Đánh giá kiến trúc nhà cộng đồng tại Việt Nam

Ngoài các buổi sinh hoạt Chi bộ, họp thôn, sinh hoạt của các đoàn thể thì Nhà cộng đồng còn là nơi tổ chức các hoạt động tuyên truyền phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng, chính s

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS LÊ CHIẾN THẮNG

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn tới khoa sau đại học - Trường đại học kiến trúc Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành xong luận văn của mình Tôi cũng xin gửi lời cám ơn chân thành nhất tới TS Lê Chiến Thắng, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm luận văn, cùng toàn thể các thầy cô trong tiểu ban hướng dẫn đã đóng góp những ý kiến quý báu, đưa ra những phương pháp, tìm ra hướng đi, giúp tôi hoàn thành luận văn này Sau cùng, tôi xin cám ơn nhà trường, cơ quan công tác và toàn thể bạn

bè đã giúp đỡ tôi tìm kiếm, thu thập tài liệu trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Tác giả

Phạm Minh Hải

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là

trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Phạm Minh Hải

MỤC LỤC

Lời cảm ơn Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt Danh mục các bảng, biểu

Danh mục các hình vẽ, đồ thị

A MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài 01

Mục tiêu nghiên cứu 04

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 04

Phương pháp nghiên cứu 04

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 05

Cấu trúc luận văn 05

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ NHÀ CỘNG ĐỒNG TẠI VIỆT NAM 04

1.1 Một số khái niệm 04

1.1.1 Khái niệm không gian sinh hoạt cộng đồng, nhà văn hóa thôn xã 04

1.1.2 Khái niệm nhà cộng đồng 04

1.2 Quá trình hình thành và phát triển nhà sinh hoạt cộng đồng trong tiến trình phát triển của loài người 04

1.3 Quá trình hình thành và phát triển nhà cộng đồng tại Việt nam 08

1.3.1 Nghè và đình trong không gian văn hóa cộng đồng làng xã Việt nam 08

1.3.2 Nhà Rông – Ngôi nhà chung của buôn làng. 09

1.3.3 Nhà văn hóa thôn xã, đại diện cho văn hóa cộng đồng thời hiện đại. 10

1.3.4 Thực trạng Nhà văn hóa Thôn xã tại các địa phương. 12

1.3.5 Nhà cộng đồng, hướng tiếp cận mới của mô hình NVH Thôn xã 15

1.4 Tiếp cận các dự án nhà cộng đồng trên Thế giới 16

1.4.1 Dự án Nhà văn hóa cộng đồng phố Doringkiaat, Lourier Park, Bloemfontein Free State, Nam Phi 16

1.4.2 Dự án Nhà văn hóa cộng đồng “ Trung tâm cơ hội dành cho phụ nữ “ ngôi làng Kayonza, Rwanda, Trung Đông Phi 18

1.4.3 Dự án Nhà văn hóa cộng đồng khu vực Klong Toey Bangkoc, Thái Lan 20 1.4.4 Dự án Nhà cộng đồng Trung tâm hạnh phúc tại quốc gia Bhutan 21

1.4.5 Dự án Trung tâm văn hóa Jean Marie Tjbaou, New Cledonia- Kts Renzo PianoKTS 23

1.5 Hiện trạng nhà cộng đồng tại Việt Nam 25

1.5.1 Nhà cộng đồng thôn Suối Rè, Lương Sơn, Hòa Bình 25

1.5.2 Nhà cộng đồng Tả Phìn, Lào Cai 26

1.5.3 Nhà cộng đồng Nậm Đầm, Hà Giang 27

1.5.4 Nhà cộng đồng Cẩm Thanh, Hội An 28

1.5.5 Nhà cộng đồng xã Thụy Hòa Bắc Ninh 29

1.5.6 Nhà cộng đồng thị trấn Đức Thọ, huyện Đức Thọ, tỉnhHà Tĩnh 30

1.5.7 Nhà cộng đồng Trung tâm thành phố Hà Tĩnh 31

1.5.8 Nhà cộng đồng Làng Sen, TpHCM 32

1.5.9 Nhà cộng đảo Kim Cương, TPHCM 33

1.6 Các nghiên cứu liên quan 33

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ NHÀ CỘNG ĐỒNG TẠI VIỆT NAM 34

