Xử lý tình huống sự bất cập giữa chất lượng đầu vào và yêu cầu mục tiêu đào tạo trình độ trung cấp nghề của học sinh trường Trung cấp nghề tỉnh Điện Biên

Được sự quan tâm, chỉ đạo của UBND tỉnh, sự hộ trợ, giúp đỡ của các cơ quan, ban ngành trên địa bàn, sau gần 10 năm xây dựng và phát triển, đến nay trường Trung cấp nghề Điện Biên đã từn

PHẦN THỨ NHẤT LỜI MỞ ĐẦU

Đất nước trong thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển rất cần đội ngũ lao động

có trình độ, tri thức và tay nghề cao, có thể đáp ứng được yêu cầu công việc Cũng như các địa phương khác trong cả nước, những năm qua Điện Biên rất chú trọng đến công tác đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh Theo

đó nhiều cơ sở nghề được thành lập và đi vào hoạt động với kết quả khả quan, trường Trung cấp nghề Điện Biên là một cơ sở đào tạo nghề công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, trường Trung cấp nghề Điện Biên luôn luôn thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao và có những đóng góp quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề cao, phục vụ phát triển kinh tế xã hội của địa phương

Được sự quan tâm, chỉ đạo của UBND tỉnh, sự hộ trợ, giúp đỡ của các cơ quan, ban ngành trên địa bàn, sau gần 10 năm xây dựng và phát triển, đến nay trường Trung cấp nghề Điện Biên đã từng bước hoàn thiện tổ chức quản lý, hệ thống cơ sở vật chất với đầy đủ các phòng học lý thuyết, phòng thực tập và xưởng thực hành được trang bị nhiều phương tiện, máy móc tương đối đồng bộ, hiện đại theo kịp sự phát triển của khoa học công nghệ, đáp ứng nhu cầu học tập của học viên Đội ngũ giáo viên cũng thường xuyên được bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ có năng lực và lòng yêu nghề Cơ cấu ngành nghề đào tạo của trường Trung cấp nghề Điện Biên rất phù hợp với nhu cầu học tập của các đối tượng con

em vùng dân tộc cũng như của thị trường lao động trong địa bàn tỉnh và khu vực Tây Bắc

Với quy mô đào tạo 1.000 học sinh trình độ trung cấp và 2.500 học viên trình

độ sơ cấp/năm Từ năm 2001 đến nay Nhà trường luôn thực hiên tốt công tác tuyển sinh đào tạo đảm bảo tiêu chuẩn và chất lượng theo quy định của Điều lệ trường Trung cấp nghề Tính đến tháng12/2010 Nhà trường đã đào tạo nghề cho tổng số

18.732 học viên, trong đó đào tạo trình độ trung cấp 1.275 học viên cho các nghề: Điện công nghiệp, Hệ thống điện, Kế toán doanh nghiệp, Tin học văn phòng, Công nghệ thông tin, Công nghệ ô tô…, trình độ sơ cấp nghề cho 17.457 học viên ở các nghề: Lái xe cơ giới đường bộ; Tin học văn phòng; kỹ thuật trồng trọt; kỹ thuật chăn nuôi…,

Trong quá trình tuyển sinh và đào tạo năm học 2010 - 2011 nhà trường nhận thấy

có vấn đề bất cập là sự chênh lệch giữa kiến thức học sinh đầu vào và yêu cầu của mục tiêu đào tạo trình độ trung cấp nghề Vì vậy, với tư cách là cán bộ phòng đào tạo phụ trách và tham gia quản lý chất lượng đào tạo hệ trung cấp tôi lựa chọn đề

tài: “Xử lý tình huống sự bất cập giữa chất lượng đầu vào và yêu cầu mục tiêu đào tạo trình độ trung cấp nghề của học sinh trường Trung cấp nghề tỉnh Điện Biên” làm đề tài tốt nghiệp lớp QLNN, để quý thầy cô và bạn đọc cùng đóng góp ý

kiến giúp trường chúng tôi tháo gỡ những khó khăn, bất cập trong công tác tuyển sinh và đào tạo của Nhà trường

