Luật bảo vệ người tiêu dùng lá bùa hộ mênh cho người tiêu dùng Việt Nam

Trước một thị trường không thiếu hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng được tiếp thị, quảng cáo bằng nhiều cách thức khác nhau qua nhiều kênh khác nhau một cách khó kiểm soát mức độ x

Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng- “lá bùa hộ mệnh” cho

người tiêu dùng Việt Nam?

Nguyễn Thị Phương Thảo

Thực trạng

Thời gian vừa qua, quyền lợi của người tiêu dùng Việt Nam bị xâm phạm một cách phổ biến và ngày càng nghiêm trọng Điển hình là các vụ nước tương nhiễm 3-MCPD, sữa nhiễm melamine, xăng có chất acetone, cây xăng gắn chíp điện tử để gian lận, sản phẩm bị lỗi nhà sản xuất không chịu bảo hành… khiến người tiêu dùng không chỉ thiệt hại về kinh tế mà nhiều sản phẩm còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của con người Trước một thị trường không thiếu hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng được tiếp thị, quảng cáo bằng nhiều cách thức khác nhau qua nhiều kênh khác nhau một cách khó kiểm soát mức độ xác thực, người tiêu dùng Việt Nam đang đứng trước những khó khăn trong việc lựa chọn cho mình một phương thức “tiêu dùng thông minh”

Theo thống kê của Bộ Công Thương, trong 20 năm gần đây, kênh bán lẻ hiện đại đã tăng 40 lần, với khoảng 400 siêu thị nằm ở khắp các tỉnh, thành trong cả nước Tuy nhiên, có thể thấy rằng ngay cả trong siêu thị, nơi hàng hóa được qua kiểm soát chặt chẽ và có xuất xứ rõ ràng thì hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng vẫn ngang nhiên xuất hiện ở các quầy hàng, khiến người tiêu dùng khó lòng phân biệt được Nhiều mặt hàng được niêm yết trong siêu thị có giá cao hơn so với ngoài chợ Mỹ phẩm giả, hàng tiêu dùng cao cấp nhái được bày bán công khai, khiến người tiêu dùng không “sành” thì chẳng khác gì bị tung hỏa mù Nhiều hiện tượng được người mua hàng tại siêu thị phản ánh như: trọng lượng thực tế của hàng hóa kém xa so với trọng lượng được ghi trong bao bì, hay giá ghi trên mác hàng hóa một đằng còn hóa đơn tính tiền lại một nẻo… Thực trạng trên đã gây nên nhiều bức xúc trong tâm lý nhiều người tiêu dùng Việt Nam Nhiều người sau khi

mua hàng có cảm giác như mình bị “lừa” và không an tâm khi tiêu dùng các mặt hàng được phân phối trên thị trường hiện nay

Đứng trước khó khăn đó, người tiêu dùng Việt Nam có thể bảo vệ mình bằng cách nào?

Ở Việt Nam, trung bình hàng năm có khoảng 1.000 vụ kiện liên quan đến hàng giả, hàng nhái; con số này ở Pháp là 200.000 vụ Quan trọng hơn, hầu như chưa có vụ kiện nào kiểu này có kết cục như mong muốn Ngoài ra, đã có hàng nghìn sự việc được phản ánh: từ khách hàng "tố" nhân viên hàng không đối xử thô bạo, sữa "thối", bán nhà trên giấy, xăng pha nước lã, siêu thị khuyến mãi "lừa" nhưng hy hữu mới có người tiêu dùng "chiến thắng" Một con số khác, năm 2010 Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VINASTAS) tiếp nhận và xử lý 116 vụ vi phạm quyền lợi người tiêu dùng, con số chưa nói lên được nhiều điều trong một đất nước 86 triệu dân, một thị trường bán lẻ hấp dẫn hàng đầu thế giới với mức tăng trưởng hàng năm khoảng 20%

Sự ra đời của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Để giải quyết những khó khăn, bức xúc trên, Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được Quốc hội thông qua và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/7/2011 đã trở thành cơ sở pháp lý vững chắc, gây dựng lòng tin cho người tiêu dùng Việt Nam

