Thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính nhà nước một số vấn đề lý luận và thực tiễn tại thành phố hạ long, tỉnh quảng ninh

Vì vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện lý luận Thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Q

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

HỒ THỊ MINH

THỦ TỤC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TẠI THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 60380102

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, có sự hỗ trợ, giúp

đỡ từ Người hướng dẫn là TS Trần Thị Hiền Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào trước đây Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo Ngoài ra, đề tài còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả, cơ quan tổ chức khác, và cũng được thể hiện trong phần tài liệu tham khảo

Hà Nội, ngày 20 tháng 5 năm 2015

Người viết

Hồ Thị Minh

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên¸ tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến TS Trần Thị Hiền - Người đã nhiệt tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình viết luận văn Và tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trường Đại học Luật Hà Nội đã trang bị cho tôi những kiến thức, cách nghiên cứu, giúp tôi có thể hiểu và xử lý

đề tài một cách phù hợp nhất với khả năng của mình Luận văn này là kết quả phản ảnh một phần kiến thức chuyên ngành mà tôi đã tiếp nhận, tích lũy từ các thầy cô dưới mái trường Đại học Luật Hà Nội

Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận văn

Hà Nội, ngày 20 tháng 5 năm 2015

Học viên

Hồ Thị Minh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Phạm vi nghiên cứu 3

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 3

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4

6 Cơ cấu luận văn 4

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC 5

1.1/ Khiếu nại hành chính về đất đai và giải quyết khiếu nại về đất đai 5

1.1.1/ Khiếu nại hành chính về đất đai 5

1.1.2/Giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai 10

1.2/ Thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính nhà nước 20

1.3/ Vai trò của thủ tục giải quyết khiếu nại đối với việc bảo đảm hiệu quả của hoạt động giải quyết khiếu nại đất đai ………24

CHƯƠNG II PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ THỦ TỤC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI ĐẤT ĐAI CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VÀ THỰC TIỄN TẠI THÀNH PHỐ HẠ LONG- TỈNH QUẢNG NINH 25

2.1/ Thực trạng pháp luật về thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính nhà nước 25

2.1.1/ Chính sách pháp luật chung về thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính nhà nước 25

2.1.2/ Chính sách pháp luật của tỉnh Quảng Ninh về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước 34

2.2/ Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai trên địa bàn thành phố

Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 36

2.2.1/Thực trạng giải quyết khiếu nại về bồi thường giải phóng mặt bằng, bố trí tái định

cư tại thành phố Hạ Long 40

2.2.2/Thực trạng giải quyết khiếu nại về việc cấp, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử

dụng đất tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 44

2.3/ Đánh giá chung về thực trạng giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai tại

thành phố Hạ Long 46

CHƯƠNG III GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THỦ TỤC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI ĐẤT ĐAI NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI ĐẤT ĐAI CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC .58

3.1/ Hoàn thiện pháp luật thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai 59

3.1.1/ Sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật có liên quan đến giải quyết khiếu

nại, tranh chấp đất đai 59

3.1.2/ Sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền, thủ tục, thời hiệu khiếu nại về đất đai

bảo đảm thống nhất giữa luật khiếu nại với luật đất đai 60

3.2/ Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giải quyết khiếu nại đất đai của cơ

quan hành chính nhà nước 61

3.2.1/ Nắm vững tư tưởng chỉ đạo có tính chất nguyên tắc của Đảng về công tác giải

quyết khiếu nại về đất đai 61 3.2.2/ Nâng cao vai trò, trách nhiệm của người giải quyết khiếu nại 62 3.2.3/ Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật 63

3.2.4/ Tổ chức thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, có hiệu quả các quy định về tiếp công

dân, giải quyết khiếu nại 63

3.2.5/ Đẩy mạnh cải cách hành chính; kiện toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong các cơ quan nhà nước nói chung và đội ngũ cán bộ, công chức làm

công tác tiếp công dân, tham mưu giải quyết khiếu nại, tố cáo nói riêng 64

3.2.6/ Tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực, hạn

chế phát sinh khiếu nại 65

3.2.7/ Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức nhất là giữa các cơ quan

chức năng trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo 66

3.2.8/ Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra trách nhiệm thực hiện quy định của pháp luật về tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo; Đổi mới hoạt động giám sát của các cơ quan chức năng đối với công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu

nại, tố cáo 66

KẾT LUẬN 68 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân đã được Hiến pháp nước ta quy định Đó là phương tiện, công cụ hữu hiệu để công dân bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình khi có sự xâm hại

Ở nước ta, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước thống nhất quản lý, Nhà nước giao cho cá nhân, tổ chức, hộ gia đình sử dụng ổn định lâu dài

Trong những năm vừa qua, cùng với sự phát triển về kinh tế, xã hội, các mối quan hệ trong quản lý và sử dụng đất đai cũng có nhiều biến động Những biến động này tác động đến quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu cũng như người sử dụng đất đai Chính vì thế mà tình trạng khiếu nại về đất đai xảy ra ngày càng nhiều, thậm chí tại nhiều địa phương diễn ra gay gắt, gây ảnh hưởng lớn đến an ninh trật tự xã hội Việc khiếu nại nhiều người, vượt cấp lên Trung ương diễn ra ngày càng nhiều Đây đang trở thành vấn đề nhức nhối trong toàn xã hội

Giải quyết khiếu nại về đất đai là một trong những nội dung quản lý hết sức quan trọng của công tác quản lý nhà nước về đất đai Giải quyết khiếu nại về đất đai nhằm giải quyết các mâu thuẫn trong quan hệ đất đai, nó liên quan đến nhiều vấn đề phức tạp thuộc về xã hội và các quan hệ xã hội khác, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức, cá nhân Vì vậy giải quyết một vụ việc khiếu nại về đất đai không gây bức xúc trong nhân dân, đạt mục tiêu thấu tình đạt lý là một yêu cầu cấp thiết của toàn xã hội

Tuy nhiên, trên thực tế việc giải quyết khiếu nại về đất đai còn gặp rất nhiều khó khăn và phức tạp Mặc dù đã có Luật khiếu nại , Luật tố cáo, Luật thanh tra, Luật đất đai và nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo giải quyết khiếu nại được ban hành song song nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, việc thực thi còn gặp nhiều khó khăn

Việc nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại về đất đai là rất cần thiết, các cơ quan hành chính Nhà nước cần thực hiện tốt công tác giải quyết khiếu nại về đất đai sẽ

giúp cho Nhà nước hoàn thiện các chính sách, xác lập mối quan hệ bình đẳng giữa Nhà nước với công dân và tiến tới xây dựng một Nhà nước pháp quyền đúng nghĩa Trong đó thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định hành chính về đất đai là một khâu quan trọng cần hoàn thiện và thực hiện nghiêm túc, tạo điều kiện cho công dân thực hiện được quyền khiếu nại một cách nhanh gọn để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho mình

Cùng với sự phát triển về kinh tế, Quảng Ninh hiện cũng là một điểm nóng trong vấn để giải quyết khiếu nại về đất đai Từ đầu năm đến nay, các cơ quan hành chính Nhà nước đã tiếp 2.000 lượt công dân với khoảng 1.700 vụ việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh Trong đó số đơn thư tố cáo, khiếu nại liên quan đến giải phóng mặt bằng, đất đai, nhà ở chiếm trên 70% tổng số vụ việc

Vì vậy, việc nghiên cứu vấn đề thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai là rất cần thiết nhằm hiểu sâu hơn nữa vấn đề này, qua đó nhằm phân tích đánh giá làm rõ tình hình, nguyên nhân khiếu nại về đất đai Từ đó thấy được những tồn tại, khó khăn của thủ tục giải quyết khiếu nại về đất đai và đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác này

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Khiếu nại về đất đai là một chủ đề “nóng”, được quan tâm nghiên cứu từ góc độ thực tiễn và lý luận Đã có nhiều công trình đề cập đến về vấn đề này như:

1 Luận văn thạc sỹ luật học"Giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án trên địa bàn thành phố Nam Định" của thạc

sỹ Nguyễn Tiến Dũng, Đại học luật Hà Nội đề cập đến giải quyết khiếu nại hành chính trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và thực trạng ở thành phố Nam Định

2 Luận văn thạc sỹ luật học "Giải quyết khiếu nại về đất đai của các cơ quan hành chính Nhà nước ở tỉnh Hải Dương hiện nay" của thạc sỹ Nguyễn Hoài Thoa, Đại học luật Hà Nội đề cập đến giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ qua hành chính, thực trạng ở thành phố Hải Dương

3 Bài viết:"Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai trên địa bàn tỉnh Quảng Bình" Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu về thực trạng công tác động giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai của các cơ quan nhà nước trên địa bàn tỉnh Quảng Bình giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2012.Kết quả nghiên cứu cũng đã đưa ra được các giải pháp khả thi về tăng cường năng lực quản lý hành chính nhà nước đối với công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đai thời gian tới

