CHỌN GIỐNG lúa NGẮN NGÀY, NĂNG SUẤT CAO, CHẤT LƯỢNG gạo tốt CHO VÙNG PHÙ SA NGẬP lũ ở ĐỒNG BẰNG SÔNG cửu LONG vụ hè THU 2010

I CAM OAN Tôi xin cam oan ây là tài do chính tôi th c hi n... canh tác - nuôi tôm trên di n tích tr ng lúa... Các gi ng có th i gian sinh tr ng khác nhau thì th i k sinh tr ng sinh d ng

TR NG I H C C N TH

MÔN TÀI NGUYÊN CÂY TR NG

KS NGUY N HOÀNG KH I

n Th , 2010

I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là tài do chính tôi th c hi n Các s li u, k t qu trình bày trong lu n v n t t nghi p là trung th c và ch a c ai công b trong b t k công trình lu n v n nào tr c ây

n Th , ngày tháng n m2010 Sinh viên th c hi n

Nguy n Th Thúy An

XÁC NH N VÀ NH N XÉT C A CÁN B H NG D N

n Th , ngày tháng n m 2010 Cán b h ng d n ………

XÁC NH N VÀ NH N XÉT C A CÁN B PH N BI N

n Th , ngày tháng n m 2010 Cán b ph n bi n ………

XÁC NH N VÀ NH N XÉT C A H I NG BÁO CÁO

n Th , ngày tháng n m 2010 Ch t ch h i ng báo cáo ………

TI U S B N THÂN

Sinh viên th c hi n: Nguy n Th Thúy An

p Phát Tri n Nông Thôn A1_K33

Vi n Nghiên C u Phát Tri n BSCL – Tr ng HCT

Ngày sinh: 1988

Quê quán: p An Th i, xã An L c Thôn, huy n K Sách, t nh Sóc Tr ng

và tên cha: Nguy n V n Huôl

Quê quán: p An Th i, xã An L c Thôn, huy n K Sách, t nh Sóc Tr ng

và tên m : Nguy n Th Kim H ng

Quê quán: p Phú H ng, xã Phú Thành, huy n Trà Ôn, t nh V nh Long

I C M T Kính dâng cha m !

Cha m su t i t n t y vì s nghi p t ng lai c a con

Thành kính bi t n!

Th y Nguy n Hoàng Kh i ã t n tình h ng d n giúp em trong su t th i gian làm tài, hoàn thành lu n v n t t nghi p

Chân thành c m n!

Quý th y cô Vi n Nghiên C u Phát Tri n ng B ng Sông C u Long ã truy n t

ki n th c, kinh nghi m quý báo cho em trong su t th i gian em h c tr ng

v n h c t p th y Ph m H i B u và các b n sinh viên l p Phát tri n nông thôn_A1 khóa 33 ã giúp , ng viên em trong su t quá trình h c t p và hoàn thành lu n v n t t nghi p

i l i thân ái n t t c các b n sinh viên Vi n Nghiên C u Phát Tri n ng B ng Sông C u Long nh ng l i t t p nh t

TÓM L C

ng b ng sông C u Long là v a lúa l n nh t n c ta, cung c p h n 50% s n

ng lúa g o cho c n c và xu t kh u Vì v y, vi c ch n gi ng cho n ng su t cao,

ch t l ng g o t t ang là v n c p bách c n c gi i quy t Do ó, tài “Ch n

gi ng lúa ng n ngày, n ng su t cao, ch t l ng g o t t cho vùng phù sa ng p lBSCL v Hè Thu 2010” c th c hi n t i công ty Nông nghi p C , huy n , Thành ph C n Th , nh m giúp bà con nông dân ng b ng sông C u Long tìm ra nh ng gi ng lúa m i có n ng su t cao n nh, ph m ch t g o t t, thích nghi v i u ki n t nhiên và kháng c m t s sâu b nh nh : r y nâu, o ôn, vàng lùn - lùn xo n lá… t ng n ng su t và thu nh p cho nông dân

Thí nghi m c th c hi n vào v Hè Thu 2010, t i Công ty nông nghi p C , huy n C , Thành ph C n Th , v i b gi ng A2 g m 17 gi ng (MTL547, TC2, TP5, OM3995, OM5953, OM6018, OM6976, OM7364, OM7340, OM7398, OM8232, OM8900, OM8902, OM-Sub1, BL46, OM8923, VN 95-20 ( i

ch ng) Các gi ng c gieo theo ph ng pháp làm m t, c y v i m t 15 x 20

cm Công th c bón phân 90N – 60P2O5 – 30K2O kg/ha

Qua k t qu nghiên c u cho th y, các gi ng lúa thí nghi m có th i gian sinh tr ng

96 – 124 ngày, chi u cao cây t 97 – 105 cm, n ng su t trung bình 2,60 – 5,43 n/ha a s các gi ng lúa có ph m ch t g o t t, h t g o p, thon dài và kháng r y nâu, o ôn t t

Các gi ng lúa tri n v ng c ch n l c t thí nghi m v i các c tính c ng cây, nhánh kh e, n ng su t cao, ph m ch t g o t t, ch ng ch u t t v i b nh o ôn và

y nâu là: OM3995, OM8232, OM6018

C L C

XÁC NH N VÀ NH N XÉT C A CÁN B H NG D N ii XÁC NH N VÀ NH N XÉT C A CÁN B PH N BI N iii XÁC NH N VÀ NH N XÉT C A H I NG BÁO CÁO iv

2.4.1 ng l c m 6

3.1.1 Th i gian thí nghi m và ph ng ti n thí nghi m 23

ng 3.13 ánh giá m c bi u hi n c a b nh cháy bìa lá 31

ng 3.14 Phân lo i c p b c b ng d a theo % v t c c a h t (IRRI,1988) 32

ng 3.15 Phân lo i chi u dài h t g o tr ng theo IRRI (1980) 33

ng 3.16 Phân lo i g otheo d ng h t d a theo IRRI (1996) 33

ng 4.1 ánh giá c ng l c m lúc 14 ngày sau khi gieo c a 17 gi ng lúa

thí nghi m v Hè Thu 2010 huy n C , TP C n Th

CH NG 1

U 1.1 t v n

Lúa là cây l ng th c có vai trò quan tr ng trong n n s n xu t nông nghi p c a

c ta, di n tích tr ng lúa chi m h n 45% t ng di n tích t nông nghi p c a c

c Lúa là cây l ng th c ch y u, v a là ngu n thu nh p chính c a ng i nông dân và là ngành s n xu t truy n th ng trong nông nghi p

Trên th gi i, cây lúa c 250 tri u nông dân tr ng, là l ng th c chính c a 1,3 t

ng i nghèo nh t trên th gi i, là sinh k ch y u c a nông dân Là ngu n cung c p

ng l ng l n nh t cho con ng i, bình quân 180 - 200 kg g o/ ng i/ n m t i các

c châu Á, kho ng 10 kg/ ng i/ n m t i các n c châu M (theo caylua.vn)

