SẢN XUẤT THỬ 12 GIỐNG lúa NGẮN NGÀY vụ hè THU năm 2010 tại TRUNG tâm NGHIÊN cứu và sản XUẤT GIỐNG BÌNH đức TỈNH AN GIANG

Tác gi ti u lu n Lâm Tr ng Huy... xiii Danh sách hình ...

TR NG I H C C N TH

- -

i ng ch m báo cáo ti u lu n t t nghi pch ng nh n ch p thu n báo cáo v i tài: “ N XU T TH 12 GI NG LÚA NG N NGÀY V HÈ THU N M 2010 I TRUNG TÂM NGHIÊN C U VÀ S N XU T GI NG BÌNH C T NH AN GIANG” Do sinh viên Lâm Tr ng Huy l p Phát Tri n Nông Thôn A1 (CA0787A1) - K33 - Vi n Nghiên c u Phát tri n ng b ng sông C u Long - Tr ng i h c C n Th th c hi n t 06/2010 - 12/2010 và b o v tr c h i ng ngày tháng n m 2010 Báo cáo Ti u lu n t t nghi p ã c h i ng ánh giá m c

Ý ki n h i ng

n Th , ngày tháng n m 2010

Ch t ch h i ng

I CAM OAN - -

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a b n thân Các s li u, k t qu trình bày trong ti u lu n là trung th c và ch a t ng c ai công b trong b t k tài

li u nào tr c ây

Tác gi ti u lu n

Lâm Tr ng Huy

TR NG I H C C N TH

- -

Xác nh n c a cán b h ng d n tài: “ N XU T TH 12 GI NG LÚA NG N NGÀY V HÈ THU N M 2010 T I TRUNG TÂM NGHIÊN C U VÀ N XU T GI NG BÌNH C T NH AN GIANG ” Do sinh viên Lâm Tr ng Huy l p Phát Tri n Nông Thôn A1 (CA0787A1) - K33 - Vi n Nghiên c u Phát tri n ng b ng sông C u Long - Tr ng i h c C n Th th c hi n t 06/2010 - 12/2010 Ý ki n c a cán b h ng d n:

C n Th , ngày tháng n m 2010

Cán b h ng d n

Ph m Th Ph n

TI U S B N THÂN - -

1 LÝ L CH S L C

và tên: Lâm Tr ng Huy Gi i tính: Nam

m sinh: 23/12/1989 N i sinh: Ch M i, An Giang Dân t c: Kinh Tôn Giáo: Không

Quê quán: Ki n An, Ch M i, An Giang

: Nguy n Mai Chi Ngh nghi p: Buôn bán

a ch liên l c: 310, t 9, Hòa Bình, Ki n An, Ch M i, An Giang

n m 2007 - 2010: Sinh viên tr ng i h c C n Th , ngành Phát Tri n Nông Thôn, Vi n Nghiên c u Phát tri n ng b ng sông C u Long

2010: T t nghi p k s chuyên ngành Phát tri n nông thôn khóa 33

I C M T - -

Trong su t quá trình h c t p c ng nh th i gian làm ti u lu n t t nghi p, tôi ã g p không ít khó kh n v ng m c nh ng c s giúp c a ba m , ch d y c a th y

cô, ng viên chia s c a anh ch , b n bè ã giúp tôi v t qua c nh ng khó kh n

và hoàn thành nhi m v h c t p c a mình

Thông qua ti u lu n này tôi xin chân thành c m n:

Ba m , ng i ã quan tâm lo l ng, ch m sóc, ng viên tôi trong su t quá trình h c t p v a qua

m n Cô ThS Ph m Th Ph n, ng i ã t n tình h ng d n, ch d y tôi trong su t th i gian làm ti u lu n

m n th y Ph m H i B u - C v n h c t p ã quan tâm, dìu d t, ng viên và giúp tôi trong su t th i gian tôi b c chân vào c ng tr ng i

c

m n quý Th y Cô Vi n Nghiên C u Phát tri n ng b ng sông C u Long ã truy n t ki n th c cho tôi trong su t quá trình h c t p và sinh ho t

i Vi n

m n các cô, chú, các Anh ch Trung Tâm Nghiên C u và S n Xu t

Gi ng Bình c t nh An Giang ã t o u ki n thu n l i cho tôi thu th p s

li u trong quá trình th c hi n tài

Cám n các b n l p Phát Tri n Nông Thôn A1-K33 ã nhi t tình h tr và

ng viên tôi trong su t th i gian h c t p c ng nh th i gian th c hi n tài

Tôi chân thành c m n!

