Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS”. SKKN, SKKN quản lý giáo dục; Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS”.“Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS”.“Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS”.A. ĐẶT VẤN ĐỀTrong thời kỳ đẩy mạnh công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay, Đảng và Nhà nước rất coi trọng công tác giáo dục đạo đức học sinh. Văn kiện Hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã khẳng định: “Muốn tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá thắng lợi phải phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững, để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh. Phát triển nguồn lực con người là phát triển đức và tài,...”. Công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh phổ thông cần được cải tiến và đẩy mạnh, góp phần tích cực vào sự nghiệp giáo dục toàn diện, hài hoà đáp ứng với yêu cầu mới của xã hội. Sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”. Sự nghiệp trồng người lại đang được đặt ra những thử thách lớn lao trong giai đoạn hiện nay. Mục tiêu chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 20012010 ở nước ta đã khẳng định: “Để hoàn thành sứ mệnh của mình đối với đất nước, giáo dục phải đào tạo những con người phát triển toàn diện, yêu nước, có lý tưởng xã hội chủ nghĩa, góp phần tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, có lòng ham hiểu biết và năng lực học tập suốt đời, có tư duy sáng tạo làm chủ khoa học kĩ thuật hiện đại, có ý thức, năng lực hợp tác, có tinh thần trách nhiệm với cộng đồng xã hội, với môi trường tự nhiên, có nếp sống lành mạnh và sức khoẻ tốt”. Vì vậy trong công tác giáo dục ở nhà trường đòi hỏi phải xem xét toàn diện để đào tạo những con người vừa có đức vừa có tài, những con người mới XHCN có tri thức khoa học, hiểu biết xã hội, đồng thời có phẩm chất đạo đức tốt, có lối sống trong sáng, lành mạnh. Tuy nhiên, hiện nay trước sức ép của mặt trái cơ chế thị trường một số chuẩn mực đạo đức đã ít nhiều mai một. Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ đã mang lại những bước tiến nhảy vọt trên nhiều lĩnh vực. Song nó cũng có những tác động tiêu cực đến một bộ phận thanh thiếu niên và học sinh, đặc biệt những thông tin, những hình ảnh phản cảm thiếu văn hoá tràn lan trên mạng internet cùng với các trò chơi điện tử trên mạng internet, điện thoại di động ảnh hưởng nguy hại đến tâm hồn trẻ em. Một số học sinh không có mục đích, lý tưởng, hoài bão, sống vị kỷ, thực dụng, lười học tập và lao động. Thậm chí còn nghiện ngập, trộm cắp, bạo lực trong đối xử, lòng nhân ái giữa người với người bị giảm sút. Mặt khác, một số gia đình do điều kiện kinh tế khó khăn phải bươn trải làm ăn nên chưa có điều kiện chăm lo, còn buông lỏng sự quản lý con cái, phó mặc cho nhà trường. Tất cả những mặt yếu kém nói trên đã trực tiếp ảnh hưởng đến môi trường cũng như chất lượng giáo dục đạo đức học sinh hiện nay, do đó công tác giáo dục đạo đức học sinh đang là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm, đòi hỏi các nhà quản lý giáo dục phải kiên trì mục tiêu, tích cực làm tốt công tác quản lý giáo dục đạo đức trong nhà trường. Vì vậy, trong những năm qua, bản thân tôi đã cùng ban giám hiệu nhà trường đã dành nhiều thời gian, công sức để tìm tòi giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường. Qua thực tế áp dụng tại trường THCS đã rút ra “Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS”.B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀI. CƠ SỞ LÝ LUẬN. Quá trình hình thành và phát triển đạo đức là quá trình tác động qua lại giữa xã hội và cá nhân để chuyển hoá những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực, giá trị đạo đức xã hội thành những phẩm chất đạo đức cá nhân, làm cho cá nhân đó trưởng thành về mặt đạo đức, đáp ứng yêu cầu của xã hội. Bản chất của đạo đức là mang