2.1 Cơ sở pháp lý 34

2.2 Điều kiện tự nhiên, điều kiện xã hội và nhu cầu tham gia hoạt động cộng đồng của người dân địa phương 34

2.2.1 Điều kiện tự nhiên, 34

2.2.2 Điều kiện xã hội 36

2.2.3 Nhu cầu tham gia cộng đồng của người dân địa phương 36

2.3 Tiêu chí công năng 45

2.3.1 Chức năng trong quy hoạch chung 45

2.3.2 Không gian chức năng đảm bảo tiêu chuẩn thiết kế 46

2.4 Tiêu chí thẩm mỹ 48

2.5 Tiêu chí xã hội 49

2.5.1 Khai thác đặc trưng văn hóa bản địa 49

2.5.2 Khai thác bản sắc văn hóa truyền thống, phát triển nền kiến trúc hiện đại theo khuynh hướng giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc 54

2.6 Tiêu chí bền vững 57

2.6.1 Bền vững về quy hoạch, cảnh quan, môi trường 57

2.6.2 Bền vững về kết cấu, vật liệu xây dựng, kỹ thuật 58

2.6.3 Bền vững về thẩm mỹ, văn hóa 65

2.7 Tiêu chí tiện nghi, phù hợp thời đại 67

2.7.1 Phát triển Kiến trúc tại Việt Nam phù hợp với các yếu tố khí hậu, kinh tế văn hóa và xã hội 67

2.8 Vai trò của kiến trúc với cộng đồng và các vấn đề của xã hội 68

2.8.1 Vai trò của kiến trúc với cộng đồng 68

2.8.2 Phát triển bền vững – Bài học từ Quốc gia Buhtan 70

CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ NHÀ CỘNG ĐỒNG TẠI VIỆT NAM 71

3.1 Nguyên tắc chung 71

3.2 Đánh giá hiệu quả nhà cộng đồng tại Việt nam 72

3.2.1 Đánh giá nhà cộng đồng thôn Suối Rè, Lương Sơn, Hòa Bình 72

3.2.2 Đánh giá nhà cộng đồng Tả Phìn, Lào Cai 79

3.2.3 Đánh giá nhà cộng đồng Nậm Đầm, Hà Giang 83

3.2.4 Đánh giá nhà cộng đồng Cẩm Thanh, Hội An 88

3.2.5 Đánh giá nhà cộng đồng xã Thụy Hòa Bắc Ninh 93

3.2.6 Đánh giá nhà cộng đồng Đức Thọ Hà Tĩnh 96

3.2.7 Đánh giá nhà cộng đồng Trung tâm thành phố Hà Tĩnh 99

3.2.8 Đánh giá nhà cộng đồng Làng Sen, TpHCM 103

3.2.9 Đánh giá nhà cộng đảo Kim Cương, TPHCM 108

3.3 Tổng hợp đánh giá tổng quan Nhà cộng đồng tại Việt Nam dựa trên các tiêu chí : 3.3.4 Tổng hợp đánh giá tổng quan chung 110

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 115

Kết luận 115

Kiến nghị 116

1

A – MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài Không gian văn hóa sinh hoạt cộng đồng là một thiết chế văn hóa - giáo dục mang tính tổng hợp nên hoạt động của Nhà sinh hoạt cộng đồng rất đang dạng và phong phú với nhiều nội dung và hình thức khác nhau, phù hợp với từng đối tượng cụ thể Ngoài các buổi sinh hoạt Chi bộ, họp thôn, sinh hoạt của các đoàn thể thì Nhà cộng đồng còn là nơi tổ chức các hoạt động tuyên truyền phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, các chỉ tiêu, kế hoạch, các giải pháp phát triển kinh tế xã hội của địa phương đến tận người dân; tổ chức các hoạt động truyền thông, hướng dẫn các kiến thức về chăn nuôi, trồng trọt, về áp dụng khoa học kỹ thuật trong phát triển triển kinh tế, truyền truyền giáo dục về kỹ năng sống,