Vi t Nam, 100% ng i Vi t Nam s d ng lúa g o làm l ng th c chính S n

ph m chính c a cây lúa là g o làm l ng th c T g o có th n u c m, ch bi n thành các lo i món n khác nh bánh a nem, ph , bánh a, bánh ch ng, bún, r u Ngoài ra còn bánh rán, bánh tét, bánh giò …

Bên c nh ó, xã h i ngày càng phát tri n, m c thu nh p t ng cao và nhu c u c a con ng i càng cao Vì v y, s n xu t l ng th c không ch áp ng nhu c u l ng

th c cho t n c mà còn áp ng nhu c u xu t kh u, òi h i các nhà nông ph i s n

xu t lúa g o không nh ng c n s l ng mà ph i l y ch t l ng n a Bên c nh ó, các nhà nghiên c u ph i h tr cho nhà nông các lo i gi ng t t cho n ng su t cao, kháng c m t s sâu b nh

Vi c t ng n ng su t lúa là m t trong nh ng v n quan tr ng c a n c ta hi n nay Chính vì v y, áp ng nhu c u l ng th c trong n c và ph c v cho xu t kh u, tài: “Ch n gi ng lúa ng n ngày, n ng su t cao, ch t l ng g o t t cho vùng phù

sa ng p l ng b ng sông C u Long v Hè Thu 2010” c th c hi n t i công ty Nông nghi p C , huy n C , Thành ph C n Th , nh m giúp nông dân tìm

ra nh ng gi ng lúa m i, có th i gian sinh tr ng ng n, n ng su t cao, ph m ch t

o t t, thích nghi v i u ki n t nhiên và kháng c m t s sâu b nh

1.2 M c tiêu

1.2.1 M c tiêu t ng quát

Ch n l c và xu t m t s gi ng lúa ng n ngày, n ng su t cao, ph m ch t g o t t,

ch ng ch u t t r y nâu, o ôn cho s n xu t lúa Nam b nói chung và vùng phù sa

ng p l ng b ng sông C u Long nói riêng

1.2.2 M c tiêu c th

Ch n ra c nh ng gi ng lúa t t, có th i gian sinh tr ng ng n, n ng su t cao,

ph m ch t g o t t, h t g o dài, ít b c b ng, t l g o nguyên cao a vào s n

xu t i trà c bi t, các gi ng lúa m i c ch n có kh n ng ch ng ch u v i r y nâu, o ôn khá và thích nghi t t v i vùng phù sa ng p l c a ng b ng sông C u Long

CH NG 2

C KH O TÀI LI U 2.1 T ng quan v huy n C

2.1.1 V trí a lí

Huy n C n m phía Tây c a thành ph C n Th , ông giáp qu n Th t N t,

qu n Ô Môn, Tây giáp huy n V nh Th nh và t nh Kiên Giang, Nam giáp huy n

Th i Lai, B c giáp huy n V nh Th nh, qu n Th t N t

Huy n có 10 n v hành chính tr c thu c, g m các xã: Th i H ng, ông Hi p, ông Th ng, Th i ông, Th i Xuân, Trung H ng, Th nh Phú, Trung An, Trung

Th nh và th tr n C

a bàn huy n b chia c t b i h th ng kênh r ch ch ng ch t, bao g m các con kênh

n nh : kênh Th i, kênh Bà m, kênh Xáng Ô Môn,…Giao thông ng b

có t nh l 922 thông v i qu c l 91 Trung tâm huy n C v trí giao l u c a nhi u tuy n ng giao thông trong khu v c T th tr n C có th theo t nh l

922 v Ô Môn i trung tâm thành ph C n Th , ho c theo t nh l 921 v Th t N t

i Long Xuyên, n u i theo ng B n T ng - M t Ngàn thì n V nh Th nh và

ch Giá Còn n u i ng liên xã có th v huy n Gi ng Ri ng (t nh Kiên Giang), th xã V Thanh (t nh H u Giang) (Vietgle, 2010)

2.1.2 Tình hình kinh t huy n C

Huy n C là vùng s n xu t nông nghi p tr ng m c a thành C n Th Di n tích t s n xu t c a huy n chi m 77,3% di n tích t nhiên, ch y u ph c v cho ngành nông nghi p Trên a bàn huy n có Vi n lúa ng b ng sông C u Long, Trung tâm gi ng C n Th , Nông tr ng Sông H u - n v luôn i u trong ng

ng khoa h c - k thu t và công ngh tiên ti n vào s n xu t nông nghi p ó là

nh ng u ki n thu n l i huy n C y m nh chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p, phát tri n kinh t huy n nhà Sáu tháng u n m 2009, t c t ng

tr ng kinh t t 6,64%, thu nh p bình quân u ng i t trên 11,2 tri u ng;

n l ng lúa ông xuân và hè thu t 292 000 t n (Vietgle, 2010)

n xu t nông nghi p C tr c ây ch y u là tr ng lúa M t n m, nông dân huy n s n xu t 3 v lúa, nh ng do ây là vùng t tr ng nên hi u qu canh tác không cao T n m 2006, m t s xã trên a bàn huy n ã chuy n i ph ng th c

canh tác - nuôi tôm trên di n tích tr ng lúa Nhi u ng lúa ã tr thành nh ng vuông tôm b t ngàn, n i ti p nhau

Th tr n C là n i có nhi u ti m n ng phát tri n v th ng m i - d ch v , v a là vùng s n xu t lúa tr ng m c a thành ph Th nh ng, su t m t th i gian dài, do

s h t ng kém, u t ch a úng m c, nên i s ng ng i dân còn khó kh n, trên 11% dân s c a huy n thu c di n h nghèo (Vietgle, 2010)

2.2 Vai trò c a gi ng trong canh tác lúa

2.2.1 Gi ng lúa

c dù lúa g o Vi t Nam ng th hai trên th gi i v s n l ng xu t kh u nh ng

i ng th ba, th t v ch t l ng Mu n nâng cao ch t l ng g o tiêu dùng n i

a và g o xu t kh u, tr c tiên ph i làm m t cu c cách m ng v gi ng lúa

Nhà nông có câu “T t gi ng t t má, t t m t t lúa” Y u t u tiên m b o cho cây lúa kho là h t gi ng t t Gieo tr ng h t gi ng t t là u ki n c n thi t cây lúa kho có kh n ng ch ng ch u sâu b nh và v t qua c bi n ng b t l i c a

u ki n môi tr ng, t ó m i có th cho n ng su t và ch t l ng cao

t gi ng kh e ph i m b o nh ng yêu c u sau:

t gi ng ph i khô, s ch, ch c m y, thu n, úng gi ng, ng nh t v kích , không b l n nh ng h t gi ng khác, không b l n h t c và t p ch t, không có

t gi ng lúa nguyên ch ng (NC) là h t gi ng lúa c nhân ra t h t gi ng siêu nguyên ch ng và t tiêu chu n ch t l ng theo quy nh

t gi ng lúa xác nh n (XN) là h t gi ng c nhân ra t h t gi ng nguyên

ch ng và t tiêu chu n ch t l ng theo quy nh (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010)

