ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN VŨ THỊ THU THẢO CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THỦY HẢI SẢN TẠI QUẢNG NINH NG
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
VŨ THỊ THU THẢO
CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THỦY HẢI SẢN TẠI QUẢNG NINH
(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP CÁC NHÓM DOANH NGHIỆP
TẠI HUYỆN VÂN ĐỒN)
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Hà Nội 2014
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
VŨ THỊ THU THẢO
CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THỦY HẢI SẢN TẠI QUẢNG NINH
(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP CÁC NHÓM DOANH NGHIỆP
TẠI HUYỆN VÂN ĐỒN)
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KHOA HỌC
Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
Mã số : 60 34 04 12 Người hướng dẫn khoa học : TS Nguyễn Ngọc Song
Hà Nội 2014
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp, tác giả
đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ, đóng góp ý kiến của các thầy giáo, cô
giáo, lãnh đạo, chuyên viên các phòng, ban ngành thuộc UBND huyện Vân
Đồn và các Sở ban ngành của Tỉnh
Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy, cô giáo của Trường Đại
học Xã Hội và Nhân Văn Bạn bè, đồng nghiệp, gia đình và đặc biệt là
TS Nguyễn Ngọc Song đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tác giả trong quá
trình thực hiện đề tài
Quá trình đổi mới công nghệ ở các địa phương trong cả nước còn nhiều tồn tại, bất cập, thực tiễn chính sách để thúc đẩy đổi mới công nghệ của các
hộ, doanh nghiệp nuôi trông thủy hải sản trên địa bàn huyện Vân Đồn nói
riêng đang đặt ra nhiều vấn đề cần được quan tâm giải quyết Hơn nữa, vốn
kiến thức và hiểu biết của tác giả về vấn đề này còn hạn chế, cho nên luận văn
không tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được những ý kiến
bổ sung góp ý của các thầy, cô và các độc giả quan tâm
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2014
Tác giả luận văn
Vũ Thị Thu Thảo
Trang 4MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 6
1 Lý do nghiên cứu: 6
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu: Error! Bookmark not defined.
3 Mục tiêu nghiên cứu: Error! Bookmark not defined.
4 Phạm vi nghiên cứu: Error! Bookmark not defined.
5 Mẫu khảo sát: Error! Bookmark not defined.
6 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
7 Giả thuyết nghiên cứu: Error! Bookmark not defined.
8 Phương pháp nghiên cứu: Error! Bookmark not defined.
9 Nội dung và cấu trúc luận văn: Error! Bookmark not defined.
Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐỔI MỚI CÔNG
NGHỆ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THỦY HẢI SẢNError! Bookmark not defined.
1.1 Hệ khái niệm Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Chính sách Error! Bookmark not defined.
1.1.2 Công nghệ Error! Bookmark not defined.
1.1.3 Đổi mới công nghệ Error! Bookmark not defined.
1.1.4 Chính sách đổi mới công nghệ Error! Bookmark not defined.
1.2 Doanh nghiệp sản xuất thủy hải sản Error! Bookmark not defined.
1.3 Chính sách đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp sản xuất thủy hải sảnError! Bookmark not defined.
1.3.1 Cơ bản về chính sách đổi mới công nghệ trong doanh nghiệpError! Bookmark not defined.
1.3.2 Vị trí, vai trò của chính sách hỗ trợ phát triển và đổi mới công nghệ
doanh nghiệp sản xuất thủy sản Error! Bookmark not defined.
1.3.3 Nội dung chủ yếu của chính sách đổi mới công nghệ trong doanh
nghiệp sản xuất thủy hải sản Error! Bookmark not defined.
Trang 51.3.4 Phương thức tổ chức thực hiện chính sách đổi mới công nghệ trong
doanh nghiệp sản xuất thủy hải sản Error! Bookmark not defined.
Kết luận Chương 1 Error! Bookmark not defined.
Chương 2 : THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ
TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THỦY HẢI SẢNError! Bookmark not defined TẠI HUYỆN VÂN ĐỒN, TỈNH QUẢNG NINH Error! Bookmark not defined.
2.1 Thực trạng chính sách đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp sản
xuất thủy hải sản của Việt Nam Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Chính sách của Nhà nước trong việc đổi mới công nghệError! Bookmark not defined 2.1.2 Chính sách đối với doanh nghiệp sản xuất thủy hải sảnError! Bookmark not defined.
2.2 Thực trạng chính sách đổi mới công nghệ đối với các doanh nghiệp
sản xuất thủy hải sản của tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Hoạt động sản xuất và thực trạng công nghệ sản xuất thủy hải sản
Quảng Ninh Error! Bookmark not defined.
2.2.3 Thực trạng chính sách thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh
nghiệp thủy hải sản Quảng Ninh Error! Bookmark not defined.
2.3 Thực trạng chính sách đổi mới công nghệ đối với các doanh nghiệp
sản xuất thủy sản của Huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng NinhError! Bookmark not defined.
