Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính phủ lào theo luật xây dựng văn bản năm 2012 thực trạng và giải pháp

Tuy nhiên, trên thực tế do quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Lào đang trong quá trình chuyển đổi, kỹ thuật lập pháp trong quá trình soạn thảo văn bản pháp luật của tập thể Chính p

BOUNHEUANG PHANYASITH

HOẠT ĐỘNG BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA CHÍNH PHỦ LÀO THEO LUẬT XÂY DỰNG VĂN BẢN NĂM 2012 - THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số : 60.38.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS BÙI THỊ ĐÀO

HÀ NỘI – NĂM 2016

học và Khoa Hành chính - Nhà Nước đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu chương trình thạc sĩ luật học tại Trường

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất của mình đến người hướng dẫn khoa học PGS.TS Bùi Thị Đào, người đã tận tâm, nhiệt tình chỉ bảo và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè đã luôn động viên, quan tâm, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày…tháng…năm 2016

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Bounheuang PHANYASITH

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng cá nhân tôi Mọi tài liệu, số liệu trong luận văn là khách quan, trung thực Những kết quả, những đánh giá trong luận văn chưa được ai công bố ở bất kỳ một công trình nghiên cứu khoa học nào

CHDCND : Cộng hòa dân chủ nhân dân

1.2 Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào 21 1.3 Trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào 22 1.4 Hoạt động ban hành ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở một số quốc gia và bài học kinh nghiệm cho Chính phủ Lào 27

1.4.1 Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở một số quốc gia 27 1.4.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Chính phủ Lào 32

2.2 Thực trạng hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của

Chính phủ Lào trong thời gian qua 40

2.2.1 Thực trạng hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của tập thể Chính phủ 40

2.2.2 Thực trạng hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Thủ tướng Chính phủ 41

2.3 Đánh giá hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ trong thời gian qua 43

2.3.1 Những thành tựu 43

2.3.2 Những khó khăn, hạn chế và vướng mắc 50

2.3.3 Nguyên nhân 57

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 60

Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA CHÍNH PHỦ LÀO 62

3.1 Định hướng hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào 62

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào 71

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 80

KẾT LUẬN 83

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 85

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước như hiện nay văn bản quy phạm pháp luật là một trong những loại văn bản pháp luật có vai trò rất quan trọng ở các quốc gia trên thế giới nói chung và ở Lào nói riêng, đặc biệt là khi nước CHDCND Lào đang hội nhập ngày càng sâu rộng với khu vực và quốc tế

Trong những năm qua, hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào đã được Đảng và Nhà nước Lào quan tâm, chú trọng Đặc biệt, với sự ra đời của Luật xây dựng văn bản pháp luật năm 2012, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân ở khắp các địa phương trong

cả nước Lào, thúc đẩy công cuộc xây dựng Nhà nước trong thời kỳ đổi mới vì

mục tiêu: “hòa bình, độc lập, dân chủ, thống nhất, thịnh vượng”

Tuy nhiên, trên thực tế do quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Lào đang trong quá trình chuyển đổi, kỹ thuật lập pháp trong quá trình soạn thảo văn bản pháp luật của tập thể Chính phủ vẫn còn hạn chế nên hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào vẫn còn gặp phải những hạn chế, khó khăn, vướng mắc Những hạn chế, vướng mắc này được thể hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau, ví dụ như: hạn chế về mặt chính trị - pháp lý hoăc văn bản quy phạm pháp luật được ban hành không đảm bảo tiêu chuẩn khoa học…vv Sở dĩ, còn tồn tại những vấn đề trên là do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nguyên nhân chủ quan và khách quan

Yêu cầu về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của Nhà nước pháp quyền, đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và khu vực đòi hỏi chúng ta phải tìm hiểu thực trạng quy định của pháp luật về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của

Chính phủ Lào và đưa ra một số giải pháp để hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào trong thời gian tới là việc làm có tính cấp thiết trong khoa học pháp lý hiện nay

Xuất phát từ đòi hỏi khoa học, yêu cầu thực tiễn và góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp

luật của Chính phủ ở nước CHDCND Lào, tác giả chọn đề tài: “Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào theo Luật xây dựng văn bản năm 2012 - Thực trạng và giải pháp” làm đề tài luận văn

Thạc sĩ luật học của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Cho đến nay, việc nghiên cứu những vấn đề liên quan đến hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào đã có rất nhiều công trình nghiên cứu được công bố, đó là:

Luận án Tiến sĩ quản lý Hành chính công với đề tài: “Xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan hành chính nhà nước ở CHDCND Lào” của Somnith Sylibounlieng, 2014, Trường Học viện Hành chính, Hà Nội; bài viết “Cải cách văn bản quy phạm pháp luật về thương mại và liên quan đối với nhóm Asean” của Khăm Phết Cong Đa La, Tạp chí pháp luật số 4/2010 của nước CHDCND Lào, 2010; bài viết “Hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Quốc hội về kiểm tra việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong giai đoạn hiện nay” của Chăng Pheng Si Li Văn, Tạp

chí pháp luât số 01/2011 của nước CHDCND Lào, 2011; Luận án Tiến sĩ

luật học, “Pháp luật về kiểm tra và xử lý văn bản quy phạm pháp luật ở Lào

và Việt Nam nghiên cứu từ góc độ so sánh”, của tác giả Phousakhone

Meangvong, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, 2010…

Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách tổng thể, toàn diện vấn đề hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

theo Luật xây dựng văn bản năm 2012 của Lào Để bổ sung cho việc nghiên cứu hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào, tác giả

mạnh dạn chọn đề tài: “Hoạt động ban hành Văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào theo Luật xây dựng văn bản năm 2012 của Lào - Thực trạng và giải pháp” làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học Luật Đây là việc làm hết sức

cần thiết nhằm tìm hiểu các quy định của pháp luật về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở Lào Qua việc nghiên cứu đề tài này, tác giả luận văn cũng tìm hiểu hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở một số quốc gia và từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Chính phủ Lào Đồng thời, qua đó tác giả còn đề xuất phương hướng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào ở nước văn bản quy phạm pháp luật Lào trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Về đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận văn chính

là những vấn đề lý luận về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ; các quy định của Luật ban hành văn bản pháp luật năm 2012

về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào cũng như thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật đó của Chính phủ Lào

- Về phạm vi nghiên cứu: Tác giả luận văn tập trung nghiên cứu những

vấn đề pháp lý về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào như: khái niệm, nội dung văn bản quy phạm pháp luật; hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở một số quốc gia và bài học kinh nghiệm cho Chính phủ Lào Phần chủ yếu của luận văn là nghiên cứu các quy định về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ; đánh giá hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào trong thời gian qua Đồng thời, tác giả luận văn đề xuất định hướng và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động ban hành văn bản

quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào theo mô hình và kinh nghiệm của một số

quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam

4 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của việc nghiên cứu đề tài là tìm hiểu các quy định trong hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào theo Luật xây dựng văn bản năm 2012 của Lào; tìm hiểu thực trạng áp dụng các quy định trong hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào Đồng thời, tìm hiểu các quy định của pháp luật của các quốc gia trên thế giới về vấn đề này, từ đó thấy được những mặt tích cực của các quốc gia trên thế giới và rút ra bài học kinh nghiệm cho hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở Lào trong thời gian tới

Để đạt được mục tiêu đã đề ra, tác giả luận văn thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, như: phân tích khái niệm, đặc điểm, các loại văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, nội dung văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ; phân tích hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở một số quốc gia đó là Pháp và Việt Nam và từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Chính phủ Lào Đồng thời, tác giả còn phân tích các quy định của pháp luật về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ ở Lào và nghiên cứu thực trạng thi hành các quy định về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào hiện nay

Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu về lý luận và pháp luật thực định về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào, tác giả luận văn đề xuất định hướng và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ của nước CHDCND Lào Điều đó đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế của đất nước và làm cho hệ thống các quy định về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ nước

CHDCND Lào có những nét tương đồng về kỹ thuật lập pháp, nội dung và hiệu quả áp dụng các quy định phù hợp với xu hướng phát triển chung của thế giới

5 Các câu hỏi nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu toàn diện của đề tài, Luận văn phải trả lời những câu hỏi sau:

(1)Văn bản quy phạm pháp luật là gì? Văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ bao gồm những nội dung gì?