Các công trình trên đã đề cập đến giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước dưới những khía cạnh khác nhau nhưng chưa công trình nào nghiên cứu trực tiếp vấn đề “ Thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh”

Vì vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện lý luận Thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh nhằm làm sáng tỏ vấn đề lý luận và đáp ứng nhu cầu thực tiễn, từ đó góp phần hoàn thiện pháp luật về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai, nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại về đất đai

3 Phạm vi nghiên cứu đề tài

Khiếu nại đất đai theo quy định của Pháp luật hiện hành có những khiếu nại do cơ quan Tòa án giải quyết; có những khiếu nại do cơ quan hành chính Nhà nước giải quyết Trong đó, khiếu nại về đất đai bằng con đường hành chính cũng là một vấn đề lớn

Trong khuôn khổ luận văn thạc sỹ, tác giả chỉ tập trung vào nghiên cứu "Thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước - thực tiễn tại thành phố Hạ Long- tỉnh Quảng Ninh "

4 Mục đích, nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài

Mục đích của luận văn: Làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn về thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính từ thực tiễn giải quyết khiếu nại ở

thành phố Hạ Long- tỉnh Quảng Ninh; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước

Nhiệm vụ của luận văn: Để đạt được các mục đích trên, luận văn có các nhiệm

vụ sau:

Một là: Hệ thống hóa, phân tích cơ sở lý luận của trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước; Sự hình thành và phát triển của pháp luật giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước

Hai là: Phân tích thực trạng pháp luật về trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính; Từ thực trạng giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước làm rõ ưu điểm và những tồn tại trong công tác này

Ba là: Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại đất đai cảu cơ quan hành chính Nhà nước

5 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Luận văn được hoàn thành trên cơ sở phương pháp luận Mác- Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật đồng thời sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học: Phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê

6 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 03 chương: Chương 1: Một số vấn đề lý luận về thủ tục giải quyết khiếu trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước

Chương 2: Pháp luật hiện hành về thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước và thực tiễn tại thành phố Hạ Long

Chương 3: Giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai, nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước

CHƯƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH

NHÀ NƯỚC 1.1/ Khiếu nại hành chính về đất đai và giải quyết khiếu nại về đất đai

1.1.1/ Khiếu nại hành chính về đất đai

a, Khái niệm khiếu nại hành chính về đất đai

Khiếu nại của công dân là một trong những quyền cơ bản của công dân đã được Hiến pháp năm quy định tại điều Đó là phương tiện, công cụ hữu hiệu bảo vệ quyền tự do, lợi ích hợp pháp của mình khi có sự xâm hại Thông qua việc thực hiện quyền khiếu nại, công dân có điều kiện thực hiện quyền làm chủ và giám sát các hoạt động của các cơ quan nhà nước một cách chủ động, tích cực, góp phần hoàn thiện cơ chế, làm trong sạch bộ máy Nhà nước

Trong những năm gần đây quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai được ban hành với số lượng lớn Bên cạnh những quyết định đúng pháp luật còn không ít những quyết định trái pháp luật gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức Vì vậy dẫn đến nhiều khiếu nại phát sinh trong lĩnh vực này

Khiếu nại là những thắc mắc về những kết luận, quy định do các cơ quan có thẩm quyền đã làm.[20.Tr512]

Khiếu nại là thắc mắc, đề nghị xem xét lại kết luận, quy định do cấp có thẩm quyền đã làm, đã chuẩn y.[19.Tr904]

Mặc dù có nhiều cách định nghĩa khác nhau nhưng có thể thấy rằng các định nghĩa này đều có một điểm chung đó là: Khiếu nại là thắc mắc, đề nghị xem xét lại

một kết luận, một quy định do các cơ quan có thẩm quyền đã làm mà tổ chức, cá nhân không đồng ý

Còn theo quan niệm của các nhà khoa học:

Khiếu nại là đề nghị ( trực tiếp hoặc bằng văn bản) của cá nhân, cơ quan, tổ chức bị tác động trực tiếp bởi quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính đối với

cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại” [3]

Khiếu nại là một hình thức công dân hướng đến các cơ quan Nhà nước, hoặc tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang khi thấy quy định hoặc hành vi xâm phạm đến quyền, lợi ích của mình” [9]

Quan niệm của các nhà khoa học đã chỉ ra tính chủ động trong việc sử dụng quyền khiếu nại của công dân Và qua đó cho thấy khiếu nại hành chính là quyền của công dân, là sự phản ứng của công dân trước quyết định hành chính, hành vi hành chính mà công dân cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ

Khoản 1 điều 2 Luật khiếu nại 2011: “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ , công chức theo thủ tục do luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức , cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính , hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính Nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình

Như vậy, khái niệm khiếu nại được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau nhưng đều cho thấy: Khiếu nại là sự phản kháng của công dân, tổ chức trước quyết định, hành vi trái pháp luật của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan

đó

Khiếu nại hành chính: Là việc cá nhân hay tổ chức đề nghị cơ quan hành chính Nhà nước xem xét, sửa chữa một hành vi hay quyết định hành chính mà họ cho là hành vi và quyết định đó không đúng pháp luật, gây thiệt hại hoặc sẽ gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ Các cơ quan hành chính Nhà nước gồm: Chính phủ,

các bộ, các cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ, ủy ban nhân dân các cấp… Các cơ quan này thực hiện quyền quản lý của mình chủ yếu bằng việc ban hành các quyết định hay qua hoạt động của cán bộ, công chức trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ Các quyết định hay hành vi đó là trái pháp luật, gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ thì họ yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại, khi đó phát sinh khiếu nại hành chính

Trong phạm vi đề tài này, luận văn chỉ đề cập đến khiếu nại hành chính cụ thể trong một lĩnh vực là khiếu nại hành chính đất đai Khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai chỉ giới hạn trong phạm vi khi có tranh chấp giữa cơ quan nhà nước, người

có thẩm quyền ra quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành chính liên quan đến việc cấp đất, thu hồi đất, chuyển quyền sử dụng đất, đền bù giải phóng mặt bằng… với cá nhân, tổ chức

Khiếu nại hành chính về đất đai: Là loại khiếu nại phát sinh trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất đai Đó là việc các cơ quan, tổ chức, công dân đề nghị, yêu cầu

cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xem xét lại các quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính trong quản lý đất đai khi có căn cứ cho rằng các quyết định, hành vi hành chính đó là xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình

Quyết định hành chính bị khiếu nại trong lĩnh vực đất đai bao gồm: Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, quyết định cưỡng chế thu hồi đất, trung dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, quyết định bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tái định cư; việc cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, việc gia hạn thời hạn sử dụng đất

Hành vi hành chính bị khiếu nại trong lĩnh vực đất đai là những hành vi của cán

bộ, công chức Nhà nước khi giải quyết các công việc liên quan đến giao đất, thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tái định cư, trưng dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gia hạn thời hạn sử dụng đất…

b, Đặc điểm khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai

Khiếu nại là một hiện tượng phát sinh trong đời sống xã hội, do đó có thể coi khiếu nại là một hình thức phản khàng của cá nhân, tổ chức trước quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền xâm phạm đến quyền, lợi ích của mình thông qua việc yêu cầu cơ quan, tổ chức đó xem xét lại quyết định, hành vi của họ Khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai có các đặc điểm:

Khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai là sự phản ứng của các cá nhân, tổ chức thông qua các hành vi yêu cầu đối với các cơ quan Nhà nước, người có thẩm quyền bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình

Quyền khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai là một quyền tự định đoạt của cá nhân, tổ chức Điều đó có nghĩa là cá nhân, tổ chức có quyền tự do thể hiện ý chí của mình để thực hiện quyền này Khi cá nhân, tổ chức cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm bởi một quyết định hoặc hành vi hành chính của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước tác động trực tiếp đến

họ Nói cách khác, các cá nhân, tổ chức có thể tùy từng trường hợp mà sử dụng hoặc không sử dụng quyền khiếu nại của mình

Thông qua đơn, các chủ thể khiếu nại yêu cầu các chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại những nội dung mà mình yêu cầu

Chủ thể khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai là cá nhân, tổ chức có quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai

Đối tượng khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai là quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai Trong quá trình thực hiện hoạt động quản lý hành chính cơ quan hành chính Nhà nước sử dụng nhiều hình thức nhưng hình thức thông dụng là ban hành quyết định hành chính Quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai phản ánh trực tiếp ý chí của Nhà nước, là phương tiện quan trọng để cơ quan Nhà nước trực tiếp thực hiện thẩm quyền của mình Do vậy mà hiệu quả hoạt động quản lý Nhà nước phụ thuộc rất lớn vào nội dung và chất lượng của các quyết định hành chính

Căn cứ vào tính chất pháp lý thì quyết định quản lý hành chính nhà nước được thể hiện chủ yếu dưới ba hình thức: Quyết định chủ đạo, quyết định quy phạm và quyết định cá biệt Các quyết định này cùng có tính chất chung là tính quyền lực, tính