Nhà cộng đồng là một phần của hệ thống nhà nhà văn hóa thôn (khu, bản, làng) được UBND tỉnh khuyến khích tổ chức, các cá nhân huy động mọi nguồn lực để xây dựng đẹp và hiện đại hơn so với quy mô nhà văn hóa, giao cho tổ dân, khu phố, thôn, bản tự xây dựng nhà văn hóa, sinh hoạt của mình, vận động các tổ chức, cá nhân hiến đất, huy động kinh phí, đóng góp nhân công xây dựng

Ngày 19/12/2010, các tác giả KTS Hoàng Thúc Hào và KTS Nguyễn Duy Thanh (Văn phòng Kiến trúc 1+1>2) đã tổ chức khánh thành công trình Nhà cộng đồng đa năng thôn Suối Rè, xã Cư Yên, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình - một kiến trúc sinh thái độc đáo, đậm đà bản sắc Việt - Mường Đây là một trong những dự án đi tiên phong về việc xây dựng các nhà cộng đồng tại Việt nam trên tinh thần các dự án chung tay của cộng đồng xây dựng các công trình bền vững Dự án đã gây được tiếng vang lớn trong các hoạt động cộng đồng đã được các tổ chức, giới kiến trúc sư trong và ngoài nước đánh giá cao, được chính quyền và người dân hỗ trợ, tham gia và hưởng ứng “ Mô hình

2

nhà cộng đồng thôn Suối Rè đã bám sát đời sống thực tế để phục vụ cho đời sống bà con nhân dân Suối Rè Đây là một hình mẫu kiến trúc tốt, hoàn toàn khả thi, đáng được nhân rộng và trở thành một phong trào xây dựng nhà cộng đồng trong từng thôn xóm Việt Nam, từ đó nâng cao đời sống cho đồng bào

các dân tộc.”(KTS Nguyễn Trực Luyện, nguyên Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam)

Như vậy, nhu cầu xây dựng các công trình nhà cộng đồng tại Việt Nam tương lai là rất lớn, đây là một dạng công trình mới có sự tham gia của cộng đồng xã hội, không bị lệ thuộc vào những khung quy định pháp lý ngặt nghèo, trên thế giới cũng như tại việt nam đã chứng minh được hiệu quả của công trình tác động làm thay đổi đến đời sống của người dân địa phương mặc dù Việt Nam hiện nay chưa có nhiều các nghiên cứu cụ thể về thể loại công trình này Bởi vậy, đề tài nghiên cứu “ Đánh giá kiến trúc Nhà cộng đồng tại Việt nam sau năm 2010” là thực sự cần thiết và cấp bách, có ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn lớn

Mục tiêu nghiên cứu:

- Khảo sát, đánh giá thực trạng việc tổ chức không gian kiến trúc nhà cộng

đồng tại Việt Nam

- Đánh giá việc tổ chức nhà cộng đồng tại Việt nam theo các tiêu chí công năng, thẩm mỹ, kinh tế, bền vững và phù hợp tính thời đại

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Tổng thể không gian, bối cảnh kiến trúc công trình nhà cộng đồng tại Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu: Các dự án nhà cộng đồng tại Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu

- Điều tra thu thập thống kê thông tin tài liệu liên quan đến nhà cộng đồng

và không gian sinh hoạt cộng đồng

3

- Khảo sát, đánh giá thực trạng việc tổ chức các dự án nhà cộng đồng đã được xây dựng và đưa vào sử dụng để rút ra được những yếu tố tác động tới không gian sinh hoạt cộng đồng