TÓM L C

Gi ng t t n ng su t cao, ph m ch t t t áp ng cho nhu c u s n xu t theo h ng

xu t kh u, kháng c m t s lo i sâu b nh ph bi n, phù h p v i u ki n t ai

và k thu t canh tác c a t ng vùng, t ng a ph ng là r t quan tr ng trong s n

xu t nông nghi p Vì v y, tài “ S n xu t th 12 gi ng lúa ng n ngày v Hè Thu

2010 t i Trung tâm nghiên c u và s n xu t gi ng Bình c – t nh An Giang ” c

gi ng ngã, chi u cao bi n ng t 99 n 124 cm a s các gi ng lúa có c tính nông h c phù h p v i ki u hình cây lúa cho n ng su t cao N ng su t t c 2,18 n 3,83 t n/ha S bông/m2 bi n ng t 348 n 507 bông, h t ch c/bông (37 – 67 h t), ph n tr m h t ch c dao ng t 55,2 n 69,2%, tr ng l ng 1000 h t

t c t 23,4 n 27,7g T l g o l c t 72,5 – 82,2%, g o tr ng t c 53,4 – 71,7%, t l gao nguyên bi n ng t 35,7 – 58,5%

Qua thí nghi m nh n th y h u h t các gi ng có nhi u c m t t, c bi t là 5

gi ng MTL 693, MTL 638, MTL 641, MTL 686 và MTL 692 có n ng su t cao,

ph m ch t g o khá, có th a vào s n xu t Bên c nh ó, còn 2 gi ng tri n v ng là MTL 619, MTL 653

