Giải pháp quy hoạch khu du lịch văn hóa lịch sử chiến tuyến Như Nguyệt, xã Tam Giang, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- ĐINH VĂN CƯƠNG GIẢI PHÁP QUY HOẠCH KHU DU LỊCH VĂN HÓA LỊCH SỬ CHIẾN TUYẾN NHƯ NGUYỆT, XÃ TAM GIANG, HUYỆN YÊN

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

ĐINH VĂN CƯƠNG

GIẢI PHÁP QUY HOẠCH KHU DU LỊCH VĂN HÓA LỊCH

SỬ CHIẾN TUYẾN NHƯ NGUYỆT, XÃ TAM GIANG,

HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

Hà Nội - 2016

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 1 of 120.

Trang 2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

ĐINH VĂN CƯƠNG KHÓA: 2014 - 2016

GIẢI PHÁP QUY HOẠCH KHU DU LỊCH VĂN HÓA LỊCH

SỬ CHIẾN TUYẾN NHƯ NGUYỆT, XÃ TAM GIANG,

HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành: Quy hoạch Vùng và Đô thị

Mã số: 60.58.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS ĐỖ TÚ LAN

Hà Nội – 2016

Trang 3

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện Luận văn thạc sĩ Quy hoạch vùng và đô thị với đề tài “Giải pháp quy hoạch khu du lịch văn hóa lịch sử chiến tuyến Như Nguyệt, xã Tam Giang, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh”, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, hướng dẫn tận tình của các thầy cô giáo, giảng viên trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, các thầy cô trong Khoa sau đại học của trường Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô đã cung cấp những kiến thức quý báu và giúp tôi trong quá trình nghiên cứu Luận văn

Đặc biệt, tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Đỗ Tú Lan đã trực tiếp và tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn cơ quan, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã quan tâm, động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin hứa sẽ tiếp tục và thường xuyên học tập, nghiên cứu để nâng cao sự hiểu biết để vận dụng các kiến thức đã được học tập, nghiên cứu vào cuộc sống thực tiễn tốt hơn

Bắc Ninh, ngày tháng 6 năm 2016

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Đinh Văn Cương

Trang 4

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi, các số liệu khoa học và kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Bắc Ninh, ngày tháng 6 năm 2016

Người cam đoan

Đinh Văn Cương

Trang 5

MỤC LỤC

Lời cảm ơn Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt Danh mục các bảng, biểu

Danh mục các hình vẽ, đồ thị

PHẦN MỞ ĐẦU 1

Lý do chọn đề tài 1

Mục tiêu nghiên cứu 2

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

Phương pháp nghiên cứu 4

Nội dung nghiên cứu 5

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5

Các khái niệm và thuật ngữ sử dụng 6

Cấu trúc của luận văn 10

PHẦN NỘI DUNG 11

CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG KHU DU LỊCH VĂN HÓA LỊCH SỬ CHIẾN TUYẾN NHƯ NGUYỆT, XÃ TAM GIANG, HUYỆN YÊN PHONG 11

1.1 Khái quát về Khu du lịch VHLS chiến tuyến Như Nguyệt, xã Tam Giang, huyện Yên Phong 11

1.1.1 Vị trí và vai trò Khu du lịch VHLS chiến tuyến Như Nguyệt 11

1.1.2 Khái quát chung về khu vực nghiên cứu và các di tích lịch sử 11

1.1.3 Đặc điểm Khu du lịch văn hóa lịch sử chiến tuyến Như Nguyệt 12

1.1.4 Hệ thống các điểm di tích lịch sử 13

1.2 Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu 17

Trang 6

1.2.1 Địa hình 17

1.2.2 Địa chất công trình 18

1.2.3 Khí hậu thủy văn 18

1.2.4 Cảnh quan, tài nguyên tự nhiên phục vụ phát triển du lịch 19

1.3 Thực trạng xây dựng và phát triển khu du lịch VHLS chiến tuyến Như Nguyệt 20

1.3.1 Tính chất, chức năng 20

1.3.2 Tài nguyên du lịch 20

1.3.3 Dân số 24

1.3.4 Sử dụng đất đai 24

1.3.5 Hạ tầng xã hội có liên quan 25

1.3.6 Hạ tầng kỹ thuật 25

1.3.7 Kiến trúc cảnh quan 26

1.4 Các quy hoạch, dự án đầu tư, đề án nghiên cứu liên quan 26

1.5 Đánh giá tổng hợp 27

1.5.1 Đánh giá tổng hợp (phân tích Swot) 27

1.5.2 Dự báo, định hướng quy mô phát triển 29

1.5.3 Các vấn đề cần nghiên cứu 29

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC QUY HOẠCH KHU DU LỊCH VĂN HÓA LỊCH SỬ CHIẾN TUYẾN NHƯ NGUYỆT, XÃ TAM GIANG, HUYỆN YÊN PHONG 30