Từ nay, người tiêu dùng sẽ có nhiều kênh để phản ánh chất lượng hàng hóa cũng như yêu cầu các cơ quan chức năng vào cuộc bảo vệ quyền lợi của mình trước tình trạng hàng giả, hàng nhái, kém chất lượng tràn lan như hiện nay

Luật được áp dụng vào đời sống có rất nhiều điểm mới, giúp người tiêu dùng tự bảo vệ quyền lợi của mình Với Luật này, người tiêu dùng sẽ có 8 quyền cụ thể, phù hợp với các quyền đã được Liên hợp quốc thông qua gồm: 1 Quyền được

an toàn; 2 Quyền được thông tin; 3 Quyền được lựa chọn; 4 Quyền được lắng nghe; 5 Quyền được tham gia xây dựng chính sách bảo vệ NTD; 6 Quyền được yêu cầu bồi thường thiệt hại, được khiếu nại - tố cáo - khởi kiện; 7 Quyền được tư vấn, hướng dẫn kiến thức tiêu dùng; 8 Quyền được sống trong môi trường trong sạch, lành mạnh Ngoài quy định quyền của người tiêu dùng, Luật cũng quy định

rõ ràng trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ như: niêm yết giá, cảnh báo khả năng gây ảnh hưởng đến sức khỏe, các biện pháp phòng ngừa, cung cấp hướng dẫn sử dụng, thay thế linh kiện, điều kiện bảo hành

Từ trước đến nay, người tiêu dùng luôn ở thế yếu trước các nhà sản xuất, chính vì vậy Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ra đời là sự mong mỏi của hàng triệu người tiêu dùng cũng như các cơ quan quản lý nhà nước để có được hành lang pháp lý chặt chẽ nhằm giải quyết các vụ việc liên quan

Tác động của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đối với các doanh nghiệp Việt Nam

Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có hiệu lực từ 1/7/2011 đã đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng dịch vụ và sản phẩm hàng hóa tới tay người tiêu dùng Do đó, doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp phân phối cần có

sự liên kết chặt chẽ trong việc bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng

Đối với các doanh nghiệp sản xuất cần đảm bảo thỏa mãn các tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa, đảm bảo vấn đề an toàn cho khách hàng khi sử dụng, đây là điều kiện tiên quyết ảnh hưởng tới uy tín của doanh nghiệp và tác động tới niềm tin của khách hàng Bên cạnh đó, nhà sản xuất cũng cần có những biện pháp nhằm ngăn chặn các hành vi làm giả, làm nhái hàng hóa khiến người tiêu dùng hoang mang và bức xúc Về phía các doanh nghiệp phân phối, cần kiểm soát hệ thống phân phối sản phẩm của mình để kịp thời phát hiện, ngăn chặn tình trạng bị làm giả, làm nhái Ngoài ra, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không chỉ là kinh doanh hàng hóa có chất lượng, giá cả hợp lý mà còn phải xây dựng một đội ngũ nhân viên

có tính chuyên nghiệp cao, đạo đức tốt để phục vụ khách hàng Tuy nhiên, người tiêu dùng cũng cần có kiến thức, kỹ năng để tự bảo vệ mình bằng các quyền được pháp luật quy định, và yêu cầu sự bảo vệ của các cơ quan chức năng khi thấy quyền hợp pháp của mình bị xâm phạm

Sự ra đời của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thực sự rất cần thiết nhằm giải quyết thực trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng tràn lan trên thị trường Việt Nam từ rất lâu nay Nhưng để hiện thực hóa những tác động tích cực của Luật vào đời sống chắc chắn không thể thiếu được vai trò quan trọng của

các cơ quan quản lý Nhà nước cùng các Bộ ngành chức năng có liên quan chung tay góp sức trong việc giải quyết vấn đề này

Tài liệu tham khảo:

Giáo trình Thị trường chứng khoán và đầu tư chứng khoán 2009 – Học viện tài

chính.

www.tamnhin.net

www.xaluan.com