Ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án thực trạng và hướng hoàn thiện

Theo giáo trình Luật Hành chính Việt Nam – Trường Đại học Luật Hà Nội, NXB CAND, Hà Nội -2012, tr 172 “ Quyết định hành chính là một dạng của quyết định pháp luật, nó là kết quả sự thể

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ HOA MAI

BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH CỦA

CƠ QUAN TÒA ÁN – THỰC TRẠNG VÀ

HƯỚNG HOÀN THIỆN

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2016

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU……… 3

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH CỦA CƠ QUAN TÒA ÁN Ở VIỆT NAM……… 10

1.1 Khái niệm, đặc điểm quyết định hành chính của cơ quan Tòa án….10 1.2 Khái niệm, đặc điểm ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án……… … 15

1.3 Các hình thức ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án… ………20

1.4 Vai trò hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án…… 26

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động ban hành quyết định hành chính và thi hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án……… …29

Kết luận Chương 1……… 32

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN HIỆN NAY……… …33

2.1 Thực trạng ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án……….33

2.2 Nhận xét về thành tựu và hạn chế trong hoạt động ban hành quyết định hành chính của Tòa án nhân dân ở Việt Nam……….39

2.3 Nguyên nhân của những tồn tại trong việc ban hành, thực hiện quyết định hành chính của cơ quan Tòa án……… …46

Kết luận Chương 2……….50

CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN Ở VIỆT NAM……… …51

3.1 Quan điểm về việc nâng cao hiệu quả hoạt động ban hành quyết định của cơ quan Tòa án……….….51

3.2 Những kiến nghị để tăng cường hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án………54

Kết luận Chương 3………64

KẾT LUẬN………67

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……… … 70

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, bên cạnh sự

nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, động viên và hướng dẫn của các thầy cô giáo, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp trong suốt khóa học cũng như thời gian nghiên cứu đề tài luận văn

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn chân

thành đến Tiến sĩ Trần Kim Liễu– cô giáo kính mến đã hết lòng giúp đỡ, tận

tình hướng dẫn, chỉ bảo và tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu Luận văn của mình

Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới Ban giám hiệu, toàn thể quý thầy cô, cán bộ trong Phòng Đào tạo, Khoa Sau đại học, Khoa Pháp luật Hành chính – Hiến pháp và cán bộ Thư viện trường Đại học Luật Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn thạc sĩ

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn ở cạnh động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu của mình

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong hội đồng chấm luận văn đã cho tôi những đóng góp quý báu để hoàn chỉnh luận văn này

Hà Nội, ngày 02 tháng 8 năm 2016

Tác giả

Nguyễn Thị Hoa Mai

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ

trợ từ Giáo viên hướng dẫn là Tiến sĩ Trần Kim Liễu Các nội dung nghiên

cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực Những số liệu phục vụ cho việc

phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác

nhau có ghi rõ trong phần tài liệu tham khảo Ngoài ra, đề tài còn sử dụng

một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả, cơ quan tổ chức

khác và cũng thể hiện trong phần tài liệu tham khảo Nếu phát hiện có bất cứ

sự gian lận nào, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước hội đồng cũng như

kết quả luận văn của mình

Hà Nội, ngày 02 tháng 08 năm 2016

Tác giả Nguyễn Thị Hoa Mai XÁC NHẬN CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN ……….…………

……….………

……….………

……….………

……….………

……….………

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong xã hội văn minh, việc quản lý nhà nước bằng pháp luật là một yêu cầu tất yếu khách quan và đặc biệt trở thành một yêu cầu bức thiết đối với việc xây dựng, phát triển Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo định hướng xã hội chủ nghĩa Thực tế cho thấy, pháp luật là một trong những công cụ hữu hiệu để nhà nước quản lý xã hội, có vai trò đặc biệt trong việc bảo đảm sự ổn định và phát triển của mỗi quốc gia

Để thực hiện những mục tiêu trên, Nhà nước ta đã ban hành Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 80/2015/QH13 ngày 22/6/2015 và Nghị định 34/2016/NĐ-CP ngày 14/5/016 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Theo giáo trình Luật Hành chính Việt Nam – Trường Đại học Luật Hà

Nội, NXB CAND, Hà Nội -2012, tr 172) “ Quyết định hành chính là một

dạng của quyết định pháp luật, nó là kết quả sự thể hiện ý chí quyền lực của nhà nước thông qua những hành vi của các chủ thể được thực hiện quyền hành pháp trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước tiến hành theo một trình tự dưới những hình thức nhất định theo quy định của pháp luật, nhằm đưa ra những chủ trương, biện pháp đặt ra các quy tắc xử sự hoặc áp dụng những quy tắc đó giải quyết một công việc cụ thể trong đời sống xã hội nhằm thực hiện chức năng quản lý nhà nước” Với bản chất như vậy, có thể

khẳng định rằng, Quyết định hành chính có tác động trực tiếp đến đời sống của người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp

Thực tế ban hành QĐHC hiện nay cho thấy, các chủ thể ban hành QĐHC còn nhiều lúng túng, thường xuất phát từ góc độ chủ quan của người trực tiếp thực hiện việc ban hành QĐHC, dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau

về thẩm quyền ban hành QĐHC, từ góc độ khách quan, các tiêu chí cụ thể để xác định một QĐHC khi nào thì được coi là hợp pháp, không hợp pháp, khi

nào bị coi là vô hiệu, các tình huống theo đó khi nào một quyết định được ủy quyền ban hành, khi nào phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu QĐHC trái pháp luật…cũng chưa được quy định đầy đủ

Trên thực tế, chưa có luật chung về trình tự thủ tục ban hành QĐHC cá biệt làm cho các cơ quan nhà nước, kể cả các Thẩm phán hành chính không

có cơ sở hủy bỏ Quyết định hành chính, về phía người dân và doanh nghiệp cũng không có cơ sở pháp lý rõ ràng để khiếu nại, khởi kiện dẫn đến tình trạng họ gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình Việc thiếu các quy định cụ thể về trình tự, thủ tục ban hành QĐHC (trên thực

tế thì không có luật chung về trình tự thủ tục ban hành QĐHC cá biệt tuy nhiên trong từng lĩnh vực đều có quy định: ví dụ: xử phạt có trình tự ban hành quyết định xử phạt, kỷ luật công chức có thủ tục ban hành quyết định kỷ luật, giải quyết khiếu nại có quy trình ban hành quyết định giải quyết khiếu nại…) làm cho các cơ quan Nhà nước, kể cả các Thẩm phán hành chính không có cơ

sở hủy bỏ QĐHC,về phía người dân và doanh nghiệp cũng không có cơ sở pháp lý rõ ràng để khiếu nại, khởi kiện, dẫn đến tình trạng họ gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình Chính vì vậy, cần thiết phải có những quy định cụ thể, rõ ràng với hiệu lực pháp lý cao để điều chỉnh

cụ thể về quy trình ban hành QĐHC, chẳng hạn như: tiêu chí về đảm bảo tính hợp pháp, tính công khai minh bạch, công bằng của QĐHC,các quy định về trình tự, thủ tục ban hành QĐHC, để trên cơ sở đó xác định và ràng buộc trách nhiệm pháp lý của các chủ thể có thẩm quyền ban hành QĐHC

Cải cách hành chính quốc gia, cải cách nền tư pháp, hoàn thiện pháp luật là những nội dung quan trọng trong quá trình hoàn thiện hoạt động ban hành QĐHC của TAND Trong bối cảnh đất nước thay đổi mạnh mẽ trên tất

cả các lĩnh vực, tích cực tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, đánh giá đúng thực tiễn hoạt động xét xử và các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động Ban hành quyết định hành chính từ đó có những giải pháp nâng cao hiệu quả của hoạt động này

Trong bối cảnh như vậy, tác giả chọn : “Ban hành quyết định hành

chính của cơ quan Tòa án – Thực trạng và hướng hoàn thiện” làm đề tài

luận văn nhằm tập trung nghiên cứu, làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản của việc ban hành QĐHC của TAND, tìm kiếm giải pháp để bảo đảm việc ban hành QĐHC hợp pháp, hợp lý, khả thi và nâng cao chất lượng QĐHC của cơ quan tòa án

2 Tình hình nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài

Quyết định hành chính và ban hành QĐHC là một trong những nội dung quan trọng của pháp luật hành chính, vì vậy giáo trình Luật hành chính

và một số giáo trình có liên quan của các cơ sở đào tạo luật ở nước ta đều đề cập đến nội dung này Liên quan đến QĐHC, hoạt động ban hành QĐHC, pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật trong lĩnh vực này, đến nay ở nước ta