2.1 Cơ sở pháp lý quy hoạch Khu du lịch VHLS chiến tuyến Như Nguyệt 30

2.2 Cơ sở lý thuyết 33

2.2.1 Lý thuyết tổ chức không gian 33

2.2.2 Cơ sở lý luận về quy hoạch Khu du lịch VHLS 35

2.3 Điều kiện thực tiễn 38

Trang 7

2.3.1 Điều kiện tự nhiên 38

2.3.2 Điều kiện xã hội 38

2.3.3 Cơ chế chính sách 38

2.4 Kinh nghiệm thực tiễn về quy hoạch các khu du lịch 39

2.4.1 Kinh nghiệm trên thế giới 39

2.4.2 Kinh nghiệm tại Việt Nam 41

2.5 Các yếu tổ ảnh hưởng đến quy hoạch Khu du lịch VHLS chiến tuyến Như Nguyệt 46

2.5.1 Sự tham gia của cộng đồng dân cư 46

2.5.2 Du khách 48

2.5.3 Cơ sở hạ tầng và sản phẩm phục vụ du lịch 49

2.5.4 Kết nối các cơ sở du lịch trong vùng 50

2.5.5 Cơ chế chính sách đầu tư phát triển 51

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TỔ CHỨC QUY HOẠCH KHU DU LỊCH VĂN HÓA LỊCH SỬ CHIẾN TUYẾN NHƯ NGUYỆT 53

3.1 Quan điểm và mục tiêu và nguyên tắc 53

3.1.1 Quan điểm 53

3.1.2 Mục tiêu 53

3.1.3 Nguyên tắc quy hoạch Khu du lịch VHLS chiến tuyến Như Nguyệt 54

3.2 Các giải pháp quy hoạch khu du lịch VHLS chiến tuyến Như Nguyệt 58

3.2.1 Hệ thống liên kết tuyến, điểm du lịch 58

3.2.2 Mô hình cấu trúc không gian 62

3.2.3 Phân vùng chức năng và quy hoạch sử dụng đất 64

3.2.4 Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 72

3.2.5 Cơ sở hạ tầng xã hội 80

Trang 8

3.2.6 Giao thông và cơ sở hạ tầng kỹ thuật 81

3.3 Giải pháp quy định kiểm soát phát triển các khu di tích trong phạm vi nghiên cứu 85

3.3.1 Chính quyền địa phương, quản lý hệ thống dịch vụ 85

3.3.2 Người dân trong khu vực quy hoạch 85

3.3.3 Huy động nguồn lực phát triển khu du lịch 86

PHẦN KẾT LUẬN KIẾN NGHỊ 87

Kết luận 87

Kiến nghị 88 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang 9

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Trang 10

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Số hiệu bảng, biểu

Tên bảng, biểu

Bảng 1.1 Thống kê các di tích được xếp hạng liên quan đến phòng

tuyến (nguồn Sở Văn hóa thể thao và Du lịch, 2015) Bảng 1.2

Tổng hợp hiện trạng sử dụng đất khu vực nghiên cứu (nguồn Phòng Tài nguyên môi trường huyện Yên Phong 2015)

Bảng 2.1

Dự báo khách du lịch đến khu du lịch văn hóa lịch sử chiến tuyến Như Nguyệt (nguồn Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Bắc Ninh giai đoạn 2011-2020, định hướng đến năm 2030)

Bảng 3.1 Thống kê tỷ lệ sử dụng đất của các phân khu trong khu vực

nghiên cứu Bảng 3.2 Tổng hợp cơ cấu sử dụng đất phân khu I Bảng 3.3 Tổng hợp cơ cấu sử dụng đất phân khu II Bảng 3.4 Tổng hợp cơ cấu sử dụng đất phân khu III Bảng 3.5 Tổng hợp cơ cấu sử dụng đất phân khu IV

Trang 11

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Hình 1.1 Sơ đồ vị trí khu du lịch văn hóa lịch sử chiến tuyến Như

Nguyệt trong tỉnh Bắc Ninh Hình 1.2 Trận Như Nguyệt

Hình 1.3 Sơ đồ vị trí một số di tích lịch sử dọc chiến tuyến Như

Nguyệt trên địa bàn huyện Yên Phong Hình 1.4 Hiện trạng sử dụng đất của một số di tích trong phạm vi

nghiên cứu Hình 1.5 Cảnh quan khu vực chiến tuyến Như Nguyệt Hình 1.6 Di tích đền Xà