C L C

- -

Trang Trang ph bìa ii

Ch p nh n lu n v n t t nghi p c a h i ng iii

i cam oan iv

Xác nh n c a Cán b h ng d n v

Ti u s b n thân vi

i c m t vii

Tóm l c viii

c l c ix

Danh sách b ng xiii

Danh sách hình xv

Danh sách các ch vi t t t xvi

U 1

Ch ng 1 L C KH O TÀI LI U 3

1.1 VAI TRÒ C A GI NG TRONG S N XU T NÔNG NGHI P 3

1.2 N NG SU T VÀ CÁC THÀNH PH N N NG SU T 4

1.2.1 N ng su t 4

1.2.2 Các thành ph n n ng su t 5

1.2.2.1 S bông/ n v di n tích 5

1.2.2.2 S h t/bông 6

1.2.2.3 T l h t ch c 6

1.2.2.4 Tr ng l ng h t 6

1.3.1 Nhi t 6

1.3.2 Ánh sáng 7

1.3.3 L ng m a 7

1.3.4 Gió 7

1.4 CÁC QUAN M V KI U HÌNH CÂY LÚA N NG SU T CAO 8

1.5 PH M CH T G O 10

1.5.1 Ph m ch t xay chà 10

1.5.2 b c b ng 11

1.5.3 Chi u dài và hình d ng h t g o 11

1.5.4 tr h 12

1.5.5 Hàm l ng amylose 12

1.6 TI N TRÌNH CH N GI NG 13

1.6.1 Ch n v t li u kh i u 13

1.6.2 Thí nghi m s kh i 13

1.6.3 Thí nghi m h u k 13

1.6.4 So sánh n ng su t 13

1.6.5 Ch n gi ng ph bi n 13

Ch ng 2 PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M 15

2.1 TH I GIAN VÀ A M 15

2.2 PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 15

2.2.1 V t li u thí nghi m 15

2.2.2 B trí thí nghi m 15

2.2.3 Ph ng pháp thí nghi m 16

2.3 CH TIÊU THEO DÕI 17

2.3.2.2 Chi u cao cây 17

2.3.2.3 S ch i/m2 17

2.3.2.4 Tính ngã 17

2.3.2.5 S lá xanh/bông 17

2.3.2.6 Chi u dài bông 18

2.3.2.7 Ch tiêu sâu b nh 18

2.3.2.7 Các thành ph n n ng su t 21

2.3.3 Phân tích ph m ch t h t g o 22

2.3.3.1 Chi u dài và d ng h t g o tr ng 22

2.3.3.2 T l xay chà 22

2.3.3.3 b c b ng (%) 23

2.3.3.4 tr h 23

2.3.3.5 Hàm l ng amylose (%) 23

2.3.3.6 Mùi v 24

2.4 PH NG PHÁP PHÂN TÍCH S LI U 24

Ch ng 3 K T QU VÀ TH O LU N 25

3.1 TÌNH HÌNH CHUNG 25

3.2 C TÍNH NÔNG H C 25

3.2.1 Th i gian sinh tr ng 25

3.2.2 Chi u cao cây 25

3.2.3 Tính ngã 26

3.2.4 M c nhi m o ôn 26

3.2.5 M c nhi m r y nâu 26

3.3 THÀNH PH N N NG SU T VÀ N NG SU T TH C T 27

3.3.1 S bông/m2 27

3.3.2 S h t ch c/bông 28

3.3.3 T l h t ch c 28

3.3.4 Tr ng l ng 1000 h t 28

3.3.5 N ng su t th c t 29

3.4 PH M CH T G O 30

3.4.1 Kích th c và hình d ng h t 30

3.4.2 T l xay chà 31

3.4.2.1 T l g o l c 31

3.4.2.2 T l g o tr ng 31

3.4.2.3 T l g o nguyên 31

3.4.3 b c b ng 32

3.4.4 Hàm l ng amylose 33

3.4.5 tr h 33

3.4.6 Mùi v 34

Ch ng 4 K T LU N VÀ NGH 35

TÀI LI U THAM KH O 36

PH CH NG 39

DANH SÁCH B NG

- -

ng Tiêu Trang ng 1.1 S óng góp c a các thành ph n n ng su t vào n ng su t lúa 4

ng 1.2 c tính các ki u cây lúa cho t ng lai (IRRI, 1992) 9

ng 1.3 Phân lo i c p b c b ng theo ph n tr m v t c c a h t (IRRI 1996) 11

ng 1.4 Phân lo i g o d a vào hàm l ng amylose 12

ng 2.1 B ng ánh giá tính ngã c a lúa 17

ng 2.2 ánh giá c p thi t h i trên ru ng lúa do ch t t theo IRRI (1988) 18

ng 2.3 ánh giá c p thi t h i trên ru ng lúa do bông b c theo IRRI (1988) 18

ng 2.4 ánh giá c p thi t h i trên ru ng lúa do r y nâu theo IRRI (1988) 19

ng 2.5 ánh giá c p thi t h i trên ru ng do b nh vàng lùn theo IRRI (1988) 19

ng 2.6 ánh giá c p thi t h i trên ru ng lúa do sâu cu n lá theo IRRI (1988) 20

ng 2.7 ánh giá c p thi t h i trên ru ng do b nh cháy lá theo IRRI (1988) 20

ng 2.8 ánh giá c p gây h i trên ru ng do b nh cháy bìa lá theo IRRI (1988) 21

ng 2.9 Phân lo i h t g o tr ng theo IRRI (1980) 22

ng 2.10 Phân lo i c p b c b ng d a theo % v t c c a h t (IRRI, 1998) 23

ng 2.11 Thang m ánh giá tr h (FAO, 1990) 23

ng 2.12 Thang m ánh giá hàm l ng amylose theo IRRI (1980) 23

ng 2.13 Thang m ánh giá mùi v theo IRRI (1996) 24

ng 3.1 c tính nông h c và sâu b nh c a 12 gi ng lúa s n xu t th v Hè Thu 2010 t i Bình c t nh An Giang 27

ng 3.2 Thành ph n n ng su t c a 12 gi ng lúa s n xu t th v Hè Thu 2010 t i Bình c t nh An Giang 29

ng 3.3 Kích th c và hình d ng c a 12 gi ng lúa s n xu t th v Hè Thu 2010

ng 3.4 T l xay chà c a 12 gi ng lúa thí nghi m v Hè Thu 2010 t i Bình c

DANH SÁCH HÌNH - - Hình Tiêu Trang

Hình 1.1 S t ng quát ti n trình ch n t o gi ng lúa 14 Hình 2.1 S b trí thí nghi m 15