ý chí, tính đơn phương và được thể hiện dưới hình thức văn bản với tên gọi do pháp luật quy định Ở đây, các cá nhân, tổ chức theo quy định chỉ khiếu nại đối với các quyết định hành chính cá biệt vì loại quyết định này mới tác động trực tiếp đối với các

cá nhân, tổ chức

Quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai thuộc đối tượng khiếu nại là một loại quyết định cá biệt Do vậy nó cũng mang tính chất và có đầy đủ các đặc trưng của một quyết định hành chính cá biệt nói chung:

- Là quyết định áp dụng pháp luật vào các trường hợp cụ thể, chỉ có hiệu lực đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể và được áp dụng một lần Nghĩa là sau khi thực hiện những yêu cầu đã đặt ra trong quyết định : thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng… tự nó sẽ chấm dứt hiệu lực của mình

- Chấm dứt hiệu lực ngay sau khi được thi hành

Các quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai có các dấu hiệu cụ thể:

- Quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai phải gây thiệt hại trực tiếp cho các cá nhân, tổ chức

- Phải được thể hiện bằng hình thức văn bản với tên gọi do pháp luật quy định như quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trưng dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất…

- Là những quyết định hành chính do Luật đất đai và văn bản dưới luật quy định

- Được ban hành nhằm quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đất đai

- Do UBND, chủ tịch UBND, cá nhân có thẩm quyền quản lý về đất đai ban hành

Đối tượng của khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai ngoài quyết định hành chính còn có hành vi hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính Nhà nước liên quan đến lĩnh vực đất đai

Hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai thực chất là một dạng của hành vi công vụ Vì vậy nó có những đặc điểm:

- Hành vi công vụ chủ yếu do đội ngũ cán bộ công chức trong cơ quan nhà nước thực hiện

- Hành vi công vụ là loại lao động đặc thù, được tiến hành thường xuyên nhằm mục đích quản lý xã hội, hỗ trợ cho các hoạt động xã hội

- Những hành vi công vụ do đội ngũ cán bộ, công chức trong hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước thực hiện là chủ yếu vì hoạt động của đội ngũ này gắn với việc

tổ chức, thực hiện pháp luật một cách trực tiếp, thường xuyên

Những hành vi của cán bộ, công chức trong cơ quan hành chính Nhà nước nhằm thực hiện chức năng quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đất đai được gọi là những hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai Hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai cũng là một dạng của hành vi công vụ nên ngoài những dấu hiệu chung của hành vi công vụ khác, thì hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai bị khiếu nại còn có những dấu hiệu cụ thể:

- Chủ thể thực hiện hành vi trong lĩnh vực đất đai do người có thẩm quyền thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai đó là: Chủ tịch UBND huyện, chủ tịch UBND xã và các cấp tương đương

- Hành vi hành chính trong quản lý đất đai bị khiếu nại là những hành vi của cán bộ, công chức nhà nước khi giải quyết công việc thuộc phạm vi : Cho thuê đất, thu hồi đất, hỗ trợ giải phóng mặt bằng…

1.1.2/ Giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai

a, Khái niệm giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai

Tranh chấp trong lĩnh vực đất đai phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau: Lợi ích chính đáng của người sử dụng đất chưa được quan tâm đầy đủ; Việc địa phương chưa nắm được đổi mới của pháp luật làm cho công tác câp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn chậm trễ, thiếu chính xác; sự yếu kém trong công tác quản lý,

sự thiếu gương mẫu, sa sút về phẩm chất đạo đức của một bộ phận cán bộ công chức

trong quản lý, sử dụng đất đai cũng là nguyên nhân trực tiếp làm phát sinh những khiếu nại về đất đai

Những nguyên nhân cơ bản trên dẫn đến việc khiếu nại của các cá nhân, tổ chức yêu cầu các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình

Giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai là việc cơ quan có thẩm quyền xem xét nội dung quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại Trong quá trình xem xét giải quyết cơ quan nhà nước chỉ xem xét đến tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính Cụ thể các quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai đó được ban hành trái với quy định của pháp luật đất đai ( Luật đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành luật đất đai) Về nội dung và hình thức hay không? Quyết định hành chính ban hành phải phù hợp với nội dung và mục đích của pháp luật, có nghĩa là trên cơ sở luật và để thực thi Luật, không trái với các quy định của pháp luật Trong lĩnh vực đất đai không chỉ có Luật đất đai điều chỉnh mà còn có nhiều ngành luật liên quan khác Vì vậy mà khi ban hành một quyết định hành chính, hành vi hành chính phải căn cứ vào nhiều văn bản pháp luật Quyết định hành chính, hành vi hành chính bị coi là không phù hợp với nội dung, mục đích của pháp luật khi ban hành trái với văn bản quy phạm pháp luật có giá trị pháp lý cao quy định trong lĩnh vực đất đai và hiện đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm ban hành quyết định hành chính, hành vi hành chính

Tính hợp pháp còn được xem xét dưới góc độ là có đúng thẩm quyền hay không? Một quyết định hành chính, hành vi hành chính có thể bị coi là trái pháp luật khi thẩm quyền của chủ thể ban hành văn bản hoặc hành vi thực hiện không đúng thẩm quyền Nhà nước đã ấn định nhiệm vụ và quyền hạn cho các cơ quan nhà nước, các cơ quan này chỉ được tiến hành trong phạm vi thẩm quyền đó Bởi vậy mà khi ban hành các quyết định hành chính, hành vi hành chính, các cơ quan nhà nước phải căn

cứ vào chức năng, thẩm quyền của mình Việc ban hành các quyết định hành chính, hành vi không đúng thẩm quyền hay lạm quyền dẫn đến việc hoạt động chấp hành và điều hành của Nhà nước trở lên lộn xộn Ngược lại nếu thực hiện tốt hoạt động quản

lý nhà nước sẽ làm bộ máy hoạt động có hiệu quả và chất lượng cao Quyết định hành chính, hành vi hành chính còn phải được ban hành dựa trên những căn cứ chính xác, nếu không sẽ bị coi là trái pháp luật

b, Mục đích của giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai

Với bản chất Nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân Nhà nước không ngừng tăng cường các biện pháp để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức Nhà nước giải quyết khiếu nại nhằm các mục đích sau:

Thông qua cơ chế giải quyết khiếu nại cơ quan hành chính đảm bảo quyền lợi chính đáng của các cá nhân, tổ chức Qua đó phát hiện những sai sót của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước, khắc phục những yếu điểm đó Điều này chứng tỏ quan hệ giữa cơ quan nhà nước và công dân ngày càng bình đẳng trước pháp luật

Nhà nước đảm bảo hiệu lực pháp lý của quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại Quá trình giải quyết khiếu nại cơ quan có thẩm quyền có quyền quyết định hủy bỏ một quyết định hành chính bị khiếu nại nếu trong quá trình giải quyết cơ quan có thẩm quyền thấy hợp pháp Điều này cho thấy việc giải quyết khiếu nại không những đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho tổ chức, cá nhân mà thông qua đó còn đảm bảo hiệu lực pháp lý cho các quyết định hành chính hợp pháp Nếu quá trình giải quyết , cơ quan có thẩm quyền ra quyết định giữ nguyên quyết định hành chính, hành vi hành chính đã được ban hành trước đó là hợp pháp điều đó có nghĩa là quyết định bị khiếu nại có hiệu lực pháp luật và có tính bắt buộc đối với các đối tượng có liên quan

Nhà nước giải quyết khiếu nại góp phần ổn định quan hệ pháp luật hành chính trong lĩnh vực đất đai giữa cá nhân, tổ chức với người có thẩm quyền Hoạt động giải quyết khiếu nại còn nhằm mục đích loại trừ dần những hoạt động trái pháp luật của những người có thẩm quyền xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong lĩnh vực đất đai

Thông qua việc thực hiện quyền khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai, người khiếu nại không chỉ cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông tin về

những quyết định và việc làm sai trái pháp luật của cơ quan, tổ chức mà còn phê phán những cơ quan, tổ chức, cá nhân có những hành vi gây tác động xấu đến hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước nói chung và các cơ quan hành chính nhà nước quản lý trong lĩnh vực đất đai nói riêng

c, Một số nguyên tắc của việc giải quyết khiếu nại

Mục đích của việc giải quyết khiếu nại là đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của

cá nhân, tổ chức; ổn định quan hệ giữa cá nhân, tổ chức với người có thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai Vì vậy, việc giải quyết khiếu nại phải dựa trên những nguyên tắc nhất định do pháp luật quy định Dựa vào những nguyên tắc cơ bản trong quản lý hành chính nhà nước về đất đai và thực tiễn hoạt động giải quyết khiếu nại thì việc giải quyết khiếu nại phải tuân thủ các nguyên tắc:

*Nguyên tắc pháp chế

Nguyên tắc pháp chế đòi hỏi trước hết là mọi quy định về khiếu nại và giải quyết khiếu nại phải được xây dựng và ban hành theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục nhất định.Việc giải quyết khiếu nại phải do chủ thể có thẩm quyền thực hiện, theo đúng trình

tự, thủ tục và thời hạn do pháp luật quy định Mọi vi phạm trong quá trình giải quyết khiếu nại, bất kể là do người khiếu nại hay giải quyết khiếu nại gây ra đều phải xử lý nghiêm minh Không một cơ quan, tổ chức nào được can thiệp trái pháp luật vào hoạt động giải quyết khiếu nại Bên cạnh đó quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật phải được mọi cá nhân, tổ chức chấp hành nghiêm chỉnh

Nếu không tuân thủ nguyên tắc pháp chế sẽ dẫn đến việc giải quyết khiếu nại không hợp pháp, dẫn đến quyết định giải quyết khiếu nại không có hiệu lực pháp luật trên thực tế, hoạt động giải quyết khiếu nại không đạt được mục đích, hiệu quả mong muốn

Khiếu nại là cách công dân thực hiện quyền của mình để bảo vệ lợi ích của gia đình, bản thân và xã hội, là cách công dân giám sát hoạt động của Nhà nước Việc giải quyết khiếu nại tuân thủ đúng nguyên tắc pháp chế góp phần đảm bảo công bằng xã hội, giữ gìn an ninh trật tự, kỉ cương đất nước Ngược lại nếu việc giải quyết khiếu nại không tuân thủ nguyên tắc này sẽ làm nhân dân mất lòng tin vào bộ máy công quyền, vào pháp

luật, không đảm bảo được tính nghiêm minh của pháp luật Vì vậy nguyên tắc pháp chế

có thể coi là nguyên tắc tiên quyết trong giải quyết khiếu nại

* Nguyên tắc khách quan

Để đảm bảo nguyên tắc khách quan, việc ban hành các quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại và hoạt động giải quyết khiếu nại phải xuất phát từ chính nhu cầu thực tiễn của hoạt động giải quyết khiếu nại

Nguyên tắc khách quan đòi hỏi hoạt động giải quyết khiếu nại phải dựa trên các căn cứ pháp lý đã được pháp luật quy định Các quyết định giải quyết khiếu nại được chủ thể có thẩm quyền ban hành phải đảm bảo cả tính hợp pháp và hợp lý, phải được thi hành nghiêm chỉnh trên thực tế

Nếu việc giải quyết khiếu nại không đảm bảo được nguyên tắc này sẽ dẫn đến quyết định giải quyết khiếu nại không đúng, không hợp tình, hợp lý, gây bức xúc trong

dư luận, là nguyên nhân của tình trạng khiếu kiện kéo dài Chính vì thế người giải quyết khiếu nại phải tuyệt đối tôn trọng nguyên tắc này, đảm bảo công tác giải quyết khiếu nại phải thật sự khách quan, công tâm để kết quả đạt được là chính xác nhất

*Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật

Một trong những yêu cầu cơ bản của Nhà nước pháp quyền là công dân và Nhà nước phải được đối xử bình đẳng Theo đó, khi quyền và lợi ích hợp pháp của công dân,

tổ chức bị xâm phạm thì đối tượng có hành vi xâm phạm phải chịu trách nhiệm trước pháp luật

Trong quan hệ giữa Nhà nước pháp quyền với công dân, cả hai bên đều có quyền

và nghĩa vụ đối với nhau, được ghi nhận và đảm bảo thực hiện bằng Hiến pháp và pháp luật Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, bất kể chủ thể nào trong mối quan hệ pháp luật

Bình đẳng trước pháp luật là một trong những nguyên tắc cơ bản, được thể chế hóa trong nhiều văn kiện quốc tế và quốc gia Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật phản ánh những nội dung căn bản, đó là, tất cả mọi người đều có vị thế ngang nhau trước pháp luật và có quyền không bị phân biệt đối xử Quyền bình đẳng trước pháp luật được thể hiện trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội và pháp lý Quyền bình đẳng trước pháp luật còn là quyền không bị

pháp luật phân biệt đối xử trong việc hưởng các quyền và thực hiện các nghĩa vụ trong hoạt động giải quyết khiếu nại có sự tham gia của chủ thể khiếu nại và chủ thể giải quyết khiếu nại Trong hoạt động quản lý nhà nước thì quan hệ giữa hai chủ thể này là bất bình đẳng, nhưng trước pháp luật hai chủ thể này bình đẳng như nhau Cả hai bên đều có quyền đưa ra những căn cứ pháp lý, các tài liệu chứng cứ để chứng minh trong quá trình giải quyết khiếu nại

Ngoài ra, bất kể bên nào trong hai bên có hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động giải quyết khiếu nại đều phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với hành vi của mình

Khi tham gia vào quan hệ pháp luật hành chính những chủ thể luôn bình đẳng với nhau trong quan hệ với Nhà nước Tức là khi tham gia vào quan hệ pháp luật hành chính nếu chủ thể nào vi phạm quy định của pháp luật hành chính thì họ phải chịu trách nhiệm trước Nhà nước Tuy nhiên trong quan hệ pháp luật hành chính thì các chủ thể lại có sự bất bình đẳng với nhau về ý chí Xuất phát từ mối quan hệ “ quyền lực – phục tùng” Điều này chính là điểm khác biệt cơ bản của quan hệ pháp luật hành chính với các loại quan hệ pháp luật khác

Khiếu nại là một phương thức thể hiện quyền dân chủ của nhân dân và là một trong những phương thức thực hiện quyền giám sát của nhân dân đối ới bộ máy Nhà nước Khiếu nại là phương thức giám sát của nhân dân đối với Nhà nước và cán bộ, công chức Nhà nước Tính chất giám sát của nhân dân đối với Nhà nước trong giải quyết khiếu nại, tố cáo được thể hiện ở chỗ, khi khiếu nại nhân dân đã chuyển đến cho cơ quan Nhà nước những thông tin, phát hiện về những việc làm vi phạm pháp luật, xâm hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, trên cơ sở đó Nhà nước kiểm tra lại hoạt động, hành vi của các cơ quan và các cán bộ của mình, kịp thời chấn chỉnh, xử

lý sai phạm, thậm chí loại trừ ra khỏi bộ máy Nhà nước những người không xứng đáng, làm cho bộ máy Nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh Chính vì thế trong hoạt động giải quyết khiếu nại, sự bất bình đẳng của các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật hành chính sẽ không tồn tại Thay vào đó, các bên bình đẳng với nhau trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình, không bên nào được áp đặt bên nào Chỉ khi thực hiện được nguyên tắc này, công tác giải quyết khiếu nại mới đạt được hiệu quả tốt nhất,

đảm bảo công bằng cho các bên, tránh bức xúc trong dư luận và người dân, dẫn đến khiếu kiện kéo dài

*Nguyên tắc công khai, minh bạch:

Theo quy định của Luật khiếu nại “khiếu nại” là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính Nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính Nhà nước hoặc quết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình

Giải quyết khiếu nại bao gồm các khâu: Xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết của người giải quyết khiếu nại Người giải quyết khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại (Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, thủ trưởng

cơ quan thuộc Uỷ ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện, Thủ trưởng cơ quan thuộc sở và cấp tương đương; Giám đốc sở và cấp tương đương; Chủ tịch

Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh; Thủ trưởng cơ quan thuộc bộ, Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ) Vì thế, công khai, minh bạch trong hoạt động giải quyết khiếu nại chính là công khai, minh bạch quy định liên quan tới thẩm quyền giải quyết khiếu nại; việc xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết quyết khiếu nại

Công khai, minh bạch thẩm quyền giải quyết khiếu nại:

Công dân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan có cán bộ, công chức có hành vi hành chính mà người khiếu nại có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình Trong thời hạn theo quy định của pháp luật, kể từ ngày nhận được đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của mình, người giải quyết khiếu nại lần đầu phải thụ lý để giải quyết Nếu quá thời hạn mà bên khiếu nại không đồng ý thì có quyền khiếu nại lên thủ trưởng cơ quan cấp trên của người bị khiếu nại khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án Pháp luật cũng quy định cụ thể trách nhiệm của Thủ trưởng các cơ quan Thanh tra nhà nước, theo đó Tổng thanh tra có thẩm quyền: Giải quyết khiếu nại mà Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ đã giải quyết lần đầu nhưng còn có khiếu nại; giúp Thủ tướng Chính phủ theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính

phủ, Uỷ ban nhân dân các cấp trong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, thi hành quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật Trường hợp phát hiện có hành vi

vi phạm pháp luật gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức thì kiến nghị Thủ tướng Chính phủ hoặc kiến nghị người có thẩm quyền áp dụng biện pháp cần thiết để chấm dứt vi phạm, xem xét trách nhiệm, xử lý đối với người vi phạm Chánh thanh tra các cấp, các ngành có trách nhiệm xác minh, kết luận, kiến nghị việc giải quyết khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của Thủ trưởng cơ quan quản lý cùng cấp