tính lịch sử, xã hội, tính dân tộc và thời đại, tính đặc thù của cá thể. Giáo dục đạo đức học sinh hướng tới đạt được mục tiêu là làm cho học sinh thấm nhuần sâu sắc thế giới quan Mác Lê Nin, tư tưởng đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh, tính chân lý khách quan của các giá trị đạo đức, nhân văn, nhân bản của các tư tưởng đó, coi đó là kim chỉ nam cho hành động của mình. Mà cụ thể là thấm nhuần chủ trương chính sách của Đảng, biết sống và làm việc theo pháp luật, sống có kỷ cương, nề nếp, có văn hoá trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội và giữa con người với con người. Các nhà trường phải biến các nguyên tắc, yêu cầu chuẩn mực và các giá trị đạo đức xã hội XHCN thành ý thức, tình cảm, hành vi, thói quen và cách ứng xử của học sinh trong đời sống hàng ngày.Học sinh THCS ở độ tuổi từ 11 đến 15, đây là thời kỳ chuyển tiếp từ trẻ em sang người lớn, các em có xu hướng tự khẳng định mình, có ý thức vươn lên làm chủ bản thân. Ở giai đoạn này các em rất ham muốn tìm tòi, phát hiện, khám phá những điều mới lạ, có nhu cầu về bạn bè, nhưng không muốn bị sự ràng buộc của gia đình, bố mẹ, thầy cô giáo và những người lớn tuổi. Sự phát triển sinh lý ở giai đoạn này ảnh hưởng rất nhiều đến tính cách của các em: Rất dễ bị xúc động, dễ bị lôi kéo, kích động, lòng kiên trì và khả năng tự kiềm chế yếu. Các em luôn ở trạng thái hiếu thắng hoặc tự ti, dễ đi đến những hành động thiếu suy nghĩ chín chắn và đôi khi chỉ một chút chủ quan, lơi lỏng của người lớn cũng dễ dàng dẫn đến những hậu quả khôn lường. Do đó, các thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và mọi tổ chức trong xã hội phải có trách nhiệm quan tâm sát sao, động viên kịp thời để hướng các em có suy nghĩ và hành động đúng đắn, giúp các em phấn đấu rèn luyện trở thành con ngoan, trò giỏi.Nhà trường là tổ chức chuyên biệt thực hiện chức năng giáo dục toàn diện học sinh. Luật Giáo dục đã xác định mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trước mục tiêu đào tạo bồi dưỡng học sinh trở thành những con người phát triển toàn diện đòi hỏi các nhà trường phải tiến hành đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục. Đổi mới công tác quản lý, thực hiện đúng đủ chương trình giáo dục của bậc học, tổ chức các hoạt động giáo dục dưới nhiều hình thức tạo không khí thi đua sôi nổi, tạo sân chơi bổ ích thu hút đông đảo học sinh tham gia. Trong đó, đặc biệt chú trọng nhiệm vụ giáo dục đạo đức học sinh, coi đây là tiền đề cho việc nâng cao chất lượng toàn diện trong nhà trường. Giáo dục đạo đức học sinh không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ tri thức đạo đức mà phải tăng cường rèn luyện kỹ năng ứng xử của học sinh trong mối quan hệ giữa người với người, với tự nhiên, với xã hội và phải được thể hiện thành tình cảm, niềm tin và hành động thực tế của học sinh. Quá trình giáo dục đạo đức không chỉ bó hẹp trong các giờ lên lớp mà được thể hiện thông qua tất cả các hoạt động trong nhà trường, trên cơ sở truyền thụ tri thức văn hoá mà hình thành thái độ, niềm tin và phẩm chất đạo đức cần thiết cho học sinh, thông qua dạy chữ để dạy người. Giáo dục đạo đức học sinh phải được thực hiện thống nhất về nội dung, về phương pháp và có kế hoạch. Việc giáo dục đạo đức học sinh phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, ở mọi lúc, mọi nơi và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, trong đó tập thể sư phạm nhà trường giữ vai trò chủ đạo.