U

Cây lúa (Oryza sativa L.) là cây l ng th c có l ch s phát tri n lâu i nh t, ph

bi n nh t Cây lúa c tr ng 112 n c, là l ng th c c a h n 54% dân s th

gi i t p trung t i các n c châu Á, châu Phi và châu M La tinh Lúa g o có vai trò quan tr ng trong vi c m b o an ninh l ng th c và n nh xã h i Lúa g o cung

p dinh d ng chính: tinh b t, protein c n thi t, ch t béo, thiamin, robiflavin, niacin, lysine, threonine, tryptophan, các ho t ch t c n cho b nh nhân huy t áp cao,

ch ng oxid hóa t bào ng n ng a ung th , v.v… Lúa g o cung c p t 35 - 59% ngu n n ng l ng cho h n 3 t ng i trên th gi i (T ng c c th ng kê, 2008) Theo d báo c a FAO (2008), th gi i ang nguy c thi u h t l ng th c do dân s

ng nhanh (kho ng chín t ng i n m 2015), s c mua l ng th c, th c ph m t i nhi u n c t ng, bi n i khí h u toàn c u gây hi m h a khô h n, bão l t, quá trình

ô th hoá làm gi m t tr ng lúa, nhi u n c ph i dành t, n c tr ng cây nhiên li u sinh h c vì s khan hi m ngu n nhiên li u r t c n thi t cho nhu c u i

ng và công nghi p phát tri n Chính vì v y, an ninh l ng th c là v n c p thi t hàng u c a th gi i hi n t i và trong t ng lai

Vi t Nam là m t qu c gia s d ng lúa g o làm l ng th c chính, và là n c xu t

kh u lúa g o ng th hai trên th gi i Di n tích tr ng lúa trong c n c t 5 tri u

ha S n l ng lúa g o thu ho ch v i s n l ng 38,9 tri u t n lúa, t ng 116 nghìn t n

so v i n m 2008 L ng g o xu t kh u c n m t 5,8 tri u t n, kim ng ch thu v 3 USD, t ng 22,6% v l ng xu t kh u Trong ó, ng b ng Sông C u Long BSCL) óng góp h n 90% l ng g o xu t kh u và là v a lúa l n nh t c a c

nh ng bi n pháp ó, y u t gi ng c xem là quan tr ng

Hi n nay, BSCL v i di n tích tr ng lúa l n nh t c n c c ng thêm vi c th ng xuyên thâm canh t ng v lúa làm cho t không có th i gian ngh ng i khi n t d

c màu, tình tr ng nhi m phèn, nhi m m n… Bên c nh ó còn làm tình hình sâu

nh bùng phát d d i nh ng n m g n ây nh r y nâu, sâu cu n lá, b nh vàng lùn,

cháy lá…gây nh h ng nghiêm tr ng n n ng su t lúa c ng nh ch t l ng h t lúa

Chính vì th vi c ch n t o ra các gi ng lúa m i kháng sâu b nh, phù h p u ki n khí h u, có n ng su t ch t l ng cao m b o nhu c u s n xu t và xu t kh u là

n quan tr ng, c p bách trong th i m hi n nay Vì v y, tài “ S N XU T

TH 12 GI NG LÚA NG N NGÀY V HÈ THU N M 2010 T I TRUNG TÂM NGHIÊN C U VÀ S N XU T GI NG BÌNH C T NH AN GIANG ”

c th c hi n nh m m c ích tìm ra nh ng gi ng lúa ng n ngày, kháng sâu b nh,

có n ng su t cao, n nh, v a có ph m ch t g o ngon, ch t l ng cao áp ng yêu c u tiêu dùng và xu t kh u

Ch ng 1

C KH O TÀI LI U 1.1 VAI TRÒ C A GI NG TRONG S N XU T NÔNG NGHI P

Gi ng là v t t k thu t quan tr ng, s d ng gi ng t t là bi n pháp r ti n, hi u qu kinh t cao, chính vì v y gi ng c coi là khâu i u trong cu c cách m ng xanh