đã có những công trình nghiên cứu đáng chú ý là:

- Tiến sĩ Bùi Thị Đào “Tính hợp pháp và tính hợp lý của Quyết định

hành chính”: Luận án Tiến sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2008;

- Nguyễn Văn Quang, “Hoàn thiện pháp luật về ban hành Quyết định

hành chính ở nước ta trong giai đoạn hiện nay”, Đề tài nghiên cứu khoa học

cấp Trường, tháng 5/2015

- Đào Kim Cương “Một số căn cứ hủy quyết định hành chính bị khiếu kiện, cơ quan nhà nước ban hành quyết định hành chính trái pháp luật bồi

thường thiệt hại cho công dân”: Tạp chí Tòa án nhân dân số 4/2001;

- Vũ Thư “Tính hợp pháp và hợp lý của văn bản pháp luật và các biện

pháp xử lý các khiếm khuyết của nó”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật,

1/2003;

- Nguyễn Văn Quang, “Về xác định các căn cứ đánh giá tính hợp pháp

của quyết định hành chính trong xét xử vụ án hành chính”, Tạp chí luật học,

số 4/2004;

- Nguyễn Cảnh Hợp và Vũ Cao Minh “Tính hợp pháp và tính hợp lý

của quyết định quản lý nhà nước”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, số 11/2011;

- Viện nghiên cứu chính sách, Pháp luật & Phát triển (PLD), “Tính

minh bạch của quyết định hành chính”, Nhà xuất bản lao động và xã hội,

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Mục đích của luận văn đi sâu vào nghiên cứu vấn đề lý luận và thực tiễn của việc ban hành quyết định hành chính, từ đó tìm ra nguyên nhân còn tồn tại, hạn chế và đề xuất các ý kiến để xây dựng và hoàn thiện pháp luật về Ban hành quyết định hành chính trong hệ thống cơ quan Tòa án ở Việt Nam

Để thực hiện mục đích trên, nhiệm vụ chính của luận văn sẽ giải quyết các vấn đề sau:

-Tổng hợp, phân tích làm rõ khái niệm và đặc điểm cơ bản của QĐHC, vai trò của QĐHC trong quản lý của hệ thống cơ quan Tòa án; về ban hành QĐHC ở nước ta và một số nước trên thế giới

- Nghiên cứu, phân tích và đánh giá các quy định pháp luật hiện hành

về ban hành các QĐHC của cơ quan Tòa án

- Phân tích, đánh giá những hạn chế và nguyên nhân tác động đến vấn

đề Ban hành QĐHC của cơ quan Tòa án thông qua thực trạng ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án (từ năm 2011 đến năm 2015)

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và thực thi pháp luật ban hành QĐHC của cơ quan Tòa án

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Trong khuôn khổ của Luận văn Thạc sỹ luật học, luận văn tập trung nghiên cứu một số vấn đề cơ bản liên quan đến hoạt động ban hành QĐHC đưa ra một số nội dung tham khảo kinh nghiệm của pháp luật nước ngoài về việc ban QĐHC của Tòa án nhân dân và kiến nghị xây dựng, hoàn thiện pháp luật và hướng dẫn thực hiện việc ban hành QĐHC của cơ quan Tòa án để bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm, tình hình chính trị, kinh

tế và xã hội nước ta trong giai đoạn phát triển hiện nay Hê thống cơ quan Tòa

án bao gồm Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả giới hạn phạm vi nghiên cứu là QĐHC cuả cơ quan Tòa án nhân dân, đặc biệt trong phần thực trạng tác giả giới hạn sử dụng các số liệu

về ban hành QĐHC của cơ quan Tòa án nhân dân

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Để thực hiện đề tài, luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lê Nin, tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật,

về quản lý nhà nước

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu của khoa học xã hội như phương pháp phân tích, tổng hợp kết hợp phương pháp lịch sử, quy nạp trên cở sở thống kê, tổng hợp, nghiên cứu và phân tích các văn kiện của Đảng, pháp luật của Nhà nước ta để làm rõ những quan điểm trong việc ban hành QĐHC Đồng thời, có phân tích, đánh giá thực trạng ban hành QĐHC hiện nay ở nước ta để hướng đến hoàn thiện quy trình, thủ tục trong việc ban hành QĐHC

Luận văn cũng sử dụng các tài liệu nước ngoài và các tác phẩm, công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả trong nước và ngoài nước về QĐHC và việc ban hành QĐHC trong hoạt động quản lý của cơ quan Tòa án

Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp logic và phương pháp so sánh đối chiếu để làm sáng tỏ những nội dung của luận văn

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Về ý nghĩa khoa học

Từ kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện tổ chức và thực hành hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án Đồng thời, luận văn sẽ là cơ sở khoa học cho việc sửa đổi, bổ sung, xây dựng và hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh về vấn đề ban hành quyết định hành chính của cơ quan

tòa án

Về ý nghĩa thực tiễn

Việc nghiên cứu của luận văn sẽ giúp cho việc tận dụng và kế thừa những thành quả nghiên cứu về ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án sử dụng cho công tác nghiên cứu lý luận về QĐHC, những giải pháp khắc phục vướng mắc, bất cập về vấn đề này góp phần hạn chế và xử lý kịp

thời các hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận văn được kết cấu thành 3 chương gồm:

Chương I: Cơ sở lý luận về ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án ở Việt Nam

Chương II: Thực trạng về ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án ở Việt Nam

Chương III: Quan điểm và giải pháp tăng cường hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án ở Việt Nam

PHẦN NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH

CỦA CƠ QUAN TÒA ÁN Ở VIỆT NAM

1.1 Khái niệm, đặc điểm quyết định hành chính của cơ quan Tòa án

1.1.1 Khái niệm quyết định hành chính của cơ quan tòa án

Việc tìm hiểu khái niệm quyết định hành chính của cơ quan Tòa án là vấn đề quan trọng mang tính chất mấu chốt, vì khái niệm là yếu tố giúp xác định phạm vi và nội dung pháp luật điều chỉnh hoạt động ban hành và thực hiện quyết định hành chính của cơ quan Tòa án

Khái niệm quyết định hành chính của cơ quan Toà án bắt nguồn từ quan niệm chung về quyết định hành chính Trong khoa học pháp lý hành chính, nhiều tác giả đã cố gắng đưa ra định nghĩa về quyết định hành chính của cơ quan tòa án để làm cơ sở nền móng cho việc xây dựng pháp luật cũng như các vấn đề lý luận có liên quan khác.1Theo Giáo trình Luật Hành chính thì khái niệm quyết định được bắt nguồntừ thuật ngữ Latinh “Actus” Thuật ngữ này được sử dụng với nhiều nghĩa khácnhau là “quyết định”, “hành động”, “hành vi”, “văn bản” Bởi vậy, sách báo, tạp chínước ngoài thường gọi quyết định là hành động, một hành động dẫn đến một hậuquả pháp lý được gọi là quyết định pháp luật Người ta còn gọi quyết định pháp lýlà mệnh lệnh,

là sự thể hiện ý chí quyền lực, là văn bản, là kết quả và hình thức thểhiện của hoạt động nhà nước Ở Việt Nam, trong sách báo khoa học, trong cácvăn bản pháp luật và trong thực tiễn đời sống nhà nước, đời sống xã hội thườngđồng nhất “quyết định” với “văn bản”, “quyết định quản lý” với “ văn bản quảnlý”.Từ điển giải thích thuật ngữ luật học đã định nghĩa quyết định hành

chính là “ kết quả sự thể hiện ý chí quyền lực đơn phương của cơ quan nhà

1

Ví dụ, xem Jean-Michel De Forges, sđd, trang 42; Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, NXB Công an nhân dân, Hà Nội, 2014, trang 174

nước có thẩm quyền, những người có chức vụ, các tổ chức và cá nhân được Nhà nước trao quyền, thực hiện trên cơ sở và để thi hành pháp luật, theo trình tự và hình thức do pháp luật quy định hướng tới việc thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước trong lĩnh vực hoặc vấn đề được phân công phụ trách”.2Theo Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam – Trường Đại học Luật

Hà Nội, NXB CAND, Hà Nội -2012, tr.172) thì “Quyết định hành chính là

một dạng của quyết định pháp luật, nó là kết quả sự thể hiện ý chí quyền lực của nhà nước thông qua những hành vi của các chủ thể được thực hiện quyền hành pháp trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước tiến hành theo một trình tự dưới những hình thức nhất định theo quy định của pháp luật, nhằm đưa ra những chủ trương, biện pháp đặt ra các quy tắc xử sự hoặc áp dụng những quy tắc đó giải quyết một công việc cụ thể trong đời sống xã hội nhằm thực hiện chức năng quản lý nhà nước”