(2)Thẩm quyền, trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở CHDCND Lào được quy định như thế nào?

(3) Hoạt động ban hành ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở một số quốc gia khác được quy định như thế nào? Cụ thể là Việt Nam và Pháp Đồng thời, bài học kinh nghiệm cho Chính phủ Lào rút ra là gì?

(4) Thực trạng các quy định pháp luật về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ được thể hiện như thế nào? Những thuận lợi, khó khăn của hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở Lào trong thời gian qua như thế nào?

(5) Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào cần có định hướng và giải pháp như thế nào nhằm nâng cao hiệu quả ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào trong thời gian tới?

6 Các phương pháp nghiên cứu áp dụng để nghiên cứu luận văn

Để nghiên cứu đề tài luận văn, tác giả luận văn sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật của Chủ nghĩa Mác- Lênin.Đồng thời, tác giả luận văn cũng

sử dụng những phương pháp nghiên cứu cụ thể, thích hợp như: phương pháp hệ thống hóa, phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp thống

kê và phương pháp so sánh Những phương pháp nghiên cứu hiện đại này bảo đảm độ tin cậy của các kết quả nghiên cứu của luận văn

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Qua việc nghiên cứu, phân tích các quy định của pháp luật về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ theo Luật xây dựng văn bản pháp luật năm 2012 ở Lào, luận văn đã đạt được những kết quả nghiên cứu mới như sau:

1) Trình bày một số vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

2) Tìm hiểu hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở quốc gia Pháp và Việt Nam Từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Chính phủ Lào

3) Phân tích các quy định của pháp luật về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào Đồng thời, tìm hiểu thực trạng hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở Lào trong thời gia qua

4) Đề xuất định hướng và các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở Lào trong thời gian tới

Đồng thời, luận văn chỉ ra khả năng ứng dụng những kết quả nghiên cứu so sánh trong việc tham khảo học tập kinh nghiệm của Việt Nam và Pháp nhằm hoàn thiện và phát triển hệ thống các quy định về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở Lào trong thời gian tới Ngoài ra, luận văn có thể là tài liệu tham khảo bổ ích cho cán bộ nghiên cứu và giảng dạy cũng như sinh viên trong các cơ sở đào tạo, nghiên cứu pháp luật

8 Cơ cấu của luận văn

Ngoài Lời nói đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm ba chương như sau:

Chương 1 Một số vấn đề lý luận về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

Chương 2 Thực trạng pháp luật và hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

Chương 3 Định hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG BAN HÀNH VĂN BẢN

QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA CHÍNH PHỦ LÀO

1.1 Khái niệm, phân loại, nội dung của văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

1.1.1 Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật

1.1.1.1 Định nghĩa văn bản quy phạm pháp luật

Văn bản quy phạm pháp luật là một trong những loại văn bản pháp luật rất quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước và xã hội ở Lào hiện nay Bởi, đó là nơi chứa đựng những hành lang pháp lý không chỉ giúp cho việc ổn định và phát triển nền kinh tế ở Lào được bền vững mà nó còn là nơi lưu giữ những đặc trưng nền văn hóa, nền giáo dục khoa học hiện đại phục

vụ đắc lực sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, củng cố nền quốc phòng, mở rộng quan

hệ đối ngoại và chủ động hội nhập với các quốc gia trên thế giới1

Pháp luật là một trong những vấn đề rất quan trọng ở tất cả các quốc gia trên thế giới nói chung và ở Lào nói riêng Ở Lào, pháp luật được hình thành từ các con đường như: tập quán pháp, tiền lệ pháp và các văn bản quy phạm pháp luật Theo quan điểm của Lào, văn bản quy phạm pháp luật là loại nguồn chính thức, chủ yếu là pháp luật Như vậy, chúng ta có thể thấy văn bản quy phạm pháp luật có vai trò rất to lớn trong đời sống nhà nước và pháp luật Lào

Văn bản quy phạm pháp luật là một thuật ngữ được rất nhiều các chuyên gia pháp luật và các nhà nghiên cứu pháp luật trên thế giới và ở Lào

1

Trường Cao đẳng Luật Lào (2013), Giáo trình xây dựng văn bản pháp luật, , Nxb Chính trị, tr 12

quan tâm, tìm hiểu Nghiên cứu về thuật ngữ này, có rất nhiều quan điểm khác nhau được đưa ra Ví dụ:

Có quan điểm cho rằng: văn bản quy phạm pháp luật là: “hình thức thể hiện của các quyết định pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo trình tự và dưới hình thức nhất định, có chứa đựng các quy tắc xử sự chung nhằm điều chỉnh một loại quan hệ xã hội nhất định, được áp dụng nhiều lần trong thực tiễn đời sống và việc thực hiện văn bản đó không làm chất dứt hiệu lực của nó”2 Hoặc có quan điểm thì cho rằng: “văn bản quy phạm pháp luật là loại nguồn trực tiếp của pháp luật, gồm các quyết định chứa đựng các quy tắc xử sự chung do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo trình tự nhằm điều chỉnh quan hệ xã hội nhất định”3

Tuy nhiên, để thống nhất về cách hiểu thuật ngữ này, cũng như thừa nhận vai trò quan trọng của văn bản quy phạm pháp luật thì Quốc hội Lào đã thông qua và ban hành Luật xây dựng văn bản năm 2012 nhằm hướng dẫn việc soạn thảo, ban hành, thực thi và áp dụng các văn bản pháp luật có tính hiệu quả cao nhất Tại Điều 2 Luật xây dựng văn bản được Quốc hội Lào thông qua năm 2012 thì khái niệm văn bản quy phạm pháp luật được quy định rất chi tiết, cụ thể Theo đó, văn bản quy phạm pháp luật được hiểu là:

“văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo thủ tục, trình

tự theo quy định của pháp luật, trong đó bao gồm các quy tắc xử sự chung, được Nhà nước Lào đảm bảo thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội theo trật tự nhất định”

Như vậy, thông qua quy định này chúng ta có thể hiểu văn bản quy phạm pháp luật ở Lào đó là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban

2

Sommith SY LI BOUNLENG (2011), “Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của nước Cộng

hòa dân chủ nhân dân Lào”, Tạp chí Quản lý nhà nước, (189), tr.64;

3

Nouangthong SENGNOUTHONG (2010), “Hoàn thiện quy trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật

của cơ quan hành chính Nhà nước tại Lào”, Tạp chí Quản lý nhà nước, (78), tr 23- 27

hành Các cơ quan có thẩm quyền này có thể do Thủ tướng Chính phủ hoặc tập thể Chính phủ Lào ban hành Những văn bản quy phạm pháp luật này được Thủ tướng Chính phủ, tập thể Chính phủ Lào ban hành theo đúng thủ tục, trình tự đã được pháp luật quy định Những văn bản này có chứa đựng những quy tắc xử sự chung được Nhà nước đảm bảo thực hiện với mục đích cuối cùng là điều chỉnh các quan hệ xã hội theo một trật tự nhất định

Văn bản quy phạm pháp luật ở Lào có ý nghĩa rất lớn trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội, bởi thông qua các quy phạm pháp luật thì đã tạo ra được trật tự pháp luật vì sự phát triển lành mạnh của toàn xã hội và của từng

cá nhân Đặc biệt là những văn bản quy phạm pháp luật có chất lượng, phù hợp với các đòi hỏi của cuộc sống