2.3.1 Huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Hoạt động sản xuất và thực trạng công nghệ thủy hải sản của huyện
Vân Đồn Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Thực trạng chính sách thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh
nghiệp sản xuất thủy sản tại huyện Vân Đồn Error! Bookmark not defined.
2.3.3.1.Chính sách đổi mới công nghệ của huyện Error! Bookmark not defined
2.3.3.2 Chính sách đổi mới công nghệ của doanh nghiệpError! Bookmark not defined
Trang 62.3.4 Thực trạng chính sách thúc đẩy về việc thiếu các chính sách đủ
mạnh để thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp sản xuất thủy
hải sản Error! Bookmark not defined.
2.3.5 Thực trạng chính sách thúc đẩy về sự thiếu đồng nhất, đồng bộ trong công tác
quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp sản xuất thủy hải sản.Error! Bookmark not defined.
Kết luận Chương 2 Error! Bookmark not defined.
Chương 3 : GIẢI PHÁP VỀ CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI
CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THỦY
SẢN TẠI HUYỆN VÂN ĐỒN, TỈNH QUẢNG NINHError! Bookmark not defined.
3.1 Giải pháp hỗ trợ các nguồn lực trong đổi mới công nghệ đối với
doanh nghiệp sản xuất thủy hải sản của tỉnh Quảng NinhError! Bookmark not defined.
3.1.1 Hỗ trợ về tài chính trong đổi mới công nghệError! Bookmark not defined.
3.1.2 Hỗ trợ thông tin, tư vấn tìm kiếm, lựa chọn công nghệError! Bookmark not defined.
3.1.3 Các chính sách về đầu tư và thu hút đầu tư Error! Bookmark not defined.
3.1.4 Tăng cường tuyên truyền, vận động doanh nghiệpError! Bookmark not defined.
3.1.5 Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined.
3.2 Giải pháp đặc thù ngành sản xuất thủy sản tỉnh Quảng NinhError! Bookmark not defined.
3.2.1 Hỗ trợ con giống Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Quy hoạch Error! Bookmark not defined.
3.2.3 Thức ăn, kỹ thuật nuôi trồng thủy hải sản Error! Bookmark not defined.
3.3 Giải pháp riêng cho các doanh nghiệp huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng NinhError! Bookmark not defined.
3.3.1 Về cơ chế chính sách: Error! Bookmark not defined.
3.3.2 Tăng cường thông tin và ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ:Error! Bookmark not defined.
3.3.3 Đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và công nghệ nuôi trồng thủy sản mớiError! Bookmark not defined.
Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHUNG Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 8
Trang 7DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
GDP Tổng sản phẩm nội địa
FAO tổ chức lương thực và nông nghiệp liên hiệp quốc
HĐND Hội đồng nhân dân
KH&CN Khoa học và công nghệ
KT&XH Kinh tế và xã hội
OECD Organisations for Economic Co-operation and Development
(Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế) R&D Research & Development (Nghiên cứu và phát triển)
SXKD Sản xuất kinh doanh
UBND Ủy ban nhân dân
Trang 8
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: : Nguồn lợi hải sản ở tỉnh Quảng Ninh 56
Bảng 2.2: Cơ cấu GDP của tỉnh Quảng Ninh (%) 59
Bảng 2.3.Phân bổ tài chính cho các hoạt động KH&CN 65
Bảng 2.4: Diện tích nuôi tôm, nhuyễn thể (đơn vị tính Ha) 75
Bảng 2.5: Tình hình lao động huyện Vân Đồn 85
Trang 9PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do nghiên cứu:
Đổi mới công nghệ là một nhiệm vụ ở tầm chiến lược mang tính lâu dài của doanh nghiệp sản xuất Nó có phạm vi liên quan rộng, có tính chính sách
và tính công nghệ cao, là một công trình hệ thống phức tạp, đòi hỏi có sự cố gắng trong quá trình quy hoạch của doanh nghiệp sản xuất Làm tốt được quy hoạch đổi mới công nghệ là một khâu quan trọng trong công tác đổi mới công nghệ Nó đòi hỏi phải có sự phù hợp với quy luật kinh tế thị trường, thích ứng được với nhu cầu phát triển tổng thể của nền kinh tế quốc dân, phân tích được những điều kiện về nguồn tài nguyên như nguồn vốn, kỹ thuật, vật tư, nhân lực,… trên cơ sở xác định rõ mục tiêu phát triển của các khu vực, các bộ phận, các doanh nghiệp cũng như tiến trình làm việc trước mắt và lâu dài, nắm bắt trọng điểm, tính toán sắp xếp, tổng hợp cân đối, giúp cho việc quy hoạch được xây dựng trên cơ sở vững chắc và có độ tin cậy Quy hoạch phải thiết thực, khả thi, có hiệu quả thực hiện, phát huy được tác dụng thúc đẩy doanh nghiệp sản xuất phát triển