Vi c ch n úng gi ng t t, thích h p v i u ki n t nhiên và canh tác c a a

ph ng giúp cho ng i s n xu t thu c n ng su t cao và n nh kinh t gia ình Theo Louwaars (2007) h t gi ng c bi t nh m t lo i u t ch y u trong s n

xu t nông nghi p và óng vai trò quan tr ng trong phát tri n nông thôn, an ninh

ng th c, a d ng sinh h c, phát tri n d ch v , c i thi n ki n th c và phong phú

n hóa Theo Guiliep và Lui Gujob (1978) cho r ng n ng su t h t thóc trên th gi i

Vi c a các gi ng lúa m i có n ng su t cao vào s n xu t là bi n pháp có hi u qu kinh t cao nh t thông qua vi c nâng cao s n l ng lúa Vì th vai trò ng i làm công tác gi ng r t quan tr ng trong vi c ch n ra gi ng lúa t t và a các gi ng lúa

t này vào trong s n xu t ph c v yêu c u l ng th c trong n c và xu t kh u

Gi ng lúa t t c n có nh ng tiêu chu n sau:

- Gi ng ph i có kh n ng cho n ng su t cao và n nh;

- Gi ng có kh n ng kháng c m t s sâu b nh chính c a vùng;

- Gi ng có ph m ch t g o t t

Vì v y, vi c t o ra các gi ng lúa cao s n n ng su t cao, ph m ch t t t, kháng c

t s sâu b nh và thích nghi v i u ki n môi tr ng là m c tiêu r t quan tr ng

a ng i ch n gi ng (Nguy n Thành Tâm, 2004)

1.2 N NG SU T VÀ CÁC THÀNH PH N N NG SU T

1.2.1 N ng su t

ng su t lúa c hình thành và ch u nh h ng tr c ti p c a 4 y u t , g i là 4 thành ph n n ng su t: N ng su t lúa = (S bông/ n v di n tích) x (S h t/bông) x (T l h t ch c) x (Tr ng l ng h t) Các thành ph n n ng su t này có liên quan

ch t ch v i nhau Trong ph m vi gi i h n b n thành ph n này càng gia t ng thì

ng su t lúa càng cao, cho n lúc b n thành ph n này t c cân b ng t i h o thì n ng su t lúa s t i a V t trên m c cân b ng này, n u m t trong b n thành

ph n n ng su t t ng lên n a s làm nh h ng x u n các thành ph n n ng su t còn l i, làm gi m n ng su t (Nguy n Ng c , 2008)

Theo ào Th Tu n (1970) cho bi t có s t ng quan ngh ch gi a s bông và tr ng

ng h t, vì khi s bông t ng thì s l ng ch t dinh d ng chuy n vào m i bông

gi m i làm s h t ch c và tr ng l ng h t gi m

c cân b ng t i h o gi a các thành ph n n ng su t t n ng su t cao khác nhau tùy theo gi ng lúa, u ki n t ai, th i ti t và k thu t canh tác bi t t m quan

tr ng t ng i c a m i thành ph n n ng su t i v i n ng su t h t, Yoshida (1981)

ã phân tích t ng quan h i qui nhi u chi u, s d ng công th c

Log Y = Log N + Log W + Log F + R Ph ng trình này c rút ra t ph ng trình n ng su t rút g n nh sau Y = N * W * F * 10-5

Yoshida và Parao (1976) ã phân tích và k t lu n v t m quan tr ng c a m i thành

ph n n ng su t i v i n ng su t h t nh b ng 2.1 (trích t Nguy n Ng c , 2008)

ng 1.1 S óng góp c a các thành ph n n ng su t vào n ng su t lúa

Ngu n bi n ng c óng góp vào n ng su t (%)

ng i Tuy t i

n n a, nh h ng c a m i thành ph n n ng su t n n ng su t lúa không ch khác nhau v th i gian mà còn do s góp ph n c a nó trong n ng su t h t Trong

u ki n s n xu t, n ng su t lúa th ng th p h n n ng su t lúa trong u ki n thí nghi m do có s khác bi t v u ki n môi tr ng, nh h ng c a th i ti t, khí h u

và c bi t là k thu t canh tác (Nguy n Ng c , 2008)

Khi xem xét ánh giá n ng su t thì y u t n ng su t th c t là ch tiêu c quan tâm nh t không ch v i nhà nghiên c u ch n gi ng mà còn nông dân s n xu t