1.1.1.2 Đặc điểm của văn bản quy phạm pháp luật

Một là, văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan Nhà nước có thẩm

quyền ban hành Theo quy định của pháp luật chỉ cơ quan Nhà nước được pháp luật quy định mới có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật Một văn bản pháp luật ban hành được coi là văn bản quy phạm pháp luật ở nước CHDCND Lào thì trước tiên văn bản đó phải được ban hành bởi những cơ quan nhà nước có thẩm quyền4 Theo quy định tại Luật xây dựng văn bản năm 2012 cùng với việc quy định hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành ở Lào thì những chủ thể có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật bao gồm: Quốc hội, Ủy ban TVQH, Chính phủ, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao; Hội đồng nhân dân các cấp, Ủy ban nhân dân các cấp; hoặc có sự phối hợp giữa Ủy ban TVQH hay giữa Chính phủ với cơ quan trung ương hoặc giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương với nhau

4

Trường Cao đẳng Luật Lào (2013), Giáo trình xây dựng văn bản pháp luật, , Nxb Chính trị, tr 17

Ngoài ra, theo Luật xây dựng văn bản năm 2012 ở Lào còn có một số

cá nhân khác cũng có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật đó là: Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao; Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao; Cơ quan Kiểm toán nhà nước

Như vậy, không phải tất cả các cơ quan nhà nước ở Lào đều có quyền

có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật mà chỉ những cơ quan,

cá nhân do pháp luật quy định thì mới có thẩm quyền ban hành Và những văn bản được ban hành nhưng không phải do các chủ thể trên tiến hành theo quy định của pháp luật thì không phải là văn bản quy phạm pháp luật Ví dụ như: lời tuyên bố, những lời hiệu triệu nhằm giải thích chính sách đối nội, đối ngoại của Nhà nước mặc dù mang ý nghĩa pháp lý nhưng trên thực tế đó khong phải là những văn bản quy phạm pháp luật

Hai là, văn bản quy phạm pháp luật được ban hành theo trình tự, thủ

tục nhất định Văn bản quy phạm pháp luật là một trong những loại văn bản

có hình thức pháp lý do cơ quan nhà nước ban hành, được sử dụng nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội trong đời sống hằng ngày phát sinh trong quá trình quản lý nhà nước Do đó, việc cần phải đảm bảo sự chặt chẽ, thống nhất theo trình tự, thủ tục nhất định trong hoạt động xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật là rất quan trọng Luật xây dựng văn bản năm 2012 ở Lào đã quy định rất cụ thể, chi tiết về trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật Theo đó, văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành ở Lào thường được xây dựng theo trình tự, thủ tục rất đầy đủ

Cụ thể, theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở Lào hiện nay thì trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật bao gồm những bước

như: lập chương trình, soạn thảo, lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo văn bản, thông qua, ký và công bố văn bản quy phạm pháp luật5

Tuy nhiên, trong những trường hợp khẩn cấp ví dụ như trong trường hợp khẩn cấp hoặc cần phải bổ sung ngay cho phù hợp với văn bản quy phạm pháp luật thì trình tự, thủ tục này có thể được rút gọn nhằm đảm bảo thuận lợi hơn cho việc áp dụng trên thực tế

Việc pháp luật quy định văn bản quy phạm pháp luật phải ban hành theo trình tự, thủ tục nhật định có vai trò rất quan trọng Bởi thông qua đó, người soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật phải soạn thảo văn bản đúng tiến độ và đảm bảo chất lượng Đồng thời, sẽ tạo ra cơ chế giám sát, phối hợp, kiểm tra giữa những cơ quan có thẩm quyền trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm hạn chế tối đa những thiếu sót trong hoạt động của nhà nước hiện nay ở Lào

Ba là, văn bản quy phạm pháp luật phải được ban hành theo đúng hình

thức do pháp luật Lào quy định Đây là một đặc điểm rất quan trọng của văn bản quy phạm pháp luật, theo đó pháp luật Lào đã quy định rất chi tiết về hình thức của văn bản bao gồm hai yếu tố chính cấu thành đó là: tên gọi và thể thức văn bản

Đối với yếu tố tên gọi của văn bản: Tại Điều 4 Luật xây dựng văn bản năm 2012 ở Lào đã quy định rất chi tiết các chủ thể có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật với những tên gọi không giống nhau Cụ thể, Chính phủ Lào có quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật có tên gọi là nghị định, nghị quyết; Thủ tướng Chính phủ Lào có quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật với tên gọi là quyết định; chỉ thị6

Việc pháp luật Lào quy định tên gọi của văn bản là một trong những yếu tố cấu thành của văn bản quy phạm pháp luật có ý nghĩa rất quan trọng Bởi, thông qua tên gọi của văn bản quy phạm pháp luật thì các chủ thể và người nghiên cứu có thể phân biệt được các văn bản quy phạm pháp luật khác nhau trong cùng một hệ thống hoặc phân biệt được văn bản pháp luật với những văn bản khác của Nhà nước Đồng thời, xác định được thứ bâc có hiệu lực của từng văn bản, tạo điều kiện cần thiết cho việc ban hành, thực hiện hoặc xử lý văn bản bị khiếm khuyết, cũng như xác định vai trò của mỗi loại văn bản đối với từng loại việc cụ thể phát sinh trong quá trình quản lý nhà nước ở Lào hiện nay

Đối với yếu tố thể thức của văn bản quy phạm pháp luật Thể thức của văn bản quy phạm pháp luật chúng ta có thể hiểu đó là những kết cấu về hình thức của văn bản theo những quy định của pháp luật Thể thức văn bản quy phạm pháp luật có tác dụng tạo sư gắn kết chặt chẽ giữa hình thức và nội dung của văn bản nhằm đảm bảo sự thống nhất trong hoạt động của hệ thống

cơ quan nhà nước Hiện nay, thể thức của văn bản quy phạm pháp luật ở Lào được quy định rất cụ thể tại Điều 12 Luật xây dựng văn bản năm 2012

Bốn là, nội dung của các văn bản quy phạm pháp luật là các quy phạm

pháp luật mang tính bắt buộc chung, được áp dụng nhiều lần, đối với nhiều đối tượng và có hiệu lực trong phạm vi toàn quốc hoặc từng địa phương

Quy phạm pháp luật chúng ta có thể hiểu đó là những quy tắc xử sự do Nhà nước ban hành và đảm bảo thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trong xã hội nhằm tác động, điều chỉnh các mối quan hệ xã hội theo hướng tích cực Như vậy, chúng ta có thể hiểu pháp luật là hệ thống các qui tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện, còn các quy tắc xử sự chỉ

là những khuân mẫu, chuẩn mực mà các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm

quyền phải tuân theo khi tham gia vào các quan hệ xã hội đã được các qui tắc

đó điều chỉnh Trong quan hệ này, các quy phạm pháp luật được coi là nội dung, còn văn bản quy phạm pháp luật được coi là hình thức Như vậy, văn bản quy phạm pháp luật luôn chứa đựng các quy phạm pháp luật

Do văn bản quy phạm pháp luật là những quy tắc xử sự do Nhà nước ban hành, thể hiện ý chí của Nhà nước nên các quy phạm pháp luật luôn mang tính bắt buộc chung, được Nhà nước đảm bảo thực hiện trên thực tế bằng nhiều biện pháp, hình thức khác nhau Cụ thể như: tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục và đặc biệt là biện pháp cưỡng chế

Mặc dù văn bản quy phạm pháp luật luôn mang tính bắt buộc chung Tuy nhiên, tùy từng đặc điểm của văn bản quy phạm pháp luật và mức độ hoạt động của văn bản đó đến với các đối tượng khác nhau trong xã hội mà Nhà nước Lào có những biện pháp phù hợp để triển khai và đưa văn bản quy phạm pháp luật vào đời sống thực tiễn Với nội dung là các quy tắc xử sự chung, văn bản quy phạm pháp luật được áp dụng cho nhóm đối tượng trong những trường hợp tương tự nhau và được thực hiện nhiều lần trong cuộc sống