- So sánh đối chiếu và nghiên cứu khu vực khác nhau làm nổi nên tính đặc trưng của không gian sinh hoạt cộng đồng mang đậm tính bản địa

- Phân tích đánh giá hiện trạng không gian sinh hoạt cộng đồng phục vụ cho các hoạt đồng văn hóa trên thế giới và tại Việt nam

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa khoa học: Bổ sung, hoàn thiện các tiêu chí đánh giá, phương pháp luận về việc tổ chức nhà cộng đồng tại Việt nam

- Ý nghĩa thực tiễn: Nâng cao chất lượng xây dựng các công trình nhà cộng đồng tại Việt Nam trong giai đoạn trước mắt và tương lai

Cấu trúc luận văn Luận văn gồm 4 phần :

A MỞ ĐẦU

B NỘI DUNG Chương 1 Tổng quan về nhà cộng đồng tại Việt Nam Chương 2 Cơ sở khoa học để đánh giá hiệu quả nhà cộng đồng tại Việt Nam

Chương 3 Đánh giá hiệu quả nhà cộng đồng tại Việt nam

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

D TÀI LIỆU THAM KHẢO

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

115

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận Thực hiện chính sách “công nghiệp hoá, hiện đại hoá” của Đảng và nhà nước đưa đất nước phát triển ngang tầm với khu vực và thế giới Việt Nam đang kêu gọi vốn đầu tư vào các lĩnh vực khác nhau trong đó vấn đề xây dựng các công trình phục vụ lợi ích công đồng như công trình Nhà cộng đồng mang tầm chiến lược và có ý nghĩa nhân văn sâu sắc Bên cạnh đó, Nhà cộng đồng đang là trào lưu và xu thế tất yếu và là đỉnh cao của kiến trúc đương đại Nội dung của luận văn tập trung nghiên cứu các công trình Nhà cộng đồng đã được xây dựng tại Việt Nam và tổng kết đánh giá các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc nhà cộng đồng hướng tới như: tính công năng, thẩm mỹ, kinh

tế, thích dụng, sự tham gia của cộng đồng và các giải pháp kỹ thuật và công nghệ trong công trình nhà cộng đồng Xây dựng công trình nhà cộng đồng phù hợp với quy hoạch chung của khu vực, góp phần tạo lập cảnh quan hài hoà góp phần làm tăng giá trị cảnh quan thiên nhiên; Tổ chức không gian nhà cộng đồng đáp ứng môi trường làm việc tiện nghi cho người dân địa phương;

Kế thừa, khai thác các giá trị văn hoá, kiến trúc truyền thống đồng thới ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến; Đảm bảo dây chuyền công năng và làm việc hiệu quả

Trong quá trình phát triển, kiến trúc công trình Nhà cộng đồng tuy chưa phải là những công trình lớn nhưng đã và đang góp phần bảo tồn những giá trị văn hoá Việt và làm phong phú thêm kiến trúc truyền thống bằng các công trình mới hiện đại có bản sắc

2 Kiến nghị Việc đầu tư xây dựng những công trình Nhà cộng đồng chưa được chú trọng nhiều ở Việt Nam Chính vì vậy, việc đánh giá, tổ chức không gian kiến trúc nhà cộng đồng đòi hỏi phải có sự quan tâm của Nhà nước, các cấp, ban,

- Phải gắn kết Nhà cộng đồng với kiến trúc nhiệt đới, kiến trúc truyền thống để xây dựng một công trình Kiến trúc bền vững

D TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ

Hình 1.1 Sơ đồ cơ cấu Nhà cộng đồng

Hình 1.2 Sơ đồ khái quát Nhà cộng đồng

Hình 1.3 Mặt bằng bố trí các không gian sống qua các thời kỳ

Hình 1.4 Hình ảnh Không gian công cộng Đình làng

Hình 1.5 Nhà Rông, ngôi nhà chung của buôn làng

Hình 1.6 Nhà văn hóa cộng đồng Thôn xã Hình 1.7 Nhà văn hóa cộng đồng Thôn xã Hình 1.8 Một số nhà cộng đồng có sự tham gia của người dân địa

phương Hình 1.9 Nhà cộng đồng phố Doringkiaat, Lourier Park,

Bloemfontein Free State, Nam Phi Hình 1.10 Trung tâm cơ hội dành cho phụ nữ “ ngôi làng Kayonza,

Rwanda, Trung Đông Phi Hình 1.11 Nhà văn hóa cộng đồng khu vực Klong Toey Bangkoc,

Thái Lan Hình 1.12 Nhà văn hóa cộng đồng Trung tâm hạnh phúc tại quốc

gia Bhutan

Hình 1.13 Trung tâm văn hóa Jean Marie Tjbaou, New Cledonia Hình 1.14 Trung tâm văn hóa Jean Marie Tjbaou, New Cledonia Hình 1.15 Nhà cộng đồng thôn Suối rè, Hòa bình

Hình 1.17 Nhà cộng đồng Nậm Đầm, Hà Giang Hình 1.18 Nhà cộng đồng Cẩm Thanh, Hội An Hình 1.19 Nhà cộng đồng xã Thụy Hòa Bắc Ninh Hình 1.20 Nhà cộng đồng thị trấn Đức Thọ, Huyện Đức Thọ, Tỉnh

Hà Tĩnh Hình 1.21 Nhà cộng đồng BES pavilion trung tâm thành phố Hà

Tĩnh Hình 1.22 Nhà cộng đồng Làng Sen, TpHCM Hình 1.23 Nhà cộng đồng Đảo Kim Cương, TpHCM Hình 2.1

Hình 2.2 Hoạt động văn hóa thể thao trong các nhà cộng đồng

Hình 2.3 Trẻ em tham gia không gian cộng đồng

Hình 2.4 Sơ phác ý tưởng công trình thiết kế nhà cộng đồng Hình 2.5 Khai thác đặc trưng văn hóa bản địa trong kiến trúc các

công trình cộng đồng Hình 2.6 Khai thác đặc trưng văn hóa bản địa trong kiến trúc các

công trình cộng đồng Hình 2.7 Khai thác giá trị truyền thống trong công trình Nhà cộng

đồng Hình 2.8 Khai thác đặc điểm VL địa phương Hình 2.9 Công trình nhà cộng đồng sử dụng VL địa phương và có

sự tham gia của cộng đồng

Hình 2.10 Công trình nhà cộng đồng sử dụng VL địa phương và có

sự tham gia của cộng đồng

Hình 2.11 Công trình nhà cộng đồng sử dụng VL địa phương Hình 2.12 Công trình nhà cộng đồng sử dụng VL địa phương Hình 2.13 Người dân tham gia hoạt động cộng đồng Hình 2.14 Yếu tố hiện đại, công nghệ trong kiến trúc nhà cộng đồng Hình 2.15 Ngôi nhà 1 nửa dành cho người nghèo của Kts Alejandro

Aravena Hình 2.16 Con người và Rừng nguyên sinh của đất nước Bhutan Hình 3.1 Bối cảnh thôn Suối rè, Lương sơn, Hòa Bình Hình 3.2 Điều kiện tự nhiên khu vực Suối rè, Lương sơn, Hòa Bình Hình 3.3 Sơ đồ tiêu chí thiết kế Nhà cộng đồng thôn Suối rè,

Lương Sơn, Hòa Bình Hình 3.4 Sơ đồ tiêu chí thiết kế Nhà cộng đồng thôn Suối rè,

Lương Sơn, Hòa Bình Hình 3.5 Nhà cộng đồng thôn Suối Rè, Lương Sơn, Hòa Bình Hình 3.6 Nhà cộng đồng thôn Suối Rè, Lương Sơn, Hòa Bình