SO SÁNH NĂNG SUẤT và PHẨM CHẤT 24 GIỐNG lúa CAO sản NGẮN NGÀY tại TRUNG tâm KHUYẾN NÔNG LONG AN TỈNH LONG AN vụ hè THU năm 2010

HÈ THU N M 2010

Chuyên ngành: PHÁT TRI N NÔNG THÔN

N TH , 2010

I CAM OAN

-o0o -

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a b n thân Các s li u, k t qu nghiên c u c trình bày trong lu n v n là trung th c và ch a c ai trình bày trong b t k báo cáo nào tr c ây

Nguy n V n M

Cô Nguy n Th Vàng và ch Nguy n Th Lang là cán b Trung tâm Khuy n nông

nh Long An, t i Thành ph Tân An, T nh Long An ã nhi t tình và t o m i u

ki n t t nh t cho tôi trong vi c thu th p s li u và ch Nguy n H ng Hu ã nhi t tình ch b o tôi trong phòng quá trình x lý m u trong phòng thí nghi m

Các b n l p Phát Tri n Nông Thôn K33 ã nhi t tình giúp tôi trong su t th i gian th c hi n tài Chúc các b n th t nhi u h nh phúc, s c kh e, và thành t trong t ng l i

Trân tr ng!

Nguy n V n M

NH N XÉT VÀ XÁC NH N C A B MÔN

-o0o -

Xác nh n c a cán b h ng d n và B môn Tài nguyên và cây tr ng, Vi n nghiên

u phát tri n ng b ng Sông C u Long, i h c C n Th v tài : “SO SÁNH

NG SU T VÀ PH M CH T 24 GI NG LÚA CAO S N NG N NGÀY V

HÈ THU 2010 T I TRUNG TÂM KHUY N NÔNG LONG AN, T NH LONG

AN” do sinh viên Nguy n V n M , l p: Phát tri n nông thôn A1 khóa 33 th c hi n

trong th i gian t 07/2010–12/2010

n Th , ngày …… tháng n m 2010

Nh n xét và xác nh n Nh n xét và xác nh n môn Tài nguyên và cây tr ng Cán b h ng d n

XÁC NH N VÀ NH N XÉT C A H I NG

-o0o -

i ng ch m lu n v n t t nghi p i h c thông qua tài: “SO SÁNH N NG SU T VÀ PH M CH T 24 GI NG LÚA CAO S N NG N NGÀY V HÈ THU 2010 T I TRUNG TÂM KHUY N NÔNG LONG AN, T NH LONG AN” do sinh viên Nguy n V n M (MSSV: 4074811) l p phát tri n nông thôn A1K33 th c hi n và báo cáo tr c h i ng Vi n Nghiên C u Phát Tri n ng B ng Sông u Long Lu n v n t t nghi p c h i ng ánh giá: ………

Ý ki n c a h i ng: ………

………

………

n Th , ngày … tháng …… n m 2010

Ch t ch h i ng

TI U S CÁ NHÂN

-o0o -

1 LÝ L CH S L C

n m 2000 – 2004: h c t i Tr ng trung h c c s Th nh L i (xã Th nh L i, huy n Tháp M i, t nh ng Tháp)

n m 2004 - 2006 : h c t i Tr ng trung h c ph thông c s Tr ng Xuân (xã

Tr ng Xuân, huy n Tháp M i, t nh ng Tháp)

n m 2007 – 2011: h c t i Tr ng i h c C n Th ( ng 3/2, ph ng Xuân Khánh, qu n Ninh Ki u, thành ph C n Th )

TÓM L C

tài “SO SÁNH N NG SU T VÀ PH M CH T 24 GI NG LÚA CAO S N

NG N NGÀY T I TRUNG TÂM KHUY N NÔNG LONG AN T NH LONG

AN, V HÈ THU N M 2010” c th c hi n b i sinh viên Nguy n V n M , l p

A1K33 chuyên ngành: Phát tri n nông thôn, t tháng 07/2010 – 12/2010 M c tiêu

a nghiên c u là ch n c gi ng có n ng su t cao và ph m ch t t t, ch ng ch u sâu b nh và thích h p v i u ki n t nhiên Vì th i gian qua BSCL ã y m nh phát tri n nhi u lo i gi ng lúa song v n ch a th c s phát huy h t ti m n ng và h u

t các vùng s n xu t lúa nói chung u tình tr ng khan hi m gi ng lúa ch t

ng cao Bên c nh ó, tình hình bi n i khí h u toàn c u ã khi n cho di n tích nông nghi p trong ó có t tr ng lúa ngày càng thu h p, nh h ng n n n an ninh l ng th c c a n c ta

Thí nghi m c th c hi n t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An b ng ph ng

1tép/b i, kho ng cách 15x20cm Và công th c bón phân: 90N + 60P2O5 + 45K2O, bón 4 l n (Bón lót, bón thúc l n 1, bón thúc l n 2, bón thúc l n 3) Ti n hành thu

ho ch khi 85% h t chín vàng trên bông

t qu nghiên c u ã ch n c 5 gi ng MTL697, MTL698, MTL699, MTL702, MTL703 ã áp ng yêu c u c a ng i dân vì các gi ng này v a có n ng su t cao