Để giúp cho công tác đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp sản xuất được khoa học, hợp lý, tiên tiến và khả thi, chính sách đổi mới công nghệ cần phải tuân theo những chuẩn mực nhất định và song hành cùng sự phát triển của nền kinh tế thị trường tạo bởi vì thị trường quyết định số phận của doanh nghiệp sản xuất, vì vậy, doanh nghiệp muốn triển khai công tác đổi mới công nghệ phải thích ứng và phù hợp được với nhu cầu của thị trường Nếu sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp không thích hợp được với nhu cầu của thị trường sẽ có thể gây ra sự lãng phí về nguồn vốn, vật liệu, thời gian và công nghệ mới
Trang 10Những năm qua tình hình ứng dụng công nghệ trong các doanh nghiệp nuôi trồng thuỷ sản trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã có bước phát triển, thể hiện bằng diện tích nuôi trồng thủy sản đạt trên 19.700 ha, sản lượng đạt hơn 30.000 tấn/năm Hiện nay, toàn tỉnh có 17 cơ sở sản xuất giống thuỷ sản, trong đó có 14 cơ sở sản xuất kinh doanh giống thuỷ sản nước lợ, 3 cơ sở sản xuất kinh doanh giống thuỷ sản nước ngọt với công suất bình quân đạt 30-40 triệu giống/năm
Một số công ty, doanh nghiệp sản xuất thủy hải sản tại Vân Đồn đầu tư công nghệ nuôi trồng thủy sản tiên tiên thành công giải quyết vấn đề việc làm hàng ngàn lao động trên địa bàn, đặc biệt là nuôi Tu Hài thương phẩm Với xu thế gia tăng về số lượng thủy hải sản, nếu vẫn duy trì công nghệ lạc hậu như hiện nay thì không chỉ tạo ra hiệu quả thấp về mặt kinh tế, lãng phí, góp phần làm gia tăng ô nhiễm môi trường bề mặt nước nuôi trồng, ảnh hưởng đến các loại sinh vật khác Tuy nhiên vấn đề thúc đẩy, đổi mới công nghệ sản xuất thủy hải sản gặp không ít khó khăn cần phải có chính sách phù hợp Xuất phát
từ thực tế đó, đề tài nghiên cứu tập trung vào chủ đề “Chính sách thúc đẩy
đổi mới công nghệ trong các hộ, doanh nghiệp sản xuất thủy hải sản tại Quảng Ninh (Nghiên cứu trường hợp các nhóm doanh nghiệp tại huyện Vân Đồn)"
Với hy vọng kết quả của đề tài sẽ góp phần giúp các nhà quản lý có chính sách đổi mới công nghệ cũng như các doanh nghiệp trong ngành thủy sản của tỉnh có những giải pháp tích cực, hạn chế những tác động tiêu cực của chính sách đổi mới công nghệ trong quá trình sản xuất , nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, phù hợp với điều kiện địa phương để đảm bảo phát triển bền vững
Trang 11DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bách khoa toàn thư: http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn
2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (2012), Nghị quyết Hội nghị lần
thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI ngày 01/11/2012 (Nghị quyết số 20-NQ/TW) về phát triển khoa học và công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế
3 Bộ khoa học và Công nghệ (2003), Công nghệ và phát triển thị trường
công nghệ ở Việt Nam, Nxb Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội
4 Bộ tài nguyên & Môi trường (2008), Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia về chất
lượng mặt nước - QCVN: 2008/BTNMT
5 Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh
6 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 51/2001/QH10 của luật khoa học và công nghệ
7 Hội đồng nhân dân Tỉnh (2012), Nghị quyết số 53/2012/NQ-HĐND ngày
11/7/2012 của Hội đồng nhân dân Tỉnh về việc thông qua chính sách hỗ trợ lãi suất đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh sản phẩm nông nghiệp trên địa ban tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012- 2015
8 http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87
9 Luật Khoa học và công nghệ năm 2013
10 Nguyễn Quỳnh Trang (2011), Nhận diện những rào cản trong đổi mới
công nghệ tại các làng nghề ở tỉnh Nam Định, luận văn thạc sỹ Đại học
KHXH&NV Hà Nội
11 Sở thủy sản Quảng Ninh (2009, 2010, 2011,2012)
12 Tổng cục thống kê Quảng Ninh (1955- 2011) Niên giám thống kê
Trang 1213 Tỉnh ủy Quảng Ninh (2012), Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 05/5/2012
của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về phát triển khoa học và công nghệ tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011-2015 định hướng đến năm 2020
14 UBND tỉnh Quảng Ninh (2009), Báo cáo tổng hợp công tác nuôi trồng
thuỷ sản năm 2009
15 UBND tỉnh Quảng Ninh (2010), Báo các tổng kết công tác nuôi trồng
thuỷ sản năm 2010, phương hướng và nhiệm vụ năm 2015
16 Vũ Cao Đàm (2008), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb giáo
dục Hà Nội
17 Vũ Cao Đàm (2008), Giáo trình khoa học chính sách, trường ĐH
XH&NV, ĐHQG Hà Nội NXB ĐHQG Hà Nội
18 Vũ Cao Đàm (2011), Tuyển tập những công trình đã tuyên bố, tập 2: Nghiên cứu chính sách và chiến lược NXB Thế giới