Trong quá trình hoàn thành đề tài, tôi đã vận dụng những kiến thức về Quản lý Nhà nước được thầy, cô giáo trường Chính trị tỉnh trang bị, đồng thời còn luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ tận tình của các thầy, các cô và của các bạn đồng nghiệp Song đây là một tình huống chỉ xảy ra trong các trường Đào tạo nghề miền núi nên việc xử lý tình huống sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong quý thầy, cô và các bạn cùng chỉ bảo và đóng góp ý kiến để tiểu luận của tôi được hoàn thiện hơn và thật sự có hiệu quả trong hoạt động thực tiễn

Qua đây cho tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy giáo, cô giáo trường chính trị tỉnh Điện Biên và các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi hoàn thành tiểu luận này

PHẦN THỨ HAI

I MÔ TẢ TÌNH HUỐNG

Thực hiện công tác đào tạo nghề hàng năm, sau khi tuyển sinh, mở lớp, trường Trung cấp nghề Điện Biên lập kế hoạch năm học, tiến độ Đào tạo, kế hoạch giáo viên và giao học sinh theo nguyện vọng chọn ngành nghề cho các khoa: Điện, Cơ khí, Lâm nghiệp, Kinh tế, Công nghệ thông tin, Xây dựng, số lượng học sinh tốt nghiệp THCS giao cho khoa Văn hóa cơ bản quản lý và giảng dạy theo chương trình và kế hoạch của nhà trường Lễ khai giảng năm học được tổ chức long trọng vào ngày 20 tháng 10 năm 2010, giáo viên và học sinh đi vào nội quy, nề nếp học tập và làm việc Những niềm vui tràn đầy trên gương mặt của các thầy cô giáo, nguyện đem hết khả năng, lòng nhiệt tình, kiến thức và tay nghề truyền thụ cho học sinh để góp phần phát triển nguồn nhân lực lao động cho tỉnh nhà và nâng cao cải thiện đời sống cho đồng bào dân tộc

Hứa hẹn về một ngày mai tươi sáng sẽ đến với các em học sinh, dù các em sinh

ra và lớn lên trong những vùng sâu vùng xa, cái ăn còn thiếu, cái mặc còn rét, có những em còn chưa thấy ánh điện Khi đến nhập học, đến với thành phố Điện Biên,

dù chưa phải là phát triển nhưng với các em đã là hiện đại, văn minh lắm rồi Các

em cũng rất phấn khởi khi được vào học tại trường để đào tạo một nghề kiếm sống Trong sự chăm chỉ của học sinh, sự nhiệt huyết yêu nghề của thầy cô giáo sau hai tháng của học kỳ thứ nhất, năm học 2010 – 2011 Vào một buổi họp hội đồng nhà trường, khi các khoa nhận xét về tình hình giảng dạy, học tập của khóa học sinh năm đầu, các trưởng, phụ trách khoa phát biểu với vẻ buồn rằng: Chất lượng đầu vào năm nay quá kém, từ kiến thức đến ý thức tổ chức, học sinh thường xuyên nghỉ học không lý do, khả năng tiếp thu, lĩnh hội kiến thức văn hóa và lý thuyết nghề hạn chế Phòng họp trở nên yên lắng, trong sâu thẳm các cán bộ, giáo viên đang suy nghĩ sẽ phải giải quyết như thế nào để đảm bảo chất lượng đầu ra trong khi đầu vào không thể thay đổi được

Qua tình huống mô tả trên, đặt ra yêu cầu buộc cán bộ các phòng chức năng và các khoa, đặc biệt là cán bộ phòng đào tạo phải nghiên cứu xem xét, tham mưu cho Ban giám hiệu Nhà trường tìm phương án giải quyết vấn đề hiệu quả và hợp lý nhất

II XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU XỬ LÝ TÌNH HUỐNG

1 Mục tiêu tổng quát cần được xác định

Tìm phương án giải quyết theo hướng lấy chất lượng đầu ra đáp ứng yêu cầu của mục tiêu đào tạo Xác định đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội có tay nghề cao,

ý thức nghề nghiệp tốt, học sinh ra trường có việc làm và sống bằng ngành nghề đã lựa chọn là mục tiêu chính của nhà trường Nhưng dạy như thế nào với chất lượng thực tế đâu vào của học sinh? Bắt đầu từ đâu sao cho có hiệu quả mà vẫn đảm bảo được chương trình khung chương trình chi tiết của Bộ lao động ban hành