a có ph m ch t g o t t và phù h p v i u ki n canh tác c a a ph ng

C L C

I CAM OAN i

I C M T ii

NH N XÉT VÀ XÁC NH N C A B MÔN iii

XÁC NH N VÀ NH N XÉT C A H I NG iv

TI U S CÁ NHÂN v

TÓM L C vi

C L C vii

DANH SÁCH B NG xii

DANH SÁCH B NG xii

DANH SÁCH HÌNH xiv

DANH M C CH VI T T T xv

Ch ng 1 1

U 1

1.1 T V N 1

1.2 M C TIÊU NGHIÊN C U 2

1.2.1 M c tiêu t ng quát 2

1.2.2 M c tiêu c th 2

Ch ng 2 3

2.1 T NG QUAN V CÂY LÚA 3

2.1.1 Ngu n g c cây lúa 3

2.1.2 Vai trò c a gi ng lúa 4

2.1.3 D ng hình cây lúa cho n ng su t cao 4

2.2 M T S C TÍNH NÔNG H C 5

2.2.1 Th i gian sinh tr ng 5

2.2.2 Chi u cao cây lúa 6

2.2.3 Chi u dài bông 7

2.3 M T S THÀNH PH N N NG SU T NH H NG N N NG SU T7 2.3.1 S bông/m2 7

2.3.2 S h t ch c trên bông 8

2.3.3 T l h t ch c 8

2.3.4 Tr ng l ng 1000 h t 8

2.4 PH M CH T H T G O 9

2.4.1 Kích th c và hình d ng h t 9

2.4.2 b c b ng 10

2.4.3 tr h 10

2.4.4 v n dài c a h t 11

2.4.5 Hàm l ng amylose 11

2.4.6 Mùi th m 12

Ch ng 3 13

PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 13

3.1 PH NG TI N NGHIÊN C U 13

3.1.1 Th i gian và a m 13

3.1.2 u ki n t ai (th nh ng) 13

3.1.3 V t li u 14

3.1.4 Thi t b , hoá ch t 15

3.2 PH NG PHÁP TH C HI N 16

3.2.1 B trí thí nghi m 16

3.2.2 Bi n pháp k thu t canh tác 18

3.2.2.1 Chu n b gi ng và t 18

3.2.2.2 Ph ng pháp làm m khô và c y 18

3.2.2.3 Bón phân 18

3.2.2.4 C y d m và làm c 19

3.2.2.5 N c t i và thu c tr sâu, b nh 19

3.3.2.6 Thu ho ch 19

3.2.3 Các ch tiêu nông h c 19

3.2.3.1 Chi u cao 19

3.2.3.2 S ch i 20

3.2.3.3 Chi u dài bông 20

3.2.3.4 Th i gian sinh tr ng 20

3.2.4 Thành ph n n ng su t và n ng su t th c t 20

3.2.5 Các tiêu chí v ph m ch t g o 21

3.2.5.1 T l xay chà 21

3.2.5.2 Hình d ng và kích th c h t g o (mm) 22

3.2.5.3 b c b ng: (%) 23

3.2.5.4 Hàm l ng amylose 23

3.2.5.5 tr h 24

3.2.5.6 Mùi th m trên g o 25

3.2.5.7 v n dài 25

3.2.6 Kh o sát kh n ng ch ng ch u sâu b nh 26

3.2.6.1 ánh giá m c nhi m r y nâu (Nilaparvata lugens Stal) 26

3.2.6.2 ánh giá kh n ng kháng b nh cháy lá (Pyricularia oryzer) 26

3.2.7 Phân tích s li u 27

Ch ng 4 28

T QU VÀ TH O LU N 28

4.1 B GI NG Ao (c c ng n ngày) 28

4.1.1 c tính nông h c 28

4.1.1.1 Th i gian sinh tr ng 28

4.1.1.2 Chi u cao cây 28

4.1.1.3 Chi u dài bông 29

4.1.2 Tình hình sâu b nh h i lúa 29

4.1.3 Thành ph n n ng su t 30

4.1.3.1 S bông/ m 2 30

4.1.3.2 S h t ch c/bông 31

4.1.3.3 T l h t ch c 31

4.1.3.5 N ng su t th c t 32

4.1.4 Ph m h t g o 33

4.1.4.1 Ph m ch t xay chà 33

4.1.4.2 Hình d ng c a h t 35

4.1.4.3 T l b c b ng và l n b c b ng 36

4.1.4.4 Các tiêu chí nh h ng n c m 38

4.2 B GI NG A1 (ng n ngày) 39

4.2.1 c tính nông h c 39

4.2.1.1 Th i gian sinh tr ng 39

4.2.1.2 Chi u cao cây 40

4.2.1.3 Chi u dài bông 40

4.2.2 Tình hình sâu b nh h i lúa 41

4.2.3 Thành ph n n ng su t 42

4.2.3.1 S bông/ m 2 42

4.2.3.2 S h t ch c/bông 42

4.2.3.3 T l h t ch c 42

4.2.3.4 Tr ng l ng 1000 h t 43

4.2.3.5 N ng su t th c t 43

4.2.4 Ph m h t g o 44

4.2.4.1Ph m ch t xay chà 44

4.2.4.2 Kích th c h t g o 46

4.2.4.3 T l b c b ng và l n v t b c b ng 48

4.2.4.4 Các tiêu chí nh h ng n c m 49

Ch ng 5 52

T LU N VÀ KI N NGH 52

5.1 K T LU N 52

5.1.1 B gi ng A0 52

5.1.2 B gi ng A1 53

5.2 KI N NGH 53

TÀI LI U THAM KH O 54

PH CH NG 58

DANH SÁCH B NG

Trang

ng 2.1: Phân c p b c b ng theo th tích v t c c a h t g o (IRRI, 1996) 10

ng 3.1: Thành ph n t canh tác t i Trung tâm Khuy n Nông Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 13

ng 3.2: Danh sách 24 gi ng lúa trong thí nghi m 14

ng 3.3: Phân lo i t l g o l c 22

ng 3.4: Phân lo i t l g o tr ng 22

ng 3.5: Phân lo i t l g o nguyên 22

ng 3.6: Phân lo i hình d ng và kích th c h t g o (IRRI, 1990) 23

ng 3.7: Phân c p b c b ng theo th tích v t c c a h t g o (IRRI, 1988) 23

ng 3.8: Xác nh tr h c a Nguy n Ng c (2008) 24

ng 3.9: Phân lo i nhóm g o theo hàm l ng amylose 25

ng 3.10: Phân lo i mùi th m (IRRI, 1980) 25

ng 3.11: Phân c p m c thi t h i do r y nâu 26

ng 3.12: Thang x p h ng ng v i m c thi t c a r u nâu 26

ng 3.13: C p b nh cháy lá theo chu n c a IRRI (1980) 27

ng 4.1: t tính nông h c b gi ng A0 (9 gi ng) t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 29

