BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI XAYYIAXENG THAO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC BỘ TƯ PHÁP NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO TRONG GIAI
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
XAYYIAXENG THAO
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC BỘ TƯ PHÁP NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 60.38.01.02
LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS BÙI XUÂN ĐỨC (Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Mặt trận Ủy ban
trung ương MTTQ Việt Nam)
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Cho phép tôi được gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến PGS TS Bùi Xuân Đức, người đã giúp đỡ tôi rất tận tình trong suốt quá trình làm luận văn của mình
Xin gửi cảm ơn đến tất cả các thầy cô giáo đã trang bị cho tôi những kiến thức thiết thực trong suốt quá trình học tập tại Trường Đại học Luật Hà Nội
Và cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình, những người
đã động viên tôi trong suốt quá trình học tập ở Việt Nam
Tác giả
Xayyiaxeng Thao
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn của PGS TS Bùi Xuân Đức Các nội dung và kết quả nghiên cứu trong
đề tài là nghiêm túc và trung thực những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các thông tin về số liệu, dẫn chứng phân tích và một số ý kiến đánh giá đều được trích dẫn từ những nguồn tư liệu đáng tin cậy
Tác giả
Xayyiaxeng Thao
Trang 4MỤC LỤC CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ,
CÔNG CHỨC BỘ TƯ PHÁP CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 6
1.1 Sự xác lập và phát triển của Bộ Tư pháp và đội ngũ cán bộ, công chức của Bộ Tư pháp Lào 6
1.1.1 Sự ra đời Bộ Tư pháp và đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp Lào 6
1.1.2 Quá trình phát triển của Bộ Tư pháp và đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp Lào 7
1.2 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 11
1.2.1 Khái niệm cán bộ, công chức và cán bộ công chức Bộ Tư pháp 11
1.2.2 Đặc điểm của cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 15
1.2.3 Vai trò của cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 17
1.3 Chất lượng và tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 19
1.3.1 Khái niệm chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 19
1.3.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 20 1.3.3 Những yếu tố tác động đến chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 25
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG VÀ CÔNG TÁC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC BỘ TƯ PHÁP CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 29
2.1 Đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp hiện nay 29
2.1.1 Số lượng biên chế cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 29
2.1.2 Trình độ đào tạo chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức bộ Tư pháp 30 2.1.3.Trình độ lý luận chính trị, đạo đức của đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 30
2.1.4 Năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 31
2.2 Biểu hiện chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 33
2.2.1 Về tư tưởng, phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức 33
2.2.2 Về trình độ đào tạo 35
2.2.3 Về hiệu quả thực thi công vụ 36
2.2.4 Phương pháp và kĩ năng giải quyết công việc 38
2.3 Đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức và công tác nâng cao chất lượng cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 40
Trang 52.3.1 Những ưu điểm 40
2.3.2 Những hạn chế 42
2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế 43
CHƯƠNG III: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC BỘ TƯ PHÁP CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 47
3.1 Yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 47
3.1.1 Yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 47
3.1.2 Yêu cầu cải cách hành chính 47
3.1.3 Yêu cầu phát huy vai trò của Bộ Tư pháp 49
3.2 Phương hướng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 50
3.2.1 Nhận thức đúng về vị trí, vai trò của Bộ tư pháp và đội ngũ cán bộ, công chức Bộ tư pháp 50
3.2.2 Đảm bảo cơ cấu, số lượng, trình độ đào tạo của cán bộ, công chức Bộ Tư pháp 51 3.2.3 Đảm bảo năng lực thực tiễn của cán bộ, công chức của Bộ tư pháp 53
3.3 Các giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp trong giai đoạn hiện nay 54
3.3.1 Đổi mới công tác tuyển dụng 54
3.3.2 Đổi mới công tác quy hoạch 57
3.3.3 Đổi mới chế độ, chính sách đối với cán bộ Bộ tư pháp để thu hút nhân tài60 3.3.4 Đổi mới chính sách bố trí, sử dụng, luân chuyển 63
3.3.5 Đẩy mạnh công tác bồi dưỡng đào tạo nâng cao trình độ 64
KẾT LUẬN 71
TÀI LIỆU THAM KHẢO 73
Trang 6DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Điều tra về phẩm chất chính trị đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp Lào……….34 Bảng 2.2: Điều tra phẩm chất đạo đức đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp Lào……… 34
Trang 7DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
CNH-HĐH: Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CHDCND: Cộng hòa dân chủ nhân dân CTCQ: Chính trị Quốc gia
NDCM: Nhân dân cách mạng NXB: Nhà xuất bản
GS: giáo sư PGS: Phó giáo sư QPPL: Quy phạm pháp luật TS: Tiến sỹ
XHCN: Xã hội chủ nghĩa
Trang 8MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Bộ Tư pháp nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác xây dựng và thi hành pháp luật, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, kiểm soát thủ tục hành chính, phổ biến, giáo dục pháp luật; quản lý nhà nước về thi hành án dân sự, thi hành án hành chính, hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp, bồi thường nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính và thi hành án và các công tác tư pháp khác trong phạm vi cả nước; quản lý công tác thi hành pháp luật về xử
lý vi phạm hành chính; quản lý nhà nước các dịch vụ công trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Bộ Tư pháp có một vị trí rất quan trọng, là cầu nối trực tiếp của hệ thống chính quyền nhà nước với nhân dân, thực hiện hoạt động quản lý nhà nước trên các lĩnh vực tư pháp theo thẩm quyền được phân cấp, đảm bảo cho các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước được triển khai thực hiện trong cuộc sống Hiệu lực, hiệu quả của bộ máy Bộ Tư pháp nói riêng và hệ thống chính trị nói chung, xét đến cùng được quyết định bởi phẩm chất, năng lực và hiệu quả công tác của đội ngũ cán bộ công chức của Bộ Tư pháp Chủ trương, chính sách, pháp luật dù có đúng đắn nhưng sẽ khó có được hiệu lực, hiệu quả cao nếu như không được triển khai thực hiện bởi một đội ngũ cán bộ công chức có năng lực pháp luật tốt Chính vì đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp có vai trò như vậy nên việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp vững vàng
về chính trị, có đạo đức trong sạch về lối sống, có trí tuệ, kiến thức và trình độ năng lực để thực hiện các nhiệm vụ được giao luôn là mối quan tâm hàng đầu của Đảng và Nhà nước Lào
Trong điều kiện cải cách hành chính, cải cách tư pháp hiện nay, Bộ Tư pháp có vai trò quan trọng trong công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Trong những năm qua Bộ Tư pháp Lào đã nỗ lực và đạt được
Trang 9những kết quả quan trọng, khá toàn diện như: quản lý nhà nước về bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, trợ giúp pháp lý, thi hành án dân sự… được kiện toàn theo yêu cầu Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; công tác xây dựng pháp luật góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội; nêu cao vai trò đi đầu trong việc thi hành pháp luật, năng lực, đạo đức cán bộ ngành tư pháp nhìn chung được nâng lên với đội ngũ ngày càng lớn mạnh, đoàn kết, nhất trí cao, thể hiện bản lĩnh lãnh đạo trong nhiều vấn đề Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp Lào hiện nay xét còn có nhiều mặt hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới do nhiều nguyên nhân như: đội ngũ cán bộ công chức còn thiếu, pháp luật điều chỉnh chưa cụ thể, thống nhất; Nhận thức về cán bộ công chức Bộ Tư pháp còn thiếu nhất quán, bản thân cán
bộ công chức Bộ Tư pháp có những đồng chí còn non kém về nghiệp vụ, đạo đức, vì thế còn nhiều hạn chế trong công việc của mình Vì vậy cần xây dựng được đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp đủ về số lượng và chất lượng, cần