Tùy thuộc vào thẩm quyền của chủ thể ban hành cũng như nội dung của mỗi văn bản quy phạm pháp luật mà văn bản đó có hiệu lực trong phạm vi cả nước hoặc từng địa phương Thông thường ở Lào thì các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở Trung ương ban hành thì có hiệu lực trên phạm

vi cả nước, còn văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở địa phương ban hành thì chỉ có hiệu lực trong phạm vi địa phương đó Tuy nhiên, hiện nay ở Lào vẫn có trường hợp văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở Trung ương ban hành nhưng có hiệu lực trên phạm vi địa phương do xuất phát từ tính đặc thù của địa phương đã quyết định nội dung của văn bản

Đặc điểm này cũng là một trong những đặc điểm rất quan trọng để chúng ta có thể phân biệt văn bản quy phạm pháp luật với văn bản pháp luật không có tính quy phạm Cụ thể, khi giải quyết các vụ việc cụ thể, trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật, các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành những văn bản áp dụng pháp luật, làm xuất hiện những công dân, tổ chức, những quyền và nghĩa vụ pháp lý cụ thể cho công dân Ví dụ, quyết định bổ nhiệm cán bộ, quyết định của tòa án…thì những văn bản này được gọi là văn bản cá biệt vì chúng chỉ được áp dụng một lần và chỉ trong quan

hệ đối với cá nhân, tổ chức cụ thể được ghi tên trong văn bản

Như vậy, qua việc phân tích ở trên chúng ta có thể thấy: chỉ những văn bản pháp luật nào đáp ứng đầy đủ các đặc điểm đã phân tích thì mới được coi là văn bản quy phạm pháp luật Đây chính là những dấu hiệu rất quan trọng để phân biệt giữa văn bản quy phạm pháp luật với văn bản áp dụng pháp luật và văn bản hành chính thông dụng ở Lào hiện nay

1.1.1.3 Các loại văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ

Hiện nay, theo quy định tại Điều 4 Luật xây dựng văn bản năm 2012 của Lào thì các loại văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào được quy định rất chi tiết, cụ thể Theo đó văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ bao gồm những loại sau:

Thứ nhất, nghị định của Chính phủ Lào Đối với nghị định của Chính

phủ, thì đây là loại văn bản quy phạm pháp luật được ban hành nhằm quy định chi tiết về điều, khoản, điểm được giao trong Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Nghị quyết của Ủy ban TVQH, Quyết định của Chủ tịch nước Đồng thời, nghị định của Chính phủ còn quy định các biện pháp cụ thể để tổ chức thi hành Hiến pháp của nước CHDCND Lào, Luật; quy định các biện pháp để thực hiện chính sách kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, tài chính,

tiền tệ, ngân sách, tôn giáo, văn hóa, giáo dục, y tế, khoa học, môi trường, đối ngoại, chế độ công vụ, cán bộ, công chức, viên chức, quyền và nghĩa vụ của công dân và các vấn đề khác thuộc thẩm quyền quản lý, điều hành của Chính phủ…; quy định nhiệm vụ, quyền hạn tổ chức bộ máy của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan khác thuộc thẩm quyền của Chính phủ7

Bên cạnh đó, nghị định của Chính phủ còn quy định những vấn đề cần thiết thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban TVQH mà chưa đủ điều kiện xây dựng thành luật hoặc pháp lệnh để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý kinh tế và xã hội ở nước Lào hiện nay Tuy nhiên, trước khi ban hành nghị định thì Chính phủ phải được sự đồng ý của Ủy ban TVQH

Thứ hai, Nghị quyết của Chính phủ Lào Đối với Nghị quyết của

Chính phủ thì đây cũng là một trong những loại văn bản quy phạm pháp luật rất quan trọng của Chính phủ Theo đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết để quy định những biện pháp lãnh đạo, điều hành hoạt động của Chính phủ và

hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương, chế độ làm việc với các thành viên của Chính phủ, chính quyền các địa phương và các vấn đề khác thuộc thẩm quyền của Chính phủ Lào

Bên cạnh đó, Nghị quyết của Chính phủ Lào còn quy định các biện

pháp chỉ đạo, phối hợp hoạt động của các thành viên Chính phủ; kiểm tra các hoạt động của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chính quyền địa phương trong việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Lào

7

Trường Cao đẳng Luật Lào (2013), Giáo trình xây dựng văn bản pháp luật, , Nxb Chính trị, tr 25

1.1.2 Nội dung văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

1.1.2.1 Nội dung văn bản quy phạm pháp luật của tập thể Chính phủ

Nội dung văn bản quy phạm pháp luật của tập thể Chính phủ đã được pháp luật Lào quy định rất chi tiết, cụ thể Theo đó, tại Điều 4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2012 thì nghị định của tập thể Chính phủ được ban hành để quy định chi tiết việc thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội, Pháp lệnh; Nghị quyết của Ủy ban TVQH Lào; Lệnh, Quyết định của Chủ tịch nước Lào Theo đó, nghị định của tập thể Chính phủ còn quy định các biện pháp cụ thể để thực hiện những chính sách kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, tài chính, tiền tệ, ngân sách của đất nước, các chính sách về dân tộc, tôn giáo, văn hóa, giáo dục, y tế, khoa học, môi trường, các hoạt động đối ngoại, chế độ công vụ, cán bộ, công chức, quyền và nghĩa vụ của công dân và các vấn đề khác thuộc quyền quản lý, điều hành của tập thể Chính phủ8

Ngoài ra, nghị định của tập thể Chính phủ Lào còn quy định nhiệm

vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan khác thuộc thẩm quyền của Chính phủ Đồng thời còn quy định nhưng vấn đề cần thiết nhưng chưa đủ điều kiện xây dựng thành luật hoặc pháp lệnh để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, quản

lý kinh tế, quản lý xã hội Việc ban hành nghị định của tập thể Chính phủ Lào còn phải được sự đồng ý của Ủy ban TVQH Lào

1.1.2.2 Nội dung văn bản quy phạm pháp luật của Thủ tướng Chính phủ

Nội dung văn bản quy phạm pháp luật của Thủ tướng Chính phủ Lào được quy định rất chi tiết tại Luật xây dựng văn bản năm 2012 của Lào Theo

đó, tại Điều 75 Thủ tướng Chính phủ Lào ban hành văn bản quy phạm pháp luật

8

Somnith Sylibounlieng (2014), “Xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan hành

chính nhà nước ở CHDCND Lào”, Luận án tiến sĩ quản lý công, Học viện Hành chính, tr 40

có những nội dung như: Thủ tướng Chính phủ quy định về các biện pháp lãnh đạo, điều hành hoạt động của Chính phủ và hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương Lào đến cơ sở Bên cạnh đó, nội dung văn bản quy phạm pháp luật còn quy định các chế độ làm việc với các thành viên Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các vấn đề khác thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ9 Ngoài ra, văn bản quy phạm pháp luật

do Thủ tướng Chính phủ Lào ban hành còn có nội dung đó là chứa đựng các biện pháp chỉ đạo và phối hợp hoạt động của các thành viên Chính phủ; kiểm tra hoạt động của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các cơ quan thuộc Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân các cấp ở Lào trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

1.1.3 Vị trí, vai trò và các yêu cầu đối với hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

1.1.3.1 Vị trí, vai trò của văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Do Nhà nước Lào được xây dựng theo mô hình XHCN, bộ máy nhà nước được xây dựng theo nguyên tắc tập trung, dân chủ, có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan nhà nước với nhau Trong đó, Chính phủ Lào được Hiến pháp Lào năm 2003 và nay là Hiến pháp năm 2015 xác định là cơ quan chấp hành của Quốc hội Lào, cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước CHDCND Lào Chính phủ Lào có chức năng, nhiệm vụ trung tâm

là quản lý hành chính nhà nước trên tất cả lĩnh vực

Để thực hiện chức năng, nhiệm vụ được Hiến pháp, pháp luật quy định, thì Chính phủ Lào thường xuyên ban hành các văn bản nói chung và