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong thời kỳ đẩy mạnh công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay, Đảng và Nhà nước rất coi trọng công tác giáo dục đạo đức học sinh Văn kiện Hội nghị lần thứ II - Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã khẳng định: “Muốn tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá thắng lợi phải phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững, để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh Phát triển nguồn lực con người là phát triển đức và tài, ” Công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh phổ thông cần được cải tiến và đẩy mạnh, góp phần tích cực vào sự nghiệp giáo dục toàn diện, hài hoà đáp ứng với yêu cầu mới của xã hội Sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” Sự nghiệp trồng người lại đang được đặt ra những thử thách lớn lao trong giai đoạn hiện nay Mục tiêu chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2001-2010 ở nước ta đã khẳng định: “Để hoàn thành sứ mệnh của mình đối với đất nước, giáo dục phải đào tạo những con người phát triển toàn diện, yêu nước, có lý tưởng xã hội chủ nghĩa, góp phần tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, có lòng ham hiểu biết và năng lực học tập suốt đời, có tư duy sáng tạo làm chủ khoa học kĩ thuật hiện đại, có ý thức, năng lực hợp tác, có tinh thần trách nhiệm với cộng đồng xã hội, với môi trường tự nhiên, có nếp sống lành mạnh và sức khoẻ tốt” Vì vậy trong công tác giáo dục ở nhà trường đòi hỏi phải xem xét toàn diện để đào tạo những con người vừa có đức vừa có tài, những con người mới XHCN có tri thức khoa học, hiểu biết xã hội, đồng thời có phẩm chất đạo đức tốt, có lối sống trong sáng, lành mạnh
Tuy nhiên, hiện nay trước sức ép của mặt trái cơ chế thị trường một số chuẩn mực đạo đức đã ít nhiều mai một Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ đã mang lại những bước tiến nhảy vọt trên nhiều lĩnh vực Song nó cũng có những tác động tiêu cực đến một bộ phận thanh thiếu niên và học sinh, đặc biệt những thông tin, những hình ảnh phản cảm thiếu văn hoá tràn lan trên mạng internet cùng với các trò chơi điện tử trên mạng internet, điện thoại di động ảnh hưởng nguy hại đến tâm hồn trẻ em Một số học sinh không
Trang 2có mục đích, lý tưởng, hoài bão, sống vị kỷ, thực dụng, lười học tập và lao động Thậm chí còn nghiện ngập, trộm cắp, bạo lực trong đối xử, lòng nhân ái giữa người với người bị giảm sút Mặt khác, một số gia đình do điều kiện kinh
tế khó khăn phải bươn trải làm ăn nên chưa có điều kiện chăm lo, còn buông lỏng sự quản lý con cái, phó mặc cho nhà trường Tất cả những mặt yếu kém nói trên đã trực tiếp ảnh hưởng đến môi trường cũng như chất lượng giáo dục đạo đức học sinh hiện nay, do đó công tác giáo dục đạo đức học sinh đang là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm, đòi hỏi các nhà quản lý giáo dục phải kiên trì mục tiêu, tích cực làm tốt công tác quản lý giáo dục đạo đức trong nhà trường Vì vậy, trong những năm qua, bản thân tôi đã cùng ban giám hiệu nhà trường đã dành nhiều thời gian, công sức để tìm tòi giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường Qua thực tế áp dụng
tại trường THCS đã rút ra “Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh ở trường THCS”.
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Quá trình hình thành và phát triển đạo đức là quá trình tác động qua lại giữa xã hội và cá nhân để chuyển hoá những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực, giá trị đạo đức xã hội thành những phẩm chất đạo đức cá nhân, làm cho cá nhân đó trưởng thành về mặt đạo đức, đáp ứng yêu cầu của xã hội Bản chất của đạo đức là mang tính lịch sử, xã hội, tính dân tộc và thời đại, tính đặc thù của cá thể Giáo dục đạo đức học sinh hướng tới đạt được mục tiêu là làm cho học sinh thấm nhuần sâu sắc thế giới quan Mác Lê Nin, tư tưởng đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh, tính chân lý khách quan của các giá trị đạo đức, nhân văn, nhân bản của các tư tưởng đó, coi đó là kim chỉ nam cho hành động của mình Mà cụ thể là thấm nhuần chủ trương chính sách của Đảng, biết sống và làm việc theo pháp luật, sống có kỷ cương, nề nếp, có văn hoá trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội và giữa con người với con người Các nhà trường phải biến các nguyên tắc, yêu cầu chuẩn mực