2 Mục tiêu cụ thể.

Phân công từng phòng khoa kiểm tra, rà soát lại các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, nội dung chương trình, giáo trình từng loại nghề đào tạo, đặc biệt là cần thống kê số lượng và trình độ chuyên môn đội ngũ giáo viên của Nhà trường để đáp ứng nhiệm vụ mới đặt ra đó là đào tạo các em học sinh này có trình

độ tay nghề và kiến thức lý thuyết, có phong cách làm việc đảm bảo mục tiêu đào tạo, phù hợp với đặc thù ngành nghề…

3 Cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn.

Để xử lý tình huống trên đảm bảo đúng quy định của pháp luật, đồng thời đáp ứng được những yêu cầu của thực tiễn đặt ra, đòi hỏi phải vận dụng đúng các văn bản có liên quan đến công tác đào tạo nghề để đảm bảo đúng cơ sở pháp lý trong quá trình thực hiện

Các văn bản cần được vận dụng để nghiên cứu xử lý tình huống trên:

Nghị định số 75/2006/NĐ - CP ngày 02 tháng 8 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều luật Giáo dục;

Nghị định số 139/2006/NĐ-CP ngày 20 tháng 11 năm 2006 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giáo dục và Bộ luật Lao động về dạy nghề; Quyết định số 23/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 31/3/2008 về việc ban hành chương trình khung trình độ cao đẳng nghề, chương trình khung trình độ trung cấp nghề Công nghệ ô tô;

Quyết định số 33/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 11/4/2008 về việc ban hành chương trình khung trình độ cao đẳng nghề, chương trình khung trình độ trung cấp nghề Điện Công nghiệp;

Quyết định số21/2009/TT-BLĐTBXH ngày 15 tháng 6 năm 2009 về việc ban hành chương trình khung trình độ caao đẳng nghề, chương trình khung trình độ trung cấp nghề của nhóm nghề nông lâm nghiệp;

Căn cứ vào yêu cầu thực tế về phát triển kinh tế, văn hóa trong và ngoài địa bàn tỉnh, vào nhu cầu sử dụng lao động qua đào tạo của các doanh nghiệp

III PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ CỦA TÌNH HUỐNG

1 Nguyên nhân:

a Nguyên nhân chủ quan.

Tuyển sinh theo hình thức xét tuyển nên sự chọn lọc chất lượng đầu vào không được chính xác

Công tác tuyển sinh chưa thực hiện đầy đủ và đúng quy trình

Kể từ khi thành lập, các chương trình dạy nghề của nhà trường luôn thực hiện đúng theo đúng quy định của pháp luật, đặc biệt là thực hiện tốt điều 6 chương II Nghị định 139/NĐ- CP ngày 20/11/2006 của Chính phủ: luôn mở được các chương trình và các hình thức dạy nghề đa dạng, phong phú, đối tượng tuyển sinh rộng (các tầng lớp, các thành phần khác nhau phù hợp với từng loại nghề đào tạo) đáp ứng được nguyện vọng, nhu cầu trình độ học vấn của nhân dân do đó đã thu hút được số lượng học viên khá lớn tham gia đào tạo nghề

Trong một số năm gần đây số lượng học viên sau khi đã hoàn thành xong các khóa học nghề tại trường đã cơ bản tìm được việc làm trên thị trường lao động trong tỉnh, tại các doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, các công ty cổ phần trên địa bàn hoặc có học viên (là nông dân, là con em đồng bào dân tộc thiểu

số ở những xã, những huyện vùng sâu,vùng xa) đã vận dụng rất tốt các kiến thức

đã được đào tạo tại các lớp học nghề của Nhà trường vào việc sản xuất tại gia đình hoặc vận dụng để chuyển đổi cơ cấu ngành nghề của gia đình theo hướng sử dụng nghề đã được đào tạo Đó cũng là động lực, là niềm tin và hy vọng của nhân dân đối với các chương trình dạy nghề của nhà trường, nên các năm gần đây số lượng học viên đăng ký học nghề ngày càng tăng

b Nguyên nhân khách quan.