có cơ chế đảm bảo cho đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp hoạt động có hiệu quả Nhận thức được tầm quan trọng của Bộ Tư pháp thông qua chức năng nhiệm vụ của Bộ, thông qua hoạt động thực tiễn, để ngành Tư pháp ngày
càng phát triển tác giả đã lựa chọn đề tài “Nâng cao chất lượng của đội ngũ
cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào trong giai đoạn hiện nay”
làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sỹ của mình
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề chất lượng của đội ngũ cán bộ công chức đã được Đảng cộng sản Việt Nam và Đảng nhân dân cách mạng Lào đặc biệt quan tâm trong quá trình đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ Nhiều công trình bài viết, bài báo của những người lãnh đạo của hai Đảng, hai Nhà nước và các nhà nghiên cứu khác đã được công bố như:
- “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, sửa đổi lối
làm việc”, Nxb CTQG, Hà Nội 2008
- “Tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vấn đề nâng cao ý thức
Trang 10trách nhiệm, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân”, Ban
Tuyên giáo Trung ương, Nxb CTQG, Hà Nội, 2009
- “Tấm gương trong sáng trung với nước, hiếu với dân Hồ Chí Minh”,
Nxb CTQG, Hà Nội, 2009
- PGS.TS Nguyễn Phú Trọng và PGS.TS Trần Xuân Sầm chủ biên, “Luận
cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội, 2003;
- PGS.TS Vũ Văn Phúc, TS Nguyễn Duy Hùng (đồng chủ biên) , “Phát
triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá - hiện đại hoá và hội nhập quốc tế”, Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, 2012;
- Chương trình 04-Ctr/QU về “Đẩy mạnh cải cách hành chính, trọng tâm
nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức quận Long Biên giai đoạn 2010-2015” của Ban chấp hành Đảng bộ quận Long Biên khoá II nhiệm
kỳ 2010-2015
- Bunma Kếtkêsỏn , “Nâng cao đạo đức cách mạng của cán bộ chủ
chốt cấp tỉnh nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay”, Luận án tiến sĩ lịch sử, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2003
- Sômvăng Khămphonvôngsa, “Bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho đội
ngũ cán bộ diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy tỉnh Luôngprabang nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào quản lý giai đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sĩ khoa
học chính trị, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2003
- Cayxỏn Phômvihản, “Nâng cao trách nhiệm chính trị và phương pháp
làm việc”, Nxb Nhà nước Lào, Viêng Chăn, 2008
Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đã đề cập trực tiếp hoặc gián tiếp đến nhiều nội dung về đào tạo bồi dưỡng cán bộ công chức nói chung theo yêu cầu Nhà nước pháp quyền ở những mức độ và phạm vi khác nhau, tương ứng với những khoảng thời gian nhất định Trong khi việc nghiên cứu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp vẫn chưa có tác
Trang 11giả nào đầu tư nghiên cứu một cách cơ bản và hệ thống, vì vậy cần được tiếp tục đi sâu nghiên cứu, tổng kết về mặt lý luận và thực tiễn
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
Mục đích của luận văn
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng về chất lượng đội ngũ cán
bộ, công chức Bộ Tư pháp, luận văn đề xuất một số quan điểm và giải pháp
về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp trong giai đoạn hiện nay
Nhiệm vụ của luận văn
Để đạt được mục đích nói trên, luận văn cần thực hiện một số nhiệm vụ sau:
- Phân tích đặc điểm, vai trò, nhiệm vụ của cán bộ công chức Bộ Tư pháp; Nội dung và hình thức đổi mới và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp;
- Phân tích thực trạng xây dựng, nâng cao chất lượng của đội ngũ cán
bộ công chức Bộ Tư pháp, đưa ra những nhận xét chung về thực trạng và những nguyên nhân của hạn chế
- Đề xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp
4 Phạm vi nghiên cứu đề tài
Lý luận về chất lượng đội ngũ cán bộ công chức nói chung hoặc của một số tỉnh nhất định đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu, vì vậy luận văn chỉ tập trung nghiên cứu, luận giải cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ công chức của Bộ Tư pháp
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đề tài
Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, những quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng Nhân dân cách mạng Lào và pháp luật của Nhà nước về vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức nói chung và cán bộ công chức Bộ Tư pháp nói riêng
Trang 12trên cơ sở xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu của triết học duy vật biện chứng và triết học duy vật lịch sử Bên cạnh đó luận văn còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác như: phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, tổng kết thực tiễn…
6 Đóng góp mới của luận văn:
- Đóng góp về mặt lý luận:
Luận văn góp phần hệ thống hóa các quan điểm về cán bộ, công chức và làm rõ cơ sở khoa học của chất lượng cán bộ, công chức Bộ Tư pháp Lào và tiêu chí đánh giá chất lượng cán bộ, công chức để từ đó luận giải, đánh giá
về chất lượng cán bộ, công chức ở Bộ Tư pháp Lào hiện nay
- Đóng góp về mặt thực tiễn:
Luận văn là tài liệu để Bộ Tư pháp tham khảo và căn cứ vào tình hình thực tế áp dụng trong hoạch định chính sách về đổi mới công tác cán bộ Đồng thời có thể sử dụng làm tài liệu trong việc bồi dưỡng, đào tạo, quy hoạch đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp Qua đó, tác giả hy vọng sẽ được đóng góp một phần nhỏ vào tiến trình quản lý nhà nước nhằm nâng cao chất lượng cán bộ, công chức của Bộ Tư pháp nói riêng và đội ngũ cán bộ công chức cả nước nói chung
7 Bố cục của luận văn
Ngoài Phần mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1 Cơ sở lý luận về chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào
Chương 2 Thực trạng chất lượng và công tác nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào
Chương 3 Phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ, cán bộ công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào
Trang 13CHƯƠNG I
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC BỘ TƯ PHÁP CỘNG HÒA DÂN CHỦ
NHÂN DÂN LÀO
1.1 Sự xác lập và phát triển của Bộ Tư pháp và đội ngũ cán bộ, công chức của Bộ Tư pháp Lào
1.1.1 Sự ra đời Bộ Tư pháp và đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp Lào
Ngay từ ngày đầu thành lập CHDCND Lào mới (năm 1975), Bộ Tư pháp CHDCND Lào là một trong số 12 bộ thuộc cơ cấu Chính phủ CHDCND Lào Sau khi được thành lập, Bộ Tư pháp đã được phân công chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng, trình Chủ tịch nước ban hành các sắc lệnh
về tổ chức hoạt động của các cơ quan tư pháp, về dân sự, hình sự, về các quyền tư do, dân chủ của công dân phù hợp với tình hình xã hội mới Bộ có chức năng quản lý và thực hiện công tác tư pháp, bao gồm cả công tác xét xử, công tố, tòa án địa phương, quản lý các hoạt động bổ trợ tư pháp (luật sư, văn phòng tư vấn pháp luật…) Việc hệ thống các cơ quan tư pháp được thiết lập đồng thời với bộ máy nhà nước ở Trung ương và địa phương đã khẳng định vai trò to lớn của công tác tư pháp trong hoạt động của chính quyền dân chủ nhân dân, góp phần bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ chính quyền cách mạng và bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Đồng thời với việc đảm nhiệm những chức năng rất quan trọng của cơ quan hành pháp gắn chặt với các hoạt động tố tụng và hoạt động của tòa án,
Bộ Tư pháp đã có những đóng góp quan trọng trong việc đặt nền móng, xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ nhân dân của Nhà nước Lào mới thay thế cho hệ thống pháp luật thuộc địa, nửa phong kiến trước đây
Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng và Chính phủ, thế hệ cán bộ tư
Trang 14pháp đầu tiên gồm lực lượng nóng cốt là những trí thức - luật gia, luật sư yêu nước được đào tạo từ chế độ cũ như: Kết Kiếttisắc, Kisỉn Sỉnphănngam, Kêdun nhốtxayvibun, Sútta Chommanychăn, Khămkông Liêmprachăn… đã tự nguyện tham gia gánh vác công việc kiến thiết chế độ dân chủ, vượt qua vô vàn gian khổ, hiểm nguy để tổ chức và điều hành bộ máy tư pháp cách mạng Khi mới thành lập, Bộ Tư pháp CHDCND Lào còn gặp khó khăn nhiều mặt, nhất là về trình độ chuyên môn, Bộ Tư pháp Việt Nam và Liên Xô trước đây đã cử một số chuyên gia luật như: Phạm Đình Tấn, Nguyễn Ngọc Minh, Nguyễn Văn Dũng, Rômanốp và Natasa… sang giúp nghiên cứu xây dựng pháp luật, công tác tư pháp và xây dựng cán bộ pháp luật (chuẩn bị xây dựng Trường trung cấp luật ở Thủ đô Viêng chăn) Dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng
và tập thể lãnh đạo Bộ, đội ngũ cán bộ tư pháp được bổ sung những luật gia trẻ, được đào tạo chính quy từ các nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) anh em, cùng với các luật gia, luật sư, thẩm phán dưới chế độ cũ tự nguyện phục vụ nền tư pháp, công tác tư pháp được đẩy mạnh trên cả nước CHDCND Lào
1.1.2 Quá trình phát triển của Bộ Tư pháp và đội ngũ cán bộ, công chức
Bộ Tư pháp Lào
Với những nỗ lực triển khai hoạt động, từ năm 1975 đến năm 2012, Bộ
Tư pháp và đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp đã có bước phát triển và đạt được những thành tựu nổi bật sau:
Giai đoạn những năm 1975 - 1992
Bộ Tư pháp CHDCND Lào hoạt động dựa trên cơ sở của Lệnh số 53/CP ngày 15-10-1976 của Chủ tịch nước, Nghị định số 05/HĐBT ngày 10-01-1983 của Hội đồng Bộ trưởng và Nghị định số 38/HĐBT, ngày 05-6-1990 của Hội đồng Bộ trưởng quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu
tổ chức Bộ Tư pháp, Bộ Tư pháp CHDCND Lào có cơ cấu tổ chức gồm: Văn phòng
Vụ Tổ chức - cán bộ
Vụ Nghiên cứu xây dựng pháp luật
Trang 15Vụ Tuyên truyền và giáo dục pháp luật
Vụ Quản lý hệ thống tư pháp
Vụ Thanh tra
Vụ Xét xử
Vụ Giải quyết đơn khiếu nại tố cáo
Trường trung cấp luật
Do yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng, đến năm 1986 Tòa án nhân dân trở thành một hệ thống độc lập tách khỏi Bộ Tư pháp và đến năm 1990 Viện Kiểm sát nhân dân cũng tách ra độc lập; một số chức năng, nhiệm vụ của Bộ
Tư pháp được chuyển giao cho các cơ quan khác thực hiện
Bộ đã tập trung trí tuệ, thời gian để xây dựng và đã trình Quốc hội thông qua việc ban hành 15 văn bản như: Bộ luật Hình sự, Bộ luật Dân sự, Luật Tố tụng hình sự, Luật Tố tụng Dân sự, Luật Tòa án nhân dân, Luật Viện kiểm sát nhân dân…, đặc biệt đã tham gia tích cực việc sọan thảo Hiến pháp
1991 lần đầu tiên trong lịch sử chế độ mới CHDCND Lào, xác lập các nguyên tắc cơ bản của chế độ dân chủ nhân dân, tạo nền tảng pháp lý cho việc hình thành và củng cố bộ máy nhà nước, bảo đảm các quyền tự do, dân chủ cơ bản của công dân Lào Việc ban hành các luật này là một sự kiện pháp lý quan trọng trong lịch sử xây dựng nhà nước và pháp luật kiểu mới của dân, do dân,
vì dân, quy định thẩm quyền, thủ tục và trình tự ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) - công cụ quan trọng để xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong thời kỳ mới, đáp ứng yêu cầu cơ bản của nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền
Như vậy, trong giai đoạn đầu từ khi tái lập, mặc dù số lượng văn bản xây dựng, tham gia xây dựng không nhiều, nhưng hoạt động xây dựng pháp luật của Bộ Tư pháp đã ghi được những dấu ấn đậm nét thông qua việc chủ trì soạn thảo Bộ luật Hình sự, Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính, Luật Ban hành VBQPPL; tham gia soạn thảo Bộ luật Tố tụng hình sự
Giai đoạn những năm 1992 - 2006
Trang 16Dựa trên Nghị định số 194/CP ngày 02-11-1999, Nghị định số 110/CP ngày 31-7-2000 và Nghị định số 123/CP ngày 01-9-2004 của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Bộ Tư pháp CHDCND Lào, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, Bộ Tư pháp đã được thành lập thêm một số đơn vị như:
Vụ Công chứng
Vụ Thi hành án
Học viện tập huấn pháp luật và công tác tư pháp
Trung tâm giải quyết tranh chấp kinh tế
Viện Nghiên cứu pháp luật và hợp tác quốc tế
Bước vào thế kỷ 21, Quốc hội Lào thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 2004, trong đó khẳng định Nhà nước Lào là Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân, được tổ chức theo nguyên tắc “quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp” Ngành tư pháp - với hai chức năng cơ bản, đặc trưng và xuyên suốt là quản lý nhà nước về xây dựng pháp luật và quản lý nhà nước thống nhất về công tác tư pháp - được đặt vào vị trí đặc thù, có trách nhiệm lớn lao là tham gia vào công việc cả ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp của Nhà nước
Sau 15 năm hoạt động, Bộ Tư pháp CHDCND Lào đã đạt được những kết quả quan trọng, tiếp tục khẳng định vị trí của công tác tư pháp trong sự nghiệp đổi mới và trên con đường tiếp tục đi lên của đất nước Phát huy những thành tựu đạt được trong những năm trước về công tác xây dựng pháp luật, Bộ đã tập trung trí tuệ, thời gian để xây dựng và đã trình Quốc hội thông qua 60 VBQPPL quan trọng như: Luật Quốc hội, Luật Hành chính, Luật Đầu
tư, Luật Kinh doanh…, đồng thời sửa đổi, bổ sung 13 VBQPPL không phù hợp với tình hình thực tế của sự phát triển về chính trị, kinh tế và xã hội trong nước và tham gia ý kiến về mặt pháp lý hàng trăm văn bản khác
Đây là kết quả lao động sáng tạo trong nhiều năm liên tục của tập thể
Trang 17nhiều thế hệ các chuyên gia pháp lý, được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Đảng, Nhà nước, sự tham gia nhiệt tình và hiệu quả của toàn dân, của các cấp, các ngành, trong đó có công sức đóng góp trực tiếp và quan trọng của đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp với tư cách là đơn vị chủ trì soạn thảo
Giai đoạn từ năm 2006 đến nay
Thực hiện Nghị định số 404/CP ngày 23-11-2007 của Thủ tướng Chính
phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào, Bộ Tư pháp đã được thành lập một số đơn vị theo yêu cầu nhiệm vụ mới như: Vụ Thanh tra, Trường cao đẳng luật ở 3 miền (Luông Prabang, Thủ đô Viêng Chăn và Savănnakhết), quản lý các tổ chức chuyên
nghiệp pháp luật xã hội (luật sư và các văn phòng tư vấn pháp luật)
Trong hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới sâu sắc, toàn diện do Đại hội IV của Đảng NDCM Lào khởi xướng, chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Bộ Tư pháp nói riêng, ngành tư pháp nói chung đã được tăng cường,
mở rộng để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn quốc phòng, an ninh và hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước Hiện nay, Bộ Tư pháp thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực, bao gồm: xây dựng và thi hành pháp luật, kiểm tra văn bản pháp luật; phổ biến, giáo dục pháp luật, thi hành án; quản lý hệ thống tư pháp; hợp tác quốc tế; quản lý nhà nước các dịch
vụ công trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp… Để đảm bảo thực hiện các nhiệm
vụ nêu trên, tổ chức các cơ quan tư pháp và pháp luật không ngừng được cùng
cố, phát triển mạnh mẽ ở cả 4 cấp, cùng với hệ thống cơ quan thi hành án 3 cấp; ở tất cả các bộ, ngành và hầu hết các doanh nghiệp lớn của Nhà nước đều
có tổ chức pháp chế
Nhìn lại lịch sử xây dựng và trưởng thành của Bộ Tư pháp trong sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, có thể nói, Bộ Tư pháp CHDCND Lào đã đạt được nhiều thành tựu quan trong và nổi bật trong việc góp phần xây dựng, hoàn thiện các nền tảng pháp luật và tư pháp dân chủ nhân dân, đồng thời đảm đương tốt
Trang 18chức năng quản lý nhà nước đa ngành Từ các hoạt động vĩ mô như giúp Quốc hội, Chính phủ hoạch định chiến lược pháp luật, tư pháp của đất nước, xây dựng và thực thi hệ thống pháp luật để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đến các hoạt động chuyên môn có tính tác nghiệp, cung cấp dịch vụ công trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp như: công chứng, chứng thực, đăng ký hộ tịch, giải quyết các vấn đề quốc tịch, trợ giúp pháp lý, đăng ký giao dịch bảo đảm…, công tác tư pháp đang ngày càng thấm sâu hơn vào từng việc làm thiết thực, giúp cho quốc kế, dân sinh; ngày càng gắn kết, phục vụ trực tiếp sự phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương và đất nước, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu pháp lý về bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các cá nhân
và tổ chức
Trong suốt 37 năm qua, dưới sự lãnh đạo của các Bộ trưởng Kụ Suvănnamêthi, Khămuổn Búpphả, Chalơn Nhiapaohơ và tập thể lãnh đạo Bộ hiện nay, ngành tư pháp nói chung, Bộ Tư pháp nói riêng luôn lấy việc thực hiện những mục tiêu, yêu cầu cụ thể của cộng cuộc cải cách pháp luật, cải cách hành chính và cải cách tư pháp theo đường lối của Đảng làm thước đo chất lượng, hiệu quả công việc và sự trưởng thành, tiến bộ của Bộ Dưới sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao, sự khuyến khích, động viên kịp thời của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Quốc hội, Chính phủ đối với những ý kiến tham mưu, đề xuất về mặt chính sách và những sáng kiến về mặt giải pháp của Bộ, các lĩnh vực công tác của Bộ Tư pháp đã được đổi mới toàn diện và có những đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước
1.2 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
1.2.1 Khái niệm cán bộ, công chức và cán bộ công chức Bộ Tư pháp
Cán bộ, công chức là một khái niệm mang tính lịch sử, nội dung của nó phụ thuộc vào đặc điểm của mỗi quốc gia, là bộ phận nhân lực chủ yếu trong hoạt động quản lý nhà nước Năng lực và hiệu quả hoạt động của nhà nước nói chung, của nền hành chính nhà nước nói riêng suy cho cùng được quyết
Trang 19định bởi trình độ năng lực và phẩm chất của người cán bộ, công chức Cán bộ, công chức được hiểu chung nhất là những người thực thi công vụ, hoạt động mang tính quyền lực nhà nước hoặc phục vụ cho việc ban hành các quyết định quản lý nhà nước, của xã hội làm mục tiêu, căn cứ, tiêu chuẩn cho hành vi của mình Với những giai đoạn lịch sử nhất định thuật ngữ cán bộ, công chức cũng mang những nội dung khác nhau
Tại Pháp quan niệm về cán bộ, công chức đầu tiên được xác định bằng
“lệ quan”, song trong đó khái niệm cán bộ, công chức cũng chưa thật sự rõ ràng, đến năm 1984 bằng việc ra đời bộ luật mới: “Luật địa vị nói chung của công chức” thì nội hàm từ cán bộ, công chức cũng như địa vị, quyền và nghĩa
vụ công chức mới được xác định rõ ràng hơn Theo luật này, cán bộ công chức của Pháp bao gồm toàn bộ những người được nhà nước hoặc cộng đồng lãnh thổ (công xã, tỉnh, lĩnh vùng) bổ nhiệm vào làm việc thường xuyên trong một công sử nhà nước hoặc một công sử tự quản, kể cả các bệnh viện và được biên chế vào một ngạch của nền hành chính công Công chức được gọi chung
là nhân viên công chức bao gồm: nhân viên làm việc trong Bộ máy Hành chính Nhà nước, các Quan toà, nhân viên sự nghiệp quốc doanh, nhân viên đơn vị quân sự và nhân viên làm việc trong Quốc hội Nhưng không phải tất
cả nhân viên công chức đều chịu sự điều chỉnh bởi luật công chức, mà chỉ có nhân viên giữ các chức vụ thường xuyên trong Bộ máy Hành Chính Nhà nước, còn lại các nhân viên được điều chỉnh bằng luật lao động, Luật hợp đồng họ được bảo vệ về mặt chức nghiệp
Tại Anh, năm 1895 thuật ngữ “công chức” là những người do Vua Anh trực tiếp bổ nhiệm hoặc được Uỷ ban dân sự cấp giấy chứng nhận hợp lệ cho phép tham gia công tác của cơ quan dân sự và những người mà toàn bộ tiền lương được hưởng từ ngân sách thống núât của Vương quốc liên hợp hoặc và các khoản khác được Nghị viện thông qua Đến năm 1977, quan niệm công chức được giải thích rõ hơn đó là những người thay mặt Nhà nước giải quyết công việc công Những người không có được vị trí trong Bộ máy nhà nước
Trang 20được pháp luật quy định thì không phải là công chức, Ví du: nhân viên Chính trị, nhân viên Tư pháp…
Tại Trung Quốc cán bộ dùng chung để chỉ những nhân viên, công chức
để phân biệt với nhân viên tập sự, binh lính, công nhân; còn một nghĩa nữa là chuyên chỉ những người có trách nhiệm lãnh đạo và công chức không lãnh đạo, được tuyển dụng vào các cơ quan nhà nước thông quan một chế độ thi tuyển rất khắt khe Bằng cách liệt kê cụ thể những ngạch công chức không lãnh đạo, và những chức danh của công chức lãnh đạo, Trung Quốc đã chỉ ra
cụ thể những đối tượng là công chức
Tại Nhật Bản hiện nay từ cán bộ phần lớn được dùng trong quân đội để chỉ những người đóng vai trò bộ khung, còn để chỉ công chức hay viên chức họ dùng
từ “quan liêu”, theo nghĩa phổ biến là những người làm việc trong bộ máy nhà nước
Tại Việt Nam khái niệm cán bộ, công chức được thay đổi theo từng thời kỳ Ban đầu từ “cán bộ” được dùng để chỉ những người có chức vụ, vai trò và cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có ảnh hưởng tác động đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành, đóng góp phần định hướng phát triển của tổ chức Đồng thời có thể hiểu rằng: cán bộ là khái niệm chỉ những người làm việc, công tác có chức vụ trong một
cơ quan, một bộ máy nhất định của Đảng và Nhà nước, là người được đào tạo, rèn luyện thử thách và trưởng thành trong quá trình thi hành đường lối, nhiệm
vụ chính trị của Đảng và Nhà nước Chủ tịch Hồ Chí Minh nói rằng: “Cán bộ
là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho quần chúng hiểu rõ và thio hành, đồng thời đem tình hình người dân báo cáo cho Đảng và Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng ”, “Vì vậy cán bộ là cái gốc của mọi việc” Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng của mình,
Người luôn quan tâm đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ Người nói: Việc đào
tạo bồi dưỡng, huấn luyện cán bộ là “Đảng phải nuôi dạy cán bộ như người
làm vườn vun trồng những cây cối quý báu, phải trọng nhân tài,trọng cán bộ,
Trang 21trọng những người có ích cho công việc chung của chúng ta”
Trước yêu cầu cải cách bộ máy nhà nước, ngày 13/11/2008 tại kỳ họp thứ IV Quốc hội khóa XII, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua và ban hành Luật cán bộ, công chức có hiệu lực từ ngày 1/1/2010 Luật này đã phân định rõ đối tượng cán bộ, công chức và tách biệt với đối tượng làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập do Luật viên chức điều chỉnh (có hiệu lực từ ngày 1/1/2012) Theo quy định của Luật cán bộ,
công chức thì “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ
nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”
"Công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”
Ở Lào quan niệm cán bộ, công chức cũng khác nhau trong từng thời kỳ Ban đầu từ “Cán bộ” được dùng phổ biến trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và được dùng nhiều trong quân đội để phân biệt chiến sĩ và cán
bộ Từ cán bộ dùng để chỉ những người làm nhiệm vụ chỉ huy từ tiểu đội phó trở lên, dần dần từ “cán bộ” được dùng để chỉ tất cả những người hoạt động
Trang 22kháng chiến thoát ly, để phân biệt với người dân
Hiện tại, khái niệm “cán bộ, công chức” được hiểu đồng nhất giữa hai
từ này Nói chung từ công chức được gọi chung trong từ cán bộ Song cán bộ, công chức được hiểu tương tự như quan niệm của Việt Nam Theo điều 2 Nghị định số 82/CP ngày 19/5/2003 quy định về cán bộ, công chức của Lào qui định: cán bộ, công chức là những người mang quốc tịch Lào và được tuyển, bổ nhiệm làm việc thường xuyên trong các cơ quan, tổ chức của Nhà nước từ trung ương đến địa phương và các tổ chức đại diện CHDCND Lào tại nước ngoài được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước Bao gồm những người được tuyển dụng và bổ nhiệm làm việc thường xuyên trong các cơ quan Đảng, đoàn thể, mặt trận tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, các tổ chức đại diện của Lào ở nước ngoài
Đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp là một bộ phận cấu thành đội ngũ công chức của cả nước, bao gồm:
- Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch công chức, hoặc giao giữ một chức vụ thường xuyên trong các cơ quan của Bộ Tư pháp
- Những người được tuyển bổ nhiệm hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên làm việc trong các cơ quan của Bộ Tư pháp
- Những người được tuyển dụng bổ nhiệm vào một ngạch viên chức hoặc được giao giữ một nhiệm vụ thường xuyên trong các cơ quan của Bộ Tư pháp
1.2.2 Đặc điểm của cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
Cán bộ công chức Bộ Tư phápthực hiện chức năng quản lý nhà nước
về công tác xây dựng và thi hành pháp luật, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, kiểm soát thủ tục hành chính, phổ biến, giáo dục pháp luật; quản lý nhà nước vềthi hành án dân sự, thi hành án hành chính, hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp, bồi thường nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính và thi hành án và các công tác tư pháp khác trong phạm vi cả nước; quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; quản lý nhà nước các dịch vụ
Trang 23công trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Do vậy, cán
bộ công chức Bộ Tư pháp có những đặc điểm chủ yếu sau:
Một là, cán bộ công chức Bộ Tư pháp chủ yếu là cán bộ công chức Nhà nước