và các giá trị đạo đức xã hội XHCN thành ý thức, tình cảm, hành vi, thói quen
và cách ứng xử của học sinh trong đời sống hàng ngày
Học sinh THCS ở độ tuổi từ 11 đến 15, đây là thời kỳ chuyển tiếp từ trẻ
em sang người lớn, các em có xu hướng tự khẳng định mình, có ý thức vươn
Trang 3lên làm chủ bản thân Ở giai đoạn này các em rất ham muốn tìm tòi, phát hiện, khám phá những điều mới lạ, có nhu cầu về bạn bè, nhưng không muốn bị sự ràng buộc của gia đình, bố mẹ, thầy cô giáo và những người lớn tuổi Sự phát triển sinh lý ở giai đoạn này ảnh hưởng rất nhiều đến tính cách của các em: Rất dễ bị xúc động, dễ bị lôi kéo, kích động, lòng kiên trì và khả năng tự kiềm chế yếu Các em luôn ở trạng thái hiếu thắng hoặc tự ti, dễ đi đến những hành động thiếu suy nghĩ chín chắn và đôi khi chỉ một chút chủ quan, lơi lỏng của người lớn cũng dễ dàng dẫn đến những hậu quả khôn lường Do đó, các thầy
cô giáo, các bậc phụ huynh và mọi tổ chức trong xã hội phải có trách nhiệm quan tâm sát sao, động viên kịp thời để hướng các em có suy nghĩ và hành động đúng đắn, giúp các em phấn đấu rèn luyện trở thành con ngoan, trò giỏi
Nhà trường là tổ chức chuyên biệt thực hiện chức năng giáo dục toàn diện học sinh Luật Giáo dục đã xác định mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các
kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Trước mục tiêu đào tạo bồi dưỡng học sinh trở thành những con người phát triển toàn diện đòi hỏi các nhà trường phải tiến hành đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục Đổi mới công tác quản lý, thực hiện đúng
đủ chương trình giáo dục của bậc học, tổ chức các hoạt động giáo dục dưới nhiều hình thức tạo không khí thi đua sôi nổi, tạo sân chơi bổ ích thu hút đông đảo học sinh tham gia Trong đó, đặc biệt chú trọng nhiệm vụ giáo dục đạo đức học sinh, coi đây là tiền đề cho việc nâng cao chất lượng toàn diện trong nhà trường Giáo dục đạo đức học sinh không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ tri thức đạo đức mà phải tăng cường rèn luyện kỹ năng ứng xử của học sinh trong mối quan hệ giữa người với người, với tự nhiên, với xã hội và phải được thể hiện thành tình cảm, niềm tin và hành động thực tế của học sinh Quá trình giáo dục đạo đức không chỉ bó hẹp trong các giờ lên lớp mà được thể hiện thông qua tất cả các hoạt động trong nhà trường, trên cơ sở truyền thụ tri thức văn hoá mà hình thành thái độ, niềm tin và phẩm chất đạo đức cần thiết cho học sinh, thông qua dạy chữ để dạy người Giáo dục đạo đức học sinh phải được thực hiện thống nhất về nội dung, về phương pháp và có kế hoạch Việc giáo dục đạo đức học sinh phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, ở mọi
Trang 4lúc, mọi nơi và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, trong đó tập thể sư phạm nhà trường giữ vai trò chủ đạo
II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH.
“Đổi mới công tác quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục” là chủ đề của năm học được Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định từ năm học 2009 - 2010
và duy trì xuyên suốt trong những năm học vừa qua Cùng với kết quả của các cuộc vận động "Hai không"; "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"; "Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo" và phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" đã và đang tạo sự chuyển biến cơ bản về chất lượng, hiệu quả giáo dục trong các nhà trường Mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh được các cấp quản lý giáo dục xác định trước tiên là nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức Các nhà trường chú trọng các giải pháp tăng cường nền nếp, kỷ cương Thông qua các hoạt động để giáo dục đạo đức rèn luyện tác phong, ý thức tổ chức kỷ luật cho học sinh Giáo dục tình cảm lành mạnh trong sáng, thương yêu giúp đỡ bạn bè, kính trọng thầy cô giáo; xây dựng