1.2.2 Các thành ph n n ng su t

1.2.2.1 S bông/ n v di n tích

bông/m2 là y u t b chi ph i b i c tính di truy n, ng th i nó c ng b tác

ng b i các y u t khác nh k thu t canh tác, môi tr ng t, môi tr ng n c và mùa v (Nguy n Bích Hà V , 2006)

Theo Nguy n Ng c (2008) thì s bông trên n v di n tích tùy thu c vào m t

Các gi ng lúa c i thi n th p cây có s bông/m2 trung bình t 500-600 bông/m2 i

i lúa s và 350-450 bông/m2 i v i lúa c y, m i có th có n ng su t cao

1.2.2.2 S h t/bông

h t ch c/bông ph thu c vào c tính c a gi ng và nó c quy t nh b i s t/bông và t l h t ch c S h t/bông là y u t quan tr ng góp ph n làm t ng n ng

su t ho c gi m n ng su t lúa (Nguy n Bích Hà V , 2006)

Nói chung i v i nh ng gi ng lúa bông to, k thu t canh tác t t, bón phân y ,

ch m sóc t t và th i ti t thuân l i thì s h t/bông cao, n ng su t t t

Theo Nguy n Ng c (2008) thì các bi n pháp k thu t c n l u ý t ng s t/bông:

- Ch n gi ng t t, bông to, nhi u h t, n b i s m;

- c ch s gia t ng ch i vô hi u;

1.2.2.3 T l h t ch c

l h t ch c c quy t nh t u th i k phân hóa òng n khi lúa vào ch c

nh ng quan tr ng nh t là các th i k phân bào gi m nhi m, tr bông, ph i màu, th

ph n, th tinh và vào ch c T l h t ch c tùy thu c vào s hoa trên bông, c tính sinh lý c a lúa và ch u nh h ng c a u ki n ngo i c nh

Theo Nguy n Ng c (2008) thì t ng t l h t ch c c n:

- Ch n gi ng t t, kh n ng th ph n cao và s h t trên bông v a ph i;

- Bón phân nuôi òng và nuôi h t y và cân i;

- Ch m sóc chu áo, phòng tr sâu b nh

Bên c nh ó, mùa v c ng nh h ng n t l h t ch c, v ông Xuân t l h t

ch c s cao h n v Hè Thu (Lê Xuân Thái, 2003)

1.2.2.4 Tr ng l ng h t

Tr ng l ng h t c quy t nh ngay t th i k phân hóa hoa n khi lúa chín,

nh ng quan tr ng nh t là các th i k gi m nhi m tích c c và vào ch c r Tr ng

ng h t ch y u do c tính di truy n quy t nh (Nguy n Ng c 2008), và c tính này có h s di truy n cao Tuy nhiên nó v n b nh h ng m t ph n b i u

ki n môi tr ng ph n l n các gi ng lúa, tr ng l ng 1000 h t th ng bi n thiên

p trung trong kho ng 20-30g

Nhi t có tác d ng quy t nh n t c sinh tr ng c a cây lúa nhanh hay

ch m, t t hay x u Trong ph m vi gi i h n (20-300C), nhi t càng t ng cây lúa phát tri n càng m nh Nhi t trên 400C ho c d i 170C cây lúa t ng tr ng ch m

BSCL có nhi t trung bình 26 – 29 0C do ó cây lúa có th tr ng quanh n m và cho n ng su t cao v i u ki n y n c và các d ng ch t khác (Lý Th Lan, 1991)

1.3.2 Ánh sáng

Ánh sáng nh h ng r t l n n sinh tr ng, phát tri n và phát d c c a cây lúa trên

2 ph ng di n: c ng ánh sáng và dài chi u sáng trong ngày (hay g i quang ) (Nguy n Ng c , 2008)

ng ánh sáng nh h ng tr c ti p n s quang h p c a cây lúa Thông

th ng, cây lúa ch s d ng c kho ng 65% n ng l ng ánh sáng m t tr i chi u

i ru ng lúa B c x m t tr i nh h ng l n n các giai n sinh tr ng khác nhau và n ng su t lúa, c bi t các giai n sau