Quyền tư pháp là một bộ phận cấu thành của quyền lực nhà nước, quyền lực nhà nước do đội ngũ cán bộ công chức thay mặt Nhà nước trực tiếp thực hiện Cán bộ công chức Bộ Tư pháp là những người thực thi quyền tư pháp do đó họ phải là cán bộ công chức Nhà nước, đó là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm và được giao giữ một công vụ thường xuyên trong các
cơ quan tư pháp và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước
Hai là, hoạt động của cán bộ công chức Bộ Tư pháp là hoạt động quản
lý nhà nước về hoạt động xây dựng, bảo vệ, thi hành pháp luật
Hoạt động của cán bộ công chức Bộ Tư pháp khác với hoạt động của cán bộ công chức nói chung được thể hiện rõ nét nhất ở phạm vi công vụ của
nó Bởi Bộ Tư pháp được có nhiệm vụ, chức năng xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật và bảo vệ pháp luật
Ba là, số lượng cán bộ công chức Bộ tư pháp chiếm tỷ trọng không lớn trong bộ máy Nhà nước
Nếu so sánh với số lượng cán bộ công chức hoạt động trong các cơ quan nhà nước khác thì số lượng cán bộ công chức hoạt động trong Bộ Tư pháp là không lớn Đặc điểm này cho phép chúng ta có thể thực hiện chế độ đãi ngộ tốt cho đội ngũ này vì trong điều kiện ngân sách Nhà nước còn có hạn chế mà yêu cầu đặt ra phải xây dựng đội ngũ cán bộ trong sách thì việc đãi ngộ tốt cho đối tượng này là cần thiết và có thể thực hiện được trong giai đoạn hiện nay
Bốn là, cán bộ công chức Bộ Tư pháp là những người am hiểu pháp luật sâu sắc
Trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền, nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật Tất cả mọi công dân nói chung, cán bộ công chức nhà nước nói riêng đều phải am hiểu pháp luật để xử sự theo pháp luật Tuy nhiên,
Trang 24cán bộ công chức Bộ Tư pháp là những người tthay mặt nhà nước thực hiện nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ và thực thi pháp luật, vì thế họ phải là những người am hiểu pháp luật sâu sắc
Năm là, Đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp tương đối ổn định, mang tính kế thừa, nhưng luôn luôn đòi hỏi không ngừng nâng cao về chất lượng
Đội ngũ cán bộ công chức Nhà nước nói chung, Bộ Tư pháp nói riêng hoạt động ổn định, ít chịu biến động nhằm duy trì tính ổn định, liên tục của nền hành chính Trong tình hình các lĩnh vực hoạt động của xã hội không ngừng phát triển; đối tượng điều chỉnh của pháp luật ngày càng mở rộng và phức tạp hơn: yêu cầu của người dân về chất lượng phục vụ ngày càng cao nhưng các cơ quan nhà nước không thể tuyển dụng hàng loạt người lao động mới, vì rằng việc tuyển dụng và giải quyết các lao động dôi dư trong các cơ quan nhà nước luôn liên quan đến một loạt các vấn đề về chính sách, chế độ
xã hội phức tạp
Giải pháp hiệu quả, thích hợp trong điều kiện hiện nay là xây dựng hệ thống chính sách tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, sắp xếp, đề bạt, luân chuyển, đãi ngộ phù hợp để giảm thiểu tối đa sự chênh lệnh về số lượng và
chất lượng nguồn nhân lực Nâng cao nguồn nhân lực hiện có, thông qua bồi dưỡng, đào tạo, đào tạo lại đội ngũ cán bộ công chức nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các cơ quan Nhà nước nói chung, Bộ Tư pháp nói riêng Chú trọng chất lượng tuyển dụng nhân lực, thu hút, khuyến khích nhân tài thực thi công vụ, hạn chế đến mức thấp nhất những sai lầm trong tuyển dụng cán bộ công chức
1.2.3 Vai trò của cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
Bất kỳ thời kỳ nào, giai đoạn nào của sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng, cán bộ và công tác cán bộ đều giữ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng Cán bộ là nhân tố quyết định việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng
Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Cán bộ là gốc của mọi công việc” và
Trang 25“công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” Người còn diễn đạt hình ảnh: “Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy Nếu dây chuyền không tốt thì dù động cơ có tốt, dù chạy thì máy cũng tê liệt” Đối với đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào, nhận định trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh đều hết sức chính xác, vì họ là trung tâm đoàn kết, tập hợp, tổ chức các cán bộ, công chức ở Bộ, là “linh hồn” của cả hệ thống các tổ chức ở Bộ Các tổ chức đảng, chuyên môn, đoàn thể ở Bộ mạnh hay yếu, phong trào quần chúng có sôi nổi hay không, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước có được thực hiện tốt hay không phụ thuộc rất lớn vào phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức ở Bộ
Trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay, đặc biệt là khi Đảng và Nhà nước Lào tiến hành sự nghiệp đổi mới đất nước, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, đẩy mạnh CNH, HĐH và xây dựng Nhà nước pháp quyền, Bộ Tư pháp luôn đóng vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp cách mạng, góp phần xây dựng, hoàn thiện các nền tảng pháp luật và tư pháp dân chủ nhân dân Lào để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội
Vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào thể hiện ở những nội dung chủ yếu sau:
- Cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào là những người tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước
Họ không những phải có trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước, mà còn phải chăm lo, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân
- Cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào giữ vai trò định hướng quản lý nhà nước về pháp luật và công tác tư pháp, có tác động trực tiếp và quyết định đến sự phát triển trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, an ninh, quốc phòng…
- Cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào là người nắm các khâu trọng yếu, trọng tâm và những vấn đề mới nảy sinh, cơ mật trong đời sống xã hội
- Đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào là những
Trang 26người được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm
kỳ trong một đơn vị của Bộ, chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước Vì vậy, đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào là nhân tố quan trọng trong bộ máy tổ chức đảng và nhà nước của Bộ; là những người có vai trò quan trọng trong việc tổ chức thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ của Bộ trong thời kỳ đổi mới
1.3 Chất lượng và tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức
Bộ Tư pháp
1.3.1 Khái niệm chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
Chất lượng được hiểu ở nghĩa chung nhất là "cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, sự vật, sự việc" Như vậy, chất lượng của từng cán
bộ, công chức được đánh giá dưới góc độ là phẩm chất chính trị, đạo đức; trình độ năng lực và khả năng hoàn thành nhiệm vụ
Mỗi cán bộ, công chức không tồn tại một cách biệt lập mà phải được đặt trong một chỉnh thể thống nhất của cả đội ngũ cán bộ, công chức Chất lượng của từng cán bộ, công chức là yếu tố cơ bản tạo nên chất lượng của cả đội ngũ Vì vậy, chất lượng đội ngũ cán bộ công chức phường là giá trị chất lượng tổng hợp của toàn bộ các cán bộ công chức trong phường Tuy nhiên, Chất lượng của cả đội ngũ cán bộ công chức không phải là sự tập hợp giản đơn số lượng mà là sự tổng hợp sức mạnh của toàn bộ đội ngũ Sức mạnh này bắt nguồn từ phẩm chất vốn có bên trong của mỗi cán bộ và nó được tăng lên gấp bội bởi tính thống nhất của tổ chức; của sự giáo dục, đào tạo, phân công, quản lý, của kỷ luật Như vậy, chất lượng của cả đội ngũ với tính cách là một chỉnh thể, thể hiện ở cơ cấu đội ngũ được tổ chức khoa học, có
tỷ lệ cân đối, hợp lý vì số lượng và độ tuổi bình quân được phân bố trên
cơ sở các địa phương, đơn vị và lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội Các yếu tố cấu thành chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ bao gồm một mặt, một khía cạnh nào đó mà bao gồm cả một hệ thống, được kết cấu như một chỉnh thể toàn diện từ chất lượng của từng cán bộ, công chức
Trang 27(đây là yếu tố cơ bản nhất, tiên quyết nhất) cho đến cơ cấu số lượng nam nữ,
độ tuổi, thành phần cùng với việc bồi dưỡng, giáo dục, phân công, quản lý kiểm tra giám sát và thực hiện nghiêm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền nhân dân Như vậy, một đội ngũ cán bộ, công chức