ng 4.2: Thành ph n N ng su t và n ng su t c a b gi ng A0 (9 gi ng) t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 33

ng 4.3: T l xay chà c a b gi ng A0 t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An, nh Long An V Hè Thu 2010 34

ng 4.4: Kích th c và d ng h t c a b gi ng A0 (9 gi ng) t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 36

ng 4.5: T l b c b ng c a b gi ng A0 (9 gi ng) t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 37

ng 4.6: Ph m ch t g o c a b gi ng A0 t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An,

nh Long An V Hè Thu 2010 39

ng 4.7: c tính nông h c c a b gi ng A1 (15 gi ng) t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 41

ng 4.8: Thành ph n n ng su t và n ng su t c a b gi ng A1 (15 gi ng) t i Trung tâm Khuy n Nông LongAn, T nh Long An V Hè Thu 2010 44

ng 4.9: T l xay chà c a b gi ng A1 (15 gi ng) t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 46

ng 4.10: Kích th c và d ng h t g o c a b gi ng A1 (15 gi ng) t i Trung Tâm Khuy n Nông Thành ph Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 47

ng 4.11: T l b c b ng c a b gi ng A1 (15 gi ng) t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 49

ng 4.12: Ph m ch t g o c a b gi ng lúa A1 (15 gi ng) t i Trung Tâm Khuy n Nông Long An, T nh Long An V Hè Thu 2010 51

Ch ng 1

U

1.1 T V N

Vi t Nam là m t n c nông nghi p và xu t kh u nông th y s n, có h n 50% thu

nh p c a ng i dân ch y u là t nông nghi p Trong ó, cây lúa là cây có v trí quan tr ng c bi t ng B ng Sông C u Long ( BSCL) Hàng n m, toàn vùng

óng góp h n 50% t ng s n l ng lúa và là ngu n thu ngo i t r t áng k óng

góp 90% s n l ng g o xu t kh u c n c Di n tích tr ng lúa c a c n c kho ng 5,6 tri u ha, trong ó BSCL chi m 2,3 tri u ha M c tiêu s n xu t lúa n n m

2010 c a Vi t Nam là duy trì di n tích tr ng lúa m c 3,96 tri u ha và s n l ng lúa t 40 tri u t n, t ng 5,5 tri u t n so v i n m 2003 (Q 150/2005/Q -TTG ngày 20/06/2005) Thêm vào ó, tr ng lúa là m t ngh c truy n c a ng i dân

c ta Long An là m t t nh s n xu t lúa g o c a khu v c BSCL, n i có u

ki n thu n l i cho vi c phát tri n cây lúa

Nh ng n m qua, tình hình dân s ngày càng gia t ng, ngoài vi c áp d ng nh ng ti n khoa h c vào s n xu t t ng n ng su t và s n l ng lúa, các nhà khoa h c trong

và ngoài n c không ng ng nghiên c u tìm ra nh ng gi ng lúa m i có n ng su t cao, ph m ch t t t, áp ng nhu c u l ng th c ngày càng t ng trong xã h i M t khác, do tình hình thâm canh t ng v nh hi n nay t o u ki n cho sâu b nh phát tri n, r t có kh n ng bùng phát thành d ch

Tuy nhiên, hi n nay ch t l ng lúa g o hàng hóa c a Vi t Nam v n ch a cao so v i các n c trong khu v c và trên th gi i nh Thái Lan, n , Trung Qu c, M

Ch t l ng thóc g o ch a t yêu c u là do nhi u nguyên nhân, trong ó ch t

ng lúa gi ng và gi ng lúa là m t trong nh ng y u t r t quan tr ng góp ph n

ng n ng su t, ch t l ng, s n l ng nh m giúp cho nông dân t ng thêm thu nh p

Vì v y, tài: “So sánh n ng su t và ph m ch t 24 gi ng lúa cao s n ng n ngày t i trung tâm khuy n nông Long An T nh Long An, v hè thu n m 2010” v i m c tiêu tìm ra nh ng gi ng có kh n ng n ng su t cao, ph m ch t t t áp ng cho nhu c u

n xu t và xu t kh u trong giai n hi n nay

1.2 M C TIÊU NGHIÊN C U

1.2.1 M c tiêu t ng quát

c tiêu c a nghiên c u là so sánh n ng su t và ph m ch t c a 24 gi ng lúa cao

n ng n ngày trong v Hè Thu 2010 trên t phù sa phèn nh t i Trung Tâm

Khuy n Nông Long An, t i thành ph Tân An t nh Long An

1.2.2 M c tiêu c th

Ch n ra nh ng gi ng có n ng su t cao và n nh, ch ng ch u r y nâu, vàng lùn, cháy lá, phù h p v i u ki n t nhiên c a a ph ng

Ch n gi ng cho ph m ch t g o t t

Ch ng 2

C KH O TÀI LI U

2.1 T NG QUAN V CÂY LÚA

2.1.1 Ngu n g c cây lúa

Cây lúa tr ng hi n nay ã tr i qua m t quá trình l ch s ti n hóa r t lâu dài và ph c

p, v i nhi u thay i v nhi u m t nh hình thái, sinh lý, sinh thái thích nghi

i u ki n bi n i ph c t p c a môi tr ng cùng v i s ào th i c a 2 ti n trình

ch n l c t nhiên và ch n l c nhân t o ch gi l i nh ng loài, gi ng, cây thích nghi cao m i c gi l i và u này r t c n thi t cho nhu c u sinh tr ng và phát tri n sau Tuy ã có m t quá trình phát tri n lâu i nh ng ngu n g c cây lúa tr ng

hi n nay v n ch a c sáng t Ngu n g c cây lúa tr ng hi n nay là tài th o

lu n sôi n i trên th gi i Nh ng có m t u ch c ch n r ng l ch s cây lúa ã có t lâu và g n liên v i l ch s phát tri n c a ng i dân các n c Châu Á