Mạng lưới các trường Đại học, Cao đẳng chuyên nghiệp mở rộng, thu hút hầu hết các đối tượng tốt nghiệp PTTH

Quan điểm người dân học những ngành nghề gì, trường gì để khi ra trường làm cán bộ chứ không phải là công nhân

Hiện tượng thừa thầy thiếu thợ ngày một gia tăng

Chất lượng giáo dục ở vùng sâu vùng xa còn nhiều bất cập hạn chế, để tình trạng học sinh ngồi nhầm lớp khá nhiều

Tỉnh Điện Biên và một số tỉnh lân cận như (Lai Châu, Sơn La) là tỉnh miền núi dân cư là đồng bào dân tộc thiểu số chiếm phần lớn Điều kiện kinh tế và trình độ văn hóa còn nhiều hạn chế, nên việc lựa chọn vào học nghề tại trường Trung cấp nghề Điện Biên để được hưởng các chế độ chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với người học nghề được quy định tại điều 24 Nghị định số 139/ NĐ-CP ngày 20/11/2006 của Chính phủ là lựa chọn của những thí sinh không thi đỗ tốt nghiệp PTTH hoặc điều kiện kinh tế gia đình khó khăn

2 Hậu quả.

Số lượng học sinh đăng ký vào học tại trường ngày một ít đi, chất lượng đào tạo thấp Hơn thế nữa xét về góc độ thực hiện nhiệm vụ chính trị của tỉnh đó là: quan tâm đào tạo để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng cho sự nghiệp đổi mới của đất nước chưa được giải quyết một cách đúng đắn và thấu đáo

Mặt khác, trường Trung cấp nghề tỉnh Điện Biên luôn quan tâm đến chất lượng đầu ra, đào tạo những người có tay nghề tốt, có kiến thức chuyên môn cũng như hiểu biết xã hội để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động

IV XÂY DỰNG PHƯƠNG ÁN VÀ LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN ĐỂ GIẢI QUYẾT

1 Xây dựng phương án.

Từ những nguyên nhân khách quan, chủ quan và những tồn tại, hạn chế đã được nêu trên, cúng ta cần tìm ra phương án tốt nhất để giải quyết những tồn tại, hạn chế

đó Với tư cách là một cán bộ phòng đào tạo được tham gia trong tổ công tác quản

lý đào tạo, tôi đưa ra một số phương án giải quyết sau:

a Phương án thứ nhất.

Ban giám hiệu Nhà trường họp bàn cùng trưởng các bộ phận, khoa, phòng rồi đi đến thống nhất ý kiến: nâng cao chất lượng đào tạo bằng cách đơn giản hóa kiến thức sao cho với học sinh hiện tại tiếp thu và lĩnh hội được

* Ưu điểm.

Đảm bảo đúng trình tự, đúng quy định của pháp luật về việc tuyển sinh và đào tạo Thực hiện đúng theo các Quyết định của Bộ LĐTBXH về việc ban hành chương trình khung trình dộ trung cấp nghề, chương trình khung trình độ cao đẳng nghề

Cơ sở vật chất của nhà trường tương đối đầy đủ, đội ngủ giáo viên trẻ, nhiệt huyết với công việc được giao

Là một tỉnh miền núi, lâm nghiệp phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh nghề lâm sinh tiếp cận thực tế

* Nhược điểm.

Từ chương trình khung được quy định của bộ, trường phải xây dựng chương trình chi tiết

Đội ngũ giáo viên kinh nghiệm chưa nhiều, phương pháp giảng dạy còn hạn chế, kiến thức thực tế chưa sâu, chưa thực sự được phát huy hết khả năng cũng như thực lực sẵn có

Điện Biên là một tỉnh miền núi, công nghiệp chưa phát triển, cơ hội để cho học sinh thực tập và kiến tập cho nhóm nghề kỹ thuật khó khăn

b Phương án thứ hai.

Thống nhất ý kiến: giáo viên giảng dạy bổ sung kiến thức văn hóa vào các buổi tối

* Ưu điểm.

Thực hiện được mục tiêu đặt ra là cải thiện chất lượng đầu vào

Nếu chấp nhận phương án này thì trình tự thủ tục tiến hành đào tạo sẽ được phòng đào tạo lập lại kế hoạch năm học, tiến độ đào tạo và kế hoạch giáo viên (chỉ cần nội bộ trong trường thống nhất ý kiến để triển khai thực hiện)

* Hạn chế.

