông

ê Canh Nông trên a bàn huy n An Minh c u t xây d ng t n m 1984

n 1986 V i lý do th nh t là: trong giai n này, v i u ki n t nhiên c a huy n n m giáp v i bi n Tây, tri u c ng kèm theo n c m n th ng xuyên gây

nh h ng n vùng s n xu t lúa trên a bàn huy n Lý do th hai là th c hi n

vi c quy ho ch s n xu t, tách bi t khu v c nuôi tôm và vùng s n xu t lúa

n nh ng n m 1990, tình hình nuôi tôm t nhiên tuy n ven bi n phát tri n, di n tích s n l ng nuôi tôm t ng hàng n m Tr c tình hình ó tránh nh h ng

a vi c nuôi tôm có th lan r ng sâu vào n i ng, c ng nh v n xâm nh p

n có th lan r ng nhi u h n và ti p t c th c hi n vi c khoanh vùng s n xu t,

o v vùng lúa – cá ng ang phát tri n th nh v ng n n m 1994 t nh Kiên Giang u t n o vét l i tuy n ê Canh Nông, sang n m 1995 hoàn thành vi c

o vét và xây d ng 4 c ng trên các kênh thông ra bi n g m: c ng X o B n, Th

8, Th 10, X o Ngát (t ng c ng có 24 kênh thông ra bi n)

2.4.2 Chuy n i c c u n xu t

ê Canh Nông xây d ng xong ã góp ph n áng k vào vi c h n ch m n b o v

n xu t lúa t hi u qu h n, tránh c nh ng t tri u c ng b t th ng gây thi t h i lúa c a nông dân Tuy nhiên, vi c h n ch m n ch a tri t do còn nhi u tuy n kênh thông ra bi n không c xây d ng c ng ki m soát m n, nên n c

n ã theo các tuy n kênh này i sâu vào n i ng, m t ph n c ng gây nh

ng n vi c s n xu t lúa c a nông dân, m t ph n c ng là u ki n có n c

n nông dân b t u th nuôi tôm sú trong ru ng lúa u ki n c s h t ng ban u có nhi u h n ch , nh ng do môi tr ng nuôi m i t t thu n l i nên m t s

di n tích nuôi trái phép có hi u qu cao T ó tình tr ng nuôi tôm trái phép c

ti p t c di n ra và các ngành ch c n ng r t khó kh n trong công tác ki m soát và

qu n lý

Xu t phát t tình hình th c t trên, huy n An Minh ã xu t v i t nh xin ch

tr ng chuy n d ch s n xu t theo mô hình tôm – lúa và c t nh th ng nh t cho phép chuy n d ch theo t ng giai n ng th i hàng n m h tr kinh phí cho

huy n p các p trên tuy n ê Canh Nông các kênh thông ra bi n nh m ki m soát m n trong th i m nông dân gieo c y lúa l p v trên t nuôi tôm

m 2003 th c hi n ch tr ng chuy n d ch nuôi tr ng th y s n theo c a t nh Kiên Giang, cho phép huy n chuy n d ch phía giáp bi n Tây n kênh xáng X o

Rô (tuy n kênh c p I) sang s n xu t theo mô hình tôm – lúa Cùng v i ch tr ng

ó t nh c ng ã âu t gia c ê và p các p trên các tuy n kênh thông ra bi n Tây trong nh ng tháng gieo c y lúa l p v , nh m b o v v s n xu t lúa c a nhân dân, c ng nh th c hi n úng ch tr ng i v i mô hình nuôi 01 v tôm tr ng l i

01 v lúa K t qu di n tích th c hi n chuy n d ch s n xu t t ng lên hàng n m,

Ngu n: Báo cáo k t qu nuôi tôm – lúa giai n 2001 – 2005, phòng NN & PTNT huy n An Minh

ng 2.4: K t qu nuôi tôm-lúa giai n 2000-2005 t i huy n An Minh

Nuôi tôm – lúa S

n l ng t ng d n theo di n tích chuy n i, t 464 t n n m 2001 lên 6.020 t n

m 2005 N ng su t c ng có chi u h ng t ng d n, tuy nhiên n m 2003 do vi c

n xu t g p tr ng i vì b “d ch R m(1)” do ng i nuôi tôm b m n c vào vuông nuôi b R m con l n vào, nên trong quá trình nuôi m t R m quá nhi u gây nh

ng t ng thêm 13 l n H th ng th y l i c u t không nh ng cung c p

c ngu n n c m n mà còn góp ph n tiêu úng, x phèn Giao thông th y b

c phát tri n, l nông thôn c u t xây d ng và ã rãi v t li u c ng c 66,3 km; nhu c u n, n c, thông tin liên l c ph c v cho sinh ho t, s n xu t kinh doanh c áp ng ngày càng nhi u, t o u ki n thu n l i cho vi c mua bán hàng hóa và i l i c a ng i dân trong vùng quy ho ch Tuy nhiên do vi c chuy n i t h th ng th y l i ph c v c cho s n xu t lúa sang th y l i ph c v cho nuôi tôm - lúa nên ph n nào c ng còn nh ng b t c p, nh ng v c b n c ng

