Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân

Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân Kĩ thuật tính liều trong việc điều trị bằng đồng vị phóng xạ trong y học hạt nhân

:

:

:

1

2 TS BS Q

– ăm 2 8

m ơ :

- m

- : TS

m ă - : TS.BS rư Q a â

ă - m

ThS BS â

m

- GS TS a – m

- a

– 2

m 3

m 4

ơ –

1.1

1.2 ă .7

ơ 2 – ơ

.9

2.1 ơ 9

2.1.1 9

2.1.2 10

2.1.3 ơ 12

2.1.4 16

2.2 ơ .17

2.2.1 ơ .17

2.2.2 18

2.3 27

2.4 27

ơ – m 29

3.1 .29

3.1.1 29

3.1.2

3.1.3

3.1.4 38

3.2 m 39

3.2.4

ơ –

.47

4.1 ơ 7

4.1.1 ơ 7

4.1.2 ơ .49

4.1.3 63

4.1.4 74

4.1.5 79

4.1.6 m 88

4.2 9

4.3 ơ 98

Ch ơ – m

100

5.1

5.1.1

5.1.2 7

5.1.3 ơ

ơ m – Marinelli 113

5.2 .116

123

a 125

:

A A D D     B E f S

3D – ID CT DCPX DVH ĐVPX HCC IAEA LET MIRD MRI NHL NST ORE

S

T

T

T

T

S 3D internal dosimetry Computed tomography

Dose volume histograms Đ

Hepatocellular carcinoma International atomic energy agency Linear energy transfer Medical Internal Radiation Dose Magnetic resonance imaging Non – Hodgkin lymphoma

Oxygen enhancement ratio

OT

RBE

RIS

RIT

SF

TAE

TAT

WFNMB

WHO

YHHN

Other tissue Relative biological effectiveness Radio immuno scintigraphy Radio immuno therapy Survival fraction Transhepatic arterial embolization Targeted alpha therapy

World federation of nuclear medicine and biology World health organization

Y

V – Anh

Đ

Đ

Đ

Differentiated Near total thyroidectomy Total thyroidectomy Target organ (region) Source organ (region) International atomic energy agency Ablation

Boron neutron capture therapy Molecular targeted therapy Targeted radiotherapy Energy absorption buidup factor Accute effects

Late effects Non – penetrating Transhepatic arterial embolization Self – dose

Standard anatomic model

P

Ph

S

S

T

T

T

T

U

U

U

Vaquez X

X

X

X

X

X

Fix – dose method Deliver rads method Biokinetic Hypothyroidism Residence time Poin kernel convolution Uptake Scaling Carcinoma Papipallary thyroid carcinoma Follicular thyroid carcinoma Medical Internal Radiation Dose B

Brachytherapy External beam radiotherapy Unsealed source radiotherapy Sealed source radiotherapy Teletherapy Penetrating

T Trang

Y

Y

Y

T

36

36

37

57

65

T Trang

Đ

S

Đ

ST

ST

S T T

Đ

T X

T

T

n 2000 R Đ –

Đ –

Đ –

Đ –

T

alpha V

V

S

11

13

14

15

20

21

22

23

25

26

33

34

50

52

53

53

54

55

57

58

58

72

6

S

Đ –

-131

S -131

T

T

Q

82

93

100

102

102

107

108

117

– U

1.1

: -60,

Cs-137 ặ ;

P-32 ặ

: ặ trong ặ ẽ

ĩ ặ Đ ỹ

N ò

ặ ý ỹ

điều trị bằng đồng vị phóng xạ (radionuclide therapy) Y

ỹ

ý chúng P

R R X

X ặ

X R

Y : W R

X

P

R

Y

h ý

:

ý ỹ

Y [3, 71] ĩ

:

nguyên phá …

% [44] S

[3] Tuy nhiên, ,

ý ò

Đ

1.2

s

[58, 29, 61],

Y ò [49] V

õ ý Y

Ở V

Y V

ò ỏ và ý

ò Tuy nhiên, ò ý Y

õ ý

quy trình ặ

trong

T ỹ trong

ỏ Ngoài ra, ò ỹ

ặ

tình hình

;

ý ;