Bộ Tư pháp có chất lượng là đội ngũ cán bộ công chức có phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, có trình độ, năng lực và có khả năng vận dụng đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước một cách có hiệu quả nhất nhằm nâng cao đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của nhân dân tại địa phương góp phần xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Tóm lại, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp nếu được xem xét một cách toàn diện, là một hệ thống những phẩm chất, giá trị được kết cấu như một chỉnh thể toàn diện được thể hiện qua phẩm chất chính trị, đạo đức cán bộ công chức, văn hóa ứng xử cho đến sức khỏe (thể chất tấm lý) trình
độ năng lực, khả năng hoàn thành nhiệm vụ của mỗi cán bộ, công chức và cơ cấu, số lượng, độ tuổi, thành phần của cả đội ngũ cán bộ, công chức
1.3.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức
Bộ Tư pháp
Để đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp có thể dựa
trên một số tiêu chí cơ bản như sau:
Trang 28và các hành vi xâm phạm quyền lợi chính đáng của nhân dân
Người cán bộ, công chức Bộ Tư pháp có phẩm chất chính trị tốt là người tích cực tuyên truyền, vận động gia đình, bà con nhân dân thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; luôn luôn trăn trở băn khoăn và tìm cách tháo gỡ những khó khăn ở cơ sở, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân; một lòng phục vụ Nhà nước, phục vụ nhân dân; tin tưởng tuyệt đối đối với lý tưởng cách mạng, kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, kiên quyết đấu tranh bảo vệ quan điểm của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, không dao động trước những khó khăn thử thách Phẩm chất chính trị của cán
bộ, công chức Bộ Tư pháp còn biểu hiện thông qua thái độ phục vụ nhân dân, tinh thần gương mẫu trong công tác, tinh thần trách nhiệm đối với đời sống của nhân dân tại địa phương; phải luôn trăn trở trước những khó khăn ở địa phương; phải có quyết tâm đưa địa phương cơ sở nơi mình công tác ngày càng phát triển về mọi mặt, thực hiện công bằng, dân chủ, văn minh
1.3.2.2 Về phẩm chất đạo đức
Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc xử lý các mối quan hệ trong gia đình, cộng đồng hay xã hội, được thừa nhận rộng rãi Đạo đức quy định hành vi, quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội nói chung; là những nguyên lý (nguyên tắc) phải tuân theo trong quan hệ giữa người với người, giữa
cá nhân với xã hội, phù hợp yêu cầu của mỗi chế độ chính trị và kinh tế xã hội nhất định
Tiêu chí đạo đức người cán bộ cách mạng được Hồ Chí Minh chỉ ra hết sức cụ thể, đó là nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm; mỗi người cán bộ phải hội đủ các phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
Người công chức có phẩm chất đạo đức thể hiện lương tâm và trách nhiệm của mình vì lợi ích chung và lợi ích của người khác, ý thức rõ về cái cần phải làm và mong muốn được làm vì những lợi ích đó Nếu cán bộ công chức Bộ Tư pháp có đạo đức và có ý thức cao về đạo đức thì sẽ thực hiện nhiệm vụ một cách
Trang 29trung thực và không vụ lợi cá nhân, bằng hết khả năng với tinh thần tận tụy, nhiệt tình, đúng giờ và tận dụng tối đa thời gian cho công việc; bảo vệ và sử dụng an toàn, tiết kiệm tài sản công; thái độ cư xử đúng mực và phải luôn hoàn thiện; lấy hiệu quả công việc làm niềm vui, lẽ sống và là động cơ để phấn đấu
1.3.2.3 Về trình độ (lãnh đạo, quản lý, trình độ học vấn, trình độ lý luận chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, trình độ tin học…)
- Trình độ quản lý và điều hành áp dụng với những người cầm cân nảy mực, quyết sách trong mọi vấn đề Để có hướng đi tốt, thực hiện tốt công tác tổ chức động viên quần chúng nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở địa phương đòi hỏi người cán bộ phải có tầm nhìn rộng, bao quát mọi hoạt động công việc cụ thể;
và có mối liên hệ với quần chúng nhân dân
- Trình độ học vấn (trình độ văn hoá): Không phải là yếu tố duy nhất
quyết định hiệu quả hoạt động của cán bộ, công chức Bộ Tư pháp nhưng đây
là tiêu chí quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động đội ngũ này, là nền tảng cho việc nhận thức, tiếp thu đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; là tiền đề tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật vào trong cuộc sống; trình độ học vấn là tiêu chí quan trọng
để đánh giá năng lực quản lý nhà nước của cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Trình độ chuyên môn nghiệp vụ được
hiểu là những kiến thức chuyên sâu về một lĩnh vực nhất định được biểu hiện qua những cấp độ: Sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, đại học,
- Trình độ lý luận chính trị: Lý luận chính trị là cơ sở xác định quan
điểm, lập trường giai cấp công nhân của cán bộ, công chức nói chung và cán
bộ, công chức Bộ Tư pháp nói riêng
- Trình độ quản lý nhà nước: quản lý nhà nước là hệ thống tri thức khoa
học về quản lý xã hội mang tính quyền lực Nhà nước Đó là những kiến thức đòi hỏi các nhà quản lý phải có, để giải quyết các vụ việc cụ thể đặt ra trong quá trình điều hành, quản lý Quản lý vừa là hoạt động khoa học, vừa là
Trang 30hoạt động nghệ thuật, cho nên yêu cầu các cán bộ, công chức phải am hiểu sâu sắc về kiến thức quản lý và phải vận dụng linh hoạt các kiến thức đó vào giải quyết những vụ việc cụ thể
- Trình độ tin học: là mức độ đạt được những kiến thức, những kỹ năng trong lĩnh vực tin học Mọi công việc từ quản lý hồ sơ, văn bản đến việc giải quyết công việc đều thông qua hệ thống máy tính và mạng internet nên máy tính và kỹ thuật tin học là những công cụ có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc
1.3.2.4 Về hiệu quả thực thi công vụ
Kết quả thực hiện nhiệm vụ là tiêu chí đánh giá đầu ra của quá trình thực thi hoạt động quản lý nhà nước, là tiêu chí cơ bản phản ánh năng lực thực thi hoạt động quản lý nhà nước của cán bộ, công chức Kết quả thực hiện nhiệm vụ bao gồm kết quả thực hiện nhiệm vụ riêng của cá nhân, kết quả thực hiện nhiệm
vụ chung của tập thể Kết quả thực hiện nhiệm vụ còn được xem xét trên nhiều khía cạnh khác nhau ví dụ như kết quả thực hiện một vụ việc; kết quả thực hiện nhiệm vụ trong ngày, kết quả thực hiện nhiệm vụ trong tháng, trong năm, trong nhiệm kỳ
1.3.2.5 Về phương pháp và kỹ năng làm việc của cán bộ, công chức
Phương pháp giải quyết công việc là cách thức tổ chức thực hiện nhiệm
vụ hay một chủ trương, chính sách, một công việc cụ thể Nếu nhiệm vụ là việc phải làm tức là trả lời cho câu hỏi “làm gì?” thì phương pháp là cách thức phải làm tức là trả lời cho câu hỏi “làm như thế nào?” để đạt hiệu quả cao nhất Phương pháp giải quyết công việc thể hiện phong cách, thái độ ứng xử
và sự sáng tạo của cán bộ, công chức trong thực thi nhiệm vụ Với mỗi việc phát sinh, người cán bộ công chức có nhận định, đưa ra cách giải quyết hiệu quả nhất hoặc với mỗi đối tượng có cách ứng xử phù hợp Với kết quả giải quyết công việc như nhau nhưng người có phương pháp tốt sẽ cho kết quả trong thời gian ngắn nhất, kết quả đạt được sẽ có sức thuyết phục cao, được nhân dân hài lòng hơn, tin tưởng hơn Vì vậy, nếu như trình độ kiến thức là
Trang 31nền tảng giúp cán bộ quản lý, điều hành đạt “lý” thì phương pháp giúp cán bộ quản lý điều hành đạt “tình” Người cán bộ có trình độ kiến thức, có phương pháp hoạt động tốt sẽ thực thi hoạt động quản lý nhà nước “thấu tình đạt lý”, hợp lòng dân, có khả năng khơi dậy sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân, được nhân dân tin yêu Ngược lại, nếu có trình độ kiến thức mà không có phương pháp hoạt động tốt, phù hợp thì công việc khó hoàn thành, hoặc có hoàn thành nhưng khả năng phát sinh các vấn đề khiếu nại, mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân sẽ gây ra những hậu quả đáng tiếc hoặt mất lòng dân
Kỹ năng trong thực thi hoạt động quản lý nhà nước của cán bộ, công chức
Bộ Tư pháp là khả năng vận dụng khéo léo, thành thạo những kiến thức và kinh nghiệm thu được trên một lĩnh vực vào thực tế Trong thực thi hoạt động quản
lý nhà nước đòi hỏi rất nhiều kỹ năng như: kỹ năng quản lý (thu thập và xử lý thông tin, phân tích, hoạch định, ra quyết định, tổ chức, kiểm tra, đánh giá); kỹ năng giao tiếp; kỹ năng vận động quần chúng; kỹ năng sử dụng các thiết bị văn phòng; kỹ năng sử dụng các thiết bị nghiệp vụ; kỹ năng tác nghiệp
1.3.2.6 Về một số tiêu chí khác
Chất lượng của cán bộ, công chức Bộ Tư pháp còn được thể hiện thông qua một số tiêu chí khác như: sức khoẻ, độ tuổi, thâm niên công tác, năng lực,
sự tín nhiệm của nhân dân địa phương