và rèn luyện ý thức tự giác trong học tập, tự đánh giá bản thân và trong hoạt động cùng cộng đồng xã hội Chất lượng giáo dục đạo đức học sinh đã có những chuyển biến tích cực Nhiều học sinh đã vượt lên khó khăn trở thành những tấm gương tiêu biểu về tinh thần vượt khó học giỏi Nhiều việc làm nhân nghĩa của học sinh thể hiện tình thương yêu đùm bọc con người, chia sẻ khó khăn, giúp đỡ người nghèo, người tàn tật, Tuy vậy, thực tế trong nhà trường hiện nay, vẫn còn những học sinh chưa chăm ngoan Hiện tượng học sinh nghỉ học không có lý do, bỏ giờ, không học bài cũ, không ghi chép bài trong giờ học vẫn xảy ra, thậm chí còn tái phạm nhiều lần Điều đó chứng tỏ, học sinh chưa có ý thức tự giác chấp hành nội quy nhà trường, chưa xác định đúng đắn nhiệm vụ học tập và rèn luyện của người học sinh hơn thế nữa đây
là biểu hiện coi thường kỷ cương nền nếp, coi thường kỷ luật, thiếu tôn trọng thầy cô giáo Trong đội ngũ vẫn còn có thầy cô bị nhà trường nhắc nhở phê bình về việc chậm giờ, quên giờ Vẫn còn có thầy cô chưa quan tâm yêu thương và gần gũi với học sinh, còn dùng hình thức trách phạt, quát mắng học sinh khi các em vi phạm gây tâm lý ức chế, chán nản trong học sinh Đa số
Trang 5các thầy cô giáo chỉ mới quan tâm đến việc truyền thụ tri thức chứ chưa quan tâm giáo dục đạo đức và rèn kỹ năng sống cho học sinh, họ cho rằng đó là nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm nên trong các giờ học chưa gần gũi, quan tâm uốn nắn những vi phạm của học sinh Đổi mới phương pháp dạy học và giáo dục còn chậm, tổ chức giờ học còn đơn điệu chưa khoa học, chưa phát huy được tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh
Đoàn - Đội đã duy trì công tác xây dựng và đánh giá nền nếp học sinh Song sự phối hợp giữa Tổng phụ trách đội và giáo viên chủ nhiệm chưa chặt chẽ và thường xuyên nên những vi phạm của học sinh xử lý chưa kịp thời Các hoạt động tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp nội dung nghèo nàn chưa thực sự lôi cuốn học sinh tham gia Bên cạnh đó, một bộ phận phụ huynh chưa quan tâm đến việc học và rèn luyện của con em, còn ỷ lại và phó thác cho nhà trường, chưa có sự đấu mối thường xuyên với giáo viên chủ nhiệm và nhà trường để tìm ra sự đồng thuận trong giáo dục học sinh
Thực tế chất lượng giáo dục đạo đức trong nhà trường những năm qua tuy đã được nâng lên song chuyển biến còn chậm Trong năm học 2013 –
2014, hàng tuần tỷ lệ học sinh đi học chuyên cần chỉ đạt 93%, kết quả xếp loại hạnh kiểm của 306 học sinh cuối năm đạt được:
Năm học HS SLLoại tốt% SLLoại khá% SLLoại TB% Loại YếuSL % 2013-2014 306 201 65,7 74 24,2 25 8,2 6 2,0 Toàn trường vẫn còn 6 học sinh hạnh kiểm yếu, 25 học sinh hạnh kiểm trung bình Có 4 học sinh vi phạm đánh nhau, có 2 học sinh vô lễ với thầy cô giáo, 8 lượt học sinh vi phạm kỷ luật Hội đồng kỷ luật nhà trường đình chỉ học tập từ 3 ngày đến 1 tuần
Nguyên nhân của những kết quả trên có một phần của công tác chỉ đạo, trong nhà trường chưa có nhiều biện pháp ngăn chặn những vi phạm của học sinh và khuyến khích học sinh tích cực học tập và rèn luyện Việc phân công giáo viên giảng dạy hoạt động ngoài giờ lên lớp còn gắn với giáo viên chủ nhiệm nên những giờ dạy hoạt động ngoài giờ lên lớp chưa có hiệu quả Giáo viên chủ nhiệm chưa nhiệt tình, sát sao với lớp chủ nhiệm, sinh hoạt 15 phút đầu giờ không có mặt chỉ đạo thường xuyên còn phó mặc cho cán bộ lớp Đội ngũ giáo viên nhà trường chưa đều tay trong công tác giáo dục đạo đức học sinh, chưa có yêu cầu cao đối với học sinh trong từng giờ học Việc phối hợp
Trang 6giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, Tổng phụ trách đội và phụ huynh trong giáo dục học sinh hiệu quả còn thấp nên những vi phạm của học sinh nắm bắt cũng như xử lý chưa kịp thời
III GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1 Tập trung chỉ đạo cán bộ, giáo viên chú trọng công tác giáo dục đạo đức học sinh.