ã cung c p c ngu n n c m n cho ng i dân trong th i m nuôi tôm

-Hi u qu v kinh t : Chuy n d ch nuôi tr ng th y s n trên a bàn huy n ã góp

ph n mang l i hi u qu trong s n xu t c a ng i dân, i s ng kinh t - xã h i chuy n bi n tích c c N m 2001, chuy n d ch tôm – lúa t giá tr s n xu t 68 t

ng, s h có lãi t 3 n 6 l n so v i tr ng lúa t 52 % N m 2002, giá tr s n

t 38,9 % so v i nông nghi p là 41,2 % N m 2005 t tr ng thu s n trong GDP

t 44,5 % so v i nông nghi p t 36,9 % và th y s n ã tr thành ngành s n xu t

ch l c chi m t tr ng cao nh t trong c c u kinh t T c t ng tr ng ng – nông – lâm nghi p giai n 2001 – 2005 là 15,35 %

-Hi u qu v xã h i: Thu nh p bình quân u ng i hàng n m c t ng lên; n m

2001 GDP bình quân u ng i 2,52 tri u ng, n m 2004 là 4,03 tri u ng, n m

2005 là 5,2 tri u ng N m 2005, t l h nghèo gi m còn 8,5 %, h s d ng n

t 78 %, h s d ng n c s ch t 75 %; thông qua vi c th c hi n có hi u qu các ch ng trình d án, u t k t c u h t ng kinh t xã h i, xây d ng mô hình

n xu t, h ng nghi p d y ngh , ã góp ph n gi i quy t lao ng nông nhàn (n m 2004 gi i quy t lao ng trong l nh v c th y s n c 31.238 ng i, chi m

24 % dân s ); giá tr c a t c t ng lên, gi m áng k vi c sang bán c m c t trong nhân dân Công tác ch m sóc s c kh e nhân dân c th ng xuyên quan tâm, các ho t ng v n hóa thông tin, th d c - th thao c t ng c ng góp

ph n nâng cao ki n th c và m c h ng th c a nhân dân

-V môi tr ng sinh thái: Nh h th ng th y l i c u t nên l ng n c m n

c cung c p theo các kinh c b n ã t o ra môi tr ng n c thu n l i cho ng i nuôi Tuy nhiên trong th i m giao mùa có s bi n ng v các y u t môi

tr ng ( m n, nhi t , ki m, PH, ) có th gây r i ro cho ng i nuôi, n u có chú ý thì các h nuôi s ch ng kh c ph c c

gây ô nhi m môi tr ng, t ng lúc, t ng n i còn phát sinh là do m t b ph n các h nuôi không tuân th khuy n cáo và quy nh hi n hành v qu n lý môi

tr ng n c; không thi t k ao l ng x lý n c tr c khi nuôi c ng nh không

có ao l ng x lý n c tr c khi th i ra kinh thoát n c chung

tác ng n môi tr ng vùng t, th c t trong 5 n m qua vi c phát tri n s n

xu t theo mô hình tôm – lúa trên a bàn huy n t ng i n nh h n so v i các

nh và các vùng lân c n Trong ó nguyên nhân khi c i t o vuông nuôi tôm c a ta không h cao m t ru ng nh n i khác; ngoài ra khi ch m d t v nuôi ng i dân tích c c r a m n b ng n c m a gieo c y l i lúa, không t n t n do

ó m n khó xâm nh p sâu vào t

tính b n v ng c a mô hình nuôi tôm - lúa, b c u có th ánh giá là có

nh ng u m h n so v i nuôi 2 v tôm liên t c v m t môi tr ng sinh thái và thu t

Trên di n tích tôm – lúa t n m 2007 n nay nông dân ã th nuôi thêm cua bi n

l h nghèo gi m t 14,68 % n m 2005 xu ng còn 6 % n m 2010 Nh n th c

xã h i hóa giáo d c ngày càng c nâng lên, nhân dân và các nhà h o tâm ã

hi n 59.000 m2 t và óng góp h n 2 t ng ch m lo giáo d c Ch t l ng khám và u tr b nh ngày càng nâng lên 2,15 bác s /1 v n dân

c, nh ng cú c và duy trì ho c nâng cao kh n ng c ng nh tài s n c hi n t i

và t ng lai nh ng không gây nh h ng x u n c s tài nguyên t nhiên Sinh

là m c tiêu c a m i ho t ng và chi n l c sinh k (M4P, 2006)