Sức khoẻ của mỗi con người được đánh giá qua nhiều tiêu chí, song tiêu chí cơ bản là thể lực và trí lực Thể lực được đánh giá thông qua sức mạnh cơ bắp, còn trí lực được đánh giá thông qua sự minh mẫn, linh hoạt trong phản ứng, trong giải quyết công việc, có bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền và trong khuôn khổ pháp luật, đảm bảo quyết định đó phải đúng, trúng, phù hợp và hiệu quả Sự phát triển bình thường về thể chất và tâm lý trong một cơ thể khoẻ mạnh cũng là một tiêu chí quan trọng của năng lực cán bộ, công chức Nếu chỉ có trình độ năng lực chuyên môn mà không có một sức khỏe dẻo dai, bền bỉ thì cũng không thể biến năng lực chuyên môn thành hoạt động thực tiễn được Một người có kiến thức, có năng
Trang 32lực được đào tạo cơ bản, có nhiệt tình tâm huyết với công việc, có sự tín nhiệm của mọi người nhưng quanh năm đau ốm thì không thể đảm đương được công việc được giao
Mặt khác, độ tuổi hay thâm niên công tác cũng biểu hiện phần nào năng lực của người cán bộ, công chức Thông thường tuổi càng cao, thâm niên công tác càng lâu thì kinh nghiệm của cán bộ, công chức càng nhiều, dày dạn,
họ đã tích luỹ được nhiều kiến thức, nhiều kỹ năng, phương pháp để giải quyết công việc nhanh chóng, hiệu quả Tuy nhiên, độ tuổi cũng chỉ là một tiêu chí phản ánh chất lượng cán bộ công chức một cách tương đối Một số những người trẻ tuổi họ cũng rất ham hiểu biết, trình độ, năng lực của họ khá cao mặc dù họ chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế Vì vậy cần phải nắm được những đặc điểm này để sử dụng cán bộ, công chức cho phù hợp với từng vị trí
và năng lực, trình độ của từng người trong mỗi cơ quan, tổ chức
1.3.3 Những yếu tố tác động đến chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức
- Về môi trường, điều kiện sống và làm việc: là những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức cấp Bộ Tư pháp Nếu môi trường, điều kiện sống và làm việc của cán bộ, công chức Bộ
Tư pháp thuận lợi sẽ góp phần giúp đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
Trang 33phát huy được năng lực, khả năng của mình để hoàn thành tốt các công việc được giao
- Yếu tố văn hoá địa phương: Nền văn hóa của một địa phương được kết tinh từ nhiều yếu tố như giá trị, niềm tin, thói quen, trong đó không thể không
kể đến những truyền thống tốt đẹp của địa phương đặc biệt là truyền thống hiếu học Thực tế cho thấy là ở đâu có truyền thống hiếu học thì ở đó có mặt bằng dân trí cao, nguồn nhân lực có trình độ cao Ở đâu có nền văn hoá lạc hậu, an phận thủ thường thì ở đó sẽ chậm đổi mới, không tiếp thu được những văn minh của xã hội hiện đại, chậm tiến Do vậy, văn hoá sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến thói quen, tâm lý, ý thức và tiến trình phấn đấu nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
1.3.3.2 Các nhân tố chủ quan
- Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng công chức: Yếu tố quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đóng vai trò hết sức quan trọng quyết định đến chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
Quy hoạch là việc lựa chọn những người có đủ các tiêu chuẩn quy định
và phù hợp với tình hình của từng cơ quan để đưa vào nguồn kế cận, nhằm tạo nguồn bổ sung cán bộ lãnh đạo, công chức có đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới Do vậy, quy hoạch là một trong những nội dung trọng yếu của công tác cán bộ, đảm bảo cho công tác cán bộ
đi vào nề nếp, chủ động, có tầm nhìn xa, đáp ứng yêu cầu cả trước mắt và lâu dài, là cơ sở của việc đào tạo, bồi dưỡng là con người cơ bản để nâng cao kiến thức toàn diện, trình độ lành nghề cho đội ngũ công chức, là chìa khoá để đội ngũ cán bộ, công chức tham gia vào các lĩnh vực hoạt động, công tác và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao
Đào tạo là một quá trình truyền thụ kiến thức mới một cách cơ bản, để đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp có kiến thức, trình độ lý luận chính trị, trình độ quản lý nhà nước Đào tạo và bồi dưỡng tuy có những thuộc tính, nội dung, quy trình khác nhau, nhưng phản ánh cùng một mục đích là: trang bị,
Trang 34nâng cao trình độ kiến thức cho người cán bộ, công chức phường để có đủ năng lực thực hiện ngày càng tốt hơn nhiệm vụ được giao Đào tạo, bồi dưỡng quyết định trực tiếp tới việc nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức Ngày nay, vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước nói chung, cán bộ, công chức Bộ Tư pháp nói riêng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công việc thì công tác đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, công chức ngày càng trở nên cấp bách và cần phải được tiến hành một cách liên tục
- Về chế độ đãi ngộ vật chất và tinh thần: Chúng ta đều biết mọi hoạt
động của con người đều có mục đích và bao giờ cũng có một động lực tương ứng nhằm thúc đẩy hoạt động để thoả mãn nhu cầu nhất định về vật chất và tinh thần Nhu cầu vật chất là những đòi hỏi về điều kiện vật chất để con người tồn tại và phát triển về thể lực Do vậy, cần sử dụng đồng bộ các biện pháp khuyến khích cả về vật chất và tinh thần nhằm tạo động lực cho cán bộ, công chức để họ yên tâm công tác và đem hết tài năng, sức lực cho công tác
- Yếu tố nhận thức của cán bộ, công chức: Đây chính là yếu tố cơ bản và quyết định nhất chất lượng của mỗi cán bộ, công chức nói riêng và đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp nói chung bởi vì nó là yếu tố chủ quan, yếu tố nội tại bên trong của mỗi con người Nhận thức đúng là tiền đề, là kim chỉ nam cho những hành động, những việc làm đúng đắn, khoa học và ngược lại Nếu người cán bộ, công chức nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của việc phải nâng cao trình độ để giải quyết công việc, để tăng chất lượng thực thi công vụ thì họ sẽ tham gia các khoá đào tạo, bồi dưỡng một cách tích cực, ham mê và có hiệu quả; sẽ có ý thức trong việc tự rèn luyện, trau dồi, học hỏi những kiến thức, kỹ năng mới, những phương pháp làm việc có hiệu quả Nếu
họ biết được vấn đề nâng cao đạo đức công vụ là hết sức quan trọng, là cái mà nhìn vào đó người ta có thể đánh giá được chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức, tính hiệu lực, hiệu quả của nền hành chính hiện có thì họ sẽ luôn
có ý thức để rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, phấn đấu để hoàn thành nhiệm vụ, giữ vững đạo đức, phẩm chất cách mạng, có ý thức tổ chức kỷ luật và tinh
Trang 35thần trách nhiệm Ngược lại, khi cán bộ, công chức còn xem thường những chuẩn mực đạo đức, nhân cách, nên thiếu nghiêm khắc với bản thân, không thường xuyên rèn luyện, tu dưỡng, dùi mài tinh thần trách nhiệm sẽ dẫn đến việc mắc bệnh quan liêu, mệnh lệnh, chủ quan, tư lợi, tư tưởng cục bộ, địa phương; phai nhạt lý tưởng, mất cảnh giác, giảm sút ý chí, kém ý thức tổ chức
kỷ luật, tha hóa về đạo đức, lối sống và dẫn đến tình trạng quan liêu, cửa quyền, sách nhiễu, gây phiền hà đối với nhân dân và lợi dụng chức trách, thẩm quyền được Nhà nước và nhân dân giao phó để nhận hối lộ, tham nhũng, buôn lậu, làm biến dạng những giá trị và tiêu chuẩn đích thực của người cán
bộ, rơi vào chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng làm suy giảm uy tín của Đảng và niềm tin của nhân dân đối với Nhà nước
Trang 36CHƯƠNG II THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG VÀ CÔNG TÁC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC BỘ
TƯ PHÁP CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
2.1 Đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp hiện nay
2.1.1 Số lượng biên chế cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
Những năm qua, công cuộc cải cách bộ máy nhà nước và cải cách hành chính đã được tiến hành đồng bộ, giải quyết được cơ bản vấn đề thiếu cán bộ, cho nên tổ chức của Bộ tương đối ổn định và ngày càng phát triển Chính vì vậy, số lượng cán bộ, công chức Bộ Tư pháp có thể đáp ứng được yêu cầu sự nghiệp mới Hiện nay, Bộ Tư pháp CHDCND Lào có 443 cán bộ, công chức, trong đó nữ là 165 người
Về cơ cấu:
Cơ cấu cán bộ, công chức của Bộ hiện có: Bộ trưởng, 02 Thứ trưởng,
14 Vụ trưởng và Viện trưởng, 26 Phó Vụ trưởng và Phó Viện trưởng, 39 Trưởng phòng, 39 Phó Trưởng phòng
Về giới tính, Bộ Tư pháp CHDCND Lào có 02 nữ làm Vụ trưởng; 4 nữ
làm Phó Vụ trưởng; 16 nữ làm Trưởng phòng; 15 nữ làm Phó Trưởng phòng; trong Ban cán sự đảng của Bộ có 01 đồng chí nữ, có 01 Bí thư chi bộ là nữ