Nhà trường là nơi tổ chức các hoạt động giáo dục, hình thành và phát triển toàn diện ở học sinh trên tất cả các mặt đức, trí, thể, mỹ Mỗi thầy, cô giáo cũng như tập thể sư phạm là những “Người thầy tổng thể” thực hiện nhiệm vụ điều khiển có chủ đích, có kế hoạch trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách học sinh Giáo viên trường trung học cơ sở giữ vai trò chủ động trong mọi hoạt động, thông qua giảng dạy để giáo dục học sinh lòng nhân ái, mang bản sắc con người Việt Nam: Yêu quê hương đất nước, công bằng bác
ái, có ý thức về bổn phận của mình đối với người thân, đối với bạn bè, cộng đồng,…Do vậy nhà trường, mỗi thầy cô giáo phải đề cao nhiệm vụ “dạy người”, chú trọng nâng cao trình độ mọi mặt, xây dựng uy tín người thầy và thực hành hiệu quả phương pháp giáo dục nêu gương trong giáo dục đạo đức cho học sinh “Mỗi thầy cô giáo là tấm gương sáng cho học sinh noi theo” bởi tác phong, cử chỉ, lời nói của thầy đều có ảnh hưởng và tác động trực tiếp đến hiệu quả giáo dục đạo đức học sinh
Để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh, nhà trường đã chú ý
và tập trung quán triệt về mặt nhận thức tư tưởng cho cán bộ, giáo viên ngay
từ đầu năm Mọi thành viên trong nhà trường đều phải nâng cao ý thức trách nhiệm trong công tác giáo dục đạo đức học sinh, phải hiểu rằng giáo dục đạo đức là một nhiệm vụ quan trọng đặt nền tảng cho việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, góp phần hoàn thành nhiệm vụ chính trị của nhà trường trong mỗi năm học Cụ thể những yêu cầu đối với giáo viên đó là:
- Tìm hiểu, nắm vững đặc điểm tình hình của nhà trường, địa phương, môi trường giáo dục Xác định rõ những yếu tố thuận lợi và những yếu tố bất lợi ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đạo đức ở nhà trường như: Điều kiện gia đình học sinh, sự quan tâm chăm lo và phối hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường, tình hình các tai tệ nạn xã hội ở địa phương,…Từ đó tìm biện
Trang 7pháp ngăn ngừa các tác động xấu và chủ động phối hợp các tổ chức trong và ngoài nhà trường phòng chống các tệ nạn xã hội thâm nhập học đường
- Nắm vững đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, đặc điểm từng lớp, từng học sinh, những biểu hiện vi phạm chuẩn mực đạo đức,… để có biện pháp hợp lý trong xử lý các tình huống sư phạm Vừa khéo léo, mềm dẻo nhưng cũng phải cương quyết, cứng rắn đúng lúc, đúng đối tượng Bởi vì, cùng một vi phạm kỷ luật nhưng ở học sinh này phải nghiêm khắc, phải phê bình trước tập thể lớp thậm chí phê bình dưới cờ nhưng ở học sinh khác chỉ cần nhắc nhở riêng vẫn
có hiệu quả Tránh tình trạng áp đặt, cứng nhắc, làm tổn thương học sinh, vì như vậy sẽ làm các em chán nản, tự ty, có trường hợp học sinh còn chống đối lại hay tỏ thái độ bất cần khi giáo viên chưa khéo léo trong xử phạt học sinh
- Mỗi cán bộ, giáo viên phải không ngừng học tập, tu dưỡng để tự hoàn thiện nhân cách của mình, phải thương yêu, tôn trọng và tin tưởng học sinh,
có ý thức trách nhiệm về mọi hành vi ngôn ngữ, cử chỉ của mình đối với học sinh và đồng nghiệp Mỗi thầy cô giáo phải là một tấm gương về đạo đức cho học sinh noi theo Tác phong chững chạc, mô phạm trong nói năng giao tiếp, gọn gàng trong ăn mặc là tấm gương cho học sinh soi chiếu Cử chỉ nhã nhặn, lịch sự, thân thiện của thầy cô đối với học sinh sẽ được các em học tập và thực hành trong giao tiếp trong tập thể lớp, với bạn bè, thầy cô Sự gương mẫu của người thầy đó còn là phong cách làm việc nghiêm túc, khoa học, sự công bằng trong đánh giá các em, khen chê thoả đáng, đúng mức Có thể nói