9

Somnith Sylibounlieng (2014), “Xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan hành

chính nhà nước ở CHDCND Lào”, Luận án tiến sĩ quản lý công, Học viện Hành chính, tr 42

văn bản quy phạm pháp luật nói riêng theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục được pháp luật hiện hành quy định

Như trên đã trình bày, theo Luật xây dựng văn bản pháp luật năm

2012, Chính phủ Lào được ban hành nghị định, nghị quyết; Thủ tướng Chính phủ Lào được ban hành quyết định, chỉ thị Đây chính là hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào Hệ thống văn bản quy phạm này có một vị trí, vai trò rất quan trọng trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của nước CHDCND Lào Điều đó được thể hiện như sau:

Thứ nhất, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào có

vị trí trung tâm trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của nước CHDCND Lào Điều đó được thể hiện ở chức năng của văn bản quy phạm pháp luật do Chính phủ Lào ban hành;

Thứ hai, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào có

vai trò rất quan trọng trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của nước CHDCND Lào Điều đó được thể hiện ở chỗ, các văn bản quy phạm pháp luật do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lào ban hành dùng để hướng dẫn thực hiện luật, pháp lệnh của Quốc hội, Ủy ban TVQH Lào Nếu không có những văn bản quy phạm pháp luật do Chính phủ Lào, Thủ tướng Chính phủ Lào ban hành thì luật, pháp lệnh của Quốc hội, Ủy ban TVQH lào không thể thực hiện được trong thực tế

Thứ ba, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào có vai

trò rất quan trọng đối với hoạt động của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lào

Đó chính là công cụ chủ yếu để Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình hoặc trong công tác chỉ đạo điều hành Chính phủ, trong công tác nhân sự, tổ chức bộ máy Chính phủ Lào

1.1.3.2 Các yêu cầu đối với hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

Với vị trí trung tâm và vai trò to lớn trong hệ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của nước CHDCND Lào nên việc ban hành hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào cũng đáp ứng những yêu cầu thiết yếu sau đây:

Thứ nhất, cũng như các loại văn bản quy phạm pháp luật khác do các

cơ quan nhà nước Lào ban hành, thì các văn bản quy phạm pháp luật do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lào ban hành phải đáp ứng yêu cầu về tính hợp hiến, hợp pháp; thể hiện đúng đường lối, chủ trương, chính sách và pháp luật của Đảng và Nhà nước Lào

Thứ hai, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ,

Thủ tướng Chính phủ Lào phải đảm bảo đúng thẩm quyền, cả thẩm quyền về nội dung và thẩm quyền về hình thức

Thứ ba, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ,

Thủ tướng Chính phủ Lào phải được tiến hành theo trình tự, thủ tục mà pháp luật hiện hành quy định

Thứ tư, việc ban hành văn bản quy phạm của Chính phủ, Thủ tướng

Chính phủ Lào phải được tiến hành theo đúng chuyên môn, nghiệp vụ

Thứ năm, một trong những yêu cầu tương đối quan trọng nữa là việc

ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lào phải đảm bảo tính kịp thời, nhanh chóng và hiệu quả nhằm kịp thời xây dựng cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý hành chính nhà nước của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lào đã được Hiến pháp và pháp luật Lào quy định cụ thể

1.2 Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật đúng thẩm quyền là một trong những yếu tố ảnh hưởng rất lớn tới việc đánh giá hiệu lực áp dụng văn bản quy phạm pháp luật trên thực tế Bởi, nếu văn bản quy phạm pháp luật ban hành không đúng thẩm quyền thì có thể làm mất hiệu lực pháp lý của văn bản quy phạm pháp luật, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ phải mất thời gian và vật chất để tuyên bố văn bản quy phạm pháp luật đó vô hiệu Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của tập thể Chính phủ và của Thủ tướng Chính phủ được xem xét dưới các góc độ chính đó là: thẩm quyền về hình thức và thẩm quyền về nội dung

Đối với thẩm quyền về hình thức: Đây là một trong những thẩm quyền của các chủ thể trong việc ban hành những hình thức văn bản pháp luật quy định, theo đó mỗi chủ thể chỉ có thẩm quyền được ban hành một số loại văn bản pháp luật nhất định

Giai đoạn trước khi có Luật xây dựng văn bản năm 2012, hình thức văn bản quy phạm pháp luật của tập thể Chính phủ Lào có thẩm quyền ban hành gồm Nghị định; Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền ban hành quyết định Tuy nhiên, kể từ khi Luật xây dựng văn bản năm 2012 có hiệu lực thì tập thể Chính phủ chỉ ban hành văn bản quy phạm pháp luật dưới hình thức Nghị quyết, Nghị định, Thủ tướng Chính phủ Lào chỉ ban hành quyết định, chỉ thị

Đối với thẩm quyền về nội dung: Thẩm quyền về nội dung chúng ta

có thể hiểu đó là giới hạn quyền lực của các chủ thể trong quá trình giải quyết công việc do pháp luật quy định Việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật đúng thẩm quyền về nội dung có vai trò rất quan trọng trong việc quản lý nhà nước Lào hiện nay Thẩm quyền về nội dung thể hiện tư tưởng

phân cấp, phân quyền trong bộ máy nhà nước Từ đó, tránh được sự chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm trong hoạt động của các cơ quan có thẩm quyền, góp phần nâng cao hiệu quả của văn bản quy phạm pháp luật Thẩm quyền này của tập thể Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được quy định trong Hiến pháp; Luật tổ chức Chính phủ Lào năm 2003; Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2012 Theo đó, Chính phủ được quy định những vấn đề các biên pháp cụ thể để thi hành Hiến pháp, Luật, Nghị quyết của Quốc hội, các biện pháp để thực hiện chính sách kinh tế… Còn Thủ tướng Chính phủ thì được ban hành các quyết định để quy định biện pháp lãnh đạo, điều hành Chính phủ và hệ thông hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương

1.3 Trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Lào

Trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật là một trong những nội dung rất quan trọng ở Lào hiện nay Đó là các hoạt động kế tiếp

và có liên quan chặt chẽ với nhau, hoạt động trước là cơ sở, là tiền đề cho hoạt động sau này do nhiều chủ thể có vị trí, chức năng khác nhau tiến hành theo sự phân công của cơ quan có thẩm quyền Trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2012 được quy định tại Điều 7 Theo các quy định này, để xây dựng và ban hành nghị định của tập thể Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ thì phải tiến hành các bước sau:

Bước 1, lập chương trình xây dựng Nghị định Việc lập chương trình

xây dựng nghị định hằng năm của Chính Phủ được giao cho Văn phòng Chính phủ chủ trì, cùng phối hợp với Bộ Tư pháp dựa trên cơ sở các đề nghị của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ Lào, hoặc các cơ quan, tổ chức và cá nhân khác Văn phòng Chính phủ Lào là nơi lập dự kiến chương trình và gửi đến các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính

phủ để lấy ý kiến, đồng thời đăng tải dự kiến chương trình trên những Trang thông tin điện tử, báo chí của Chính phủ Lào để cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp ý kiến

Sau khi được Chính phủ Lào thông qua chương trình xây dựng nghị định hằng năm, Thủ tướng Chính phủ Lào sẽ tiến hành phân công tới các

Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ chủ trì soạn thảo, dự thảo Nghị định