Về dân tộc, trong thời gian qua, Đảng ủy Bộ Tư pháp CHDCND Lào đã
có chính sách ưu đãi, tạo điều kiện cho cán bộ, công chức là người dân tộc thiểu số của ngành tư pháp được đào tạo, rèn luyện trong thực tế và được bồi dưỡng, nâng cao về trình độ lý luận, chuyên môn Chính vì vậy, số cán bộ, công chức là người dân tộc thiểu số ngày càng tăng lên Hiện nay, ở Bộ Tư pháp CHDCND Lào có 315 người Lào Lum, 5 người Lào Thâng, 23 người Lào Xung
Về tôn giáo, cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào theo đạo Phật
Trang 37là 417 người, theo đạo Thờ tổ tiên 25 người và theo đạo Thiên Chúa 01 người
Về tuổi đời, hiện nay cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào được
phân chia thành 4 loại như: loại dưới 30 tuổi có 263 người, chiếm tỷ lệ cao nhất: 59,63 %; loại từ 31 đến 40 tuổi có 144 người, chiếm 32,50 %; loại từ 41 đến 50 tuổi có 53 người, chiếm 11,96 %; loại từ 51 tuổi trở lên có 12 người, chiếm 2,70
% Loại dưới 30 tuổi đang có xu hướng ngày càng tăng trong những thập kỷ tới đây
2.1.2 Trình độ đào tạo chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức
bộ Tư pháp
Trong những năm qua, Đảng ủy Bộ Tư pháp CHDCND Lào đã quan tâm đào tạo, nâng cao trình độ mọi mặt của cán bộ, công chức, nhất là trình độ chuyên môn nghiệp vụ nên trình độ của đội ngũ đang từng bước được nâng lên
để đáp ứng với yêu cầu làm việc khoa học, chuyên nghiệp và hiện đại Cho đến nay, cán bộ có trình độ chuyên môn tiến sĩ 3 người, thạc sĩ 54 người, đại học
304 người, cao đẳng 56 người, trung cấp 31 người
2.1.3.Trình độ lý luận chính trị, đạo đức của đội ngũ cán bộ, công chức
Bộ Tư pháp
Trước đây đội ngũ cán bộ, công chức còn non trẻ, trình độ lý luận chính trị còn thấp, chủ yếu là những người xuất phát từ phong trào hoạt động cách mạng của quần chúng là chính Đa số chưa đủ khả năng để đi đào tạo bồi dưỡng, đồng thời việc mở rộng các trường đào tạo bồi dưỡng cán bộ trong nước còn hạn chế.Trong những năm gần đây do tình hình kinh tế-chính trị-xã hội, cuộc sống được đảm bảo, nhiều người cán bộ công chức rất hăng hái vươn lên Bên cạnh đó, Đảng và Nhà nước đã quan tâm rất nhiều đến công tác cán bộ, phát triển chất lượng của cán bộ công chức và đã quyết tâm phát triển
hệ thống giáo dục-đào tạo-bồi dưỡng, mở lại trường chính trị-hành chính của tỉnh với chương trình trung cấp, ngắn hạn 3 tháng, 6 tháng nhằm đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ mới Hàng năm đã có một số cán bộ nữ, cán bộ trẻ tuổi được lần lượt cử đi học tại trường, tại Học viện Chính trị-Hành chính và
Trang 38các trường, Học viện khác ở các tỉnh kết nghĩa cũng như trên toàn quốc và ở CHXHCN Việt Nam Cho đến nay, đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp đã
có trình độ lý luận chính trị: cử nhân 8 người, cao cấp 30 người, sơ cấp và bồi dưỡng 87 người Tổng số đảng viên thuộc Đảng bộ Bộ Tư pháp CHDCND Lào là 155 đồng chí, trong đó nữ 37 đồng chí; đảng viên dưới 30 tuổi 20 đồng chí, chiếm 12,90%; từ 31 đến 40 tuổi 57 đồng chí, chiếm 36,77%; từ 41 đến
50 tuổi 43 đồng chí, chiếm 27,71%; từ 51 tuổi trở lên có 32 đồng chí, chiếm 20,64%
Về đạo đức, có thể nói đội ngũ cán bộ công chức Bộ Tư pháp có lập trường tư tưởng vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, luôn chấp hành mọi đường lối chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Cán
bộ, công chức Bộ Tư pháp luôn hết lòng vì bổn phận, vì sự nghiệp phục vụ Nhà nước, là công bộc của nhân dân, có đạo đức tốt, có tư cách đúng đắn trong thực thi công vụ Điều kiện tuyển dụng vào Bộ là họ phải có lịch sử bản thân rõ ràng, có lí lịch phản ánh đầy đủ mối quan hệ giữa bản thân, gia đình
và xã hội Hầu hết các tổ chức, đoàn thể đều đạt trong sạch vững mạnh, 100% các đoàn viên thanh niên, các đảng viên không vi phạm quy chế của cơ quan
và pháp luật của nhà nước
2.1.4 Năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức Bộ
Tư pháp
Theo quy định tại Nghị định số 221/TT.CP ngày 30-5-2012 của Thủ tướng Chính phủ quy định về chế độ phụ cấp thâm niên đối với cán bộ, công chức CHDCND Lào, thâm niên công tác được chia thành 4 loại Hiện nay, cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào cũng phân chia 4 loại: dưới 5 năm có 107 người, 6 - 15 năm có 84 người, 16 - 25 năm có 33 người, 26 năm trở lên có 21 người (không tính ở 3 trường cao đẳng luật thuộc Bộ Tư pháp) Với lịch sử 37 năm xây dựng và phát triển, cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau Lực lượng nòng cốt của thế hệ đầu tiên là những trí thức - luật gia, luật sư yêu nước được
Trang 39đào tạo từ chế độ cũ tự nguyện tham gia gánh vác công việc kiến thiết chế độ dân chủ và điều hành Bộ máy Tư pháp cách mạng Đội ngũ cán bộ, công chức hiện tại của Bộ là những người trưởng thành trong bối cảnh đất nước có nhiều chuyển đổi, phần lớn được đào tạo từ các trường đại học luật trong nước và ngoài nước, phần lớn những người đào tạo ở nước ngoài là từ Việt Nam và các nước XHCN Đông Âu trước kia, số còn lại là chuyển từ các cơ quan, địa phương và các ngành nghề khác theo yêu cầu của nhiệm vụ trong từng giai đoạn Xuất phát từ nhiều nguồn đào tạo và sự hình thành nói trên, đội ngũ cán
bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào có rất nhiều trình độ học vấn và kinh nghiệm công tác khác nhau Mặc dù vậy, dưới sự lãnh đạo của Ban cán sự đảng
và Đảng ủy, Bộ đã xây dựng được khối đoàn kết mật thiết, làm cho bộ máy của
Bộ ổn định và phát huy được thế mạnh thống nhất của mình trong việc thực thi chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Với tinh thần
“Đoàn kết, kỷ cương, trách nhiệm, đổi mới và phát triển”, đội ngũ cán bộ,
công chức Bộ Tư pháp đang tiếp tục chung sức, chung lòng, cùng nhau thi đua
"về đích sớm" trên các nhiệm vụ được giao, phấn đấu ngày càng phát triển, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân tin cậy giao phó, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp CNH, HĐH đất nước
Xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ được giao luôn là vấn đề trọng tâm trong mọi thời kỳ của Bộ Những năm qua, đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào đã không ngừng được củng cố, kiện toàn và ngày càng khẳng định được vị trí, vai trò và là nhân tố quyết định đến thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ của Bộ, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào vừa tăng về số lượng, vừa nâng lên về chất lượng, trình độ, chuyên môn nghiệp vụ, chính trị, quản lý nhà nước và kỹ năng nghề nghiệp, cơ bản đáp ứng được yêu cầu làm việc khoa học, chuyên nghiệp và hiện đại
Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp CHDCND Lào cũng bộc lộ những hạn chế so với yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới Mặc dù
Trang 40được bổ sung biên chế, nhưng số lượng cán bộ, công chức nhìn chung vẫn chưa đáp ứng được sự gia tăng của khối lượng công việc và sự mở rộng, tăng cường về chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tư pháp Một số cán bộ, công chức vẫn còn nhiều mặt chưa ngang tâm với yêu cầu nhiệm vụ như: còn thiếu đội ngũ chuyên gia, có khả năng tư vấn các vấn đề chiến lược liên quan đến hoàn thiện thể chế, chính sách; tại nhiều đơn vị, nhiều cán bộ chưa đáp ứng được tiêu chuẩn chức danh, thiếu những cán bộ thành thạo về nghiệp vụ
2.2 Biểu hiện chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Bộ Tư pháp
2.2.1 Về tư tưởng, phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức
Phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ, công chức
Bộ Tư pháp có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cũng như sự phát triển ổn định của Bộ Tư pháp Để đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức của đội ngũ, cán bộ công chức Bộ Tư pháp, Luận văn đã sử dụng bảng hỏi để thu thập số liệu đánh giá một cách khách quan, phản ánh trung thực nhận định của 100 người xung quanh đối với đội ngũ cán bộ, công chức
Bộ Tư pháp Về phẩm chất chính trị, bảng hỏi sử dụng các mức độ đánh giá là rất tốt, tốt, trung bình và khác Về phẩm chất đạo đức, bảng hỏi đánh giá theo các tiêu chí như có đạo đức nghề nghiệp, luôn vì lợi ích của nhân dân, tập thể;
có tác phong nhanh nhẹn, linh hoạt, không máy móc, ít nguyên tắc; có ý thức
kỷ luật, tự giác, hợp tác cao; có niềm say mê nghề nghiệp, chuyên môn, yên tâm công tác; sáng tạo, năng động trong công việc; có khả năng chuyển đổi công việc cao, thích ứng nhanh chóng với những thay đổi trong lĩnh vực quản
lý, điều hành, thực hiện