sự gương mẫu của thầy cô có tính thuyết phục rất lớn đối với học sinh Những chuẩn mực đạo đức hiển hiện ở thầy cô sẽ là kết quả cần đạt được trong quá trình rèn luyện của người học sinh và hơn thế nữa chính sự gương mẫu của người thầy còn tạo nên uy tín của chính người thầy trước học sinh, tạo dựng niềm tin trong học sinh Đương nhiên nếu thầy chưa gương mẫu chắc chắn sẽ không có uy tín đối với học sinh và hiệu quả giáo dục mà đặc biệt là giáo dục đạo đức học sinh sẽ thấp
- Xây dựng mối quan hệ thầy – trò gần gũi, thân thiện Thái độ cởi mở, thân thiện, tình cảm thương yêu học sinh của thầy cô làm cho học sinh tin tưởng, yên tâm và gần gũi với thầy cô hơn Đây chính là điều kiện thuận lợi giúp thầy cô tìm hiểu và chia sẻ với những hoàn cảnh hay những khó khăn mà học sinh đang mắc phải Từ đó uốn nắn và giúp đỡ học sinh khắc phục khó
Trang 8khăn hay sửa chữa sai lầm khuyết điểm của các em Luôn khuyến khích học sinh tham gia phát biểu, trình bày những suy nghĩ của mình khi đứng trước thầy cô Tạo cơ hội để các em phát huy năng lực độc lập sáng tạo, rèn luyện
kỹ năng giao tiếp, ứng xử và thực hành các hành vi đạo đức trong tập thể, trong quan hệ với bạn bè, với thầy cô Trên cơ sở thầy thương yêu trò – trò tôn trọng thầy, người thầy phải coi học sinh như người bạn, phải biết trân trọng, khích lệ những cố gắng của học sinh làm cho bản thân học sinh đó vươn lên hơn nữa
- Thầy, cô giáo phải tăng cường giáo dục kỷ cương, nền nếp cho học sinh ở mọi lúc, mọi nơi Những nội quy, quy chế trong nhà trường, trong lớp
là những yêu cầu bắt buộc đòi hỏi học sinh phải tuân theo Mỗi thầy, cô giáo phải có trách nhiệm tuyên truyền, hướng dẫn học sinh thực hiện Khi học sinh
vi phạm, dù nhỏ cũng không nên bỏ qua, tuỳ vào mức độ vi phạm mà giáo viên phê bình, phê phán những khuyết điểm của học sinh đúng mức, tuyệt đối không xúc phạm, xỉ nhục học sinh Khi xử phạt cần làm cho học sinh thấy rõ sai lầm, khuyết điểm, phải có thái độ nghiêm khắc và yêu cầu bắt buộc sửa chữa khuyết điểm đối với học sinh đồng thời phải theo dõi, động viên và giúp
đỡ học sinh sửa chữa khuyết điểm
2 Nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm.
Giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông là người thay mặt Hiệu trưởng quản lý toàn diện một lớp học Giáo viên chủ nhiệm là nhân vật trung tâm, hạt nhân trong mối quan hệ thầy trò, là linh hồn của lớp, tập hợp và đoàn kết học sinh trong một tập thể Giáo viên chủ nhiệm có vai trò tổ chức mọi hoạt động lao động, học tập trong và ngoài giờ của học sinh; cố vấn cho học sinh xây dựng lớp học thành tập thể đoàn kết vững mạnh, phát huy khả năng
tự giác, tự quản của học sinh nhằm giáo dục học sinh một cách toàn diện Giáo viên chủ nhiệm phải nắm vững kế hoạch giảng dạy, giáo dục lao động hướng nghiệp của nhà trường để triển khai đến lớp, phải hiểu rõ từng đối tượng học sinh trong lớp, có phương pháp giáo dục thích hợp, nhất là với những em đặc biệt Nhận định, đánh giá chính xác chất lượng giáo dục đạo đức và phối kết hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài trường để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh
Trang 9Từ nhiệm vụ, vai trò quan trọng của giáo viên chủ nhiệm và những ảnh hưởng trực tiếp của giáo viên chủ nhiệm đến chất lượng giáo dục đạo đức học sinh nên để nâng cao chất lượng đạo đức học sinh, nhà trường đã chú trọng các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm
2.1 Phân công giáo viên chủ nhiệm lớp:
- Chọn giáo viên chủ nhiệm là những giáo viên giỏi về chuyên môn, có
uy tín với học sinh và đồng nghiệp Ưu tiên chọn những giáo viên có thâm niên công tác, có kinh nghiệm trong việc tổ chức lớp và tổ chức các hoạt động
xã hội Những giáo viên giảng dạy tốt, biết tổ chức điều hành hoạt động của lớp, có nhiều kinh nghiệm trong việc xử lý hợp lý các tình huống sư phạm, có