Bước 2, thành lập ban soạn thảo Sau khi các nghị định được Thủ

tướng Chính phủ Lào phân công soạn thảo, các cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiến hành thành lập ban soạn thảo Ban soạn thảo ở Lào gồm Trưởng ban soạn thảo và các thành viên là cơ quan thẩm định, đại diện các cơ quan, tổ chức hữu quan, các chuyên gia, nhà khoa học ở Lào Theo đó, Trưởng ban soạn thảo là đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, Trưởng ban soạn thảo sẽ thành lập những tổ biên tập để giúp việc cho Ban soạn thảo và thực hiện nhiệm vụ theo sự phân công của Ban soạn thảo

Ban soạn thảo có nhiệm vụ chính đó là: Xem xét, thông qua đề cương

dự thảo Nghị định; thảo luận về những nội dung cần được tiếp thu, chỉnh lý theo ý kiến của các cơ quan thẩm định và các ý kiến tham gia của cơ quan,

tổ chức, cá nhân nhằm đảm bảo các quy định của dự thảo văn bản phù hợp với đường lối, chính sách của Đảng, Hiến pháp, luật, Nghị quyết của Quốc hội Lào, Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban TVQH Đồng thời, góp phần đảm bảo tính thống nhất của dự thảo với hệ thống pháp luật; bảo đảm tính khả thi trên thực tế của văn bản

Bước 3, xây dựng dự thảo Nghị định Trong quá trình xây dựng dự

thảo nghị định thì cơ quan chủ trì soạn thảo ở Lào có nhiệm vụ đó là phải tổng kết việc thi hành pháp luật, đánh giá các văn bản quy phạm pháp luật

hiện hành có liên quan đế dự thảo Sau đó, khảo sát, đánh giá thực trạng quan hệ xã hội liên quan đến nội dung chính của dự thảo Đồng thời, tổ chức nghiên cứu thông tin, tư liệu và các điều ước quốc tế mà nước CHDCND Lào là thành viên và có liên quan đến dự thảo; tiếp theo cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tổ chức lấy ý kiến, nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo và xây dựng tờ trình, báo cáo giải trình tiếp thu ý kiến đóng góp ý kiến về dự thảo, báo cáo đánh giá tác động của dự thảo văn bản và đăng tải các tài liệu này lên các Trang thông tin điện tử của Chính phủ và các tờ báo của Chính phủ Lào hoặc của cơ quan chủ trì soạn thảo nhằm bảo đảm điều kiện hoạt động của Ban soạn thảo và Tổ biên tập xây dựng dự thảo Nghị định

Bước 4, chỉnh sửa, hoàn thiện dự thảo nghị định trước khi trình Chính

phủ Sau khi chuẩn bị đầy đủ các khâu thẩm định dự thảo Nghị định, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với các cơ quan có liên quan chỉnh sửa, hoàn thiện dự thảo để trình Chính phủ Lào xem xét

Đối với trường hợp có nhiều ý kiến khác nhau giữa các Bộ, cơ quan ngang Bộ, các cơ quan thuộc Chính phủ về những vấn đề lớn thuộc nội dung của dự thảo nghị định thì Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Lào

sẽ triệu tập cuộc họp gồm đại diện lãnh đạo cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ Tư pháp Lào, lãnh đạo của Bộ, các cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ

có liên quan để giải quyết các vấn đề chưa thống nhất trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định Từ những ý kiến tại cuộc họp hoàn thiện dự thảo nghị định này thì các cơ quan có liên quan tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện dự thảo để trình Chính phủ xem xét

Bước 5, xem xét, thông qua, ký và ban hành dự thảo Nghị định Sau

khi dự thảo nghị định được hoàn tất và đã có báo cáo thẩm định, được cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý, hoàn thiện thì Ban soạn thảo trình dự thảo

đến Chính phủ để xem xét và thông qua dự thảo Trong bước này, Chính phủ

có thể xem xét, thông qua tại một hoặc hai phiên họp của Chính phủ Sau khi Chính phủ xem xét, cho ý kiến về dự thảo nghị định thì cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản sẽ phối hợp với Bộ Tư pháp, Văn phòng Chính phủ và các cơ quan có liên quan sẽ chỉnh sửa dự thảo theo ý kiến của Chính phủ Từ những

cơ sở đó, Chính phủ sẽ biểu quyết và thông dự thảo nghị định và được Thủ tướng Chính phủ ký, ban hành Nghị định

Trong trường hợp nếu dự thảo văn bản chưa được Chính phủ biểu quyết thông qua thì Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo về những vấn đề cần phải chỉnh sửa và ấn định thời gian cụ thể trình lại dự thảo, đồng thời giao cơ quan chủ trì soạn thảo, hoàn thiện dự thảo để trình Chính phủ xem xét, thông qua

Đối với trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Thủ tướng Chính phủ Lào không phức tạp như trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật như tập thể Thủ tướng Chính phủ Lào Theo đó, tại Điều 67 Luật xây dựng văn bản năm 2012 thì trình tự, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Thủ tướng Chính phủ Lào gồm các bước sau:

Bước 1, soạn thảo dự thảo quyết định Trong bước này việc soạn dự thảo

quyết định của Thủ tướng Chính phủ được giao cho các Bộ, cơ quan ngang Bộ,

cơ quan thuộc Chính phủ dựa theo sự phân công của Thủ tướng Chính phủ Lào Đây là một trong những bước quan trọng nhất của trình tự ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở Lào hiện nay, bởi bước này được coi là tiền đề của trình tự, thủ tục trong những giai đoạn tiếp theo Nếu trong bước soạn thảo dự thảo quyết định mà không chính xác, không nắm được những chủ trương, chính sách và cách giải quyết các vấn đề cụ thể thuộc chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan thì những bước tiếp theo của quá trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật sẽ

bị sai và không có hiệu quả trong thực tiễn

Bước 2, lấy ý kiến dự thảo quyết định Sau khi soạn thảo, cơ quan

soạn thảo sẽ có trách nhiệm đăng tải toàn văn dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ Lào hoặc của cơ quan soạn thảo trong thời gian ít nhất là hai tháng để cơ quan, tổ chức và mọi cá nhân tham gia đóng góp ý kiến Việc đóng góp ý kiến đối với dự thảo quyết định có vai trò rất quan trọng, bởi thông qua việc nghiên cứu dự thảo quyết định thì mọi cơ quan, tổ chức

và cá nhân sẽ đóng góp những ý kiến Cụ thể là cac cá nhân, cơ quan, tổ chức… đóng góp những ý kiến những quy định nào trong dự thảo quyết định

đã được và những quy định nào còn chưa hợp lý, cần phải chỉnh sửa cho phù hợp với thực tiễn thì các thành viên trong ban lấy ý kiến dự thảo quyết định

sẽ ghi nhận theo hướng tích cực, nhằm đạt hiệu quả cao nhất khi áp dụng các quy định của dự thảo quyết định trong cuộc sống hằng ngày của người dân

Tuy nhiên, trong bước này không phải mọi quyết định sẽ lấy ý kiến giống nhau mà tùy vào tính chất, nội dung của dự thảo để lấy ý kiến đóng góp của Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có liên quan

Bước 3, chỉnh sửa dự thảo và báo cáo Thủ tướng Chính phủ Sau khi có

báo cáo của Bộ Tư pháp, trên cơ sở nghiên cứu ý kiến của cơ quan thẩm định,

ý kiến của các cơ quan, tổ chức, cá nhân thì cơ quan soạn thảo sẽ tiến hành chỉnh sửa dự thảo rồi báo cáo với Thủ tướng Chính phủ Việc chỉnh sửa dự thảo dựa trên việc đóng góp ý kiến của mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân nếu ý kiến đó phù hợp với “tinh thần” nội dung của dự thảo Nếu ý kiến trong dự thảo không phù hợp thì các thành viên trong ban dự thảo sẽ chỉnh sửa bằng cách bỏ những quy định, những ý kiến đó và không cho vào dự thảo Việc báo cáo dự thảo quyết định đến Thủ tướng Chính phủ sẽ giúp cho Chính phủ nắm bắt được tinh thần của việc chỉnh sửa dự thảo để từ đó có những điều chỉnh sao cho phù hợp về nội dung, vai trò của quyết định “sắp” ra đời Từ đó, làm

cho người dân tin tưởng vào những công việc mà cán bộ, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện trong phạm vi trách nhiệm của họ