; Y c ; nguyên phát

ƯƠ 2 – Ơ SỞ V T V S

V Đ U TR Đ V P X Đ

ý ĩ ò ỏ

ý

ý ĩ

2.1 C

P ý ;

ặ ý …)

và p

, ẽ

2.1.1

Đ

gamma, alpha, ) C :

Đ : ẵ ên nhiên

Đ : ặ

Y

(YHHN) a dùng Đ

ò

nhân

V ẽ sau



ặ ĐVPX

: :

T = (ln2)/  (2.2) : là ân có

ặ 1Ci = 3,7.1010Bq

A(t) = .N = .Noe-t (2.3)

T mang ỏ do quá trình tra

sau:

A 4 A 4

ZX  2 Z 2Y

Các h vài 4 MeV MeV [60]

 Phân rã beta

cách neutrino là phân rã beta :

1 1 0

0 n   1 p 1 e  

ái ng

è n :

1 1 0

1 p  0 n  1 e  

ò é ẽ ỏ

Đ E c , positron max Đ lectron, positron E = 0.3 Emax [60], nên E là giá

Y

2.1 Đ [ ]

 Phân rã gamma

T sau phân rã beta ặ sinh ra

này nhanh chóng

h S

 electron (electron capture)

lectron

S ẽ X ặ

electron Auger phát ra Q :

A 0 A Z 1 z 1 X  e  Y    oán trong (internal conversion) t ỏ

ẽ lectron ỏ electron

ỏ

 omeric transition)

(metastable)

(isometric) Q

phân ý Technetium Te-99m

Y

2.1.3 T

2.1.3.1 T

:

 V





Ở V

T

vài m

S ặ

T

ion hóa riêng S

[ ]

2.2 S [33]

ỏ trên

Linear energy transfer, LET) Đ T

ặ ỏ ha là T

khí và vài micromet trong mô [28] 2.1.3.2 T

:

 Ion hóa và kích thích

ỏ

 P

t nhân, d

ĩ lectron ỹ

này



T lectron ánh sáng Đ Cerenkov 

electron , lectron

do nhau và , g 0,511Mev T ng YHHN,

on hóa T ỏ

lectron càng T ỏ

Quã lectron alpha Q [28] S

lectron ỹ

t (xem hình 2.3) Đ ý

2.3 ẽ

2.1.3.3 T o o

X

là R ặ làm pho hoàn toàn hay Đ

H [ ]

các :

0

hE

m c1

T Y ò trong các

 : E [10])

Photon ỹ

:

Ee   h i (i = K, L, M) (2.7) i  : ỏ

 T ặ : (E> 1,022 Mev [10]) K

ặ :

e- e+ hv = 2moc2 = Ee- + Ee+ (2.8) ẽ

T  là

, compton,  ặ :

       (2.9) 2.1.4 U P T [10, 12, 58]

ỏ

Đ ĩ :

D = E/m (2.10) T , m

Đ S gray (Gy)

1 Gy = 1 J/kg

ò

1 rad = 10-2 Gy 2.2

ý Đ Đ

ẽ

2.2.1 S o o

T

T : , các bào quan, trong cùng ,

, trong nhân có các ADN, là n ò

gien (gene) Các g ặ

z

T phân

là các

DN

2.2.2 C

S quá

ý

au có 4 giai [26, 28, 30, 43]:

T ỹ ỏ

ẽ

Quá trì Trong quá trình này, electron

, OH.,

HO2. 2O2 dro trong ADN)

: , ARN, các enzym,

 Giai đoạn 3: ò và

ò là thành

Cá

P : (DS M S Đ

S S

P

ỏ (hình 2.6, 2.7)

[43]

[43]

ST ặ

T

S ặ

ặ

ặ Đ máu,

phân chia T [28]

S T T

[26]

Đ -lnSF = D),

SF (survival fraction) Đ -lnSF = D +

D2), D2

V

m trong

ST

T Đ

Ảnh hưởng của bức xạ trong mô

có Mô máu

õ

ng

rõ ràng Đ nên mô [28]

Đ (somatic tissuues) chính gene T

ặ

ẽ Đ

Ảnh hưởng của bức xạ lên toàn cơ thể

ẽ – ặ – late effects)