- Công khai, minh bạch về thủ tục giải quyết khiếu nại: Giải quyết khiếu nại là giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân Do vậy, công khai minh bạch thủ tục giải quyết một vụ việc khiếu nại có ý nghĩa và vai trò hết sức quan trọng Đến nay thủ tục giải quyết khiếu nại về cơ bản đã được công khai, minh bạch trong nhiều văn bản pháp luật Cụ thể là:

Người khiếu nại lần đầu phải khiếu nại với người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan có cán bộ, công chức có hành vi hành chính mà người khiếu nại có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của mình, người giải quyết khiếu nại lần đầu phải thụ lý để giải quyết và thông báo bằng văn bản cho người khiếu nại biết; trường hợp không thụ lý để giải quyết thì phải nêu

rõ lý do Quá trình giải quyết khiếu nại, nếu xét thấy việc thi hành quyết định hành chính

bị khiếu nại sẽ gây hậu quả khó khắc phục, thì người giải quyết khiếu nại lần đầu phải ra quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định đó

Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu không quá 30 ngày, kể từ ngày thụ lý để giải quyết; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể kéo dài hơn, nhưng không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý để giải quyết Trường hợp hết thời hạn giải quyết

mà khiếu nại không được giải quyết hoặc kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý thì có quyền khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án Việc giải quyết khiếu nại phải được lập thành hồ sơ Hồ sơ giải quyết khiếu nại bao gồm: Đơn khiếu nại hoặc bản ghi lời khiếu nại; văn bản trả lời của người bị khiếu nại; biên bản

thẩm tra, xác minh, kết luận, kết quả giám định, biên bản gặp gỡ, đối thoại; quyết định giải quyết khiếu nại; các tài liệu có liên quan Hồ sơ giải quyết khiếu nại phải được đánh

số trang theo thứ tự tài liệu và được lưu giữ theo quy định của pháp luật Trong trường hợp người khiếu nại khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án thì hồ sơ đó phải được chuyển cho Toà án khi có yêu cầu

Pháp luật về khiếu nại đã có những bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện, trong

đó có việc nâng cao công khai, minh bạch đối với hoạt động của các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trong lĩnh vực này Tuy nhiên, với việc quy định “giải quyết khiếu nại là việc xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết của người giải quyết khiếu nại” thì hình như là việc giải quyết một vụ khiếu nại thuộc thẩm quyền của nhiều cấp, từ Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các cấp, cơ quan thanh tra, cho đến các cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân Điều này xét dưới giác độ quản lý có thể là chưa thực sự rõ ràng và minh bạch - đây là vấn đề còn tranh cãi, song để đảm bảo hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại hành chính, dưới giác độ công khai, minh bạch thì cần quy định rõ cơ quan nào giữ quyền giải quyết khiếu nại và cơ quan nào có trách nhiệm tham mưu việc giải quyết khiếu nại, tránh tình trạng như hiện nay nhiều người cho rằng cơ quan tham mưu (cơ quan thanh tra) là cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại

Cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính hiện nay cũng còn mang tính khép kín, chưa thực

sự đảm bảo tính công khai, minh bạch, khách quan, dân chủ, vì pháp luật còn xác định thủ trưởng cơ quan hành chính có quyết định hành chính bị khiếu nại giải quyết khiếu nại (giải quyết khiếu nại lần đầu) và thủ trưởng cơ quan hành chính cấp trên tiếp tục giải quyết các khiếu nại mà thủ trưởng cơ quan hành chính cấp dưới đã giải quyết nếu công dân còn khiếu nại Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại của cơ quan hành chính nhà nước hiện nay cũng chưa tạo ra cơ chế tranh luận bình đẳng trong quá trình giải quyết Trong thực tế, cơ quan hành chính thụ lý, thẩm tra, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết một cách đơn phương, người khiếu nại hầu như ít có điều kiện tiếp cận các thông tin, tài liệu liên quan đến vụ việc; vai trò của luật sư trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính chưa được thể hiện đầy đủ, còn hạn chế Các quy định hiện hành cũng chưa phân biệt rõ thủ tục giải quyết khiếu nại lần đầu với lần hai, giữa khiếu nại đòi huỷ bỏ quyết định hành chính, chấm dứt hành vi hành chính với thủ tục giải quyết khiếu nại đòi

bồi thường thiệt hại Hệ quả là tình trạng giải quyết nhiều vụ việc còn thiếu khách quan, chưa hợp lý, hợp tình, thậm chí có biểu hiện thiên vị, bao che, dung túng cho cấp dưới khi

có sai phạm, nhất là khi quyết định, hành vi hành chính bị khiếu nại liên quan đến trách nhiệm của cơ quan hành chính cấp trên

Để khắc phục các bất cập, vướng mắc trên thì cần phải nghiên cứu nhằm quy định rõ (minh bạch) hơn nữa cơ chế này và cần đổi mới thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính Cụ thể là theo hướng: công dân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu thủ trưởng cơ quan hành chính, người có thẩm quyền trong cơ quan đó xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính do họ ban hành nếu cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền lợi ích hợp pháp của mình Việc xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính không phải là một cấp giải quyết khiếu nại mà là giai đoạn tự xem xét lại quyết định hành chính theo thủ tục hành chính thông thường Nếu công dân không đồng ý với việc xem xét của cơ quan hành chính hoặc quá một thời hạn nhất định

cơ quan hành chính không xem xét lại quyết định của mình thì công dân có quyền khiếu nại lên thủ trưởng cơ quan hành chính cấp trên Với cơ chế giải quyết như vậy có thể sẽ khắc phục được tình trạng vừa đá bóng, vừa thổi còi trong giải quyết khiếu nại hành chính, đảm bảo được tính nhanh, gọn của việc giải quyết khiếu nại (việc xem xét lại quyết định hành chính được thực hiện theo thủ tục đơn giản hơn so với thủ tục giải quyết khiếu nại), nâng cao trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan hành chính khi ban hành các quyết định hành chính và bảm đảm quyền được tự sửa chữa các quyết định, hành vi hành chính sai sót của cơ quan hành chính nhà nước Việc giải quyết khiếu nại của thủ trưởng cơ quan hành chính cấp trên được thực hiện theo một trình tự, thủ tục đảm bảo việc giải quyết khiếu nại được khách quan, dân chủ, công khai, minh bạch và có sự đối thoại, tranh luận giữa các bên có sự tham gia của luật sư và đại diện các tổ chức chính trị - xã hội trong quá trình giải quyết Trường hợp cần thiết, Thủ trưởng cơ quan hành chính thành lập hội đồng tư vấn giải quyết những vụ việc khiếu nại phức tạp Trường hợp không đồng

ý với quyết định giải quyết khiếu nại thì công dân tiếp tục khởi kiện vụ án tại Toà án Cơ chế này cũng giúp tăng cường trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan hành chính nhà nước, tăng cường sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác giải quyết

khiếu nại hành chính, tạo sự đồng thuận trong quá trình giải quyết khiếu nại và thuận lợi cho việc thi hành các quyết định giải quyết khiếu nại

Bên cạnh đó, cũng cần nghiên cứu để đơn giản hoá thủ tục khiếu nại, mở rộng các hình thức khiếu nại để tạo điều kiện thuận lợi cho người khiếu nại, quy định bắt buộc đối thoại trong quá trình giải quyết khiếu nại thông qua việc xác định rõ những người tham gia đối thoại (người khiếu nại, người bị khiếu nại, luật sư, người đại diện ); mở rộng vai trò của luật sư trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính thông qua việc ghi nhận luật sư có quyền đại diện cho người khiếu nại, người bị khiếu nại Trong trường hợp không có luật

sư đại diện thì người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại có trách nhiệm mời đại diện của một hoặc một số tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp như: Hội luật gia, Mặt trận

Tổ quốc, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh tham gia giải quyết để bảo vệ quyền lợi của người khiếu nại Xác định rõ nghĩa vụ chứng minh thuộc về các bên, đặc biệt là người bị khiếu nại Trong đó, các bên có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ để chứng minh nội dung vụ việc; trường hợp cần thiết cơ quan có thẩm quyền giải quyết có quyền thu thập thông tin, tài liệu có liên quan để giải quyết khiếu nại Quy định người khiếu nại, người bị khiếu nại được biết các chứng cứ, căn cứ giải quyết khiếu nại của các cơ quan hành chính nhà nước khi họ yêu cầu Đối với những vụ việc phức tạp, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại có thể thành lập Hội đồng tư vấn giải quyết khiếu nại Hội đồng tư vấn có trách nhiệm nghiên cứu vụ việc và tham mưu giải quyết nội dung khiếu nại Thành phần Hội đồng do người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại quyết định Nguyên tắc này đòi hỏi quá trình ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về khiếu nại, giải quyết khiếu nại phải rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực thi Pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại phải được tuyên truyền, phổ biến công khai dưới mọi hình thức, mọi tầng lớp nhân dân

1.2/ Thủ tục giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của cơ quan hành chính nhà nước

Quá trình xem xét, giải quyết khiếu nại bao gồm nhiều khâu khá phức tạp và phải được tiến hành theo thủ tục pháp luật quy định

Thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai là một loại thủ tục hành chính liên hệ Được các chủ thể có thẩm quyền tiến hành giải quyết các công việc có liên quan

đến quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức trong lĩnh vực đất đai nhằm mục đích ngăn chặn, phòng ngừa vi phạm hành chính trong lĩnh vực này

Thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính là trình tự tiến hành các công việc phải làm của các cơ quan, tổ chức, có thẩm quyền và trách nhiệm trong việc giải quyết một vụ việc khiếu nại hành chính kể từ khi thụ lý vụ việc để giải quyết đến khi ra quyết định giải quyết khiếu nại theo quy định của pháp luật

Thủ tục hành chính được các cơ quan hành chính, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính áp dụng để giải quyết các yêu cầu, đề nghị của công dân, tổ chức Khi thực hiện hành vi khiếu nại công dân, tổ chức phải làm đơn gửi tới các cơ quan nhà nước

có thẩm quyền Các cơ quan này tiến hành xem xét và giải quyết bằng cách ban hành quyết định giải quyết khiếu nại

Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai của các cơ quan hành chính nhà nước được điều chỉnh trong luật khiếu nại, tuân thủ các bước của thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính nói chung: Nhận đơn, phân loại đơn và thụ lý để giải quyết; thẩm tra, thu thập chứng cứ; kết luận và kiến nghị việc giải quyết (báo cáo kết quả thẩm tra xác minh vụ việc khiếu nại); ra quyết định giải quyết khiếu nại; thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại

Những công việc của các giai đoạn này nối tiếp nhau trong một mối quan hệ hữu cơ và là điều kiện của nhau trong một mục tiêu thống nhất của việc giải quyết khiếu nại hành chính Tuy nhiên, thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai có những đặc thù riêng, những đặc thù này là cơ sở để giải quyết vụ việc khiếu nại về đất đai được bảo đảm một cách chính xác, khách quan, đúng quy định của pháp luật

Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại là các bước để giải quyết một khiếu nại hành chính, được sắp xếp theo một nguyên tắc nhất định nhằm bảo đảm việc giải quyết khiếu nại khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời Trong trường hợp người khiếu nại không khởi kiện vụ việc ra Tòa án hành chính mà lựa chọn khiếu nại theo con đường hành chính, việc giải quyết khiếu nại tại các cơ quan hành chính được thực hiện qua hai cấp, cụ thể như sau:

- Thụ lý giải quyết khiếu nại lần đầu

- Thụ lý, giải quyết khiếu nại lần hai

Về cơ bản, cả hai lần giải quyết khiếu nại đều tuân theo các bước:

Bước 1: Tiếp nhận đơn khiếu nại

Bước 2: Thụ lý giải quyết khiếu nại

Bước 3: Xác minh nội dung khiếu nại

Bước 4: Chuẩn bị ra quyết định giải quyết khiếu nại

Bước 5: Quyết định giải quyết khiếu nại, gửi, công khai quyết định giải quyết khiếu nại

Bước 6: Lập, quản lý hồ sơ giải quyết khiếu nại

Một trong những điểm mới của Luật khiếu nại năm 2011 so với Luật khiếu nại,

tố cáo trước đây là quy định cụ thể và tách bạch thủ tục giải quyết khiếu nại lần đầu với thủ tục giải quyết lần hai Việc quy định như vậy nhằm bảo đảm sự phân định rõ ràng, rành mạch giữa hai cấp giải quyết khiếu nại, tạo thuận lợi cho cả người khiếu nại lẫn người giải quyết khiếu nại Việc phân định rõ ràng này cũng tạo điều kiện cho việc xác định trách nhiệm rõ ràng giữa các cấp trong giải quyết khiếu nại

Luật khiếu nại bổ sung một số trình tự, thủ tục mới khi giải quyết khiếu nại theo hướng đơn giản, công khai, dân chủ, kịp thời, tạo điều kiện cho người khiếu nại Việc gặp gỡ, đối thoại giữa người giải quyết khiếu nại lần thứ 2 với người khiếu nại, người bị khiếu nại là thủ tục bắt buộc, đối với giải quyết khiếu nại lần đầu thì chỉ tổ chức đối thoại khi kết quả xác minh có sự không thống nhất với yêu cầu của người khiếu nại Đây là điểm mới, khác với quy định trước đây của Luật khiếu nại, tố cáo giúp việc giải quyết khiếu nại trở lên khách quan hơn, kết quả giải quyết chính xác và có độ tin cậy cao

Trong quá trình giải quyết vụ việc khiếu nại có hiệu quả hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó cơ bản quan trọng đó là việc tổ chức đối thoại giữa các bên Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giải quyết khiếu nại của

các cơ quan, tổ chức Việc trao đổi thông tin, tài liệu, tranh luận, thảo luận và đưa

ra ý kiến nhằm làm rõ vụ việc, đưa ra cơ sở và phương hướng giải quyết vụ việc

là cực kỳ quan trọng Thông qua việc trao đổi này, người khiếu nại có cơ hội trình bày những vướng mắc, nêu ra những yêu cầu đề nghị của mình cũng như nêu ra những căn cứ cho những yêu cầu đề nghị đó; người bị khiếu nại có thể giải trình về những việc làm hay quyết định của mình và chứng minh cho quyết định, việc làm đó là đúng pháp luật, thông qua đối thoại các bên có thể tìm ra được hướng giải quyết ngay những tranh chấp hoặc sơ bộ có được một phương hướng giải quyết tranh chấp này Điều này thể hiện tính công khai, dân chủ trong hoạt động giải quyết khiếu nại

Thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại cho thấy rất nhiều các vụ việc phức tạp, tồn đọng, kéo dài tưởng chừng như không thể giải quyết được nhưng thông qua đối thoại các vấn đề dần được làm sáng tỏ, người khiếu nại được giải thích cặn kẽ và hiểu được những đòi hỏi vô lý của mình hoặc những người bị khiếu nại thấy được sai sót của mình để khắc phục, sửa chữa Với ý nghĩa như vậy, trong thời gian tới, cần đẩy mạnh việc tổ chức có hiệu quả các đối thoại, góp phần quan trọng trong việc giải quyết các vụ việc khiếu kiện, đặc biệt là các vụ việc khiếu kiện đông người, phức tạp hiện nay

Luật cũng quy định việc gặp gỡ, đối thoại trong trường hợp cần thiết thì có thể mời đại diện cơ quan, tổ chức có liên quan tham dự Đối với vụ việc phức tạp, trước khi ban hành quyết định giải quyết khiếu nại, nếu thấy cần thiết, người giải quyết khiếu nại lần 2 có thể thành lập hội đồng tư vấn để tham khảo ý kiến làm cơ sở khi kết luận

Để đảm bảo tính minh bạch trong giải quyết khiếu nại, Luật quy định người giải quyết khiếu nại lần 2 phải công khai quyết định giải quyết khiếu nại theo một hoặc một số hình thức như công bố tại hội nghị, niêm yết tại trụ sở, hoăc công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng

Từ những phân tích trên có thể thấy việc nắm rõ và thực hiện đúng quy trình giải quyết khiếu nại có một ý nghĩa to lớn đối với kết quả giải quyết khiếu nại Kết quả muốn chính xác thì người giải quyết khiếu nại phải tuân thủ tuyệt đối

các bước quy trình, thủ tục giải quyết khiếu nại Hơn thế nữa người khiếu nại và người giải quyết khiếu nại nắm rõ được thủ tục, trình tự giải quyết khiếu nại sẽ biết và bảo vệ được quyền, nghĩa vụ của mình, giám sát hoạt động giải quyết khiếu nại, đảm bảo kết quả giải quyết khiếu nại là chính xác, hợp lý nhất

1.3/ Vai trò của thủ tục giải quyết khiếu nại đối với việc bảo đảm hiệu quả của

hoạt động giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính Nhà nước

Đối với pháp luật : trong một lĩnh vực rất nóng như “ đất đai” , việc giải quyết khiếu nại kịp thời, chính xác có một ý nghĩa rất to lớn đối với mục đích phát huy dân chủ, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa , bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp cho cá nhân, cơ quan, tổ chức Việc giải quyết khiếu nại không những có vai trò quan trọng trong quản lý nhà nước , mà còn thể hiện mối quan

hệ giữa Đảng, nhà nước và nhân dân Kết quả giải quyết khiếu nại góp phần quan trọng vào việc ổn định tình hình an ninh, chính trị, phục vụ phát triển kinh tế- xã hội trong thời gian qua

Đối với các cá nhân, cơ quan, tổ chức: Thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của

cơ quan hành chính càng đơn giản, rõ ràng, nhanh gọn càng tạo điều kiện cho cá nhân,

cơ quan, tổ chức có cơ hội thực hiện quyền khiếu nại để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình

Đối với người giải quyết khiếu nại : Thủ tục rõ ràng, dễ áp dụng, thuận tiện, hợp lý sẽ góp phần thúc đẩy tiến độ giải quyết khiếu nại, không để tồn đọng các vụ việc gây bức xúc trong dư luận Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại phải tuân thủ tuyệt đối các quy định của pháp luật về thủ tục giải quyết khiếu nại để mọi người dân đều có thể hiểu và tự nguyện chấp hành các quyết định giải quyết khiếu nại