2.2.2 Vai trò c a gi ng trong canh tác lúa

Gi ng là m t trong nh ng y u t quan tr ng nh t quy t nh n ng su t lúa T ng

ch t l ng gi ng là m t bi n pháp k thu t t ng n ng su t và s n l ng cây tr ng nhanh, có kinh t t t nh t và ít t n kém nh t Gi ng t t là u ki n t t cho vi c thâm canh, t ng v và là c s c n b n trong vi c c gi i hóa nông nghi p, b o v môi tr ng

Gi ng t t c coi nh m t trong nh ng tr th c l c nh t giúp nông dân t ng nhanh h n hàm l ng ch t xám trong nông s n Gi ng t t bao g m gi ng lúa có

ti m n ng n ng su t cao và h t gi ng có ch t l ng gieo tr ng t t, nó có kh n ng thích ng v i t t c các bi n pháp canh tác

Theo V V n Hi n và ctv (1995), ngày nay khi lúa lai ra i và i vào s n xu t trên

di n tích r ng thì ch c n thay gi ng c b ng gi ng m i có kh n ng cho n ng su t cao h n, có th t ng n ng su t t 15 – 20% trong cùng u ki n

2.3 Ti n trình ch n gi ng

Ch n gi ng là m t quá trình r t quan tr ng trong s n xu t nông nghi p Quá trình này t n nhi u th i gian và u t r t nhi u công s c Vì v y, t o ra c gi ng lúa m i a vào s n xu t c n áp d ng ti n trình ch n gi ng g m các b c sau:

2.3.1 Ch n v t li u kh i u

Ch n l c t nhiên: ch n nh ng cá th t t nh t t nh ng cánh ng t t, sau ó em

và lo i b cây l , gi l i dòng t t, b c k ti p là tr c nghi m l i n ng su t

Ch n l c nhân t o: t hai ngu n:

Gi ng nh p t n c ngoài: ti n hành thí nghi m và tr c nghi m l i Vi t

Nam

Gi ng trong n c: lai t o và tuy n ch n theo nh ng m c ích mong mu n

2.3.2 Quan sát s kh i

Dùng 100 – 200 gi ng/dòng quan sát s kh i M i gi ng/dòng c y t 5 - 6 hàng,

i hàng 4 - 5 m, không l p l i, c 10 - 20 gi ng/dòng c y m t gi ng i ch ng (gi ng t t vùng ó) T k t qu thí nghi m này ch n 30 - 50 gi ng/dòng có n ng

su t cao h n gi ng i ch ng tr c nghi m h u k

2.3.3 Tr c nghi m h u k

Các dòng t t c ánh giá và rút ra t các thí nghi m quan sát s kh i c tr ng

so sánh v i gi ng i ch ng trong u ki n khác nhau tùy m c ích ch n gi ng

Tr c nghi m h u k òi h i kích th c lô l n, th ng là 10 - 15 m2 cho m i gi ng trên m i l n l p l i và th ng l p l i 3 - 4 l n S l ng các dòng ánh giá trong

tr c nghi m h u k b c này trung bình là 50 và th ng c ti n hành tr m,

tr i nghiên c u, n i có u ki n qu n lý và ánh giá t t h n (Nguy n Ng c , 2008)

2.3.4 So sánh n ng su t

Các dòng t t có tri n v ng t tr c nghi m h u k c a i so sánh n ng su t nhi u n i khác nhau S l ng gi ng/dòng ít (10 - 20 gi ng/dòng), di n tích lô l n (20 - 30 m2), l p l i 3 - 4 l n và áp d ng u ki n canh tác trong khu v c Qua nhi u v s ch n m t s gi ng n i b t nh t a ra khu v c hóa và s n xu t trên m t

di n tích r ng l n

2.3.5 Ch n gi ng ph bi n và t tên

Thí nghi m c ti n hành nhi u n i trong c n c Thí nghi m c 3 v liên

ti p nhau ( ông Xuân – Hè Thu – Thu ông) v i b gi ng B gi ng này c hình thành t 1 - 2 gi ng/dòng do nhi u c quan nghiên c u ph i h p l i Sau ó

ch n m t vài gi ng n i b t nh t c B Nông Nghi p và Phát tri n nông thôn công nh n, t tên và ph bi n cho nông dân s n xu t

2.4 M t s c tính nông h c c a cây lúa

2.4.1 C ng l c m

c n y ánh sáng, n u thi u ánh sáng m s y u vì không th c n (Benito

S Vergara, 1984) Ng i ta m s lá trên than m tính tu i cây m Cây m có bao nhiêu lá thì có b y nhiêu tu i Trong giai n u cây lúa ra lá nhanh, trung bình 3 – 4 ngày m t lá T lúc n y m m n khi cây m 3 – 4 lá (kho ng 10 – 12

ngày sau khi n y m m) cây lúa ch s d ng ch t dinh d ng d tr trong h t g o (phôi nh ) M t 3 – 7 lá tr i, cây b t u s ng t d ng (Nguy n Ng c , 2008)

Th i k m dài, ng n tu thu c vào gi ng, mùa v ho c ph ng pháp gieo tr ng: Gieo m ru ng (m d c) cây m t t có chi u cao v a ph i và t t c các cây trong d c m phát tri n ng u có cây m trong d c m phát tri n ng

u thì ph i chú ý n r t nhi u khâu k thu t trong làm m , i v i các gi ng lúa dài ngày, th i k m kho ng 40 - 45 ngày v mùa, 50 - 60 ngày v ông xuân, các gi ng lúa ng n ngày kho ng 25 - 30 ngày