Tuy nhiên, có nhiều quan niệm vế quyết định hành chính nói chung và

quyết định hành chính của cơ quan Toà án nói riêng Dưới góc độ hình thức

biểu hiện, sẽ có hai quan niệm về quyết định hành chính của cơ quan Tòa án: Một là: quyết định bằng văn bản Hai là, quyết định hành chínhchỉ là các

quyết định bằng văn bản Theo quan niệm thứ nhất: quyết định hành chính của cơ quan tòa án có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như văn

bản, lời nói, dấu hiệu, ký hiệu xuất phát từ việc cho rằng quyết định là “định

ra, đề ra và dứt khoát phải làm” hoặc là “điều định ra, đề ra của cấp trên phải thực hiện”1 Điều kiện cần và đủ của một quyết định là tính bắt buộc và tính quyền lực nhà nước.Việc một quyết định hành chính tồn tại dưới hình thức nào (văn bản hay không phải văn bản) chỉ là cách thức thể hiện nội dung của quyết định mà thôi.Theo quan niệm thứ 2: đồng nhất khái niệm quyết định với văn bản, đã thu hẹp khái niệm quyết định hành chính

2

Xem Trường Đại học Luật Hà Nội, Từ điển giải thích thuật ngữ luật học, NXB Công an nhân dân, Hà Nội,

1999, trang.

Thực tế quản lý hành chính cho thấy, các quyết định hành chính của cơ quan tòa án không thể hiện dưới dạng văn bản được sử dụng thường xuyên hơn các quyết định hành chính thể hiện dưới dạng văn bản Vì hoạt động quản

lý hành chính của cơ quan tòa án là hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật,trực tiếp điều hành hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nên mệnh lệnh của người quản lý có các mức độ đơn giản, phức tạp rất khác nhau và cần đưa ra rất nhiều quyết định hành chính Nếu tất cả các quyết định hành chính của cơ quan tòa án đều được văn bản hóa thì hoạt động quản lý sẽ cứng nhắc, phức tạp và nhiều trường hợp sẽ rất chậm trễ Các quyết định hành chính của cơ quan tòa án không thể hiện dưới dạng văn bản đã tạo nên sự sống động, linh hoạt cần thiết trong hoạt động quản lý của cơ quan tòa án

Về căn bản, định nghĩa nêu trên về quyết định hành chính đã phản ánh tương đối đầy đủ những dấu hiệu đặc trưng của quyết định hành chính trong quản lý của cơ quan tòa án Tuy nhiên, định nghĩa này không phản ánh rõ nét dấu hiệu đặc trưng về tác động pháp lý trực tiếp ra bên ngoài của các quyết định hành chính của cơ quan tòa án Vì vậy, trong phạm vi nghiên cứu của luận văn này, tác giả sử dụng định nghĩa nêu trên trên cơ sở bổ sung dấu hiệu đặc trưng của QĐHC do cơ quan tòa án ban hành và giới hạn góc độ là quyết định dưới hình thức văn bản Từ đó, có thể định nghĩa như sau:

Quyết định hành chính của cơ quan Tòa án là một loại quyết định do các cơ quan Tòa án, người có thẩm quyền trong cơ quan Tòa án ban hành theo hình thức, thủ tục do pháp luật quy định để điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong quản lý hành chính của Tòa án

1.1.2 Đặc điểm quyết định hành chính của cơ quan tòa án

Trên cơ sở tích hợp những đặc điểm chung của quyết định hành chính với đặc thù hoạt động của cơ quan Toà án , quyết định hành chính của cơ quan tòa

án có những đặc điểm đặc trưng cơ bản sau đây:

Thứ nhất: Quyết định hành chính của cơ quan tòa án là sản phẩm hoạt động của các chủ thể quản lý tòa án có thẩm quyền

Chủ thể này trước hết và chủ yếu là các cơ quan và những người có thẩm quyền trong hệ thống cơ quan tòa án từ trung ương đến địa phương Theo quy định của pháp luật, hệ thống cơ quan tòa án này thực hiện chức năng quản lý

tư pháp và như vậy phần lớn các quyết định hành chính của cơ quan tòa án

do người có thẩm quyền của hệ thống cơ quan tòa án ban hành ra Trong những trường hợp như vậy, những chủ thể nói trên cũng ban hành các quyết định hành chính của cơ quan tòa án để giải quyết các công việc phát sinh trong hoạt động quản lý cơ quan tòa án của mình

Thứ hai: Quyết định hành chính của cơ quan tòa án mang tính quyền lực nhà nước

Tính chất này thể hiện rõ ở nội dung của các quyết định hành chính của

cơ quan tòa án và biện pháp bảo đảm thi hành các quyết định hành chính đó Tính quyền lực nhà nước của các quyết định hành chính của cơ quan tòa án thể hiện ở nhiều yếu tố khác nhau, cụ thể là:

Trước hết, như đã nêu trên, quyết định hành chính của cơ quan tòa án có thể đặt ra các quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung đối với các đối tượng

có liên quan trong quản lý hành chính của cơ quan tòa án, đưa ra các chủ trương, chính sách, biện pháp lớn, hoặc ấn định các quyền và nghĩa vụ cụ thể của cá nhân, hay tổ chức trong quản lý hành chính của cơ quan tòa án Những nội dung này được hình thành trên cơ sở của việc thực hiện thẩm quyền của các chủ thể quản lý cơ quan tòa án theo quy đinh của pháp luật và được bảo đảm thực hiện bằng các biện pháp cưỡng chế nhà nước trong trường hợp cần thiết

Thêm vào đó, về nguyên tắc, nội dung các quyết định hành chính của cơ quan tòa án được hình thành trên cơ sở ý chí quyền lực đơn phương của các

chủ thể quản lý của cơ quan tòa án, phù hợp với thẩm quyền mà pháp luật đã trao cho các chủ thể này Lẽ tất nhiên, trong quá trình xây dựng các quyết định hành chính của cơ quan tòa án, việc tham khảo và tiếp thu ý kiến của các đối tượng quản lý thuộc quyền là yêu cầu được đặt ra nhưng quyền quyết định cuối cùng đối với các vấn đề có liên quan bao giờ cũng thuộc về các chủ thể quản lý của cơ quan tòa án có thẩm quyền

Thứ ba: quyết định hành chính của cơ quan tòa án phải là quyết định trong hoạt động quản lý hành chính của cơ quan tòa án Quyết định hành

chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án có thể do cơ quan hành chính nhà nước (Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các cấp, cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân các cấp ban hành) hoặc các cơ quan nhà nước khác không phải là cơ quan hành chính nhà nước (Cơ quan Tòa án, Viện kiểm sát nhân dân, Bảo hiểm xã hội…), nhưng phải là quyết định trong hoạt động quản lý hành chính, tức là quyết định trong hoạt động chấp hành - điều hành

Đồng thời, quyết định hành chính của cơ quan tòa án phải bao hàm sự điều chỉnh.Điều này có nghĩa là quyết định hành chính của cơ quan tòa án phải hướng đến việc làm phát sinh những hậu quả pháp lý mang tính chất bắt buộc Trên thực tế, trong quá trình thực hiện hoạt động quản lý hành chính của cơ quan tòa án, chủ thể có thể thực hiện những hoạt động hành chính thực

tế đơn thuần như cung cấp thông tin cho các bên liên quan, đưa ra các thông báo hoặc thực hiện những biện pháp nhằm chuẩn bị cho việc ra một quyết định hành chính của cơ quan tòa án như: tổ chức hội nghị, các cuộc họp… Đây chỉ là những hoạt động nhằm thực hiện công vụ của chủ thể chứ không hướng đến việc làm phát sinh những hậu quả pháp lý mang tính chất bắt buộc nào cả

Thứ tư: về hình thức, quyết định hành chính của cơ quan tòa án thể hiện bằng văn bản

Phân biệt quyết định hành chính nội bộ với các quyết định chuyên môn của Tòa án

Quyết định hành chính của cơ quan tòa án được hiểu là kết quả của sự thể hiện ý chí quyền lực đơn phương của các chủ thể quản lý là Tòa án, được thể hiện dưới những hình thức nhất định tác động đến các đối tượng nhất định trong quá trình quản lý tưpháp.Vì thế, quyết định hành chính của cơ quan tòa