Bước 4, xem xét và ký ban hành quyết định Trên cơ sở xem xét dự

thảo Quyết định đã được cơ quan soạn thảo chỉnh sửa và hoàn thiện thì Thủ tướng Chính phủ Lào sẽ tiến hành ký ban hành quyết định Việc ký và ban hành quyết định được xem là bước cuối cùng của thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật Lào Việc xem xét dự thảo báo cáo là một trong những hoạt động rất cần thiết đối với sự ra đời của nghị định của tập thể Chính phủ

và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ Lào.Việc ký, ban hành quyết định thể hiện hiệu lực trên thực tế của văn bản quy phạm pháp luật tính từ thời gian cụ thể để mọi người dân có thể biết và áp dụng trong cuộc sống

Ở Lào, nghị định của tập thể Chính phủ và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ đều được đăng công báo Việc đăng công báo là một trong những hoạt động thể hiện sự tuyên truyền văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước đến mọi đối tượng, công dân ở nước CHDCND Lào rất cao Bởi, thông qua những bài đăng công báo thì không chỉ những cán bộ, công chức Nhà nước khi đọc báo có thể biết được mà mỗi người dân, khi họ tiếp xúc với báo chí thì họ có thể nắm được rõ những nghị định nào là của tập thể Chính phủ và Quyết định nào là của Thủ tướng Chính phủ cũng như nội dung bên trong của nghị định và các Quyết định ấy

1.4 Hoạt động ban hành ban hành văn bản quy phạm pháp luật của

Chính phủ ở một số quốc gia và bài học kinh nghiệm cho Chính phủ Lào

1.4.1 Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở một số quốc gia

1.4.1.1 Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Việt Nam

Theo quy định của pháp luật hiện nay ở Việt Nam, mà cao nhất là bản Hiến pháp năm 2013 thì Chính phủ Việt Nam là cơ quan chấp hành cao nhất của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trong cơ quan Chính phủ ở Việt Nam thường bao gồm: Thủ tướng Chính phủ, các phó Thủ tướng, các

Bộ trưởng và các thành viên khác trong cơ quan Trong Chính phủ Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ là người đứng đầu và có vai trò, chức năng rất quan trọng đó là: thống nhất và quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh và đối ngoại của nhà nước Góp phần bảo đảm hiệu lực của Bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương, bảo đảm việc tôn trọng và chấp hành Hiến pháp, pháp luật phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam trong tình hình mới Góp phần giữ vững an ninh chính trị của đất nước cũng như tình hình xã hội ngày càng được ổn định10

Ở Việt Nam, thủ tục ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ được quy định rất chi tiết, cụ thể bao gồm những bước sau:

Bước 1: Nêu sáng kiến văn bản quy phạm pháp luật Sáng kiến văn

bản quy phạm pháp luật là một phần của quá trình sáng tạo pháp luật ở Việt Nam, quá trình này có đặc điểm là tạo ra các luật lệ hoặc đổi mới các văn bản luật lệ Sáng kiến văn bản quy phạm pháp luật phải dựa vào kết quả nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, chuyên ngành và nhiều ngành khác nhau nhằm điều chỉnh có hiệu quả một cách tổng hợp các vấn đề đời sống nhà nước, chính trị và xã hội Sáng kiến văn bản quy phạm pháp luật là những sáng tạo mang tính mới, để sáng kiến văn bản quy phạm pháp luật được ra đời thì phụ thuộc rất nhiều yếu tố, bởi những yếu tố chủ quan trong

10

Bùi Thị Thu Hằng, “Hoạt động ban hành văn bản quy định chi tiết và văn bản hướng dẫn thi hành, thực

trạng và giải pháp”, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2010, tr 11

việc nghiên cứu nhiều ngành khoa học, chuyên ngành… mà còn phụ thuộc vào yếu tố do khách quan mang lại

Như vậy, sáng kiến văn bản quy phạm pháp luật là một hình thức hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, bao gồm việc quy định, thay đổi và loại bỏ các quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước ở Việt Nam thực hiện

Bước 2: Soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật Trong bước này gồm

rất nhiều các bước nhỏ để cụ thể hóa từng nhiệm vụ của việc soạn thảo văn bản Soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật là bước giữ vai trò rất quan trọng trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật Bởi, đây là hoạt động cụ thể hóa từng nhiệm vụ nhỏ trong việc soạn thảo văn bản Nếu việc soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật đúng về nội dung và hình thức thì Nhà nước Việt Nam sẽ không phải mất thời gian và tiền bạc chi phí khi soạn thảo cho những văn bản quy phạm pháp luật đúng

Bước 3: Lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo Đây là một khâu quan

trọng của quá trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, việc

tổ chức lấy ý kiến tham gia xây dựng văn bản quy phạm pháp luật sẽ làm cho chất lượng của văn bản cao hơn, có tính khả thi hơn do có sự đóng góp ý kiến của các đơn vị, cá nhân có liên quan

Việc tổ chức lấy ý kiến tham gia xây dựng dự thảo có thể được hiện hành theo luật định, hoặc theo tính chất và nội dung của từng loại văn bản,

có những văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao thì đây là một khâu bắt buộc được quy định trong luật và nó phải được tiến hành theo trình

tự nhất định, song có những văn bản quy phạm pháp luật không nhất thiết phải tham gia ý kiến một cách đông đảo rộng rãi mà còn tuỳ vào từng nội dung, tính chất và cơ quan ban hành ra văn bản quy phạm pháp luật để tiến hành lấy ý kiến tham khảo

Bước 4: Thẩm định dự thảo Mỗi văn bản quy phạm pháp luật trước khi

được công bố cần phải được tiến hành thẩm tra, thẩm định để khi được đưa ra xem xét, thông qua một văn bản có chất lượng và có tính khả thi cao Việc thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật nhằm phục vụ tốt cho công tác thẩm tra Bởi, công tác thẩm tra có ý nghĩa rất quan trọng trong quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, kết quả của phần kiểm tra này

sẽ là cơ sở vững chắc, là tiền đề để đưa tới việc nhận thức và đánh giá đúng đắn tính có căn cứ, hợp pháp và tính khả thi của các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, là cơ sở để góp phần giúp cơ quan thông qua dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của mình được nhanh chóng và có chất lượng hơn

Bước 5: Thông qua dự thảo văn bản quy phạm pháp luật Trong bước

này, cơ quan, đơn vị soạn thảo trình hồ sơ trình duyệt dự thảo văn bản lên cấp trên để xem xét và thông qua Hồ sơ sẽ được gửi tới văn phòng của cơ quan thông qua dự thảo, văn phòng kiểm tra về nội dung và thủ tục yếu tố thể thức và các yêu cầu khác mà văn bản trước khi trình ký Trong bước này, nếu phát hiện có khiếm khuyết thì hồ sơ được chuyển lại cho cơ quan soạn thảo chỉnh lý lại Còn trường hợp hồ sơ hợp lệ, thì phải thực hiện kí tắt của Chánh hoặc Phó Chánh văn phòng trước khi trình ký

Đối với dự thảo văn bản quuy phạm pháp luật của cơ quan hành chính nhà nước đã được đảm bảo về nội dung và thể thức, thì cơ quan, tập thể, cá nhân có thẩm quyền ký, đóng dấu ban hành văn bản còn trong trường hợp không được thông qua thì cơ quan soạn thảo phải chỉnh lý và trình lại dự thảo cho cơ quan xem xét và thông qua trong thời hạn nhất định

Bước 6: Công bố, gửi và lưu trữ văn bản quy phạm pháp luật Các văn

bản quy phạm pháp luật của cơ quan hành chính nhà nước khi được xem xét

thông qua, mà không thuộc nội dung bí mật Nhà nước thì sẽ được công bố, đưa tin trên các phương tiện thông tin đại chúng theo quy định của pháp luật