Makkey E cho r ng v t tích cây lúa c x a nh t c tìm th y vùng Penjab n

c a các b l c s ng cách ây kho ng 2000 n m Roschevicz (1931), phân các

loài Oryza thành 4 nhóm: Stativa, Granulata, Coarctata và Rhynchoryza ng th i

ng kh ng nh ngu n g c c a Oryza sativa là m t tr ng h p c a nhóm Sativa

(trích trong Nguy n Ng c , 2008)

tiên c a lúa tr ng hi n nay là hai loài lúa Oryza sativa L Châu Á và Oryza

glaberrima Steud Châu Phi nh ng s th t v ngu n g c cây lúa v n còn nghi v n

Tuy có nhi u ý ki n ch a th ng nh t nh ng nhi u tác gi th ng nh t cây lúa có ngu n g c t vùng m l y ông Nam Á và t n i ây cây lúa phiêu b c kh p n i

2.1.2 Vai trò c a gi ng lúa

i truy n th ng và kinh nghi m tr ng lúa n c lâu i, ng i dân Vi t Nam ã

úc k t và truy n cho nhau nhi u kinh nghi m s n xu t mà c bi t là s n xu t nông nghi p nh câu: “nh t n c, nhì phân, tam c n, t gi ng” hay “c công không b ng

t gi ng” ây là nh ng kinh nghi m c úc k t t x a t i nay mà v n còn nguyên giá tr Qua ó, cho th y c t m quan tr ng c a gi ng trong s n xu t

Chúng ta bi t vai trò c a gi ng nh m t bi n pháp k thu t thâm canh trung tâm, t khi tr ng lúa n nay nhân dân ta không ng ng tìm cách c i t o ngu n gi ng ngày

t t t h n Gi ng lúa v a là m c tiêu v a là bi n pháp k thu t nâng cao n ng

su t và ph m ch t h t g o trong s n xu t l ng th c cho th tr ng tiêu th n i a

và xu t kh u hi n nay (C c tr ng tr t, 2006) Gi ng t t là gi ng có ti m n ng cho

ng su t cao, ch t l ng tr ng t t, n ng su t cao và ph m ch t t t, nó còn có kh

ng ti p nh n các bi n pháp k thu t d dàng Nh v y n u x p gi ng vào h

th ng các khâu k thu t canh tác thì gi ng c x p hàng u Quan ni m “nh t

c, nhì phân, tam c n, t gi ng” không còn úng n a Ngày nay, khi các gi ng

i cho n ng su t cao, ít sâu b nh, nh công ch m sóc thì n ng su t t ng lên t 15 - 20% trong cùng u ki n canh tác là chuy n bình th ng Tuy nhiên t o ra s

t phá ó ta c n ph i h p ch t ch v i các k thu t canh tác c i ti n khác nh m t gieo tr ng phù h p, bón phân h p lý và m c n c theo yêu c u (V V n Hi n và Nguy n V n Hoan, 1999)

2.1.3 D ng hình cây lúa cho n ng su t cao

Matsushima (1970), d a trên ki u cây ch u phân ngh ki u hình cây lúa lý t ng bao g m 6 c tính sau:

1) Cây lúa ph i có s h t c n thi t trên n v di n tích t c n ng su t mong i

2) Thân th p, bông ng n và có nhi u bông tránh ngã và gia t ng ph n tr m h t

ch c

3) Ba lá trên cùng ph i ng n, d y và th ng ng gia t ng hi u qu s d ng ánh sáng và do ó gia t ng ph n tr m h t ch c

4) Duy trì kh n ng h p th m (N), ngay c th i kì sau khi tr t ng ph n tr m

t ch c

5) Có càng nhi u lá xanh trên bông càng t t (s lá xanh có th xem là tiêu chí ánh giá s c kho c a cây)

6) Tr lúc th i ti t thu n l i nh n c nhi u ánh sáng sau khi tr nh m t ng quá trình quang h p th i k chín

Trong các y u t trên thì y u t quan tr ng nh t là 3 lá trên cùng u ng n, d y và

th ng ng k t h p v i thân th p (Nguy n Ng c , 2008)

Theo quan m t ng h p thì Vergara (1987) (trích trong Nguy n Ng c , 2008)

ã ngh m t ki u cây, d a vào khái ni m m i v gia t ng s h t m y nh sau:

1) Nh y ch i kém, ch các ch i b c nh t phát tri n mà thôi

2) Bông to bù p kh n ng nh y ch i kém

3) Thân d y có nhi u bó m ch, ít ngã , giúp cho bông to h n và s tích l y carbohydrate t t h n

4) Bông ch có nhánh gié b c nh t, có nhi u h t m y cao và ít h t b lép h n

5) Bó m ch cu ng hoa l n chuyên ch các ch t ng hóa t t h n

Th i gian sinh tr ng dài hay ng n c a các gi ng ph thu c ch y u th i k sinh

tr ng dinh d ng và ph thu c vào u ki n t ai, th i ti t và khí h u c a vùng Theo Nguy n Ti n Huy (1999) quá trình sinh tr ng c a cây lúa chia ra hai th i k

chín ó là th i k th i k sinh tr ng dinh d ng và th i k sinh th c “Th i k sinh tr ng dinh d ng có nh h ng tr c ti p n s hình thành s bông Còn th i sinh th c quy t nh n vi c hình thành s h t trên bông, t l h t ch c và tr ng

ng 1000 h t Có th xem th i k tr n chín là th i k nh h ng tr c ti p nh t

n n ng su t thu ho ch” (Nguy n ình Giao và ctv, 1997) TheoYoshida (1981) cho r ng gi ng lúa có th i gian sinh tr ng quá ng n thì cây lúa s không th i gian tích lu ch t khô cho quá trình sinh tr ng dinh d ng và sinh tr ng sinh d c thì không cho n ng su t cao.Theo Bùi Chí B u (1998) các gi ng lúa ng n ngày do

th i gian sinh tr ng ng n nên c n nhi u dinh d ng, n ng l ng, ánh sáng m t tr i

n t o n ng su t nên các gi ng lúa này th ng th p cây, lá òng th ng ng Theo Nguy n Thành H i (2008), th i gian sinh tr ng c chia thành 4 nhóm:

+ A0: c c ng n ngày (< 90 ngày);

+ A1: ng n ngày (90 – 105 ngày);

+ A2: t ng i ng n ngày (106 – 120 ngày);

+ B: trung mùa (120 – 140 ngày)

2.2.2 Chi u cao cây lúa

Chi u cao cây lúa c tính t g c cây lúa n mút lá ho c bông cao nh t Cây cao

90 – 100 cm c xem là lý t ng v cây lúa cho n ng su t cao (Akita, 1989) Cây có chi u cao thích h p t 80 – 100 cm và có th lên n 120 cm, trong m t s

u ki n nh t nh (Jennings, 1976) C i thi n hình d ng th p cây nh m t o u

ki n cho chúng tiêu th m t kh i l ng l n ch t dinh d ng trong t t ng n ng

su t (Clarkson and Hanson, 1980) Theo Nguy n Ng c (2008), cây lúa nào có lóng ng n, thành lóng dày, b lá ôm sát thân thì cây lúa s c ng ch c, khó ngã và

ng c l i N u t ru ng có nhi u n c, s c y dày, thi u ánh sáng, bón nhi u phân

m thì lóng có khuynh h ng v n dài và m m y u làm cây lúa d ngã Lúa b ngã thì s hút dinh d ng và quang h p b tr ng i, s v n chuy n các ch t b

n tr , hô h p m nh làm tiêu hao ch t d tr d n n h t lép nhi u, n ng su t

gi m S ngã càng s m s thi t h i càng nhi u và n ng su t càng gi m Thân cây lúa dài h n thì có nhi u bó m ch h n, nó s cung c p và t o kh n ng v n chuy n

ch t khô t t (Clarkson and Hanson, 1980) N u thân cây lúa không c ng kho , thân không d y, cho dù t ng h p ch t xanh t ng c ng s d n n ngã, che khu t tán lá

n nhau và t ng các lo i sâu b nh làm gi m n ng su t (Vergara, 1988) Theo Bùi

Chí B u và Nguy n Th Lang (1992), k t lu n r ng có ít nh t 5 nhóm gen u khi n tính tr ng chi u cao c a cây Chi u cao c a cây c ki m soát b i a gen và

ch u nh h ng m nh c a gen c ng tính (Kailaimati et al, 1987) Theo Võ Tòng Xuân (1986), yêu c u c a gi ng lúa có n ng su t cao ng ru ng Vi t Nam là thân cây lúa ph i có chi u cao trung bình 80-110 cm, trong ó chi u cao cây kho ng 90-110 s t o c n ng su t cao

2.2.3 Chi u dài bông

Bông lúa bao g m nhi u nhánh, gié mang hoa Th i gian hình thành bông k t khi cây lúa b t u phân hoá òng cho n khi lúa tr Th i k này n u c ch m sóc

t, cây lúa ch t dinh d ng thì bông lúa s phát tri n y gi nguyên c

c tính c a gi ng Th i gian phát tri n bông gi ng ng n ngày ng n h n gi ng dài ngày (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010) Theo Tr ng Th Ng c S ng (1991), chi u dài bông do y u t di truy n quy t nh nh ng ch u nh h ng m nh

i môi tr ng, nh t là u ki n dinh d ng trong giai n u hình thành bông Chi u dài bông c tính t t c bông n u mút bông Gi ng có bông dài, h t

p khít, t l h t lép th p, kh i l ng 1000 h t cao s cho n ng su t cao Trong

ng lai, vi c ch n t o cây lúa có chi u dài bông b ng n a chi u cao c a thân cây

là t t nh t (Nguy n Thành Ph c, 2003) Chi u dài bông lúa thay i tùy theo

gi ng và là y u t góp ph n t ng n ng su t, bông lúa c ng óng vai trò quan tr ng trong quá trình quang h p Qua phân tích mô hình INTERCOM, ng i ta d báo

ng quang h p có th t ng t 25 – 40% n u chi u cao bông lúa th p h n 40% chi u

cao tán lá (Setter et al, 1994)

2.3 M T S THÀNH PH N N NG SU T NH H NG N N NG SU T 2.3.1 S bông/m 2

bông trên m t n v di n tích c quy t nh vào giai n sinh tr ng ban

u c a cây lúa (giai n t ng tr ng), nh ng ch y u là giai n t khi c y n khi nhánh t i a S bông trên m t n v di n tích ph thu c vào m t s c y

và kh n ng n b i c a lúa M t s c y và kh n ng n b i c a lúa thay i tùy theo gi ng, u ki n t ai, th i ti t, l ng phân và l ng n c Các gi ng lúa c i thi n u th p cây, có s bông trung bình t 500 - 600 bông/m2 i v i lúa s , còn

i v i lúa c y là 350 - 450 bông/m2 (Nguy n Ng c , 2008) Các gi ng lúa hi n nay có th nhánh t 20 - 25 nhánh trong u ki n y dinh d ng, nh ng ch

t 14 - 15 nhánh cho bông h u hi u, còn l i là nhánh vô hi u hay cho bông r t nh

t ng n ng su t, t t nh t là t ng s h t ch c trên bông thì t t h n t ng s bông trên m t n v di n tích vì cây lúa ch cho m t s bông nh t nh (Bùi Chí B u và ctv, 1998).