án được ban hành có thể thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như quyết định bằng miệng, bằng tín hiệu, ám lệnh, văn bản Đây là hình thức thể hiện

có nhiều ưu thế về tính chính xác và tính ổn định cao so với các hình thức khác

Đây là hai loại quyết định do cùng cơ quan toà án ban hành nhưng mang tính chất khác nhau Những quyết định chuyên môn của cơ quan toà án chủ yếu là những quyết định cá biệt dưới hình thức là những bản án hoặc quyết định của Tòa án để thực hiện chức năng xét xử Ban hành các quyết định hành chính để thực hiện công tác quản lý nội bộ nhằm hỗ trợ việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ thuộc chức năng cơ bản của mình các cơ quan này là chức năng xét xử: để giải quyết công việc nội bộ hoặc thực hiện một số quyền quản lý hành chính được pháp luật quy định

Trình tự, thủ tục xây dựng ban hành hai loại quyết định này cũng khác nhau Quyết định chuyên môn thực hiện chức năng xét xử của cơ quan toà án tiến hành các thủ tục theo quy định của luật tố tụng còn quyết định hành chính của Toà án ban hành hoặc có thể theo thủ tục hành chính hoặc theo quy trình tư pháp

1.2 Khái niệm, đặc điểm ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án

1.2.1 Khái niệm ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa

án

Từ thực tiễn ban hành quyết định hành chính trong hoạt động quản lý của cơ quan tòa án, cũng có những cách hiểu, cách tiếp cận khác nhau về khái niệm “ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án” Cụ thể như sau:

Ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là sự phản ứng của tòa án trước một tình huống đòi hỏi phải có sự giải quyết của tòa án theo thẩm quyền quản lý do luật định

Trong cơ chế quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp, mỗi loại cơ quan trong bộ máy nhà nước có những chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn nhất định Trong quá trình thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình các cơ quan nhà nước đều xây dựng và ban hành quyết định pháp luật khác nhau nhằm điều chỉnh các quan

hệ xã hội, có thể là điều chỉnh chung, hoặc điều chỉnh cá biệt cụ thể đối với một, hay một số quan hệ xã hội cụ thể phát sinh trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống nhà nước và xã hội, tạo nên cơ sở pháp lý cho mọi hoạt động nhà nước, sinh hoạt của xã hội, tạo nên sự thay đổi hiện thực của đời sống xã hội, bảo đảm lợi ích nhà nước, xã hội và công dân Quyết định pháp luật là sản phẩm trực tiếp do các cơ quan nhà nước tạo nên, sản phẩm của hoạt động lập pháp là các quyết định lập pháp- các luật (Hiến pháp, bộ luật, đạo luật), pháp lệnh… sản phẩm của hoạt động tư pháp là các quyết định tư pháp – bản

án, quyết định của tòa án

Ban hành quyết định hành chính là hình thức hoạt động của cơ quan toà án hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan toà án, có nội dung là đặt ra các quy tắc xử xự chung hoặc các mệnh lệnh hành chính cụ thể đối với một chủ thể cụ thể, nhằm để quản lý hành chính trong quá trình hoạt động của Toà án

1.2.2 Đặc điểm hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án

Ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là hoạt độngmang tính quyền lực Nhà nước: Tính quyền lực nhà nước trước hết thể hiện ở chỗ

ban hành quyết định hành chính được thực hiện chủ thể thuộc các cơ quan tòa

án, được trao qyền trong những trường hợp nhất định Việc sử dụng quyền lực này còn đòi hỏi phải đúng thẩm quyền pháp luật qui định nhằm đảm bảo sự hài hòa, thống nhất trong quá trình sử dụng quyền lực của các bộ phận cấu thành bộ máy nhà nước…Không chỉ thế, tính quyền lực nhà nước còn được thể hiện ở tính đảm bảo thi hành các quyết định hành chính trong thực tế Bởi

lẽ về nguyên tắc, mọi quyết định hành chính của cơ quan tòa án đều phải được thi hành, kể cả những quyết định có sự phản kháng từ phía đối tượng quản lí, có nghĩa là quyết định sẽ được đảm bảo bằng biện pháp cưỡng chế của nhà nước khi cần thiết Ngoài ra quyền lực nhà nước còn được thể hiện trong việc các chủ thể có thẩm quyền tiến hành những hoạt động cần thiết để đảm bảo thực hiện ý chí của nhà nước như các biện pháp về kinh tế, giáo dục, thuyết phục…

Đặc điểm được ban hành bởi chủ thể có thẩm quyền của quyết định hành chính đã phản ánh một phần yếu tố ý chí của cơ quan tòa án trong nội dung quyết định, vì khi một chủ thể tiến hành các hoạt động sử dụng quyền lực nhà nước là chủ thể dó nhân danh nhà nước, thể hiện ý chí của nhà nước trong các quyết định của mình Hơn nữa, quản lý hành chính nhà nước là quá trình tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng chịu sự quản lý nhằm đạt được những mục đích mà nhà nước định trước.Phần lớn các tác động này được chưa đựng trong các quyết định hành chính Để các tác động quản lý được các đối tượng chịu sự quản lý tiếp nhận,thực hiện dễ dàng, đạt hiệu quả cao, mỗi tác động phải là kết quả của sự vận dụng các quy luật khách quan về

sự vận động của đời sống xã hội, dựa trên những điều kiện quản lý cụ thể Lẽ

dĩ nhiên, sự vận dụng, đánh giá các quy luật khách quan, các điều kiện quản

lý cụ thể đó không thể tránh khỏi quan điểm, cách nhìn nhận chủ quan của Nhà nước Vì vậy, nội dung quyết định hành chính thể hiện rõ mong muốn của Nhà nước tác động vào đối tượng nào, trong lĩnh vực quản lý nào, tác động theo chiều hướng nào, tác động theo chiều hướng, cách thức nào Đồng thời, ý chí của nhà nước trong quyết định hành chính còn được thể hiện ở chỗ: mặc dù khi ban hành quyết định, chủ thể ban hành có thể xem xét, lấy ý kiến của đối tượng tác động của quyết định về những vấn đề liên quan đến nội dung quyết định nhưng các ý kiến đó chỉ có giá trị tham khảo, nhằm giảm bớt khả năng nhìn nhận vấn đề một cách phiến diện, chủ quan của người ban hành quyết định, Nội dung quyết định không bao giờ là sự thỏa thuận ý chí giữa chủ thể quản lý và đối tượng chịu sự quản lý

Ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là hoạt động mang tính chấp hành- điều hành: các cơ quan tòa án ban hành các quyết định

hành chính để thực hiện nhiệm vụ và chức năng quản lí tòa án của mình, nhằm chấp hành các văn bản luật của cơ quan quyền lực Nhà nước và điều hành hoạt động của các đối tượng chịu sự quản lí Các quyết định hành chính

do toà án ban hành để thực hiện công tác nội bộ (tuyển dụng, phân công…) và

để đảm bảo trật tự hành chính torng quá trình thực hiện chức năng cơ bản của toà án là chức năng xét xử (quyết định xử phạt hành chính đối với hành vi gây rối trật tự phiên toà là quyết định hành chính do thẩm phán (chủ toạ phiên toà) ban hành để đảm bảo duy trì trật tự hành chính trong quá trình thực hiện chức năng xét xử của toà án)

Ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là hoạt động mang tính dưới luật: nghĩa là hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ

quan Tòa án phải được ban hành trên cơ sở luật, nhằm triển khai thực hiện luật hoặc các quy định khác về công tác quản lý hành chính chứ không phải hoạt động mang tính luật Về nguyên tắc, hoạt động ban hành quyết định hành chính của toà án phải dựa trên cơ sở luật và không được trái với luật và quyết

định hành chính được ban hành để hướng dẫn thi hành luật, cụ thể hóa và chi tiết hóa luật; đặc biệt đối với những vấn đề phức tạp, mới mẻ

Ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án được tiến thành theo trình tự thủ tục, dưới hình thức được pháp luật quy định Trình tự, thủ tục,

hình thức ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án được quy định

cụ thể trong các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan của cơ quan có tòa