Gieo m n n, m sân tu i m 15 - 18 ngày trà xuân mu n

Gieo m khay (m Nh t b n) th i gian tu i m ch 7 - 10 ngày t ng ng v i 2,5 - 3 lá v mùa

th i k m , cây m có th b r t nhi u r t nhi u lo i sâu b nh t n công, gây h i

u ch m sóc m t t, úng k thu t có m t d c m kho , phát tri n ng u… mà không chú ý phòng tr sâu b nh trong th i k này thì cây m v n không

th có y s c s ng ban u

Ngoài nh ng y u t ánh giá v cây m t t nh : cây m trong d c m phát tri n

ng u, cây m có b lá ng n, không có sâu b nh, m non kh n ng h i ph c nhanh… thì m t y u t c ng không kém ph n quan tr ng là cây m ph i có nhi u , t c là có b r phát tri n m nh, màu s c r ph i có màu vàng sáng

t y u t quan tr ng khác là cây m n ng Cây m n ng t c là cây m có kh i

ng l n, u ó ch ng t cây m ã tích l y c nhi u ch t dinh d ng, chính

nh ch t dinh d ng này s giúp cây m sau khi c y h i ph c nhanh Kh i l ng cây m l n không có ngh a là cây m cao, già tu i, có nhi u lá và có b lá phát tri n

t

2.4.2 Th i gian sinh tr ng

Th i gian sinh tr ng c a cây lúa c tính t khi h t lúa n y m m n khi chín hoàn toàn, thay i tu theo gi ng và u ki n ngo i c nh

- i v i lúa c y: Bao g m th i gian ru ng m và th i gian ru ng lúa c y

- i v i lúa gieo th ng: c tính t th i gian gieo h t n lúc thu ho ch

mi n B c các gi ng lúa ng n ngày có th i gian sinh tr ng 90 - 120 ngày, gi ng lúa trung ngày là 140 - 160 ngày Các gi ng lúa chiêm c , do th i v gieo c y có

u ki n nhi t th p nên th i gian sinh tr ng kéo dài 180 - 200 ngày

ng b ng sông C u Long các gi ng lúa a ph ng có th i gian sinh tr ng 200

- 240 ngày v mùa, cá bi t nh ng gi ng lúa n i có th i gian sinh tr ng n 270 ngày

u tính theo th i gian sinh tr ng thì th i k sinh tr ng sinh d ng c a cây lúa bao g m t giai n: h t n y m m, nhánh, phát tri n lóng thân (cây lúa nhánh t i s nhánh t i a) K t thúc th i k này, cây lúa s b c vào giai n phân hoá hoa (giai n u tiên c a th i k sinh tr ng sinh th c)

Trong th i k sinh tr ng sinh d ng thì s d nh và di n tích lá c t ng lên m t cách t i a và k t thúc cu i th i k Các y u t nhi t c ng nh quang chu k

u nh h ng r t l n n th i k này ng th i các y u t trên có th làm t ng,

ho c gi m th i gian c a th i k sinh tr ng sinh d ng Các gi ng có th i gian sinh

tr ng khác nhau thì th i k sinh tr ng sinh d ng c ng có th i gian khác nhau, các gi ng càng dài ngày thì th i gian sinh tr ng sinh d ng càng dài Ngoài ra, k thu t ch m sóc, bón phân… c ng nh h ng n th i gian sinh tr ng sinh d ng

a cây lúa (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010)

Theo Yoshida (1981), các gi ng có th i gian sinh tr ng quá ng n có th không cho

ng su t cao vì s sinh tr ng sinh d ng h n ch , nh ng gi ng có th i gian sinh

tr ng quá dài c ng không cho n ng su t cao vì s sinh tr ng sinh d ng d có

th gây ngã Kho ng 120 ngày t khi gieo n chín là t i h o và cho n ng su t

i a m c m cao trong vùng nhi t i

2.4.3 T l ch i h u hi u

Theo Nguy n Ng c (2008), s ch i hình thành bông (ch i h u hi u) th p h n so

i ch i t i a và n nh kho ng 10 ngày tr c khi t c s ch i t i a Các

ch i ra sau ó th ng s b tr i i không cho bông c do ch i nh y u không

kh n ng c nh tranh dinh d ng, ánh sáng v i các ch i khác g i là ch i vô hi u Lúa b t u nh y ch i sau khi c y 10 ngày và t s ch i t i a vào kho ng 50 – 60 ngày sau c y Sau khi t t i ta, s ch i s gi m vì m t s ch i y u s ch t i Ch i

c tr th ng không có hi u qu trong vi c cho h t Nó s ch t i ho c cho bông

nh , chín tr h n so v i các bông khác, lúc g t ch cho h t l ng (Benito S Vergara, 1984)

Theo Yoshida (1981), v m t lý thuy t u ki n c bi t, m t cây lúa có th m c

ra 40 ch i Tuy nhiên trong th c t t t c nh ng m m ch i không nh t thi t phát tri n thành ch i cây lúa kho ng 10 - 30 ch i có c sinh ra trong kho ng cách

tr ng h p lý, nh ng ch 2 - 5 ch i c hình thành trong lúa s th ng (Nguy n Thành Ph c, 2003)

2.4.4 Chi u cao cây lúa

Chi u cao cây lúa c tính t g c cây lúa n chóp lá ho c bông cao nh t

Theo Nguy n Ng c (2008), cây lúa nào có lóng ng n, thành lóng dày, b lá ôm sát thân thì thân lúa s c ng ch c, khó ngã và ng c l i N u t ru ng có nhi u

c, s c y dày, thi u ánh sáng, bón nhi u phân m thì lóng có khuynh h ng

n dài và m m y u làm cây lúa d ngã Lúa b ngã thì s hút dinh d ng

và quang h p b tr ng i, s v n chuy n các ch t b c n tr , hô h p m nh làm tiêu hao ch t d tr a n h t lép nhi u, n ng su t gi m S ngã càng s m s thi t

i càng nhi u và n ng su t càng gi m

Cây lúa cao 90 – 100 cm c coi là lý t ng v n ng su t (Akita,1989);(trích d n

i Lê Xuân Thái, 2003)

2.4.5 Chi u dài bông

Bông lúa là c m t phát hoa bao g m nhi u nhánh, gié mang hoa Th i gian hình thành bông k t khi cây lúa b t u phân hoá òng cho n khi lúa tr Th i k này

u c ch m sóc t t, cây lúa dinh d ng, bông lúa s phát tri n y gi nguyên c c tính c a gi ng Th i gian phát tri n bông gi ng ng n ngày ng n

n gi ng dài ngày (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010)

Theo Tr ng Th Ng c S ng (1991), chi u dài bông là y u t di truy n quy t nh

nh ng ch u nh h ng m nh b i môi tr ng, nh t là u ki n dinh d ng trong giai n u hình thành bông

Chi u dài bông c tính t t c bông n u mút bông Gi ng có bông dài, h t

p khít, t l h t lép th p, kh i l ng 1000 h t cao s cho n ng su t cao (V V n

Li t và ctv, 2004) Trong t ng lai, vi c ch n t o cây lúa có chi u dài bông b ng

a chi u cao c a thân cây là t t nh t (Nguy n Thành Ph c, 2003)