2.3.2 S h t ch c trên bông

c tính h t ch c trên bông ch u nh h ng m nh m b i môi tr ng S h t trên bông nhi u hay ít c ng ph thu c vào gié hoa phân hóa c ng nh gié hoa thoái hóa (Nguy n ình Giao và ctv, 1997) Trên cùng m t b i, bông lúa chín tr c th ng

có h t nhi u h n so v i các bông ph chín sau Nguy n Ng c (2008), cho r ng các gi ng lúa c i ti n, ng b ng sông C u Long thì s h t ch c trên bông t 80-

100 h t i v i lúa s ho c 100 – 120 i v i lúa c y là t t nh t

2.3.3 T l h t ch c

Theo Nguy n Ng c (2008), t l h t ch c trên bông c quy t nh t u th i phân hóa òng n khi vào ch c nh ng quan tr ng nh t là th i k phân bào gi m nhi m, tr bông, ph i màu, th ph n, th tinh và vào ch c Theo Nguy n Th ch Cân (1997) và Lê Th D (2000), ho t ng c a gen không c ng tính chi m u th trong

u ki n tính tr ng h t ch c trên bông Ngoài ra, t l h t ch c trên bông còn

ph thu c vào s h t trên bông, c tính sinh lý cây lúa và nh h ng c a u ki n ngo i c nh mà cây lúa có t l h t ch c cao hay th p T l h t ch c tùy thu c vào hoa trên bông, nh ng do cây lúa th ng ch u tác ng m nh c a u ki n ngo i

nh nên s hoa trên bông càng nhi u thì d d n n h t ch c th p n ng su t cao thì t l h t ch c trên bông ph i trên 80%

2.3.4 Tr ng l ng 1000 h t

Các gi ng lúa c i thi n hi n nay th ng có tr ng l ng 1000 h t t 20 - 30g Tr ng

ng h t do c tính di truy n c a gi ng quy t nh, u ki n môi tr ng có nh

ng m t ph n vào th i k hình thành c h t (18 ngày tr c khi tr ), cho n khi khi vào ch c r (15-25 ngày sau khi tr ) (Nguy n Ng c , 2008) Kích th c h t

kh ng ch b i kích th c v tr u h u h t các u ki n, tr ng l ng 1000 h t

là m t c tính n nh c a gi ng Tr ng l ng 1000 h t không i không có ngh a

là tr ng l ng các h t nh nhau (Yoshida, 1981) Tr ng l ng 1000 h t có h s di truy n r t cao và ít ch u tác ng c a môi tr ng nên vi c ch n gi ng có tr ng

ng 1000 h t cao là r t c n thi t (Lê Xuân Thái, 2003) Kh i l ng c a h t c quy t nh b i 2 y u t là kh i l ng v tr u chi m 20% và tr ng l ng c a h t g o

chi m 80% gia t ng n ng su t nên ch n nh ng gi ng có kh i l ng 1000 h t cao nh ng không ph i ch n nh ng gi ng có h t to là c vì h t to th ng có

c b ng cao làm gi m giá tr xu t kh u (Nguy n ình Giao và ctv, 1997)

2.4 PH M CH T H T G O

Ph m ch t g o do nhi u y u t quy t nh nh gi ng, môi tr ng, k thu t canh tác, công ngh b o qu n sau thu ho ch, công ngh ch bi n Trong ó gi ng là y u t c

n quy t nh n ch t l ng h t g o Xu h ng ch n gi ng là ch n nh ng gi ng

có ph m ch t g o cao xu t kh u Gi ng c ch n ph i có h t dài, ít ho c không

c b ng, hàm l ng amylose trung bình tr xu ng (Bùi Chí B u và Nguy n Th Lang, 2000) Ph m ch t g o là m t c tính kinh t r t quan tr ng c a lúa cho nên

nó s không bao gi thi u trong b t k m t nghiên c u nào v ph m ch t h t g o

2.4.1 Kích th c và hình d ng h t

ng gi ng nh các s n ph m khác, nhu c u v g o thay i r t l n v s l ng,

ch t l ng m i n i là khác nhau Ch t l ng g o c a chu ng vùng này

ch a h n vùng khác thích và ng c l i n hình nh ng i Nh t thích h t g o tròn, hàm l ng amylose th p, c m d o còn ng i Thái Lan thích h t g o dài, hàm

ng amylose trung bình, m m c m nh ng không dính Còn th tr ng g o Trung ông thích h t g o dài, có mùi th m, th tr ng Châu Âu c ng thích h t g o dài nh ng không thích có mùi th m Theo Bùi Chí B u và Nguy n Th Lang (2000) cho r ng d ng h t và kích th c h t g o là y u t di truy n c quy t nh b i

gi ng Chi u dài h t là tính tr ng n nh ít nh h ng b i môi tr ng và c u khi n b i n gen (trích d n b i Ngô Th o Trân, 2007) hay hai gen (Bollich et al, 1974) Tuy nhiên, chi u dài h t do a gen u khi n Chi u dài h t là tính tr i và

c chia thành các d ng nh h t dài > h t trung bình > h t ng n > h t r t ng n (H a Minh Sang, 2007) Theo Nguy n Ng c (2008) hình d ng h t c tính d a vào t l dài/ngang c a h t g o nguyên, ng i ta phân h t g o thành 4 d ng là dài, thon dài, m p và tròn Theo Nguy n Ph c Tuyên (1997) kích th c và b c

ph n c a môi tr ng, tính tr ng này làm cho t l g o b t ng khi xay chà (Nguy n

Ng c , 2008) Th i gian b o qu n không nh h ng n b c b ng (Nguy n

Ph c Tuyên, 1997) nh ng nh h ng m nh b i u ki n môi tr ng (Nguy n Th Lang và ctv, 2004) b c b ng x y ra trong su t quá trình chín c a h t và ch u

nh h ng c a u ki n môi tr ng nh t phèn, sâu b nh, phì nhiêu c a t làm t l b c b ng thay i r t l n (Del Rosario et al., 1968) Trong quá trình tích