Theo Võ Tòng Xuân (1984) thì có s t ng quan gi a b c x và m c n c trên

ru ng, n u l ng b c x cao và ru ng có y n c thì cây lúa s hình thành

ng su t cao, ng c l i thi u n c thì n ng su t s gi m

1.3.3 L ng m a

BSCL, l ng m a hàng n m trung bình t 1200-2000 mm nh ng phân ph i không u, gây ng p úng gi a mùa m a nhi u n i, mùa khô l i không n c

i Trong mùa m a m, l ng n c c n thi t cho cây lúa trung bình là 6-7 mm/ngày và 8-9 mm/ngày trong mùa khô n u không có ngu n n c khác b sung

u tính luôn l ng n c th m rút và b c h i thì trung bình m t tháng cây lúa c n

Gió nh s u ch nh ti u khí h u c a ru ng lúa làm t ng kh n ng quang h p và

th ph n Gió m nh làm cho lúa d ngã, là ng xâm nh p cho m m b nh nh t

là b nh cháy bìa lá, gió to vào lúc tr d b lép, nh h ng n th tinh, ph i màu

a lúa nh t là d gây ngã giai n lúa vào ch c (Lý Th Lan, 1991)

giai n làm òng và tr , gió m nh nh h ng x u n quá trình hình thành và phát tri n c a òng lúa, s tr bông, th ph n, th tinh và s tích l y ch t khô trong

t b tr ng i làm t ng t l lép, h t l ng làm gi m n ng su t (Nguy n Ng c ,

1.4 CÁC QUAN M V KI U HÌNH CÂY LÚA N NG SU T CAO

Các ph ng pháp ch n l c gi ng lúa tr ng ã có t lâu thông qua các ho t ng

a th h này sang th h khác b ng cách ch n ra gi ng m i t các gi ng c ang

d ng Và t ó cho n nay ã có nhi u quan m v ki u hình cây lúa n ng

su t cao

Theo Matsushima (1970) ngh ki u hình cây lúa lý t ng bao g m 6 c m:

- Cây ph i có s h t c n thi t trên n v di n tích t c n ng su t mong mu n;

- Thân th p, bông ng n và có nhi u bông tránh ngã và gia t ng ph n

tr m h t ch c;

- Ba lá trên cùng ph i ng n d y và th ng ng gia t ng hi u qu s d ng ánh sáng và do ó gia t ng ph n tr m h t ch c;

- Duy trì kh n ng h p th N, ngay c th i k sau khi tr gia t ng ph n tr m

t ch c;

- Có càng nhi u lá xanh trên bông càng t t;

- Tr lúc th i ti t thu n l i có th nh n c nhi u n ng sau khi tr , nh m gia t ng s n ph m quang h p th i k chín

Theo Yoshida và De Datta (1981) cho r ng các c m hình thái c n c chú ý

ng 1.2 c tính các ki u cây lúa cho t ng lai (IRRI, 1992)

100 – 130 120 -150 Quang c m a niên Quang c m

r Kh e ng và sâu R ng và c n Sâu và d y R khí sinh

phát tri n s m Tính ch ng

Theo Nguy n Bích Hà V , Hu nh Quang Tín và Hu nh Nh n (2005) thì nông dân th ng ch n gi ng theo các xu h ng sau:

a) Th i gian sinh tr ng: nông dân th ng ch n gi ng có th i gian sinh tr ng

ng n 90-95 ngày i v i lúa s và 95-105 ngày i v i lúa c y;

b) Chi u cao cây: t 90-100 cm tùy v , th ng v ông Xuân chi u cao cây cao h n v Hè Thu a s c ng ng u ch n nh ng dòng c ng cây, ít ngã;

c) Góc lá c và d ng lá c : nông dân thích ch n các gi ng có góc lá c ng

Do v y các nông dân u ch n các dòng có góc lá c nh và d ng lá c có chi u dài trung bình, chi u r ng c a lá c c ng nh ;

d) ch i/b i: ây là m t trong nh ng ch tiêu quan tr ng góp ph n quy t nh

n n ng su t lúa, h th ng ch n các dòng có b i t 10-15 ch i Ngoài ra thân lúa ph i th ng ng, ch i h u hi u cao;

e) Chi u dài bông: th ng ch n nh ng gi ng có chi u dài bông t 20-25 cm và bông óng h t khít, t l h t ch c cao;