Học sinh phải học với khối lượng kiến thức rất nhiều trong cùng một thời điểm Với

sự nhận thức đã kém nay phải lĩnh hội nhiều kiến thức sẽ làm cho học sinh có cảm giác chán chường và mệt mỏi Từ đó chất lượng đầu ra cũng sẽ bị hạn chế hơn Nhà trường

sẽ mất dần uy tín và học viên khó kiếm được việc làm trong thị trường lao động

Thực hiện phương án này việc chi trả chế độ tăng giờ cho cán bộ và giáo viên rất khó khăn

Vi phạm quy định về chương trình khung của Bộ LĐTBXH ban hành

Qua việc xây dựng các phương án nêu trên, sau khi đã phân tích đánh giá một cách

kỹ lưỡng các ưu điểm, nhược điểm của mỗi phương án, chúng ta có thể xác định phương án được lựa chọn để giải quyết là phương án thứ 1với các lý do sau đây:

- Phương án này đáp ứng được mục tiêu mà tình huống đã đặt ra

- Đảm bảo tính pháp lý của công tác tuyển sinh và đào tạo thực hiện theo đúng quy định của Luật pháp và thực hiện đúng sự chỉ đạo của tổng cục dạy nghề

- Đảm bảo được tính hợp lý, cả nhà trường và học viên đều được thỏa mãn về nhu cầu và lợi ích (Nhà trường nâng cao được chất lượng đào tạo, tăng uy tín đối với xã hội, học viên đáp ứng được nhu cầu học nghề) Quan trọng hơn nưa là góp phần thực hiện được nhiệm vụ chính trị của tỉnh cũng như của đất nước trong giai đoạn hiện nay đó là nâng cao được chất lượng nguồn nhân lực

- Các nhược điểm của phương án 1 có thể tìm cách khắc phục được

V LẬP KẾ HOẠCH TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN Bước I.

Để nắm rõ thực trạng học sinh bằng cách tổ chức thi khảo sát chất lượng Họp Ban giám hiệu cùng các trưởng bộ phận, khoa, phòng để đóng góp ý kiến để lựa chọn phương án giải quyết vấn đề theo mục tiêu của tình huống đặt ra Trên cơ sở đó, các thành viên trong cuộc họp phải thống nhất ý kiến, hiệu trưởng quyết định phương án trên cơ sở ý kiến thống nhất của các thành viên để giải quyết vấn đề đó là lựa chọn phương án nâng cao chất lượng đào tạo bằng cách đơn giản hóa kiến thức sao cho với học sinh hiện tại tiếp thu và lĩnh hội được trong công tác đào tạo năm học 2010

-2011 của trường Trung cấp nghề Điện Biên

Bước II

Ban giám hiệu mà trực tiếp đồng chí Hiệu trưởng nhà trường:

Quyết định giao nhiệm vụ cho các khoa xây dựng chương trình môn học trình độ trung cấp cho các nghề đang đào tạo: Điện Công nghiệp, Hệ thống điện, Kỹ thuật xây

dựng, Công nghệ ô tô, Công nghệ thông tin, Tin học văn phòng, kế toán doanh nghiệp

và Lâm sinh

Phòng Đào tạo trực tiếp theo dõi việc thực hiện của các khoa

Thành lập các Hội đồng thẩm định nội dung và kế hoạch đào tạo

Tư vấn cho học sinh chọn đúng ngành nghề

Bước III.

Các khoa thực hiện xây dựng chương trình

Hội đồng thẩm định làm việc khi đã có đầy đủ những căn cứ:

+ Chương trình các khoa đã xây dựng trên cơ sở chương trình khung do Bộ Lao động Thương binh và Xã hội ban hành

+ Kết quả khảo sát chất lượng học sinh đầu vào

+ Trình độ giáo viên của các khoa

+ Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề của Nhà trường

Có báo cáo kết quả thẩm định trình hiệu trưởng phê duyệt

Phần thứ ba KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tây Bắc nói chung và tỉnh Điện Biên nói riêng là khu vực có đặc thù khí hậu khắc nghiệt, đồi núi hiểm trở, trình độ dân trí và một số mặt so với các vùng miền khác còn hạn chế, giao thông đi lại còn khó khăn Nhìn một cách tổng thể, khu vực Tây Bắc kinh tế còn kém phát triển so với cả nước

Để trường trung cấp nghề tỉnh Điện Biên đào tạo được nguồn nhân lực có chất lượng, phù hợp với thực tế vùng miền, tạo điều kiện nâng cao đời sống cho bà con dân tộc miền núi, bên cạnh sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ, giáo viên của nhà trường thì rất cần những giải pháp phát triển đồng bộ, sự quan tâm từ các Bộ ngành của