2.5 Các y u t nh h ng n n ng su t lúa

2.5.1 N c

c có nh h ng r t l n trong i s ng cây lúa và là thành ph n ch y u c a cây lúa N c là u ki n th c hi n các quá trình sinh lý trong cây lúa, ng th i

ng là môi tr ng s ng c a cây lúa, là u ki n ngo i c nh không th thi u c

i v i cây lúa N u l y 100g lá lúa t i em s y thì l ng lá khô ch còn l i 12g (còn 88g là l ng n c b c h i), em ph n lá khô t cháy hoàn toàn thì l ng tro còn l i là 1,5g V i 88% tr ng l ng cây lúa, n c là thành ph n ch y u và c c k quan tr ng i v i i s ng cây lúa

c là m t trong nh ng ngu n v t li u thô ch t o th c n, v n chuy n th c n lên xu ng trong cây, n nh ng b ph n khác nhau c a cây lúa Bên c nh ó, l ng

c trong cây lúa và n c ru ng lúa là y u t u hòa nhi t cho cây lúa c ng

nh qu n th , không gian ru ng lúa N c c ng góp ph n làm c ng thân và lá lúa,

u thi u n c thân lá lúa s khô, lá lúa b cu n l i và r xu ng, còn n u cây lúa

y n c thì thân lá lúa s ng, b n lá m r ng

Nhu c u v n c qua các th i k sinh tr ng phát tri n c a cây lúa c ng khác nhau:

Th i k n y m m: h t lúa khi b o qu n th ng ph i gi m 13%, khi ngâm h t thóc hút n c t 22% thì có th ho t ng và n y m m t t khi m

t 25 - 28% Nh ng gi ng lúa c n l i c gieo khô khi t m ho c tr i m a

có n c m i n y m m và m c c

Th i k m : t sau gieo n m m i chông thì ch c n gi ru ng m Trong u ki n nh v y r lúa c cung c p nhi u oxy phát tri n và n i nh

ng phân gi i thu n l i h n Khi cây m c 3 - 4 lá thì có th gi m ho c

t l p n c nông cho n khi nh c y

Th i k ru ng c y: t sau c y n khi lúa chín là th i k cây lúa r t c n

c N u ru ng khô h n thì các quá trình sinh tr ng g p tr ng i rõ r t Ng c l i

u m c n c trong ru ng quá cao, ng p úng c ng không có l i: cây lúa nhánh khó, cây v n dài, y u t, d b và sâu b nh Ng i ta còn dùng n c u

ti t s nhánh h u hi u c a ru ng lúa (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010)

2.5.2 Nhi t

Lúa là lo i cây a nóng, hoàn thành chu k s ng, cây lúa c n m t l ng nhi t

nh t nh Trong quá trình sinh tr ng, n u nhi t cao cây lúa nhanh t c

ng nhi t c n thi t thì s ra hoa và chín s m h n, t c là rút ng n th i gian sinh

tr ng N u nhi t th p thì ng c l i Ð i v i v chiêm xuân n c ta, các gi ng lúa ng n ngày là nh ng gi ng m n c m v i nhi t (gi ng c m ôn) nên th i gian sinh tr ng d bi n ng theo nhi t hàng n m và theo mùa v c y s m hay

mu n, vì v y vi c d báo khí t ng trong v chiêm xuân c n ph i c coi tr ng và chú ý theo dõi b trí c c u mùa v cho thích h p, tránh tr ng h p khi lúa

tr g p rét V i v mùa thì u ki n nhi t t ng i n nh nên th i gian sinh

tr ng c a các gi ng lúa c y trong v mùa ít thay i

Cây lúa yêu c u nhi t khác nhau qua các th i k sinh tr ng:

- Th i k n y m m: nhi t thích h p nh t i v i quá trình n y m m là 30 -

35oC, ng ng nhi t gi i h n th p nh t là 10 - 12oC và cao nh t là 40oC không có

i cho quá trình n y m m và phát tri n c a m m

- Th i k m : nhi t thích h p cho cây m phát tri n là 25 - 30oC V i v hè thu

và v mùa nói chung nhi t thích h p cho cây m phát tri n V i v chiêm xuân

mi n B c n c ta thì di n bi n th i ti t ph c t p, n u gieo m s m ho c nh ng n m

tr i m kéo dài th ng có hi n t ng m già, m ng; có nh ng n m giai n m

p tr i rét, cây m có th b ch t rét Ð ch ng rét cho m , hi n nay ng i ta dùng

bi n pháp k thu t che ph nilông cho m là bi n pháp ch ng rét h u hi u nh t

- Th i k nhánh, làm òng: nhi t thích h p nh t là 25 - 320C Nhi t th p

i 160C hay cao h n 380C u không thu n l i cho vi c nhánh, làm òng c a cây lúa Di n bi n ph c t p c a nhi t trong v chiêm xuân mi n B c c ng có nhi u b t thu n cho th i k này

- Th i k tr bông, làm h t: ây là th i k cây lúa m n c m nh t v i u ki n ngo i c nh, nh t là nhi t Th i k này yêu c u nhi t t t nh t t 28 - 30oC V i

ng ng nhi t này, v chiêm xuân các t nh phía B c n u không b trí c c u mùa v thích h p thì th i gian tr d g p l nh Trong u ki n cây lúa n hoa, ph i màu, th tinh n u g p nhi t th p (d i 17oC) ho c quá cao (trên 40oC) u không có l i Khi g p rét ho c nhi t quá cao h t ph n m t s c n y m m, không

th ph n th tinh c làm t l lép cao Th i k làm h t n u g p rét, quá trình v n

chuy n v t ch t v h t kém, tr ng l ng h t gi m c ng nh h ng n n ng su t lúa (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010)

2.5.3 Ánh sáng

ng gi ng nh y u t nhi t , cây lúa có ngu n g c nhi t i nên nó là cây a sáng và m n c m v i quang chu k ( dài ngày) Gi ng nh các lo i cây tr ng khác, c ng ánh sáng nh h ng tr c ti p n ho t ng quang h p và t o n ng

su t lúa Ð c bi t v i m t s gi ng lúa a ph ng trung và dài ngày, chu k chi u sáng có tác ng n quá trình làm òng, ra hoa (g i là nh ng gi ng có ph n ng quang chu k hay là gi ng c m quang)

th i gian chi u sáng ( dài ngày): th i gian chi u sáng và bóng t i trong m t ngày êm (g i là quang chu k ) có tác d ng rõ r t n quá trình phân hóa òng và

tr bông N u không có u ki n chi u sáng phù h p thì cây lúa không th ra hoa

t qu c N u các cây tr ng hàng n m phân chia làm 3 lo i theo c tính ph n

ng quang chu k (lo i ph n ng ánh sáng dài ngày, lo i ph n ng ánh sáng ng n ngày và lo i ph n ng trung tính v i ánh sáng) thì cây lúa thu c nhóm cây ng n ngày, ch òi h i th i gian chi u sáng d i 13 gi /ngày V i th i gian chi u sáng t