f) ng h t và màu h t: c ng ng th ng ch n nh ng gi ng có h t dài và màu

Giá tr th ng ph m c a h t g o tùy thu c r t l n vào t l g o nguyên, nh ng t l

o nguyên l i ph thu c r t l n vào c tính gi ng, y u t s n xu t, thu ho ch,

ph i s y và ti n trình xay chà Trong ó, y u t quan tr ng nh t là quá trình thu

Trong t l xay chà, t l v tr u chi m t 20 – 22%, cám và phôi chi m 8 – 10%,

vì v y t l g o tr ng có th chi m kho ng 70% N u phân tích 100g lúa có th thu

c 70g g o tr ng và trong 70g g o tr ng có kho ng 20g g o b , t ó g o nguyên

có th t 50% (Cruz và Khush, 2000) Th i m thu ho ch c ng nh h ng n t

g o nguyên, th i m cho t l g o nguyên cao nh t là 25-30 ngày sau khi lúa

tr , n u thu ho ch tr c và sau th i m này t l g o nguyên s gi m (Bùi Chí

c b ng là do s thành l p h t tinh b t không hoàn thi n trong quá trình t o h t và

ph i s y B c b ng do s s p x p không ch t ch c a nh ng h t tinh b t trong n i

nh t o ra nhi u kho ng tr ng làm cho h t g o b c

tr ng xu t kh u (Cruz và Khush, 2000) Chi u dài g o b chi ph i m nh b i y u t

di truy n và ít b chi ph i b i y u t môi tr ng ( Tr n Thanh Hoàng, 2005)

Hình d ng h t g o c xét d a trên t l chi u dài/chi u r ng c a h t g o nguyên

ã c chà tr ng G o xay có h t trong m , thon dài, có n nhi u khi n u, có tính m n, c u trúc h t ch c, mùi v h p d n và th i h n s d ng kéo dài c a chu ng trong th tr ng n i a c ng nh th tr ng qu c t (Prasad, 2002)

ng h t có nh h ng n ch t l ng xay chà, h t càng m ng, dài và b c b ng càng cao thì t l g o nguyên càng th p ( Lê Doãn Diên, 1995)

1.5.4 tr h

Nhi t ông h có th liên h m t ph n v i l ng amylose c a tinh b t, là y u t chính quy t nh ph m ch t g o khi ã n u Nhi t ông h th ng t 55-79oC và

c chia làm 3 nhóm chính: th p (<70oC); trung bình (70-74oC); cao (>74oC)

o có nhi t ông h cao tr thành r t m m và có khuynh h ng rã nh ra khi

u quá chín H n n a, g o có nhi t ông h cao c n nhi u n c và th i gian

u h n là g o có nhi t ông h th p và trung bình (Ph m Th Ph n, 2006)

Gi ng nào có ph n ng ki m hóa th p thì nhi t ông h cao, ph n ng ki m trung bình là gi ng có nhi t ông h trung bình và ph n ng ki m cao thì có nhi t ông h th p (Lê Xuân Thái, 2003)

1.5.5 Hàm l ng amylose

Tinh b t trong h t g o chi m trên 90% c hình thành do 2 i phân t amylose

và amylose pectin Hàm l ng amylose có th c xem là tính tr ng quan tr ng

nh t trong ph m ch t c m vì nó có tính ch t quy t nh trong vi c c m d o, m m hay c ng (Lê Xuân Thái, 2003)

Hàm l ng amylose c a h t g o ph bi n trong kho ng 15 – 35% G o có hàm

ng amylose th p s cho c m m m, d o khi n u chín và không khô khi ngu i,

nh ng i v i g o có hàm l ng amylose cao thì ng c l i (Nguy n Ng c , 2008)

ng 1.4 Phân lo i g o d a vào hàm l ng amylose

Lo i g o Hàm l ng amylose (%)

1.6 TI N TRÌNH CH N GI NG

1.6.1 Ch n v t li u kh i u

Ch n l c t nhiên: ch n nh ng cá th t t t nh ng cánh ng t t sau ó em v quan sát và lo i b cây l , gi l i dòng t t

ch ng T k t qu thí nghi m này ch n 30 – 50 gi ng/dòng có n ng su t cao h n

t vài gi ng n i b t nh t c B Nông Nghi p công nh n, t tên và ph bi n cho nông dân s n xu t