Hình 1.7 Ngã ba Xà Hình 1.8 Lễ hội làng Vọng Nguyệt Hình 1.9 Định hướng phát triển không gian Quy hoạch vùng tỉnh Bắc

Ninh Hình 2.1 Quy hoạch Bodh Gaya (Bồ đề đạo tràng) Hình 2.2 Cảnh quan bên sông Hàn – Seoul – Hàn Quốc Hình 2.3 Cảnh quan hai bên bờ Sông Hương – Thành phố Huế Hình 2.4 Tổng thể chùa Bái Đính nhìn từ trên cao

Hình 2.5 Chùa Phật Tích – Tiên Du – Bắc Ninh Hình 3.1 Mạng lưới kết nối các đầu mối văn hóa – du lịch, nguồn sở

Xây dựng, quy hoạch vùng tỉnh Bắc Ninh Hình 3.2 Sơ đồ hình thái khu du lịch

Hình 3.3 Sơ đồ cơ cấu phân khu chức năng Hình 3.4 Giải pháp sử dụng đất phân khu I

Trang 12

Hình 3.5 Giải pháp sử dụng đất phân khu II Hình 3.6 Giải pháp sử dụng đất phân khu III Hình 3.7 Giải pháp sử dụng đất phân khu IV Hình 3.8 Một số hình ảnh minh họa khu vực du lịch nông nghiệp Hình 3.9 Một số hình ảnh gợi ý cho các phù điêu, mô hình tại khu

công viên Hình 3.10 Minh họa tổ chức kè đê tạo vẻ tự nhiên Hình 3.11 Minh họa đường dạo, cây xanh

Hình 3.12 Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan Khu vực

trung tâm Hình 3.13 Phối cảnh tổng thể khu đền thờ Lý Thường Kiệt Hình 3.14 Minh họa khu biệt thự nghỉ dưỡng

Hình 3.15 Minh họa khu dịch vụ Hình 3.16 Giải pháp kiến trúc công trình Hình 3.17 Sơ đồ tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan Khu du lịch

văn hóa lịch sử chiến tuyến Như Nguyệt Hình 3.18 Liên kết về giao thông của khu vực nghiên cứu với các

khu vực khác trong TP Bắc Ninh Hình 3.19 Giải pháp quy hoạch giao thông Khu du lịch văn hóa lịch sử

chiến tuyến Như Nguyệt

Trang 13

PHẦN MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

- Bắc Ninh là cửa ngõ phía đông bắc của thủ đô, là Tỉnh giàu truyền thống văn hóa, nổi tiếng về dân ca quan họ, là trung tâm xứ Kinh Bắc cổ xưa Đây là mảnh đất địa linh nhân kiệt, nơi có truyền thống khoa bảng, có nền văn hóa lâu đời, nơi đây còn nổi tiếng với trung tâm phật giáo và những ngôi chùa

có quy mô to lớn, cổ kính, kiến trúc công phu, có giá trị lịch sử - văn hóa quan trọng không chỉ trong phạm vi Tỉnh mà có ý nghĩa quốc gia như: đền

Đô, chùa Dâu, chùa Phật Tích, chùa Bút Tháp, chùa Dạm, Văn Miếu, lăng Kinh Dương Vương… đây là những danh lam cổ tự nổi tiếng, ngày nay đã trở thành những di sản kiến trúc tiêu biểu của Quốc gia

- Trận Như Nguyệt là một trận đánh lớn và có tính quyết định của cuộc Chiến tranh chống quân Tống của quân dân ta 1075-1077 với chiến thắng của quân dân Đại Việt qua đó đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược của quân Tống Khu vực bến sông Như Nguyệt là nơi diễn ra trận đánh nói trên, cho đến nay khu vực này còn lại một số các di tích, nằm chủ yếu trên 4 xã thuộc huyện Yên Phong và một phần thành phố Bắc Ninh, trong đó tổng cộng có 16 di tích được công nhận là di tích cấp QG liên quan đến chiến tuyến Như Nguyệt Hầu hết các công trình nằm xen giữa khu dân cư hiện có, do vậy quỹ đất mở rộng cơ bản không còn Những năm vừa rồi chủ yếu tập trung vào cải tạo chỉnh trang các công trình thuộc các di tích