án cóthẩm quyền, có tính chất bắt buộc phải thực hiện nhằm bảo đảm rằng: Nội dung của các quyết định hành chính của cơ quan tòa án được xây dựng và ban hành theo đúng trình tự, thủ tục đáp ứng yêu cầu của việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của quản lý của cơ quan tòa án, tôn trọng và bảo vệ các quyền, lợi ích hợp của cá nhân, tổ chức trong quản lý của cơ quan tòa án Nội dung của các quyết định hành chính của cơ quan tòa án được thể hiện theo đúng hình thức mà pháp luật quy định, đáp ứng yêu cầu về tính thống nhất, minh bạch, rõ ràng, thuận lợi cho việc thực hiện đặt ra đối các quyết định quản lý hình thành trong hoạt động quản lý hành chính của cơ quan tòa án.Trên thực tế, hình thức thông dụng nhất của các quyết định hành chính của

cơ quan tòa án là văn bản với tên gọi và hình thức thể hiện được pháp luật quy định Vấn đề đặt ra là ngoài hình thức văn bản, liệu quyết định hành chính của

cơ quan tòa án còn được thể hiện dưới hình thức nào khác hay không? Thực tiễn pháp luật của nhiều nước trên thế giới đã thừa nhận ngoài văn bản, quyết định hành chính của cơ quan tòa án còn được thể hiện dưới hình thức khác như lệnh truyền miệng (kể cả việc truyền qua điện thoại, cử chỉ của người có thẩm quyền quản lý tòa án (cảnh sát chẳng hạn).3Vì vậy, tồn tại các quyết định hành chính của cơ quan tòa án dưới các hình thức khác với hình thức văn bản

3

Xem Jean-Michel De Forges (Nguyễn Diệu Cơ dịch), Luật hành chính, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội,

1995, trang 43

Hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án có tác động pháp lý trực tiếp ra bên ngoài hệ thống của chủ thể có thẩm quyền đã đưa ra quyết định.Việc ban hành ra các quyết định hành chính của cơ quan

tòa án là kết quả của hoạt động nhằm thực hiện thẩm quyền quản lý hành chính của cơ quan tòa án đối với các chủ thể có thẩm quyền Điều này biểu hiện đầy đủ và rõ nét nhất trong mối quan hệ giữa chủ thể có thẩm quyền đó với các đối tượng chịu sự tác động, quản lý của chủ thể có thẩm quyền trong lĩnh vực hoạt động có liên quan Việc ban hành ra các quyết định hành chính của cơ quan tòa án đã tác động trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ pháp lý của các

cá nhân, tổ chức liên quan nằm ngoài hệ thống của chủ thể có thẩm quyền Trong quá trình quản lý tòa án, những hoạt động mang tính chất chỉ đạo, mệnh lệnh hành chính nội bộ của chủ thể quản lý hành chính của cơ quan tòa

án có thẩm quyền không ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ pháp lý của các cá nhân, tổ chức bên ngoài Như vậy, kết quả của những hoạt động này không ban hành ra các quyết định hành chính của cơ quan tòa án

Hệ quả pháp lý của hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan Tòa án: làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền và nghĩ vụ của các chủ

thể liên quan trong lĩnh vực hành chính Việc tác động đến quyền và lợi ích của các đối tượng liên quan có thể là tích cực và cũng có trường hợp phát sinh hậu quả tiêu cực: như quyết định xử phát hành chính, quyết định kỷ luật, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính

1.3 Các hình thức ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa

án

Quyết định hành chính do toà án ban hành có thể dưới nhiều hình thức khác nhau: căn cứ vào chủ thể ban hành; căn cứ vào cấp thẩm quyền ban hành; căn cứ vào cách thể hiện ý chí của toà án trong quản lý hành chính

1.3.1 Căn cứ vào chủ thể ban hành

Theo hướng dẫn tại khoản 7, 8 Điều 4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật được Quốc hội khóa 13 thông qua vào ngày 22/6/2015 quy định về Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như sau:

“7 Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

8 Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng

cơ quan ngang bộ; thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư liên tịch giữa Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao;”

Và theo quy định tại Điều 21“ Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành, nghị quyết để hướng dẫn việc áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử thông qua tổng kết việc áp dụng pháp luật, giám đốc việc xét xử”

Điều 22 “Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ban hành thông tư để thực hiện việc quản lý các Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự về tổ chức và những vấn đề khác được Luật tổ chức Tòa án nhân dân và luật khác có liên quan giao.”

Như vậy, xét theo thẩm quyền ban hành thì hoạt động ban hành quyết định của cơ quan tòa án bao gồm: hoạt động ban hành quyết định của Chánh

án Tòa án tối cao; hoạt động ban hành quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án tối cao, hoạt động ban hành quyết định của Chánh án Tòa án cấp cao, hoạt động ban hành quyết định của Ủy ban Thẩm phán Tòa án cấp cao, hoạt động ban hành quyết định do Chánh án Tòa án tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương, hoạt động ban hành quyết định của Chánh án Tòa án huyện, thành phố thuộc tỉnh Trong đó,

+ Hoạt động ban hành quyết định hành chính của Chánh án Tòa án tối cao (căn cứ vào Luật Tổ chức Tòa án năm 2015, Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh,

Nghị quyết của Ủy ban thường vụ quốc hội), thì Chánh án Cơ quan Tòa án tối cao ra quyết định hành chính dưới hình thức là các thông tư, quyết định, nghị quyết và kiểm tra việc thi hành các thông tư, quyết định đó

+ Hoạt động ban hành quyết định hành chính của Hội đồng thẩm phán Tòa án tối cao dưới hình thức là những Nghị quyết, quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

+ Hoạt động ban hành quyết định hành chính của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao căn cứ theo quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2015 thì Chánh án Cơ quan Tòa án cấp cao ra quyết định hành chính dưới hình thức là các quyết định và kiểm tra việc thi hành các quyết định đó

+ Hoạt động ban hành quyết định hành chính của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao: theo quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2015 thì Ủy ban Thẩm phán Tòa án tối cao có nhiệm vụ, quyền hạn ra các quyết định hành chính dưới hình thức là những quyết định của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao

+ Quyết định hành chính của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương căn cứ theo quy định của Luật Tổ chức Tòa

án nhân dân năm 2015 thì Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương ra quyết định hành chính dưới hình thức là các quyết định và kiểm tra việc thi hành các quyết định đó

+ Quyết định hành chính của Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện và thành phố trực thuộc tỉnh căn cứ theo quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2015 thì Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện và thành phố trực thuộc tỉnh ra quyết định hành chính dưới hình thức là các quyết định

1.3.2 Căn cứ phạm vi điều chỉnh:

- Ban hành quyết định hành chính để điều chỉnh trong phạm vi nội bộ của cơ quan tòa án Ví dụ: Quyết định bổ nhiệm chức vụ (Chánh án, Phó Chánh án cấp tỉnh, Chánh án, Phó chánh án cấp huyện), bổ nhiệm Thẩm phán

sơ cấp, trung cấp,bổ nhiệm Thư ký Chánh án, bổ nhiệm lãnh đạo cấp vụ, bổ

nhiệm lãnh đạo cấp phòng, bổ nhiệm giảng viên trường Cán bộ Tòa án, bổ

nhiệm chức danh Thẩm tra viên chính

Cùng với yêu cầu phải làm tốt công tác giải quyết, xét xử các loại vụ

án, các Tòa án nói chung và Tòa án tối cao nói riêng còn phải khẩn trương hoàn thiện nhiều văn bản hướng dẫn thi hành và chuẩn bị các điều kiện về nhân sự, cơ sở vật chất để tổ chức thực hiện các Luật về tổ chức Tòa án Theo quy định của Hiến pháp và Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, cơ quan Tòa án được xác định là cơ quan xét xử của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp Hệ thống Tòa án được xây dựng dựa trên thẩm quyền xét xử, với mô hình 4 cấp Để điều hành hoạt động của các cấp Toà án, Chánh án Toà án ban hành thông tư hoặc các quyết định áp dụng cho toàn ngành Toà án Nhiều nguyên tắc hoạt động của Tòa án cũng được sửa đổi, bổ sung như nguyên tắc tranh tụng, nguyên tắc suy đoán vô tội và thẩm quyền của Tòa án trong việc phát triển án lệ…Đây là những cơ sở pháp lý quan trọng để Tòa án tổ chức và hoạt động nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

-Ban hành quyết định hành chính tác động ra bên ngoài Toà án: thực hiện chức năng quản lý trong quá trình xét xử của cơ quan Tòa án : xử phạt, hoặc ban hành quyết định để thực hiện biện pháp xử lý hành chính Đối tượng bị tác động là các cá nhân nằm ngoài Toà án