N – :

õ ; ;

ẽ

ặ ặ ẽ T

ỏ

ẽ

ặ ẽ : [28]

Hình 2.9 Đ [28]

ẽ rad, T

T % 50 - 450 rad)

X

ặ

:

Những nhân tố ảnh hưởng tới hiệu ứng sinh học

- ý L

ặ , c ặ

Đ ẽ VPX ẽ

lý

– T Đ U TR Đ V

P X TR T V T V T NAM Y

3.1 T

3.1.1 T

Đ Y [83, 29] I-131 ý ,

Y : ý I-131 Sm-153 Re-188

z P-32 [54] V Re-188

Y ò : [ ]

ý Đ

X ặ

ý

[75, 83] Y : -

99, I-131, P-32, Re-188, Sm-153, Sr-89, Lu-177, Cr-51 [83]

V ĩ T -99m

Y

Y [55,77] V % [52]

T

ò

3.1.2 V o

Y ĩ ặ

ĩ P T SP T S

ỏ õ

T % % Y

Y T Y [79] ò

Y % [75, 81]

3.1.2.1 V o y

U % [54] T [46] U

% [6] Đ , -131 T

3.1.2.2 V o o

Y ò ò

ỏ

Đ T : [76] :

z PTU ặ

ỏ z ặ PTU -131 Đ g I-131

ỹ

Đ é

ặ ò

ò

T -131 : % -

131 [72, 76]

T -131

ặ Đ

I-131 ặ

3.1.2.3 V o o

T ĩ [74, 53] V P-32

ò P-32

Đ

tr P-32

ỏ V

là

S -89 Đ S -89

R -188 S -188 % [74, 53]

3.1.2.4 V o y

U % – HCC (hepatocellular carcinoma) [62])

Đ

ặ

ặ 1:4 % [36] %

T ĩ

z – T [41] D : Ho-166, Y-90, I-131, Re-186, Re-188

T

R -188 [42]

T

T

[51]

T ỹ

T 2):

T

2000 [54]

Ở % Đ [77]

T t I % : %

[80] T % ò %

ặ ặ %

ặ [84] % [84] Ở

Đ ặ

ẽ ĩ

Đ Y ĩ

n [ ]

3.1.3 C y

T Y ĩ

Y

T Y H S hân T W F O

Y

Y :

- T ỹ American Society Of Nuclear Cardiology)

- Y Si hân ỹ Tinh (Association Of Latin American Society Of Nuclear Medicine And Biology)

- Y Z P P Đ

P ỹ Đ T Q

Y :

- The Journal Of Nuclear Medicine ( J Nucl Med – jnm.snm journals.org)

- The American Association Of Physicist In Medicine (AAPM – www.aapm.org)

- www.healthday.com

- www.auntminie.com

- www.iaea.org

- European Journal Of Nuclear Medicine

- International Journal Of Nuclear Medicine and Biology

- Health physics…

Đ Y

Y é

Y Y é

Korea 110 89 ĩ

TV – Y

Gamma camera: 82 SPECT: 10; PET:3

Japan 1174 271 > 700 Gamma camera: 359

Malaysia 11 Gamma

counter:1000 Gamma camera: 100 SPECT: 205; PET:2

R Scanner: 2 Phillipin 32 26 ĩ Gamma camera: 4

SPECT: 24; PET:0 Pakistan 24 18 Gamma camera: 21

ò

ò ò ỏ

ỏ

3.1.4 Xu ể 50, 52, 75, 81]

T

Q

ặ [52]

T ĩ Radioimmuno scintigraphy - RIS

ĩ (Radioimmunotherapy – R T T ò ĩ

Y-90 ặ [75]

ĩ Y – T T ặ V

ẽ

Đ T (Boron Neutron Capture Therapy) B-10

[50] TRT

3.2 T nam

3.2.1 L ể

P

S ò V I-131 R

Y Y – Y

R –

ò é [17] T ò Đ

Y :

3.2.2 N

Y :

 : -131

 Đ P-32, Sm-153

 Đ R -188

 Đ

ò Đ % %

T I-131 P-32 [22, 9]

Y Y R

Đ ẵ

SP T (PET)… Đặ Y R