3.1.1.2 N i dung c a khung sinh k

n nhân l c: hay còn g i là v n con ng i bao g m các y u t có liên quan n con ng i nh trình giáo d c, trình chuyên môn, k n ng, tình tr ng s c

kh e, th i gian và kh n ng tham gia lao ng,… mà con ng i có kh n ng huy

ng t c nh ng k t qu sinh k

V n t ài chính: Dùng nh ngh a cho các ngu n l c tài chính h gia ình ho c cá nhân con ng i có c nh v n vay, tín d ng, ti t ki m, thu nh p, tr c p,…

n v t ch t: là nh ng y u t có tính ch t “hi n v t” bao g m các công trình c s

t ng, xã h i c b n và tài s n c a h gia ình h tr cho sinh k nh : ph ng

ti n i l i, công c s n xu t, nhà , h th ng th y l i hay giao thông

n xã h i: c p n m ng l i các m i quan h xã h i, các t ch c và các nhóm chính th c c ng nh phi chính th c mà con ng i tham gia t ó có

c nh ng c h i và l i ích,…

n t nhiên: bao g m nh ng y u t liên quan t nhiên môi tr ng nh : khí h u,

a hình, t ai, sông ngòi, r ng, bi n, mùa màng… mà con ng i b ph thu c

Hình 3.1: Khung lý thuy t v sinh k (Ngu n: DFID, 2001)

Ho t ng sinh k : là toàn b các ho t ng nh m duy trì, phát tri n các ngu n

n và tài s n sinh k Quan tr ng và áng chú ý nh t là các ho t ng t o thu

nh p

quy t nh mà con ng i a ra trong vi c s d ng, qu n lý các ngu n v n và tài

n sinh k nh m t ng thu nh p và nâng cao cu c s ng

Các ngu n gây t n th ng (s c): là nh ng hi n t ng b t ng có tác ng r t l n

n sinh k c a con ng i S c th ng mang ý ngh a tiêu c c, không theo quy

lu t, không th oán tr c Nghiên c u v s c là m t n i dung c bi t quan tr ng trong nghiên c u sinh k

t qu sinh k : là nh ng th mà con ng i mong mu n t c trong cu c s ng

tr c m t và lâu dài K t qu sinh k c ph n ánh thông qua s thay i gia

ng các ngu n v n và tài s n sinh k (M4P, 2006)

c sinh k

t qu sinh k -C i thi n thu nh p -H nh phúc -Gi m các ngu n gây t n

-S d ng ngu n l c

hi u qu

Chính sách

3.1.2 Công c PRA

Theo Tr n Thanh Bé & ctv (2001), PRA là ph ng pháp h th ng bán chính quy

c ti n hành m t a m b i m t nhóm liên ngành và c thi t k thu

th p c nh ng thông tin c n thi t và nh ng gi thi t cho s phát tri n nông thôn

i s tham gia c a ng i dân Các k thu t khác nhau có th c l a ch n và áp

ng phù h p các giai n khác nhau; t giai n ánh giá nh ng nhu c u ban u n theo dõi ánh giá và cu i cùng là giai n áp d ng th c hi n

Quan sát tr c ti p: c v n d ng trong k thu t PRA là quan sát có h th ng các s v t, s ki n v i các m i quan h và trong m t b i c nh t n t i c a nó Quan sát tr c ti p c ng là m t ph ng cách t t ki m tra chéo nh ng câu h i c a

ng i c ng i phóng v n

Xu h ng: là bi t nh ng s ki n gì mà c ng ng ngh là quan tr ng, nó c ng giúp hi u s nh n th c c a ng i a ph ng v nh ng thay i có ý ngh a trong c ng ng theo th i gian Nh ng thay i ó có th là: thay i v l ng

a, s c s n xu t, màu m c a t, cây tr ng và nh ng ngu n tài nguyên thiên nhiên khác (l ng tôm, cá sông h )