Việc xác định các hình thức ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án nhằm mục đích đi sâu nghiên cứu và đồng thời để tổ chức ban hành thực hiện quyết định có hiệu quả Quyết định hành chính của cơ quan tòa án có khi liên quan đến quá trình hoạch định chủ trương, chính sách hoặc đưa ra các quy phạm pháp luật hành chính, cũng có khi chỉ hạn chế vào một

công việc cụ thể nên khi phân loại sẽ căn cứ vào các tiêu chí sau:

1.3.3 Căn cứ vào việc thể hiện ý chí của cơ quan ban hành:

- Ban hành quyết định chủ đạo là ban hành loại quyết định mà chủ thể ban hành nhằm hướng đến mục đích đưa ra những chủ trương, chính sách đường lối, những giải pháp lớn về quản lý hành chính đối với cả nước, một vùng hoặc đối với một đơn vị hành chính nhất định, là công cụ định hướng chiến lược trong việc thực hiện chức năng lãnh đạo trong hoạt động hành chính

- Ban hành quyết định hành chính quy phạm (quyết định lập quy) là ban hành các quy phạm pháp luật hành chính và là cơ sở cho việc ban hành các quyết định hành chính cá biệt.Họat động này có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc điều hành hoạt động nội bộ của cơ quan toà án.Chúng là nền tảng của sự hoạt động quản lý hành chính nhà nước, là công cụ, cơ sở cho việc ban hành những quyết định hành chính cá biệt

- Ban hành quyết định hành chính cá biệt là hoạt động do các chủ thể

có thẩm quyền tiến hành trên cơ sở các quyết định hành chính nhà nước quy phạm hoặc quyết định hành chính cá biệt của cấp trên để giải quyết những tình huống cụ thể trong quản lý hành chính nhà nước tại Toà án Nó có tính đơn phương và bắt buộc thi hành ngay,theo đó sản phẩm là: quyết định hành chính nhà nước cá biệt cho phép và ra lệnh Việc ban hành quyết định hành chính cá biệt làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt các quan hệ pháp luật cụ thể (quyền và nghĩa vụ cụ thể của các chủ thể)

Trên thực tế, quyết định hành chính cá biệt chính là quyết định áp dụng các quy phạm pháp luật trên cơ sở quyết định chung và quyết định quy phạm của cơ quan cấp trên hoặc của chính cơ quan ban hành quyết định cá biệt đó Trong một số trường hợp nó cũng được ban hành trên cơ sở văn bản cá biệt của cấp trên Các quyết định cá biệt thường được dùng để quy định các quan

hệ pháp luật cụ thể trong một quan hệ pháp luật hành chính nhất định.Những quyết định thuộc loại này được áp dụng phổ biến trong hoạt động thực tế của các cơ quan quản lý nhà nước.ví du: Quyết định bổ nhiệm, tăng lương, xử lý

kỷ luật, điều động, bãi miễn…

Quyết định hành chính cá biệt có tính đơn phương và tính bắt buộc thi hành ngay Hai tính chất này là những đặc tính cơ bản của Quyết định hành chính cá biệt.Nhờ đó mà các quyết định hành chính được ban hành và có hiệu lực khác với các bản án của Tòa án, kháng cáo của Viện kiểm sát Tính đơn phương và bắt buộc thi hành ngay nhằm đảm bảo cho nền hành chính thực hiện quyền và nghĩa vụ trước xã hội, duy trì trật tự quản lý hành chính nhà nước Tính đơn phương của quyết định hành chính thể hiện ở chỗ cơ quan có thẩm quyền tự mình ra quyết định, mặc dù trước đó cơ quan tham khảo ý kiến của các cơ quan hữu quan, nghĩa là cơ quan hành chính có quyền quyết định Tính bắt buộc thi hành ngay và được khiếu nại sau, ràng buộc cả công dân lẫn

cơ quan nhà nước

Đối với công dân, tổ chức khi nhận được quyết định hành chính cá biệt, người có liên quan phải thi hành ngay nghĩa vụ mà quyết định đó đòi hỏi dù cho rằng quyết định hành chính là bất hợp pháp, bất hợp lý thì vẫn phải thi hành, sau đó thực hiện khiếu nại theo luật định Trong quá trình khiếu nại, khiếu kiện vẫn phải thực hiện quyết định hành chính, trừ một số trường hợp theo luật định Tính đơn phương và tính bắt buộc thi hành ngay đảm bảo hữu hiệu của kỹ thuật lập quy hành chính, giúp nền hành chính thực hiện quyền và nghĩa vụ trước xã hội, nếu không thì khó có thể duy trì được trật tự nhà nước Đối với cơ quan hành chính nếu quyết định tạo ra cho công dân, tổ chức một quyền lợi mới, họ yêu cầu được hưởng quyền lợi đó thì cơ quan hành chính phải có nghĩa vụ thỏa mãn ngay đòi hỏi

- Theo vị trí của cơ quan ban hành thì có thể chia thành hoạt động ban hành quyết định hành chính của các cơ quan Tòa án Trung ương và quyết định hành chính của cơ quan Tòa án địa phương Ban hành quyết định hành chính của cấp trung ương, áp dụng chung cho toàn hệ thống Tòa án trong lãnh thổ của quốc gia Ban hành quyết định hành chính của Tòa án cấp địa phương ban hành phù hợp với thẩm quyền, đặc điểm của Tòa án địa phương

Việc phân loại các hoạt động ban hành quyết định trên ngoài ý nghĩa nghiên cứu và tổ chức thực hiện quyết định hành chính thuận lợi, có hiệu quả còn có ý nghĩa thực tế to lớn trong quá trình chuẩn bị ban hành và thông qua

các quyết định hành chính

Nếu so sánh hoạt động ban hành quyết định hành chính của Tòa án với ban hành văn bản pháp luật khác của cơ quan Tòa án, sẽ thấy rằng đây là hai loại hoạt động do cùng cơ quan Tòa án ban hành nhưng mang tính chất khác nhau Những quyết định chuyên môn của cơ quan Tòa án chủ yếu là những quyết định cá biệt dưới hình thức là những bản án hoặc quyết định của Tòa án

để thực hiện chức năng xét xử Ban hành các quyết định hành chính để thực hiện công tác quản lý nội bộ nhằm hỗ trợ việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ thuộc chức năng cơ bản của mình các cơ quan này là chức năng xét xử: để giải quyết công việc nội bộ hoặc thực hiện một số quyền quản lý hành chính được pháp luật quy định

Trình tự, thủ tục xây dựng ban hành hai loại quyết định này cũng khác nhau Quyết định chuyên môn thực hiện chức năng xét xử của cơ quan Tòa án tiến hành các thủ tục theo quy định của luật tố tụng còn quyết định hành chính của Tòa án ban hành hoặc có thể theo thủ tục hành chính hoặc theo quy trình

Quyền lực nhà nước nói chung gồm quyền hành pháp, quyền lập pháp

và quyền tư pháp Mỗi quyền đó được nắm giữ và thực hiện chủ yếu bởi một nhóm cơ quan nhất định và hình thưc thực hiện quyền lực cơ bản là ban hành các quyết định pháp luật Theo đó ý nghĩa chung nhất của quyết định hành chính là nhằm thực hiện quyền hành pháp

Trong quản lí hành chính của cơ quan Tòa án, quyết định hành chính có vai trò đặc biệt quan trọng.Quyết định hành chính là một công cụ để thực hiện nhiệm vụ, chức năng quản lí Mỗi hệ thống cơ quan, mỗi cơ quan nhà nước cụ thể có thẩm quyền do pháp luật quy định trong mối tương quan với thẩm quyền của các cơ quan khác bảo đảm cho toàn bộ bộ máy nhà nước hoạt động hài hòa Nói cách khác mỗi loại cơ quan nhà nước có chức năng riêng: ví dụ: Quyền lập pháp được thực hiện bởi cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất (Quốc hội), quyền hành pháp được thực hiện chủ yếu bởi cơ quan hành chính (Chính phủ), quyền tư pháp được thực hiện chủ yếu bởi cơ quan Tòa án nhưng trong quá trình hoạt động mỗi loại cơ quan nhà nước không chỉ nhằm thực hiện chức năng của mình mà còn hướng tới thực hiện chức năng, nhiệm

vụ của nhà nước nói chung Khi sử dụng quyền lực nhà nước, mỗi cơ quan được sử dụng phương tiện pháp lý phù hợp với thẩm quyền của mình trong đó quyết định pháp luật luôn được coi là phương tiện quan trọng Trong quản lí hành chính của cơ quan Tòa án quyết định hành chính có những vai trò cụ thể sau:

Thứ nhất, quyết định hành chính đưa ra những chủ trương, chính sách

lớn trong quản lí hành chính Thông qua quyết định hành chính cơ quan Toà

án đề ra các chủ trương, đường lối, nhiệm vụ, biện pháp lớn để quản lí nhân

sự trong bộ máy Tòa án

Thứ hai, góp phần đặt ra các khuôn mẫu hành vi thông qua qui tắc xử

sự để điều chỉnh các mối quan hệ phát sinh trong thực tiễn quản lí hành chính của hệ thống Tòa án

Thứ ba, ban hành quyết định hành chính góp phần giải quyết một công

việc cụ thể trong quá trình hoạt động của Toà án nhằm quản lí, ổn địnhnội bộ (quyết định hành chính áp dụng pháp luật) Ví dụ: Quyết định 584/QĐ-TANDTC về việc thành lập Ban Chỉ đạo về ứng dụng, phát triển công nghệ thông tin cơ quan Tòa án

Thứ tư, ban hành quyết định hành chính góp phần củng cố đội ngũ cán

bộ cho ngành Toà án

Đối với công tác tổ chức bộ máy của ngành Tòa án: việc ban hành QĐHC của cơ quan tòa án đúng thời hạn, đúng quy trình thủ tục góp phần ổn định tổ chức, quản lý tổ chức, biên chế của ngành Tòa án nhân dân; quản lý

và thực hiện công tác cán bộ đối với cán bộ, công chức Tòa án nhân dân; thực hiện quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, điều động đối với Thẩm phán Tòa án nhân dân, Thẩm phán Tòa án quân sự cấp quân khu, Thẩm phán Tòa

án quân sự khu vực; thực hiện thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức đối với chức vụ Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân địa phương, Chánh

án, Phó Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu và Tòa án quân sự khu vực; phối hợp với Hội đồng nhân dân địa phương và Bộ Quốc phòng trong việc quản lý cán bộ, công chức ngành Tòa án theo các Quy chế phối hợp đã được

Uỷ ban thường vụ Quốc hội thông qua; tổ chức đào tạo lại, bồi dưỡng nghiệp

vụ đối với Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, cán bộ, công chức của ngành Tòa

án nhân dân;;

Thứ năm, đối với công dân và xã hội: Việc ban hành quyết định hành

chính sẽ tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân có liên quan: chẳng hạn những người bị xử phạt vi phạm hành chính, những người bị

áp dụng biện pháp hành chính Việc ban hành quyết định hành chính áp dụng các biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng… nếu thực hiện đúng đắn, khách quan sẽ tránh tình trạng tuỳ tiện trong áp dụng pháp luật của các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình lập hồ

sơ, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích công dân, góp phần đảm bảo ổn định trật

tự chung của xã hội

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động ban hành quyết định hành chính và thi hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án

Thứ nhất: mức độ hoàn thiện của pháp luật quy định về thẩm quyền và thục ban hành quyết định hành chính nói chung, quyết định hành chính của

cơ quan toà án nói riêng

Tiêu chuẩn về thẩm quyền ban hành quyết định hành chính của cơ

quan tòa án thể hiện ở chỗ quyết định phải được ban hành phù hợp với thẩm quyền của cơ quan tòa án ban hành ra nó Một quyết định hành chính chỉ được ban hành bởi một cơ quan được trao thẩm quyền một cách hợp lệ Thẩm quyền ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án gồm thẩm quyền xét về mặt nội dung và thẩm quyền xét về mặt quyết định Thẩm quyền của mỗi cơ quan được pháp luật quy định không chỉ là vấn đề cơ cấu quyền lực trong toàn bộ cơ quan tòa án mà còn phụ thuộc vào khả năng hoạt động thực

tế của từng cơ quan tòa án Việc quy định thẩm quyền của mỗi cơ quan tòa án vừa có mục đích tạo nên sự hài hòa, thống nhất trong hoạt động của bộ máy

cơ quan tòa án vừa bảo đảm hiệu quả hoạt động của chúng

Cơ quan quản lý tòa án ở Trung ương được ban hành quyết định hành chính quản lý trên phạm vi toàn quốc cơ quan quản lý ở địa phương chỉ ban hành quyết định quản lý trên phạm vi địa phương Tuy nhiên, thẩm quyền cụ thể mỗi cơ quan tòa án vẫn luôn thay đổi Một quyết định hành chính của cơ quan tòa án ban hành có nội dung vượt quá giới hạn thẩm quyền của cơ quan tòa án ban hành ra về không gian, về thời gian, về phạm vi vấn đề mà cơ quan tòa án có quyền quản lý thì quyết định đó bị coi là trái thẩm quyền Đặc điểm được ban hành bởi chủ thể có thẩm quyền của quyết định hành chính của cơ quan tòa án đã phản ánh một phần yếu tố của ý chí của Nhà nước trong nội

dung quyết định, vì khi một chủ thể tiến hành các hoạt động sử dụng quyền lực nhà nước là chủ thể đó nhân danh nhà nước, thể hiện ý chí của nhà nước trong các quyết định của mình Một quyết định hành chính của cơ quan tòa án được trao thẩm quyền một cách hợp lệ Nội dung quyết định hành chính của

cơ quan tòa án thể hiện rõ mong muốn của chủ thể tòa án tác động vào đối tượng nào, trong lĩnh vực quản lý nào, tác động theo chiều hướng, cách thức nào thì khi ban hành quyết định cơ quan tòa án phải theo đúng những quy định đó, nếu quy định về thẩm quyền rộng và quy định cụ thể việc triển khai ban hành các quyết định hành chính của cơ quan tòa án sẽ hiệu quả, quyết

định hai có hiệu lực

Thứ hai: Về năng lực của chủ thể ban hành quyết định hành chính của

cơ quan tòa án

Năng lực tác phong của chủ thể ban hành quyết định hành chính có vai trò chủ chốt trong việc ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án Đối với quyết định hành chính của cơ quan tòa án, chủ thể có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính là cơ quan tòa án có thẩm quyền chung hoặc cá nhân đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án Một quyết định hành chính của cơ quan tòa án có đảm bảo tính hợp lý, tính hợp pháp hay không, có thực hiện trên thực tế hay không phụ thuộc rất lớn vào đối tượng ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án – những chủ thể có thẩm quyền trong các cơ quan tòa án Chính

vì vậy, chủ thể có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án phải là người có năng lực và có trách nhiệm thực hiện công việc Dù các quyết định hành chính của cơ quan tòa án được ban hành bởi cơ quan tòa

án có thẩm quyền chung hay quyết định hành chính đó được ban hành bởi chủ thể có thẩm quyền trong các cơ quan tòa án thì cũng phụ thuộc vào những người lãnh đạo cơ quan đó Do vậy, chất lượng của quyết định hành chính

như thế nào phụ thuộc vào trình độ hiểu biết pháp luật, năng lực chuyên môn

và đạo đức của người lãnh đạo cơ quan đó

Mỗi hoạt động liên quan đến việc ban hành quyết định hành chính của

cơ quan tòa án đều trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu lực của quyết định,đều có những nét đặc thù và những đòi hỏi riêng về chuyên môn Vì vậy, việc, tuyển dụng, bố trí, đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức có trình độ chuyên môn cao,phẩm chất đạo đức tốt, có đủ năng lực để hình thành nên những quyết định có chất lượng cao Nếu cơ quan tòa án, thẩm phán có trình độ pháp lý cao thì các quyết định hành chính của cơ quan tòa án sẽ đảm bảo yêu cầu hợp pháp,hợp lý

Thứ ba: Về điều kiện kinh tế xã hội và ý thức chấp hành pháp luật của công dân cao, pháp luật đóng vai trò rất quan trọng nhằm đảm bảo thiết lập trật tự một xã hội an toàn văn minh và tốt đẹp, đảm bảo cho mọi hoạt động đời sống người dân Để phát huy được hiệu quả của pháp luật thì ý thức pháp luật của người dân chính là nhân tố quan tọng hàng đầu, Hiện nay trong các hoạt động của pháp luật, ý thức của người dân Việt Nam đã nâng lên Sự hiểu biết về pháp luật của nhân dân đã biểu hiện rõ nét, nhân dân ý thức được trách nhiệm, quyền hạn của mình đối với nhà nước thông qua pháp luật do đó họ tích cực tham gia vào các hoạt động quản lí nhà nước, giám sát các hoạt động của cơ quan nhà nước để thực hiện quyền lợi hợp pháp của mình Trong những năm qua, người dân đã tích cực tham gia đóng góp các ý kiến cho các văn bản pháp luật, những ý kiến đó được đánh giá cao và có tính thực tiễn Có những ý kiến cũng đã được các cơ quan có thẩm quyền ghi nhận để xem xét, nghiên cứu và bổ sung thêm Như vậy, do nhận thức đúng trách nhiệm của mình trong các vấn đề quan trọng của đất nước cho nên người dân ngày càng quan tâm đến pháp luật; tự giác học hỏi và nghiên cứu nhằm hoàn hiện nhận

thời,phát triển nền kinh tế đất nước ngày càng đi lên, kinh tế quyết định điều kiện triển khai xây dựng quy định pháp luật tốt, thực thi quyết định nhanh chóng.Ý thức chấp hành pháp luật tốt thì quyết định hành chính của cơ quan tòa án được tôn trọng, quyết định xử phạt hành chính của chủ tọa phiên tòa sẽ được thi hành ngay, quyết định kỷ luật của công chức tòa án được thi hành ngay…