y ch t khô c a h t n u g p u ki n thu n l i c a môi tr ng thì t l b c b ng

gi m và ng c l i S chênh l ch c a nhi t gi a ngày và êm s làm t ng t l

c b ng c a g o (Bangweek et al., 1994) B c b ng làm gi m c p c a g o và nh

ng ch y u n giá tr g o xu t kh u c a g o ch không nh h ng n ph m

ch t c m khi n u chín (Nguy n Ng c , 2008) G o có trên 3 h t trong t ng s h t

o b b c b ng c p 5 tr lên thì không c ánh giá cao M c b c b ng c chia thành các c p nh B ng 2.1

ng 2.1: Phân c p b c b ng theo th tích v t c c a h t g o (IRRI, 1996)

tr h là tính tr ng bi u hi n nhi t c n thi t tinh b t hoá h và không khôi

ph c l i hình d ng h t g o ban u tr h trung bình là tiêu ch u c n thi t

ch n t o nh ng gi ng m i theo yêu c u xu t kh u c a th tr ng tr h là tính

tr ng r t d thay i b i nhi t giai n h t lúa vào g o (Heu, M.H and S.Z Park, 1976) Theo Nguy n ph c Tuyên (1997) tr h và hàm l ng amylose

a g o có liên quan m t thi t v i nhau và chúng t l ngh ch v i nhau G o có

tr h cao thì hàm l ng amylose th p và th i gian n u c m lâu h n g o có tr trung bình và th p Trong Nguy n Ng c (2008) cho r ng tr h là th i gian c n thi t n u g o thành c m, u ki n môi tr ng nh nhi t trong giai

n chín có nh h ng n tr h , nhi t càng cao trong giai n này s làm cho g o có tr h cao Nhi t hoá h là nhi t mà ó 90% tinh b t c a h t hoá h hay phòng lên trong môi tr ng dung d ch (KOH 1.7%) và không th tr

i hình d ng c Nhi t không khí cao khi tr s làm t ng tr h và ng c l i

o có tr h cao thì c m r t m m và c m s rã ra khi n u quá chín (Jennings và

c ngâm tr c), trong khi h u h t các gi ng u có g o n theo chi u ngang H t

o c a h u h t gi ng lúa n theo chi u ngang m nh th ng có b c b ng

2.4.5 Hàm l ng amylose

Theo Nguy n Th Lang và ctv (2004) hàm l ng amylose là tính tr ng r t quan

tr ng trong vi c ánh giá ph m ch t g o và là y u t quy t nh n s m m c m Hàm l ng amylose c xem là thành ph n quan tr ng nh t trong ph m ch t g o

vì nó quy t nh tính m m hay c ng c m, d o hay không (Khush, 1990) Hàm

ng amylose b nh h ng m t ph n b i môi tr ng nh t là th i gian vào ch c, hàm l ng amylose gi m nh khi bón phân m nuôi h t Hàm l ng này trong cùng m t gi ng bi n thiên nh không v t 2% nh ng trong cùng m t cây thì có th

3 – 7% (Bùi Chí B u, 2004) Theo P.R Jennings và ctv (1979) nhi t lúc lúa chín c ng nh h ng n hàm l ng amylose Hàm l ng này c a m t s gi ng có

th thay i n 6% t mùa này so v i mùa khác Chang và Somrith (1979) cho

ng hàm l ng amylose, kh i l ng h t u ch u nh h ng di truy n c a b m

u h t các gi ng lúa c i thi n hi n nay ng b ng sông C u Long có hàm

ng amylose trung bình (Ki u Th Ng c, 2002) (trích d n t Lê Xuân Thái, 2003)

2.4.6 Mùi th m

Lúa th m có giá tr kinh t c bi t quan tr ng trên th tr ng xu t kh u g o C n vào s th hi n c a mùi th m, ng i ta phân bi t ra hai ki u gen lúa th m là (aroma) và không th m (non-aroma) Mùi th m c a h t g o c xác nh do nhóm formaldehydes, ammonia và hydrogen sulfide M t vài nghiên c u còn ghi nh n mùi th m do s t ng lên c a propanol, pentanol và hexnol trong quá trình t n tr (Nguy n Th Lang và Bùi Chí B u, 2004) Mùi th m c xác nh là do ch t 2-acetyl-1-pyroline tìm th y trong thành ph n d u d bay h i c a c m Gen ki m soát

mùi th m là m t gen l n, kí hi u fgr, liên k t v i RG28 n m trên nhi m s c th s

8, có kho ng cách di truy n 4,5cM, ã thi t k b n mùi th m nhi m s c th và

t lu n RM223 liên k t khá ch t v i fgr, giá tr kho ng cách di truy n là 1.6cM

(Nguy n Ng c , 2008) Do mùi th m là m t tính l n nên ch u nh h ng m nh

a môi tr ng và c bi t là u ki n canh tác nh ng c ch bi n i nh th nào cho n nay v n còn là m t u bí n n hình nh các gi ng lúa th m c s n

a Vi t Nam: Tám Xoan, Nàng Th m Ch ào, Tám H ng và c gi ng lúa th m Khao Dawk Mali 105 c a Thái Lan c ng không th hi n c mùi th m c tr ng

a mình khi em tr ng nhi u n i khác n u có mùi th m thì r t ít th m chí không

th hi n c mùi th m Mùi th m có th ph thu c vào mùa v , lo i t, a m

và phì nhiêu c a t (Tr n T n Ph ng, 2003)

Ch ng 3

3.1 PH NG TI N NGHIÊN C U

3.1.1 Th i gian và a m

Thí nghi m th c hi n trong v Hè Thu n m 2010, t ngày 07/07 - 06/09/2010 và

ti n hành t i khu t làm lúa c a Trung tâm Khuy n nông T nh Long An, t i Thành

ph Tân An, T nh Long An

3.1.2 u ki n t ai (th nh ng)