9 - 10 gi /ngày có tác d ng rõ r t i v i vi c xúc ti n quá trình làm òng, tr bông

a cây lúa Tuy nhiên m c ph n ng v i quang chu k còn ph thu c vào gi ng

và vùng tr ng n c ta, m t s gi ng lúa mùa a ph ng có ph n ng r t rõ v i quang chu k , em các gi ng này c y vào v chiêm xuân lúa s không ra hoa

Th ng các gi ng lúa ng n ngày có ph n ng y u ho c không ph n ng v i quang chu k thì có th gieo c y vào m i th i v trong n m (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010)

2.5.4 Các thành ph n n ng su t

ng su t là do 4 thành ph n n ng su t c u thành, các thành ph n n ng su t có liên quan ch t ch v i nhau Trong ph m vi gi i h n, các thành ph n n ng su t này càng gia t ng thì n ng su t càng cao, cho n lúc các thành ph n này t m c cân b ng

i h o thì n ng su t t i a V t trên m c cân b ng này, n u 1 trong 4 thành ph n

ng su t t ng lên n a s nh h ng x u n các thành ph n còn l i và làm gi m

ng su t (Nguy n Ng c , 2008)

2.5.4.1 S bông / m 2

Theo Benito S Vergara (1984), s bông trên m2 là y u t quan tr ng nh t t

ng su t h t cao Cây có lá thì m i có nhi u h t và h t ch c

bông/ n v di n tích c hình thành b i 3 y u t : m t c y, s nhánh (s

nh h u hi u), u ki n ngo i c nh và y u t k thu t (nh phân bón, nhi t , ánh sáng ) M t c y là c s c a vi c hình thành s bông/ n v di n tích Tùy vào gi ng lúa và các u ki n thâm canh nh : t ai, n c, phân bón, th i v

mà quy t nh m t c y thích h p có th t ng t i a s bông trên m t n v

di n tích M t y u t c ng h t s c quan tr ng là u ch nh sao cho s bông h u

hi u/ n v di n tích là cao nh t và thích h p nh t (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010)

Theo Yoshida (1981), i v i lúa c y, s bông/m2 tùy thu c nhi u vào s âm ch i,

ph n l n c xác nh 10 ngày sau giai n s ch i t i a i v i lúa s th ng, bông trên m2 tùy thu c nhi u vào l ng gi ng s và ph n tr m n y m m V i thu t canh tác không bình th ng, có th t ng s bông trên n v di n tích b ng cách t ng m t s và bón phân m Kho ng cách t i thi u thay i v i kh n ng

âm ch i và th i gian sinh tr ng c a gi ng M t c y cao h n cho gi ng âm

ch i ít, chín s m và m c m ít

Các gi ng lúa hi n nay có th nhánh lên n 20 – 25 nhánh/b i trong u ki n

y dinh d ng nh ng ch kho ng 14 – 15 nhánh cho bông h u hi u, còn l i là nhánh vô hi u ho c cho bông r t nh (Bùi Chí B u và ctv, 1998)

Theo Nguy n ình Giao và ctv (1997), cây lúa ch c n có vài bông v a ph i, chúng

ta c n gia t ng s h t ch c/bông t t h n gia t ng s bông/m2

Theo Nguy n Ng c (2008), s bông trên n v di n tích c quy t nh vào giai n sinh tr ng ban u c a cây lúa, nh ng ch y u là giai n t khi c y

n kho ng 10 ngày tr c khi có ch i t i a S bông trên n v di n tích còn tùy thu c vào m t s c y và kh n ng n b i c a lúa M t s c y và kh n ng n

i c a lúa thay i tùy theo gi ng lúa, u ki n t ai, th i ti t, l ng phân bón,

nh t là phân m và ch n c

2.5.4.2 S h t ch c trên bông

Theo Yoshida (1981), s t ng kh i s kh i c a bông lúa b t u kho ng 30 ngày

tr c khi tr Khi m t bông lúa non ã hình thành dài kho ng 1 mm thì c g i là

t ng bông ây chính lá th i m c n tác ng phân bón bông lúa phân chia bào t o ra nhi u h t ch c và dài c a bông lúa

Th i gian t ng bông lúa m i gi ng lúa khác nhau và th i gian phân chia t bào hình thành gié hoa và h t ch gi i h n trong 2 - 3 ngày Do ó khi lúa g n 40 ngày tu i bà con c n th m ng th ng xuyên, nh ng u nhiên 10 cây lúa trong

ru ng, dùng tay tách t ng b lá ra, ngay nh sinh tr ng s th y có m t bông non màu tr ng có nhi u lông t (bà con th ng g i là bông gòn) dài kho ng 1 mm, lúc này n u quan sát d i thân lúa s th y có 2 lóng, dài c a lóng th hai b ng phân

a lóng th nh t N u có trên 5 cây lúa có bi u hi n nh trên thì ó là th i m bón phân ón òng chính xác nh t

h t/bông nhi u hay ít tùy thu c vào s gié, s hoa phân hóa c ng nh thoái hóa Toàn b quá trình này n m trong th i k sinh tr ng sinh th c (t làm òng n

tr ) Và s l ng gié hoa phân hóa c quy t nh ngay t th i k u c a quá trình làm òng (b c 1 - 3 trong vòng t 7 - 10 ngày) Th i k này b nh h ng

i sinh tr ng c a cây lúa và u ki n ngo i c nh, các y u t này c ng nh h ng

tr c ti p n s thoái hóa hoa Th i k thoái hóa hoa th ng b t u vào b c 4 (hình thành nh và nh y) và k t thúc vào b c 6, t c là kho ng 10 - 12 ngày tr c

tr Nguyên nhân ch y u do thi u dinh d ng th i k làm òng ho c do ngo i

nh b t thu n nh tr i rét, âm u, thi u ánh sáng, b ng p, h n, sâu b nh ngoài ra

ng có nguyên nhân do c m c a m t s gi ng (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010)

Theo Nguy n Ng c (2008), s h t trên bông c quy t nh t lúc t ng c bông n 5 ngày tr c khi tr , nh ng quan tr ng nh t là th i k phân hóa hoa và

gi m nhi m tích c c S h t trên bông còn tùy thu c vào s hoa c phân hóa và hoa b thoái hóa i v i nh ng gi ng lúa bông to, k thu t canh tác t t, bón phân y , ch m sóc úng m c, th i ti t thu n l i thì s hoa phân hóa càng nhi u, hoa thoái hóa càng ít, s h t cu i cùng trên bông cao N u nhi t quá th p ho c thi u ánh sáng trong su t giai n này s làm t ng s h t thoái hóa (Benito S Vergara, 1984)

ng 1000 h t c a m t gi ng có c tính không i không có ngh a t ng h t có cùng tr ng l ng Tr ng l ng t ng h t thay i vài tr ng h p nh ng giá tr trung bình không i c tính kh i l ng 1000 h t r t ít ch u tác ng c a u

ki n môi tr ng và có h s di truy n cao (Nguy n ình Giao và ctv, 1997)