Kết luận Chương I

Tóm lại, qua việc tìm hiểu những vấn đề lý luận của hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án, chúng ta có thể hiểu được khái niệm cũng như đặc điểm của ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án Từ đó, giúp người đọc nhìn nhận đúng hơn về bản chất của hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là gì, do ai thực hiện

và thực hiện theo quy trình như thế nào Bên cạnh đó, chúng ta có thể thấy rằng ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án mang một vai trò vô cùng quan trọng, không chỉ có ý nghĩa đối với cơ quan tòa án mà còn đối với công dân ở các khía cạnh thực tiễn, nhất là trong hoạt động thực hiện chức năng của bộ máy tư pháp và ý thức chấp hành, tuân thủ pháp luật của các cơ quan, cá nhân, tổ chức Điều đáng nói hơn cả, việc nghiên cứu về những điều kiện đảm bảo cho viêc thực thi các quyết định hành chính của cơ quan tòa án cũng đóng một vai trò không nhỏ trong việc hỗ trợ và thúc đẩy công tác kiểm sát hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án có hiệu quả, thấu tình, đạt lý và hợp pháp

Chương 2 THỰC TRẠNG BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH

CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN HIỆN NAY

2.1 Thực trạng ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa

án

Xây dựng và ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là các hành động và cách thức thực hiện, các hành vi đó diễn ra kế tiếp nhau theo trình tự thời gian xác định kể từ thời điểm sáng kiến ban hành đến công bố quyết định hành chính của cơ quan tòa án Cơ quan tòa án có thẩm quyền ban hành sẽ ban hành các quyết định hành chính thuộc thẩm quyền để thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết, pháp lệnh của các cơ quan quyền lực nhà nước

Trong quá trình quản lý tòa án, các cơ quan tòa án phải ban hành số lượng lớn các quyết định hành chính mang tính chất nội bộ mỗi ngày Hoạt động ban hành quyết định hành chính của cơ quan tòa án là một trong những phương thức quan trọng trong quản lý tòa án, vì vậy, đòi hỏi hoạt động này phải tuân thủ pháp luật, bảo đảm tính pháp chế, đồng thời phải phù hợp với đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân, thực tiễn quản lý Tòa án trong từng giai đoạn

Quyết định hành chính của Tòa án là một văn bản ban hành để quyết định một vấn đề cụ thể thuộc phạm vi quản lý của Tòa án nhân dân đối với đối tượng cụ thể và được áp dụng một lần Ví dụ: quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định đưa vào trường giáo dưỡng v.v… Tuy nhiên, trong thực tế có những trường hợp do không thực hiện đúng qui trình, qui phạm ban hành văn bản, nên có những cơ quan tòa án đã ban hành những văn bản không phải bằng hình thức quyết định, mà được ban hành dưới hình thức một công văn, một báo cáo kết luận, một thông báo v.v… nhưng nội dung các văn bản này lại có những quy định có tính bắt buộc thi hành, và cơ quan tòa án hoặc cán bộ viên chức nhà nước có thẩm quyền đã căn cứ vào các văn bản này để

thi hành như một quyết định hành chính, thì cũng được coi là một quyết định hành chính bằng văn bản

Các quyết định của Tòa án nhân dân, trong khi thực hiện chức năng tố tụng của cơ quan tiến hành tố tụng khi có khiếu nại sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật tố tụng Chỉ có các quyết định hành chính như quyết định buộc thôi việc cán bộ, nhân viên Tòa án nhân dân, hoặc quyết định xử phạt vi phạm hành chính do vi phạm trật tự phiên tòa, khi có khiếu kiện mới được xem là vụ án hành chính và được giải quyết theo quy định của Luật Tố tụng hành chính

Một quyết định hành chính của cơ quan tòa án ban hành và thực hiện trong thực tế chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau Để ban hành một quyết định hành chính hiệu quả thì cần phải quan tâm đến các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng quyết định hành chính

Với thực trạng pháp luật về ban hành quyết định hành chính của Tòa án nhân dân, cho thấy các Tòa án nhân dân ban hành rất ít các quyết định hành chính Bởi vì, chức năng nhiệm vụ của Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp, do đó chức năng về quản lý nhà nước của Tòa án nhân dân chỉ trong phạm vi pháp luật quy định Mà cụ thể là pháp luật quy định Tòa án nhân dân có nhiệm vụ quản lý nhà nước đối với nội bộ hệ thống Tòa án nhân dân, xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật tố tụng Đây là điều khác biệt so với các cơ quan hành chính nhà nước khác

Từ đặc điểm này, đã chi phối việc các quyết định hành chính do cơ quan Tòa án ban hành bị khởi kiện bằng vụ án hành chính trước Tòa án nhân dân trong thời gian vừa qua là rất ít Đơn cử là khoảng năm 2007, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình thụ lý và xét xử sơ thẩm vụ án hành chính do một nhân viên của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình bị kỷ luật buộc thôi việc, không đồng ý với quyết định buộc thôi việc đó, họ khởi kiện tại Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình và Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình đã thụ lý, xét xử sơ thẩm bác đơn khởi kiện Sau khi xét xử sơ thẩm nhân viên này không kháng

cáo, Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng đã xét xử phúc thẩm, bác kháng cáo của đương sự, giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm

2.1.1 Hoạt động ban hành quyết định hành chính mang tính chất nội

bộ của Tòa án nhân dân tối cao

Theo thống kê số liệu của Vụ Tổ chức cán bộ Tòa án nhân dân tối cao năm 2015 Từ ngày 01/10/2014 đến 30/09/2015, Vụ Tổ chức cán bộ Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành 2232 quyết định hành chính mang tính chất nội

bộ Thời điểm trước ngày 01/02/2015, số lượng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao còn thiếu rất nhiều so với biên chế được phân bổ (thiếu 70/120 người)

do các Thẩm phán nghỉ hưu hoặc hết nhiệm kỳ nhưng không thể bổ sung vì liên quan tới các quy định của Hiến pháp; Quy trình bổ nhiệm Thẩm phán cao cấp, Thẩm phán trung cấp và Thẩm phán sơ cấp cũng có những quy định mới

và cần có thời gian để phối hợp với các cơ quan có liên quan thống nhất quy trình thực hiện nên phần nào cũng ảnh hưởng tới việc bổ sung Thẩm phán cho các Tòa án Từ ngày 01/10/2014 đến ngày 30/9/2015 đã bổ nhiệm và bổ nhiệm lại 298 Thẩm phán trung cấp (bổ nhiệm mới 140, bổ nhiệm lại 158) và

887 Thẩm phán sơ cấp (bổ nhiệm mới 436, bổ nhiệm lại 451); thực hiện quy định của Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, Tòa án nhân dân tối cao đã trình Quốc hội phê chuẩn và được Chủ tịch nước bổ nhiệm 15 Thẩm phán Tòa

án nhân dân tối cao, 57 Thẩm phán cao cấp công tác tại các Tòa án nhân dân cấp cao và 11 Thẩm phán cao cấp công tác tại Tòa án Quân sự trung ương Về biên chế, tính cho đến nay, tổng số biên chế Tòa án nhân dân các cấp có 15.053 người, gồm có 5.105 Thẩm phán, 8.259 Thư ký Tòa án và Thẩm tra viên, còn lại là các chức danh khác, về cơ bản các Tòa án nhân dân đã tuyển dụng đủ biên chế được giao

Bên cạnh đó, với sự thay đổi về mô hình, cơ cấu tổ chức bộ máy Tòa án các cấp theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 và quá trình sắp xếp, bố trí lại đội ngũ cán bộ của các đơn vị cũng tạo ra những khó khăn nhất định cho