Phóng v n bán c u trúc: là m t trong nh ng công c quan tr ng c dùng trong công c PRA ây là hình th c phóng v n có h ng d n, v i vài câu h i

c xác nh tr c nh m thu th p nh ng thông tin mang tính i di n, thông tin chuyên sâu v m t l nh v c nào ó, ho c ki n th c, s hi u bi t v m t nhóm

ng i hay c ng ng

Tiêu chí ch n a bàn nghiên c u là huy n có chi u dài b bi n nhi u, có di n tích

t s n xu t nông nghi p chi m t l trên 50% trong toàn huy n Ch n xã có di n tích s n xu t nông nghi p chi m ph n l n trong toàn huy n và ch u nhi u nh

ng c a ê bao

Huy n An Minh có chi u dài b bi n 37 km, chi m 20,5% chi u dài b bi n toàn

nh, v i di n tích t s n xu t trong khu v c ê bao 26.034 ha, chi m 66,6% di n tích toàn huy n, i s ng kinh t - xã h i và s n xu t n m trong và ch u nh b i khu v c ê bao ki m soát m n

Ch n h u tra theo ph ng pháp phi xác su t (ch n m u có nh h ng), ch n

60 h nông dân trong 3 xã là nh ng h s n xu t nông nghi p có thu nh p ch u nh

ng nhi u c a ê bao

3.3 PH NG PHÁP THU TH P S LI U

3.3.1 Thu th p s li u th c p

Thu th p các thông tin t báo cáo hàng n m c a ba xã trên a bàn nghiên c u, Phòng Nông nghi p và phát tri n nông thôn huy n An Minh, Niên giám th ng kê,

lu n v n t t nghi p, thông tin t internet t ng h p các d li u bao g m:

u ki n t nhiên t i khu v c nghiên c u

3.3.2.1 Các công c trong PRA

Th c hi n 2 cu c PRA 2 xã Thu n Hòa và xã ông H ng A, m i cu c 8 - 15

ng i c chia thành các nhóm: nhóm nông dân giàu - khá, nhóm trung bình và nhóm nghèo th c hi n vi c u tra và ánh giá:

Phân tích ch s bi t v l c l ch s các h th ng canh tác t i vùng nghiên c u

Ph ng v n bán c u trúc thu th p s li u liên quan n xã h i, con ng i

nh m tìm hi u hoàn nh sinh s ng và thu nh p a ng i dân trong vùng ê bao

Phân tích SWOT ánh giá m m nh, m y u, thu n l i và r i ro c a

ê bao

Quan sát tr c ti p nh m ki m tra chéo nh ng thông tin nh n c t vùng nghiên c u

3.3.2.2 B n câu h i

u tra ph ng v n tr c ti p 60 nông h s n xu t nông nghi p t i xã ông H ng

A 20 h , xã Thu n Hòa 20 h , xã Vân Khánh 20 h dùng u tra kh o sát

nh ng thông tin c n trong n i dung nghiên c u

i v i m c tiêu (1): S d ng ph ng pháp th ng kê mô t Ph ng pháp này

c v n d ng mô t b c tranh t ng quát v tình hình c b n các a bàn nghiên c u, th c tr ng h nông dân s n xu t nông nghi p K t h p v i các công PRA, ph ng v n chuyên gia nh m ánh giá th c tr ng m t cách khách quan

i v i m c tiêu (2): ánh giá s thay i tr c và khi có ê bao v s d ng

t, n ng su t và s n l ng Ki m nh s khác nhau c a 2 trung bình t ng th

a trên m u ph i h p t ng c p S d ng phân tích ng chéo ánh giá m i liên

gi a ê bao và n m v n sinh k dùng phân tích h i quy tuy n tính a bi n

i v i m c tiêu (3): Dùng ph ng pháp SWOT phân thu n l i, khó kh n, c

i và thách th c và phân tích khung sinh k a ra gi i pháp

Trình h c v n c a ch h ch y u c p 1 và c p 2 (l n l t là 36,7% và 41,7%) S ch h h c c p 3 là 11,7% Có 10,0% ch h không bi t ch trên a bàn nghiên c u Qua ó cho th y trình h c v n c a ch h trên a bàn vùng

kh o sát còn th p, ây là v n nh h ng n kh n ng ti p c n khoa h c công ngh tiên ti n nh hi n nay