CHƯƠNG II PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ THỦ TỤC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI ĐẤT ĐAI CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VÀ THỰC TIỄN TẠI THÀNH

PHỐ HẠ LONG- TỈNH QUẢNG NINH

2.1/ Thực trạng pháp luật về thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính nhà nước

2.1.1/ Chính sách pháp luật chung về thủ tục giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan hành chính nhà nước

Sự hình thành và phát triển của các quy định của pháp luật giải quyết khiếu nại

về đất đai luôn gắn liền và phù hợp với pháp luật giải quyết khiếu nại Điều này xuất phát chính từ đối tượng điều chỉnh, phạm vi áp dụng và mối quan hệ giữa Luật khiếu nại và Luật đất đai Luật khiếu nại quy định những vấn đề chung nhất có tính nguyên tắc về khiếu nại, giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực hành chính nhà nước: Quyền, nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại, thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại… Luật đất đai điều chỉnh những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình Nhà nước thống nhất quản lý đất đai và người sử dụng đất thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình Vì vậy, quan hệ giữa Luật đất đai và Luật khiếu nại trong việc áp dụng các quy định về giải quyết khiếu nại đất đai là quan hệ giữa cái chung và cái riêng Cho nên nguyên tắc khi giải quyết khiếu nại về đất đai phải áp dụng các quy định về luật đất đai , đối với những vấn đề mà luật đất đai không quy định thì áp dụng Luật khiếu nại để giải quyết

Luật khiếu nại hiện nay được coi là luật khung- khuôn khổ pháp lý chung, được coi là nền tảng cho việc giải quyết khiếu nại hành chính nói chung và giải quyết khiếu nại đất đai nói riêng Bên cạnh luật khiếu nại, luật đất đai, việc giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai còn được quy định ở các văn bản hướng dẫn thi hành Luật đất đai năm 2013

Theo khoản 2 điều 204 Luật đất đai năm 2013 : “ Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính về đất đai thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính về đất đai thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính”

Theo Luật khiếu nại năm 2011 thì trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại lần đầu được quy định:

1, Thụ lý giải quyết khiếu nại (Điều 27 luật khiếu nại năm 2011) : Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại thuộc thẩm quyền mà không thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 11 Luật khiếu nại thì người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại phải thụ lý giải quyết, thông báo bằng văn bản cho người khiếu nại, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền chuyển khiếu nại đến và cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp biết, trường hợp ko thụ lý giải quyết thì phải nêu rõ lý do

2, Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu ( Điều 28 luật khiếu nại năm 2011): Không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết

có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý Ở vùng sâu, vùng xa

đi lại khó khăn thì thời hạn giải quyết khiếu nại không quá 45 ngày, kể từ ngày thụ lý, đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài nhưng không quá 60 ngày kể từ ngày thụ lý

3, Xác minh nội dung khiếu nại ( Điều 29 luật khiếu nại năm 2011): Trong trường hợp chưa có cơ sở kết luận nội dung khiếu nại thì người giải quyết khiếu nại phải tự mình tiến hành xác minh, kết luận nội dung khiếu nại hoặc giao cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm xác minh nội dung khiếu nại, kiến nghị giải quyết khiếu nại Việc xác minh phải đảm bảo khách quan, chính xác để kết quả giải quyết khiếu nại được công bằng và chính xác nhất

4, Tổ chức đối thoại (Điều 30 Luật khiếu nại 2011): Trong quá trình giải quyết khiếu nại lần đầu, nếu yêu cầu của người khiếu nại và kết quả xác minh nội dung khiếu nại còn khác nhau thì người giải quyết khiếu nại tổ chức đối thoại với người khiếu nại, người bị khiếu nại và người có quyền, nghĩa vụ liên quan để làm rõ nội

dung khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại và hướng giải quyết khiếu nại; việc đối thoại phải tiến hành công khai, dân chủ Kết quả đối thoại là một trong các căn cứ để giải quyết khiếu nại

Người giải quyết khiếu nại lần đầu phải ra quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu phải ra quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu phải có đầy đủ nội dung quy định tại Điều 31 Luật khiếu nại Sau đó phải gửi quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày có quyết định giải quyết khiếu nại

Ngoài ra trong quá trình giải quyết khiếu nại, nếu xét thấy việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại sẽ gây hậu quả khó khắc phục thì người giải quyết khiếu nại phải ra quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định đó Thời hạn tạm đình chỉ không vượt quá thời gian còn lại của thời hạn giải quyết khiếu nại Quyết định tạm đình chỉ phải được gửi đến người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan và những người có trách nhiệm thi hành khác Khi xét thấy lý do của việc tạm đình chỉ không còn thì phải hủy bỏ ngay quyết định tạm đình chỉ đó

Khi nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần một, người khiếu nại không đồng ý với một phần hoặc toàn bộ quyết định giải quyết khiếu nại lần một thì có thể gửi đơn khiếu nại lần hai

1,Điều 36 Luật khiếu nại 2011 quy định: Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền và không thuộc các trường hợp quy định tại điều 11 luật Khiếu nại thì người giải quyết khiếu nại lần hai phải thụ lý giải quyết

và thông báo bằng văn bản cho người khiếu nại, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền đã chuyển khiếu nại đến và cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp biết; trường hợp không thụ lý giải quyết thì phải nêu rõ lý do Đối với vụ việc phức tạp, nếu thấy cần thiết người giải quyết khiếu nại lần hai thành lập hội đồng tư vấn để tham khảo ý kiến giải quyết khiếu nại

2, Thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai( Điều 37 Luật khiếu nại 2011): Không quá 45 ngày kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể kéo dài hơn nhưng không quá 60 ngày, kể từ ngày thụ lý Ở vùng sâu, vùng

xa đi lại khó khăn thì thời hạn giải quyết khiếu nại không quá 60 ngày, kể từ ngày thụ

lý, đối với vụ việc phức tạp thì có thể kéo dài nhưng không quá 70 ngày kể từ ngày thụ lý

3, Xác minh nội dung khiếu nại lần hai( Điều 38 Luật khiếu nại 2011): Người giải quyết khiếu nại lần hai căn cứ vào nội dung, tính chất của vụ việc, tự mình xác minh, kết luận nội dung khiếu nại và kiến nghị giải quyết khiếu nại Việc xác minh thực hiện dựa theo quy định tại các khoản 2,3 và 4 điều 29 luật khiếu nại

4, Tổ chức đối thoại lần hai (Điều 39 Luật khiếu nại 2011): Người giải quyết khiếu nại tiến hành đối thoại với người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền

và nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để làm rõ nội dung khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại, hướng giải quyết việc khiếu nại Việc tổ chức đối thoại lần hai thực hiện theo điều 30 luật khiếu nại

Sau đó người giải quyết khiếu nại lần hai phải ra quyết định giải quyết khiếu nại và gửi, công bố quyết định giải quyết khiếu nại trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày

có quyết định giải quyết khiếu nại

Có thể thấy rõ rằng quy định của Luật khiếu nại tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân thực hiện quyền khiếu nại để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước các quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan công quyền

Luật khiếu nại năm 2011 ra đời có rất nhiều điểm mới và tiến bộ so với Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998, sửa đổi, bổ sung năm 2004, 2005:

- Trình tự khiếu nại, giải quyết khiếu nại: Đã quy định rõ ràng các bước của việc khiếu nại (điều 7), không còn lồng ghép vào thủ tục giải quyết khiếu nại như Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998, sửa đổi, bổ sung năm 2004, 2005

Luật Khiếu nại, tố cáo quy định: khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính là trái pháp luật, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì trong mọi trường hợp, người khiếu nại phải khiếu nại lần đầu với người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan có cán bộ, công chức có hành vi hành chính (Điều 30) Quy định này đã hạn chế quyền được khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án của công dân

Để khắc phục hạn chế trên, tại Điều 7, Khoản 1, Luật Khiếu nại quy định:

“…người khiếu nại khiếu nại lần đầu đến người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan có người có hành vi hành chính hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính” mà không nhất thiết chỉ được khiếu nại với người có quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại như trước đây Việc khởi kiện vụ án hành chính tại Toà án vẫn có thể thực hiện ở bất kỳ giai đoạn nào trong quá trình giải quyết khiếu nại (Điều 7).Việc quy định trình tự khiếu nại như trên vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc lựa chọn các hình thức giải quyết khiếu kiện của mình, bảo đảm quyền tự sửa chữa của người có quyết định hành chính, hành vi hành chính khi bị khiếu nại, đồng thời tạo ra cơ chế giải quyết khiếu nại khách quan, dân chủ, kịp thời và hiệu quả hơn

- Quy định về “Quyết định hành chính” Theo quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo thì “Quyết định hành chính” là quyết định bằng văn bản của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính (Khoản 10, Điều 2)