- Ngày12/12/2011 UBND tỉnh Bắc Ninh phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Bắc Ninh giai đoạn 2011 - 2020 và định hướng đến năm 2030 tại Quyết định số 151/2011/QĐ-UBND theo đó đã xác định mục tiêu phát triển du lịch của tỉnh đưa Bắc Ninh trở thành một trong những trung tâm du lịch văn hóa lớn của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và của cả nước; định hướng phát triển trên lĩnh vực du lịch văn hóa,

Trang 14

sinh thái tâm linh và phát huy giá trị của các di tích lịch sử văn hóa, di sản

văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững [24]

- Theo định hướng của Quy hoạch xây dựng vùng tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được phê duyệt tại Quyết định số 60/QĐ-UBND, ngày 08/01/2013, định hướng xây dựng Bắc Ninh trở thành Trung tâm du lịch - văn hóa, sinh thái, hấp dẫn, đa màu sắc của Đồng Bằng sông Hồng và cả nước, có ý nghĩa quốc tế, trên cơ sở hình thành 12 khu, cụm du lịch tập trung tại thành phố Bắc Ninh, thị xã Từ Sơn, các huyện: Thuận Thành, Gia Bình, Tiên Du, Yên Phong phát triển mạng lưới kết nối các đầu mối du lịch đường bộ; hoàn thiện mạng lưới du lịch bằng đường thủy trên các sông với mục đích du lịch và thúc đẩy sự phát triển mạng lưới hành hương

gắn với du lịch văn hóa, sinh thái tâm linh [25]

- Nằm trong định hướng quy hoạch mạng lưới du lịch văn hóa, sinh thái trong Quy hoạch Du lịch Bắc Ninh và định hướng Quy hoạch xây dựng vùng tỉnh Bắc Ninh nhưng cho đến nay, hoạt động đầu tư, quảng bá phát huy giá trị của hệ thống di tích chiến thắng tại phòng tuyến Như Nguyệt một cách quy

mô, bài bản và xứng tầm với sự tham gia của nhà nước, xã hội và các doanh nghiệp gần như chưa được thực hiện, hệ thống các di tích chưa được quản lý theo hệ thống, chưa có các giải pháp quy hoạch và quản lý thích hợp với yêu cầu thực tế và phát triển trong tương lai, chưa phát huy được giá trị tiềm năng của khu du lịch văn hóa lịch sử

Với các lý do trên, việc lựa chọn đề tài nghiên cứu “Giải pháp quy hoạch Khu du lịch văn hóa lịch sử chiến tuyến Như Nguyệt” là hết sức cần thiết

Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu một cách khoa học các đặc tính kiến trúc của các di tích lịch sử và không gian văn hóa lễ hội Bắc Ninh

Cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Bắc Ninh, và Quy

Trang 15

hoạch xây dựng vùng tỉnh Bắc Ninh nhằm gợi lại một phần Phòng tuyến Như Nguyệt tương xứng với tầm vóc của di tích đồng thời đáp ứng nhu cầu tâm linh tín ngưỡng, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, khai thác lợi thế vị trí địa

lý, điều kiện tự nhiên của khu vực chiến tuyến Như Nguyệt trở thành một trọng điểm quan trọng trong hệ thống du lịch văn hóa của tỉnh Bắc Ninh Nhằm đưa ra giải pháp quy hoạch hợ lý để hỗ trợ, hình thành khu du lịch văn hóa, khoanh vùng bảo tồn, tôn tạo các công trình trong khu di tích lịch

sử có giá trị đã được công nhận

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Quy hoạch kiến trúc khu vực du lịch VHLS

Chiến tuyến Như Nguyệt (Quy hoạch phân khu)

Phạm vi nghiên cứu khu vực liên quan đến khu du lịch chiến tuyến Như Nguyệt bao gồm 4 xã thuộc huyện Yên Phong và một phần thành phố Bắc Ninh, trong đó có 16 di tích được công nhận là di tích cấp QG

Phạm vi nghiên cứu cụ thể: Khu vực bờ hữu sông Cầu đoạn qua địa phận xã Tam Giang, huyện Yên Phong (diện tích khoảng 150 ha), ranh giới nghiên cứu được xác định như sau:

- Phía bắc giáp sông Cầu và tỉnh Bắc Giang;

- Phía nam giáp khu Công nghiệp yên Phong II và đất thổ cư các thôn: Đoài, Đông, Nguyệt Cầu, Như Nguyệt, Vọng Nguyệt;

- Phía đông giáp sông Cầu và đất quy hoạch Khu công viên, hồ điều hòa theo quy hoạch thị trấn Chờ;

- Phía tây giáp sông Cà Lồ và huyện Sóc Sơn

Định dạng
Số trang	29
Dung lượng	2,08 MB