Tr ng l ng 1000 h t không ph thu c vào u ki n dinh d ng và ngo i c nh mà

ch y u ph thu c vào y u t gi ng Tr ng l ng 1000 h t c c u thành b i 2

u t : kh i l ng v tr u (th ng chi m kho ng 20%) và kh i l ng h t g o (th ng chi m kho ng 80%) Vì v y mu n tr ng l ng h t g o cao, ph i tác ng vào c 2 y u t này (Ngân hàng ki n th c tr ng lúa, 2010)

Theo Yoshida (1981), tr ng l ng 1000 h t c a cây trong ru ng là m t c tính r t

n nh c a gi ng Tr ng l ng 1000 h t không i c a gi ng không có ngh a t ng

t có cùng tr ng l ng Tr ng l ng t ng h t thay i vài tr ng h p nh ng giá

tr trung bình không i

Nguy n Ng c (2008) cho r ng tr ng l ng 1000 h t c quy t nh ngay t

th i k phân hóa hoa n khi lúa chín, nh ng quan tr ng nh t là các th i k gi m nhi m tích c c và vào ch c r Tr ng l ng h t còn tùy thu c c h t và m y (no y) c a h t lúa Tr ng l ng 1000 h t th ng bi n thiên t p trung kho ng 20 – 30g Tr ng l ng h t ch y u do c tính di truy n c a gi ng quy t nh, u ki n môi tr ng có nh h ng m t ph n vào th i k gi m nhi m (18 ngày tr c khi tr ) trên c h t, cho n khi vào ch c r (15 – 20 ngày sau khi tr ) trên m y c a h t Theo Lê Xuân Thái (2003), tính tr ng tr ng l ng 1000 h t có h s di truy n cao

và ít ch u tác ng c a môi tr ng nên vi c ch n gi ng có tr ng l ng 1000 h t cao

là r t c n thi t

2.6 Nh ng y u t dinh d ng làm gi m n ng su t lúa

Trong quá trình s n xu t lúa th ng g p nhi u y u t có th gây th t thoát n ng

xu t nh các lo i sâu, b nh, th i ti t, th nh ng, quá trình ch m sóc Nh ng nguyên nhân th ng g p d n n gi m n ng su t lúa mà ng i dân có th kh c

ph c trong quá trình s n xu t nh :

2.6.1 Thi u lân

Th hi n b ng s thi u nhánh, cây lùn l i, h t lép nhi u Lá lúa thi u lân th ng

có màu xanh m, m c th ng h n lá bình th ng Có nh ng gi ng lúa thi u lân, thì

lá già tr nên màu vàng cam ho c h i tím S thi u lân th ng x y ra trên t chua,

t nhi m phèn, t than bùn và t ki m Ch t lân d hoà tan trong t ng p n c

n t khô Trên t b thi u lân, mà bón m nhi u, s càng làm cho n ng su t lúa

gi m Kh c ph c hi n t ng thi u lân b ng cách bón các lo i phân có hàm l ng lân d tiêu nh DAP (18-46-0) hay NPK (16-16-8), ng b ng Sông C u Long a

t tr ng lúa u thi u lân nên vai trò c a lân trong vi c canh tác lúa là r t quan

u ch h i thi u kali, lá lúa có màu xanh m, h i kém n b i và cây h i b lùn

u thi u kali tr m tr ng lá tr nên màu vàng cam n vàng nâu b t u t chóp lá lan d n xu ng d i g c Có th có nhi u m nâu trên phi n lá h t lúa s nh h n bình th ng S thi u kali th ng x y ra trên t khô, cát và than bùn ho c trên t sét có kh n ng c nh cao ch t kali Kh c ph c b ng cách bón các lo i phân h n

p có ch a kali ho c phân kali n

2.6.4 Thi u l u hu nh

Th hi n b ng s m t màu c a các lá non, ti p theo ó là nh ng lá già tr nên vàng, cây lùn l i và gi m n b i Khi thi u l u hu nh toàn thân, cây lúa b nh h ng S thi u l u hu nh th ng th y nh ng vùng t m t có ít ch t h u c Khi t ó

ng p n c sunfat hoà tan s tr thành sunfit không hòa tan làm cho s thi u l u

hu nh càng tr m tr ng h n Kh c ph c hi n t ng này b ng cách khi th y có tri u

ch ng thi u l u hu nh nên rút n c ru ng i và cung c p thêm các lo i phân có

ch a l u hu nh

2.6.5 Thi u k m

Tri u ch ng xu t hi n 2 - 4 tu n sau khi s c y Khi sóng lá non m i tr ra màu

tr ng, nh t là g n c lá trên phi n, lá già th ng có nh ng m nâu Nh ng m nâu này lan d n ra làm cho c lá lúa tr nên màu nâu Cây lúa h u nh ng ng phát tri n Kh c ph c hi n t ng này b ng cách gi m l ng phân m và lân cho cây

n bón, xây d ng th y l i n i ng t t giúp cho vi c cung c p và thoát n c d dàng, cày t ph i i vào mùa n ng

2.6.6 Thi t h i do nhi m m n

Tri u ch ng là chóp lá non b khô tr ng và cu n l i, lá bìa nâu s m, s t ng tr ng

và n b i b ình tr nh h ng m n này th ng thi u ngu n n c ng t vì th ch canh tác lúa khi l ng n c m a ã nhi u Xây d ng thêm các ìa, ao tích

c ng t nh m t i b sung khi l ng n c m a ã h t vào cu i v

2.6.7 c do s t

Bi u hi n qua các m nâu nh trên các lá già t chóp lá tr xu ng D n d n c lá

tr thành màu nâu, b m tím, vàng ho c màu cam Tr ng h p b nhi m c

ng, t t c lá lúa tr thành màu nâu và nh ng lá già b r i s m, cây lúa lùn l i và

và kém n b i, r th a màu nâu m và qu n queo S nhi m c s t th ng x y ra khi t chua b ng p n c cho ra nhi u ion s t ó là nguyên nhân chính gi m n ng

su t lúa tr ng trên t h u c và t phèn Kh c ph c hi n t ng c s t b ng cách xây d ng thu l i n i ng t t, rút h t n c trong ru ng lúa ra khi th y có hi n

ng c s t và thay b ng n c ng t (Tr n V n Hi n, 2009)