uy tín trước học sinh là mấu chốt quyết định sự thành công của người giáo viên chủ nhiệm lớp Thực tiễn đã cho thấy, khi phân công những giáo viên này làm chủ nhiệm thì chất lượng giáo dục toàn diện của lớp chủ nhiệm khá tốt, học sinh tự giác hơn trong việc thực hiện nội quy, quy định của nhà trường và của lớp
- Với những tập thể lớp có học sinh chậm tiến, hay vi phạm nội quy trường lớp thì những giáo viên có kinh nghiệm sẽ hạn chế được những ảnh hưởng không tốt của một bộ phận học sinh cá biệt và khuyến khích được học sinh ngoan Với khối lớp 6, các em mới vào trường còn bỡ ngỡ, mới lạ nhưng tiếp cận rất nhanh với những cái mới (cả tốt và xấu); khối lớp 9 thì các em đã quen với thầy cô, đã biết đánh giá chất lượng giảng dạy và công tác của giáo viên nên ở hai khối lớp này nhà trường đã chọn những giáo viên vững vàng về mọi mặt làm chủ nhiệm Phẩm chất, năng lực và uy tín của người thầy sẽ tạo
ra ở học sinh niềm tin, lòng kính trọng đối với thầy cô từ đó tự giác phấn đấu vươn lên trong học tập và rèn luyện
2.2 Chỉ đạo công tác chủ nhiệm một cách thống nhất có kế hoạch:
- Nhà trường chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm xây dựng kế hoạch công tác chủ nhiệm từng tuần, từng tháng và học kỳ theo kế hoạch chung đảm bảo phù hợp với tình hình thực tế của lớp chủ nhiệm
Để xây dựng được kế hoạch chủ nhiệm sát với thực tế và chất lượng đạo đức của học sinh ở từng lớp, ngay từ đầu năm nhà trường đã yêu cầu giáo viên chủ nhiệm lớp khảo sát tình hình, tìm hiểu để nắm vững các đối tượng học sinh trong lớp và báo cáo về Ban giám hiệu phân loại học sinh của lớp
Trang 10như: Xếp loại đạo đức năm học trước, học sinh có hoàn cảnh khó khăn (con
hộ nghèo, gia đình chính sách, con mồ côi,…), học sinh thường xuyên thiếu
sự quan tâm chăm sóc của bố mẹ (bố mẹ đi làm ăn xa ở nhà với ông bà hoặc anh chị) Tìm hiểu, nắm vững các đối tượng học sinh trong lớp chủ nhiệm là yêu cầu bắt buộc có tính nguyên tắc mà giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện để xây dựng kế hoạch và tìm biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm của mình Chỉ khi giáo viên chủ nhiệm có đầy đủ thông tin về điều kiện, hoàn cảnh của học sinh thì mới có kế hoạch biện pháp giáo dục học sinh hợp lý cho từng đối tượng, nếu không sẽ dẫn đến tình trạng áp đặt, các em sẽ bị mặc cả, không khuyến khích được học sinh tự giác, tích cực trong học tập và rèn luyện
- Định kỳ vào giữa học kỳ 1, cuối kỳ 1, giữa học kỳ 2 và cuối năm chỉ đạo cho giáo viên chủ nhiệm tổ chức cho học sinh trong lớp bình xét xếp loại hạnh kiểm công khai để mỗi học sinh thấy được những tồn tại hạn chế còn mắc phải từ đó có ý thức rèn luyện trong thời gian tới Kết quả xếp loại hạnh kiểm từng lớp được thông báo trong hội hội đồng sư phạm nhà trường, sau khi tham khảo ý kiến các giáo viên bộ môn được thông báo đến cha mẹ học sinh thông qua sổ liên lạc
2.3 Hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm nâng cao hiệu quả công tác
- Hàng tuần trong giờ giao ban, Tổng phụ trách đội nhận xét xếp loại thi đua các lớp, cụ thể những mặt mạnh và những tồn tại cũng như những khuyết điểm của học sinh từng lớp giúp giáo viên chủ nhiệm có đầy đủ thông tin về đặc điểm tình hình của lớp chủ nhiệm trong tuần Đây là cơ sở giúp giáo viên chủ nhiệm đánh giá nền nếp của lớp trong tuần trước học sinh một cách đầy đủ, khách quan Nhà trường định hướng cho giáo viên chủ nhiệm xử
lý hay phối hợp với Tổng phụ trách, cha mẹ học sinh giải quyết những trường hợp học sinh vi phạm nội quy của nhà trường
- Tạo điều kiện cho giáo viên chủ nhiệm có nhiều thời gian tiếp cận lớp chủ nhiệm, nhà trường đã chú ý phân công cho giáo viên có giờ dạy trong tuần trên lớp chủ nhiệm nhiều nhất Vì thế những giáo viên dạy nhiều môn như Văn - Sử; Văn – Giáo dục công dân; Hoá – Sinh – Công nghệ; Toán – Lý nhà trường đã phân công dạy ở lớp chủ nhiệm Khi giáo viên chủ nhiệm có