ât canh tác n i ây t ng i màu m , thành ph n ch y u là t sét và t th t,

ch t mùn ít, n ng pH trong n c th p cho th y n i này t b phèn nh và hàm

ng Lân d tiêu trong t th p Nhìn chung, t n i ây ch y u là t sét chua, hàm l ng lân d tiêu trong t th p do b c nh b i h p ch t Fe, Al

ng 3.1: Thành ph n t canh tác t i Trung tâm Khuy n Nông Tân An, T nh Long

3.1.3 V t li u

m 24 gi ng lúa cao s n ng n ngày, trong ó có 09 gi ng lúa thu c b A0 và 15

gi ng lúa thu c b A1, ng v i 2 gi ng i ch ng là OMCS2000 và MTL145 Các

gi ng lúa thí nghi m c trình bày B ng 3.2

ng 3.2: Danh sách 24 gi ng lúa trong thí nghi m

3.1.4 Thi t b , hoá ch t

Các thi t b xay xát: máy bóc v Satake lo i THU 1011707, máy chà tr ng Satake s 553753, máy o m , rây sàn tách g o nguyên và b ra, cân 200g lúa, cân 2g g o tr ng, máy s y, gi y k ly và th c k , kính lúp, h p plastic 4.6 x 4.6 x 1.9 cm, ng hút ho c piket, n i n, a pe tri, ng nghi m

Các lo i hoá ch t: dung d ch KOH 1,7%, Ethnol 95%, HCL 30%, NaOH 1N, dung

ch Iod (0,2% I2 và 2% KI)

G Hình 1: Các thi t b và ph ng ti n thi t b x lý m u

Khu thí nghi m còn k t h p v i mô hình sinh h c là tr ng m t s loài hoa và u

nh hoa Xi m Chi, hoa Cúc Gi y, hoa Cúc Mâm Xôi, u B p, u Xanh, Mè en

i m c ích là d n d sâu h i, c bi t thu hút thiên ch nh ong, b m, nh n, rùa Khu thí nghi m c b trí theo s sau:

Hình 2: S b trí thí nghi m 24 gi ng lúa t i th xã Tân An t nh Long An

Làm t nh , lên lu ng, gieo h t, l p m t l p t b t m ng, ph r m r lên r i t i

m Lo i m này sau khi c y bén r nhanh và m c kh e

Th i gian bón:

+ Bón lót 1 ngày tr c khi c y (toàn b lân V n n)

+ Bón thúc l n 1: 7 ngày sau khi c y (1/3 m + 1/3 Kali)

+ Bón thúc l n 2: 20 ngày sau khi c y (1/3 m + 1/3 Kali)

+ Bón thúc l n 3 ( ón òng): 35 ngày sau khi c y (1/3 m + 1/3 Kali)

3.2.2.4 C y d m và làm c

Sau khi c y 3 - 4 ngày ti n hành c y l i nh ng b i lúa nào b ch t

Vi c làm c ti n hành t khi th y có c xu t hi n trên ru ng cho n khi thu ho ch

Thu c tr sâu b nh

n ch s d ng thu c b o v th c v t v i m c ích ánh giá kh n ng kháng sâu

nh c a gi ng Ch s d ng nông d c khi thi t h i > 50%

3.3.2.6 Thu ho ch

Ch n 3 m ng u nhiên trên cùng m t lô thì nghi m, m i m thu ho ch 4 b i

Ch ti n hành thu ho ch khi s h t trên bông chín kho ng 85% tr lên

3.2.3 Các ch tiêu nông h c

3.2.3.1 Chi u cao

Chi u cao cây tính t m t t n u chóp bông, và c tính khi cây lúa có 3

lá tr lên Ti n hành o chi u cao cây, ch n 3 m ng u nhiên trên m i nghi m

th c, m i m o chi u cao 1 b i và c tính theo công th c sau:

Chi u cao trung bình/b i = T ng chi u cao 3 b i /3

3.2.3.2 S ch i

ch i c ghi nh n cùng lúc v i o chi u cao, m i m ch n 4 b i theo hình vuông m t ng s ch i c a 12 b i r i tính trung bình c a b i theo công th c:

ch i/b i = T ng s ch i 12 b i /12

3.2.3.3 Chi u dài bông

Ti n hành thu ho ch 12 b i, ch n ng u nhiên 10 bông c a 12 b i o chi u dài bông, chi u dài bông c o t c bông n chóp bông Sau ó tính chi u dài trung bình c a trung bình c a m t bông theo công th c:

Chi u dài bông = T ng chi u dài 10 bông /10

Cách tính thành ph n n ng su t tính theo công th c

bông/m2 = P/S = P/0,36

t ch c/bông =

xP w

xW

% 14

% 14

1000

1000 1000

% 14

% 14

% 14

% 14

x U xW w

xW w

ng su t th c t

ng su t th c t : c thu th p b ng cách g t 5m2 trên m i lô và tùy theo m t

a lô, tu t h t, ph i khô, làm s ch h t lép, cân, o m và quy v tr ng l ng v i

m 14% Công th c tính n ng su t th c t :

ng su t (t n/ha) =

1000

) ( 10000 )

( 5

kg W

c 1: cân 200 gam m u lúa s y khô m 14% cho m i l n l i, xay m u cân

tr ng l ng g o l c

c 2: chà g o tr ng l c (3 phút), cân tr ng l ng g o tr ng

c 3: dùng rây sàn tách g o nguyên và g o b , cân tr ng l ng g o nguyên

l xay chà c tính và theo phân lo i công th c sau:

l g o l c (%) = (Tr ng l ng g o l c (g) x 100)/200

o l c c ánh già và phân lo i giá nh sau:

Hình d ng h t: d a vào t l dài/ngang c a h t Theo IRRI (1990) thì hình d ng c a

t g o chia thành các c p (B ng 3.6)

ng 3.6: Phân lo i hình d ng và kích th c h t g o (IRRI, 1990)