2.7 M t s sâu b nh chính trên cây lúa

Khi vi c s n xu t lúa ngày càng phát tri n, v n thâm canh t ng v c y

nh, cây lúa có m t kh p n i và h u nh trên ng ru ng u có cây lúa các giai

n sinh tr ng khác nhau Bên c nh ó t n ng su t cao ng i ta ph i s

ng nhi u lo i phân bón, nh t là phân m Khi l ng phân bón không cân i, không úng yêu c u t ng tr ng c a cây lúa và s hi u bi t v sâu b nh, các bi n pháp phòng tr sâu b nh c a nông dân có gi i h n, ây là nh ng u ki n t t cho sâu b nh l u t n và phát tri n, làm gia t ng thi t h i cho ru ng lúa, gi m n ng su t lúa và có th b m t tr ng

Theo C c B o v th c v t, tình hình n ng nóng kéo dài trong th i gian qua là u

ki n thu n l i sâu b nh sinh n và phát tri n m nh trên lúa hè thu, c bi t nhi u

ru ng lúa b khô n c, t ai n t n gây khó kh n cho vi c áp d ng các bi n pháp

ch m sóc và phòng tr sâu b nh, c d i (Báom i.com, 2010)

Vì v y, trong chi n l c ch n l c và phát tri n các gi ng lúa ng n ngày có ch t

ng cao, c tính ch ng ch u sâu b nh c a gi ng là m t trong nh ng quan tâm hàng u c a các nhà khoa h c

Theo Ph m V n D (2002), cây th hi n tính kháng i v i ký sinh gây b nh là do chúng mang các d c tính phân lo i khác nhóm i v i ký ch c a ký sinh gây b nh

ho c là cây ch a các gen kháng mà ký sinh không có gen t ng ng phá v

Hi n t ng t kháng tr thành nhi m c a cây tr ng i v i vi sinh v t gây b nh là

do s l ng khác nhau c a gen kháng hi n di n m i gi ng cây và nh h ng c a gen kháng i v i ký sinh Tr ng h p gi ng r t nhi m i v i vi sinh v t gây b nh

th hi n s ki n không có gen kháng m t cách hi u qu ch ng l i sâu b nh

Nh v y, qu n lý b nh h i m t cách t t nh t nên duy trì m t n n s n xu t b n

ng, a d ng v ch ng lo i gi ng, trong ó c n thi t s d ng nh ng gi ng n ng

su t cao, ph m ch t t t, có c tính ch ng ch u t t và n nh i v i sâu b nh

2.7.1 nh o ôn (Pyriculara oryzae)

o ôn có th gây h i nhi u b ph n phía trên m t t c a cây lúa t lá, t thân, c bông n gié lúa, h t lúa…

- Trên lá: B nh gây h i ch y u giai n m nhánh Lúc u v t b nh ch nh

nh u m i kim, m u xám xanh gi ng nh b n c sôi, sau ó chuy n sang m u nâu, r i lan r ng d n ra thành hình thoi, xung quanh m u nâu m, gi a m u xám

tr ng N u n ng, nhi u v t b nh liên k t l i v i nhau làm lá b cháy khô, cây lúa b

i xu ng, ru ng lúa s b th t thu nghiêm tr ng

- Trên c bông, t thân, gié lúa: N m b nh t n công trên t thân, trên c bông và trên gié lúa Ch b b nh lúc u có m u xám xanh, sau chuy n d n sang m u nâu, nâu m Trên c bông, n u m không khí cao, ch v t b nh s m c m t l p

m m c màu xám xanh, n u tr i khô v t b nh s khô tóp l i G p gió to ch v t

nh b g y g p, ru ng lúa tr nên x xác Do c n tr vi c v n chuy n ch t dinh

ng t cây lúa lên nuôi h t, làm cho h t lúa b lép l ng N u n ng b nh có th làm cho h t lúa b lép hoàn toàn

- Trên h t: V t b nh có hình m tròn, vi n nâu, ng kính kho ng 1 - 2 mm N u

ng có th làm cho h t lúa b lem lép l ng

Phòng tr : h n ch tác h i c a b nh, bà con c n ki m tra ru ng lúa th ng xuyên

c bi t là nh ng ru ng gieo c y gi ng nhi m nh m t s gi ng lúa th m, nh ng

ru ng lúa t t …) k p th i phát hi n và có bi n pháp phòng tr k p th i Khi phát

hi n th y có b nh, bà con ph i ng ng bón m, không ru ng b khô n c ng

th i ti n hành phun x t thu c ngay

thu c có th dùng m t trong các lo i thu c nh : Vifusi 40ND; Fuji-one 40EC; Vihino 40ND; Vikita 50ND…, trong các lo i thu c trên thì Fuji-one 40EC có tính

u d n cao, ngoài c tính tr b nh o ôn lá và c bông Fuji-one 40EC còn có tác

ng ph kích thích b r phát tri n giúp cho cây lúa h p thu nhi u dinh d ng và cây tr nên to kh e ch ng ch u c b nh t t h n làm t ng n ng su t th c t cao

n (Quang Minh, 2010)

2.7.2 nh cháy bìa lá (Xanthomonas ozyzae)

nh cháy bìa lá (b c lá lúa) do vi khu n Xanthomonas ozyzae gây ra B nh có th phát sinh gây h i trong su t th i k sinh tr ng c a cây lúa B nh gây h i trên lúa

hè thu nhi u h n v ông xuân do th i ti t m t, nhi u s ng mù, m không khí cao B nh xu t hi n và gây h i t giai n lúa nhánh n òng tr và chín

nh cháy bìa lá th ng phát tri n giai n t ng ch i t i a nên làm t ng s h t lép, l ng và làm gi m n ng su t, tr ng l ng 1000 h t nh ng làm t ng t l t m khi xay xát và c ng làm gi m hàm l ng m và protein thô trong h t ng b ng sông C u Long b nh th ng xu t hi n t giai n tr tr v sau, nh h ng rõ nét

nh t là t ng s h t lép

Vi khu n xâm nh p vào trong cây qua khí kh ng, thu kh ng trên mép lá, chóp lá sau ó lan d n vào phi n lá ho c lan th ng xu ng gân chính V t b nh r ng d n ra theo ng g n sóng ho c th ng V t b nh có màu xanh tái, sau chuy n d n sang vàng l c r i nâu xám ho c tr ng b c Ranh gi i gi a ch b b nh và không b b nh

t rõ r t, có gi i h n theo ng g n sóng màu vàng r m ( ôi khi ranh gi i này không có màu vàng)

Phòng tr : Trong v hè thu c n canh tác úng th i v , tránh s tr , không khi lúa làm òng tr bông trùng v i lúc m a nhi u S th a v i m t v a ph i, c n áp

ng bi n pháp s hàng v i l ng gi ng 100 - 120kg/ha S d ng nh ng gi ng lúa

có kh n ng ch ng ch u v i b nh này Bón phân cân i gi a các lo i m, lân và kali, không nên bón th a m làm cây lúa y u, d nhi m b nh và ngã Khi có tri u ch ng b nh phát tri n thì ng ng ngay vi c bón m và các lo i phân qua lá (Tr n V n Hi n, 2010)