Quy định về thuật ngữ trên của Luật khiếu nại, tố cáo dẫn đến thực tế có nhiều cách hiểu khác nhau về “quyết định hành chính” Đó là Quyết định hành chính phải là văn bản thể hiện dưới hình thức Quyết định do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước; các loại văn bản thể hiện dưới hình thức khác như kết luận, thông báo, công văn…thì không được coi là quyết định hành chính và không thuộc đối tượng được khiếu nại

Quyết định và văn bản thể hiện dưới hình thức khác do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành

Đối với văn bản của cơ quan nhà nước không được thể hiện dưới dạng hình thức Quyết định nhưng có chứa đựng nội dung quản lý hành chính nhà nước thì không được coi là quyết định hành chính mà coi đó là hành vi hành chính

Từ các cách hiểu khác nhau này nên việc thi hành việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại trên thực tế chưa được thống nhất Để khắc phục tồn tại này và phù hợp với Luật Tố tụng hành chính năm 2010, Luật Khiếu nại đã quy định cụ thể về quyết định hành chính là đối tượng khiếu nại: “Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể ” (Khoản 8, Điều 2 Quy định về người cùng khiếu nại: Khoản 4, điều 8)

Về khiếu nại nhiều người: Trên thực tế, tình trạng khiếu nại nhiều người diễn

ra khá phổ biến, đòi hỏi Nhà nước xem xét, giải quyết để ổn định tình hình chính trị -

xã hội Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan, đơn vị trong việc xử lý đối với loại khiếu nại này, Luật Khiếu nại đã quy định mới tại Khoản 4, 5, Điều 8, Chương II, Chương III và Chương V về việc khiếu nại nhiều người với các quy định: Nhiều người đến khiếu nại trực tiếp (Khoản 4, Điều 8); nhiều người khiếu nại qua đơn (Khoản 5, Điều 8); đại diện nhiều người khiếu nại (Khoản 4, Điều 60); địa điểm để công dân thực hiện khiếu nại nhiều người và giải quyết khiếu nại nhiều người (Chương V) và quyết định giải quyết khiếu nại nhiều người (Khoản 3, Điều 31) Còn trình tự, thủ tục giải quyết đối với khiếu nại nhiều người vẫn tuân theo trình tự, thủ tục chung như giải quyết đối với từng người

Về các khiếu nại không được thụ lý giải quyết (Điều 11): Ngoài những khiếu nại không được thụ lý để giải quyết mà Luật Khiếu nại, tố cáo đã quy định tại Điều

32, Luật Khiếu nại đã bổ sung thêm một số trường hợp khiếu nại không được thụ lý để giải quyết:

Quyết định hành chính, hành vi hành chính trong nội bộ cơ quan nhà nước để chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, công vụ; quyết định hành chính, hành vi hành chính trong chỉ đạo điều hành của cơ quan hành chính cấp trên với cơ quan hành chính

cấp dưới; quyết định hành chính có chứa đựng các quy phạm pháp luật do cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật; quyết định hành chính, hành vi hành chính thuộc phạm

vi bí mật nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao theo danh mục

do Chính phủ quy định

Đơn khiếu nại không có chữ ký hoặc điểm chỉ của người khiếu nại

Có văn bản thông báo đình chỉ việc giải quyết khiếu nại mà sau 30 ngày người khiếu nại không tiếp tục khiếu nại Việc bổ sung quy định mới này nhằm thống nhất với Luật Cán bộ công chức năm 2008, Luật Tố tụng hành chính năm 2010 và đảm bảo hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của

cá nhân, cơ quan, tổ chức

Quyền, nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại và của luật sư, trợ giúp viên pháp lý (Mục 2, Chương 2) Luật khiếu nại, tố cáo đã có những quy định về quyền, nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại, luật sư Tuy nhiên, việc quy định này chưa tạo ra sự công bằng, khách quan, công khai, dân chủ, thiếu những quy địnhh bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại và người đại diện hợp pháp của họ Để khắc phục tình trạng này, kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật Khiếu nại đã quy định cụ thể và đầy đủ hơn về quyền và nghĩa

vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại và của luật sư, bổ sung thêm quyền và nghĩa vụ của Trợ giúp viên pháp lý

Về quyền, nghĩa vụ của người khiếu nại (Điều 12) So với Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật Khiếu nại đã quy định bổ sung người khiếu nại có thêm các quyền như quyền được uỷ quyền cho luật sư khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình; nếu người khiếu nại là người trong diện được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật thì được nhờ trợ giúp viên pháp lý tư vấn về pháp luật hoặc uỷ quyền cho trợ giúp viên pháp lý khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình; quyền tham gia đối thoại hoặc uỷ quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia đối thoại; quyền được biết, đọc, sao chụp, sao chép tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước; quyền được yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đang lưu giữ, quản

lý thông tin, tài liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu đó cho mình trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày có yêu cầu để giao nộp cho người giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước và quyền được yêu cầu người giải quyết khiếu nại áp dụng các biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn hậu quả có thể xảy ra do việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại

Về quyền, nghĩa vụ của người bị khiếu nại (Điều 13) So với Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật Khiếu nại đã quy định bổ sung thêm các quyền như quyền được biết, đọc, sao chụp, sao chép các tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước; quyền yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đang lưu giữ, quản lý thông tin, tài liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu đó cho mình trong thời hạn 07 ngày,

kể từ ngày có yêu cầu để giao cho người giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước và người bị khiếu nại có nghĩa vụ tham gia đối thoại hoặc uỷ quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia đối thoại; chấp hành quyết định xác minh nội dung khiếu nại của cơ quan, đơn vị có thẩm quyền giải quyết khiếu nại

Về quyền, nghĩa vụ của luật sư, Trợ giúp viên pháp lý (Điều 16) Đây là nội dung hoàn toàn mới so với Luật khiếu nại, tố cáo Cụ thể là Luật sư, Trợ giúp viên pháp lý có quyền tham gia vào quá trình giải quyết khiếu nại theo đề nghị của người khiếu nại; thực hiện các quyền, nghĩa vụ của người khiếu nại khi được uỷ quyền; xác minh, thu thập chứng cứ có liên quan đến nội dung khiếu nại và cung cấp chứng cứ cho người giải quyết khiếu nại; được nghiên cứu hồ sơ vụ việc, ghi chép, sao chụp những tài liệu cần thiết có trong hồ sơ vụ việc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại Bên cạnh đó Luật cũng quy định luật sư, trợ giúp viên pháp lý tham gia giải quyết khiếu nại có nghĩa vụ xuất trình thẻ luật sư, thẻ trợ giúp viên pháp

lý và quyết định phân công trợ giúp pháp lý, giấy yêu cầu giúp đỡ về pháp luật hoặc giấy uỷ quyền của người khiếu nại; thực hiện đúng nội dung, phạm vi mà người khiếu nại đã uỷ quyền

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại Kế thừa quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật Khiếu nại tiếp tục quy định thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu thuộc về

người có quyết định hành chính, hành vi hành chính; khiếu nại lần hai do Thủ trưởng

cơ quan cấp trên trực tiếp của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu giải quyết (từ Điều 17 đến Điều 26) Bên cạnh đó, Luật Khiếu nại đã có quy định mới về Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết khiếu nại giữa các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi quản lý của mình (Khoản 3, Điều 21); Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết khiếu nại giữa các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi quản lý của mình (Khoản 4, Điều 23) và Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền chỉ đạo, xử lý tranh chấp về thẩm quyền giải quyết khiếu nại giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh (Khoản 3, Điều 26)

Nhìn chung, pháp luật về giải quyết khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai

đã thấm nhuần tư tưởng của chủ nghĩa Mac- Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đây là yếu tố quan trọng để định hướng quá trình xây dựng và thực hiện pháp luật khiếu nại

Luật khiếu nại, luật đất đai bảo đã bảo đảm được tính hợp hiến, hợp pháp trong việc cụ thể hóa quyền khiếu nại của công dân

Luật khiếu nại ngày càng được hoàn thiện, quy định về thẩm quyền giải quyết, thủ tục một cách cụ thể, trở thành công cụ pháp lý hữu hiệu để công dân bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của mình và là công cụ pháp lý để nâng cao hiệu quả quản lý của các cơ quan Nhà nước

Tuy nhiên, luật khiếu nại chưa quy định rõ cơ chế thi hành , xử lý trách nhiệm với những người không thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực vì vậy việc giải quyết khiếu nại sẽ trở lên vô nghĩa, làm giảm tính nghiêm minh, răn đe đối với những người tham gia khiếu nại

Pháp luật tố tụng hành chính và luật khiếu nại còn nhiều điểm chưa thống nhất, chưa tạo ra cơ chế hữu hiệu để giải quyết khiếu nại của công dân

Luật đất đai và luật khiếu nại chưa có sự đồng bộ, thống nhất trong việc quy đinh thẩm quyền, thủ tục giải quyết nên gây khó khăn cho quá trình thực hiện