4.1.2.1 Quy mô và s l ng lao ng theo nhóm

t qu kh o sát (B ng 4.2) cho th y, s nhân kh u trung bình/h là 5 ng i, s

có t 4-6 nhân kh u chi m a s (61,7%), k n là h có d i 3 ng i (23,3%) và trên 6 ng i chi m t l th p nh t v i 15,0% S ng i có kh n ng lao ng làm ra ti n (m c dù không thu c tu i lao ng) trung bình trong m i h

là 3 ng i, trong ó chi m t l cao nh t là s h có lao ng chính t 2-4 ng i (76,7%) và th p nh t là h có 1 lao ng chính v i t l 6,7% S nhân kh u trong gia ình là ti m n ng lao ng trong nông h tham gia vào các ho t ng s n xu t

và góp ph n quy t nh ngu n thu nh p c a nông h Tuy nhiên, n u không c

c hành , ào t o ngh , ti p c n công ngh tiên ti n thì n ng su t lao ng th p s

Ngu n: K t qu u tra th c t 60 h t i huy n An Minh,t nh Kiên Giang,n m 2010

4.1.2.2 Phân b theo nhóm h a bàn nghiên c u

Theo k t qu kh o sát s h khá giàu trong a bàn nghiên c u chi m t l 3,3%

Ti p ó là s h trung bình v i t l 38,3% Cu i cùng là h nghèo v i cùng t l 38.3% S phân b nhóm h giàu nghèo c ng ph n nào cho th y hi u qu c a vi c chuy n i c c u nông nghi p sau khi có ê bao, hay nh h ng c a ê bao n thu nh p c a ng i dân.K t qu cho th y t l h nghèo và trung bình chi m t l

ng nhau và cao h n t l h giàu trong a bàn nghiên c u (Ph l c B ng 2.2)

4.1.2.3 Tình hình s h u m t s ph ng ti n sinh ho t c b n

b ng k t qu kh o sát cho th y trong 60 h có 1 h hoàn toàn không có m t

ph ng ti n sinh ho t c b n nào (theo li t kê c a nghiên c u) còn l i 59 h u

có tivi chi m 100%, k n là t l s h s a nhà (tính t n m 2006 n nay) chi m 45,8% v i 27 h , t l s h có gi ng khoan chi m 37,3% v i 22 h (t l này không ph n ánh chính xác thu nh p hay nhu c u c a h vì có nhi u n i không

th khoan gi ng); và cu i cùng là t l th p nh t thu c các ph ng ti n khác nh máy l nh, t l nh, v i 5,1% t ng ng 3 h u ó cho th y t i a bàn nghiên c u ch a có các nhu c u sinh ho t xa x (xe h i, máy l nh) nguyên nhân có

th do thu nh p th p không chi phí; do ch a có phong trào; phong t c truy n

th ng ho c do s ti p c n công ngh ti n b ch a cao

Ngu n: K t qu u tra th c t 60 h t i huy n An Minh,T nh Kiên Giang,n m 2010

Trong 59 h có s h u ph ng ti n sinh ho t thì có 58 h dùng ti n sinh ho t mua chi m t l 98,3%, 2 h c ng i thân t ng chi m 3,4%, cùng t l ó là s

ng 4.4: Phân b di n tích canh tác theo nhóm h

1 1,7%

16 26,7%

13,3%

17 28,3%

2 3,3%

27 45,0%

1,7%

4 6,7%

5 8,3%

10 16,7%

0.0%

1 1,7%

6 10,0%

7 11,7%

38,3%

23 38,3%

14 23,3%

60 100,0%

Ngu n: K t qu u tra th c t 60 h t i huy n An Minh,T nh Kiên Giang,n m 2010

Nh v y, tuy chênh l ch gi a h nghèo và khá/giàu v vi c s h u t canh tác

là khá cao (84 công) nh ng di n tích t canh tác trung bình ch h s h u là

ng i l n (so v i di n tích t canh tác trung bình qu n Ô Môn, C n Th là 7,03 công; huy n C u Ngang t nh Trà Vinh là 13,5 công) u ó cho th y thu

nh p th p, kinh t không phát tri n v t b c có kh n ng do n ng su t ,ch t l ng không t mong i

Ngu n: K t qu u tra th c t 60 h t i huy n An Minh,T nh Kiên Giang,n m 2010

Có t t c 56 h trong s 57 h dùng ti n ti t ki m mua công c s n xu t chi m 98,2%, k n có 5 h dùng ti n c a ng i thân h tr , vay t nhân chi m 8,8%

và cu i cùng là ngu n ti n do nhà n c h tr chi m t l 7% v i 4 h (Ph l c

ng 2.5)

4.1.2.6 Mô hình canh tác, ngu n g c t

i th i m u tra có100% (60 h ) áp d ng mô hình tôm lúa trong s n xu t, trong ó ch có m t h có thêm thu nh p t rau màu Ngu n g c s h u t canh tác ch y u là c th a k v i 36 h chi m 60%, k n là t mua m r ng

di n tích v i t l 40%, t l thuê m n là th p nh t chi m 5% v i 3 h T k t qu

l th a k cao h n mua và thuê m n cho th y vi c m r ng di n tích canh tác còn h n ch , nguyên nhân có th thu nh p không t ng t ng ng v i giá t