Như vậy, trình tự ban hành các văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam hiện nay được quy định rất chi tiết, chặt chẽ Bao gồm có 06 bước cơ bản Việc quy định như vậy sẽ góp phần rất lớn vào hiệu quả của hoạt động xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật nói chung và của Chính phủ nói riêng ở Việt Nam hiện nay

1.4.1.2 Hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ Pháp

Ở nước Cộng hòa Pháp, các quyết định của pháp luật được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật thường có đặc điểm chung là liên quan tới một nhóm hoặc toàn bộ công dân nước Pháp Trước năm 1958, các văn bản quy phạm pháp luật còn hạn chế bởi các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành ra chỉ nhằm giải thích hoặc hoàn chỉnh một đạo luật hoặc một lĩnh vực không bị luật chi phối

Theo quy định tại Điều 37 Hiến pháp thì quyền ban hành văn bản quy

phạm pháp luật của Chính phủ Pháp là ra các “quy chế” tự chủ khi Hiến

pháp không quy định rõ thẩm quyền cho nhà lập pháp Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 21 của Hiến pháp thì Chính phủ vẫn có thẩm quyền về xây dựng văn bản quy phạm pháp luật để thực thi pháp luật và các quy định về hoạt động này luôn được xác định rõ ràng, chi tiết Cụ thể, nếu Chính phủ Pháp xét thấy có một điều khoản hoặc một sự bổ sung nào trong quy định của Nghị viện mà liên quan đến lĩnh vực lập quy thì Chính phủ Pháp có thể không chấp nhận Trong trường hợp nếu bất đồng với Chủ tịch Nghị viện liên quan thì Ủy ban Hiến pháp sẽ can thiệp Trong trường hợp Chính phủ Pháp để Nghị viện bỏ phiếu một văn bản cụ thể nào đó rồi đánh giá văn bản

này có tính quy phạm pháp luật thì Chính phủ có thể nhờ Hội đồng Hiến pháp giải quyết Nếu Hội đồng Hiến pháp xét thấy tính chất quy phạm pháp luật của văn bản dạng luật thì văn bản đó có thể thay đổi được bằng một nghị định sau khi lấy ý kiến của Hội đồng Nhà nước11

1.4.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Chính phủ Lào

Qua việc nghiên cứu kinh nghiệm hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của một số quốc gia trên thế giới, cụ thể là ở Pháp và Việt Nam, tác giả

đã rút ra được một số bài học kinh nghiệm cho hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ ở nước CHDCND Lào như sau:

Một là, phải đảm bảo một số nguyên tắc cơ bản của công tác xây dựng và

ban hành văn bản quy phạm pháp luật Cụ thể, phải đảm bảo vị trí thứ bậc của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật nói chung Bởi, qua việc nghiên cứu hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của một số quốc gia cho chúng ta thấy, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của các quốc gia là một

hệ thống các quy phạm có mối quan hệ hữu cơ với nhau và phải đảm bảo tính thứ bậc để văn bản có hiệu lực pháp lý thấp hơn không được trái với nội dung của văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn Do đó, để đảm bảo được tính thống nhất này thì phải xác định chính xác văn bản quy phạm pháp luật có vị trí thứ bậc như thế nào trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nói chung Vị trí thứ bậc của văn bản quy phạm pháp luật phụ thuộc vào vị trí của cơ quan ban hành văn bản trong bộ máy nhà nước theo quy tắc: cơ quan nào có vị trí cao trong bộ máy nhà nước thì văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan đó ban hành cũng có

vị trí cao trong hệ thống pháp luật và ngược lại

11

Th.s Chu Tuấn Tú, “Nền cộng hòa thứ V và vấn đề cải cách thể chế”, Viện khoa học tổ chức nhà nước,

Hà Nội, 2012.

Việc xác định được một văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn hay thấp hơn sẽ định hướng cho việc đưa ra các quy định trong nội dung văn bản đó

và là căn cứ để áp dụng văn bản quy phạm pháp luật, để kiểm tra và xử lý sau khi văn bản được ban hành

Hai là, phải có nguyên tắc áp dụng pháp luật Việc ban hành văn bản quy

phạm pháp luật phải có nguyên tắc nhằm đảm bảo hiệu quả của hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật đạt hiệu quả cao, tránh chồng chéo, không có thứ bậc Hiện nay, ở mỗi quốc gia thì Hiến pháp luôn được coi là văn bản quy phạm pháp luật hiện hành duy nhất, các loại văn bản quy phạm pháp luật khác thì thường xuyên có nhiều văn bản do cùng một cơ quan ban hành Do cùng một loại

cơ quan ban hành nên các văn bản này thường có cùng vị trí thứ bậc trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Trong trường hợp các văn bản đó cùng quy định về một vấn đề nhưng nội dung khác nhau thì không thể đồng thời được áp dụng vào một vụ việc cụ thể Do vậy, lựa chọn quy phạm nào để áp dụng trong những trường hợp cụ thể thì cần phải được quy định thành nguyên tắc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật nhằm giúp định hình tính thứ bậc trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ở Lào nói chung

Ba là, trong hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì hiệu

lực của văn bản phải được cụ thể hóa, chi tiết hóa Bởi, trong hệ thống pháp luật của quốc gia nói chung có rất nhiều văn bản có hiệu lực pháp lý cao như luật, pháp lệnh có chứa đựng những quy định mang tính chất chung, khó áp dụng trực tiếp vào đời sống nên cần phải được cụ thể hoá, chi tiết hoá bằng các văn bản có hiệu lực pháp lý thấp hơn Các văn bản cụ thể hoá, chi tiết hoá

đó là văn bản phái sinh từ một văn bản gốc nên về mặt lí thuyết, khi văn bản gốc bị mất hiệu lực thì văn bản đó cũng sẽ mất hiệu lực theo Tuy nhiên, thực

tế ở Việt Nam cho thấy, cho dù Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật

đã quy định: “Văn bản quy định chi tiết… phải được ban hành để có hiệu lực

cùng thời điểm có hiệu lực của văn bản hoặc điều, khoản, điểm được quy định chi tiết” (khoản 1 Điều 11 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm

2015) nhưng có rất nhiều trường hợp văn bản mới có hiệu lực rồi nhưng văn bản quy định chi tiết vẫn chưa được ban hành Điều này sẽ gây khó khăn trong việc đưa văn bản vào thực tế cuộc sống cũng như việc phải chờ đợi văn bản hướng dẫn sẽ gây thiệt hại và lãng phí công tác tác quản lý Do đó, việc phải quy định cụ thể về văn bản cụ thể hóa, chi tiết là là điều cần thiết

Bốn là, cần dự kiến chương trình xây dựng và ban hành văn bản quy

phạm pháp luật một cách khoa học Qua kinh nghiệm của hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam cho thấy hoạt động lập dự kiến chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật phải kịp thời thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng, cụ thể hoá các quy định của Hiến pháp về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; bảo đảm các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân đã đạt hiệu quả rất tích cực Do vậy, chương trình xây dựng pháp luật ở Lào cũng phải phục vụ cho việc phát triển nền kinh tế thị trường hiện nay

Đồng thời, thực hiện cải cách hành chính và cải cách tư pháp và dự kiến chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật phải phục vụ cho việc hoàn chỉnh hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và có tính đến thứ tự ưu tiên nhằm phục vụ công cuộc đổi mới trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, bảo đảm các quyền tự do dân chủ của công dân… ở Lào hiện nay Đặc biệt, quy trình lập dự kiến chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật phải bảo đảm tính khoa học, tính công khai và minh bạch nhằm thu hút trí tuệ tập thể của mọi tổ chức, cá nhân trong xã hội vào quá trình sáng kiến lập pháp