Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)

Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời k ỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng (Khóa luận tốt nghiệp)

p ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

––––––––––––––––

HOÀNG VĂN TRỌNG

Tên đề tài:

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG PHÁT TRIỂN CỦA MỘT

SỐ GIỐNG CHÈ Ở THỜI KỲ KIẾN THIẾT CƠ BẢN TẠI

NGUYÊN BÌNH – TỈNH CAO BẰNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Liên Thông Chính Quy Chuyên ngành : Trồng trọt

Khoa : Nông học Khoá học : 2013 - 2015

THÁI NGUYÊN - 2014

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

––––––––––––––––

HOÀNG VĂN TRỌNG

Tên đề tài:

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG PHÁT TRIỂN CỦA MỘT

SỐ GIỐNG CHÈ Ở THỜI KỲ KIẾN THIẾT CƠ BẢN TẠI

NGUYÊN BÌNH – TỈNH CAO BẰNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Liên Thông Chính Quy Chuyên ngành : Trồng trọt

Khoa : Nông học Lớp : K9 – Liên thông trồng trọt Khoá học : 2013 - 2015

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Mão

Khoa Nông Học, trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên

THÁI NGUYÊN – 2014

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp “Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời kỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng” Tôi đã được sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy, cô giáo trong bộ môn khoa Nông học – trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ này Đặc biệt tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn

sâu sắc và kính trọng tới nhà giáo PGS.TS Đào Thanh Vân & TS Nguyễn Thị Mão – người đã trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành nội dung thực tập

chuyên đề

Tôi xin gửi lời chân thành cảm ơn tới lãnh đạo và cán bộ UBND xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng – đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi tiến hành thực hiện thí nghiệm để hoàn thành việc thực tập chuyên đề

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới gia đình, người thân và toàn thể bạn bè đã cổ vũ, động viên giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu

Tuy nhiên, do điều kiện thời gian có hạn nên đề tài này không tránh khỏi những hạn chế và thiếu xót Vì vậy, tôi mong được sự thông cảm cũng như những ý kiến đóng góp của quý thầy cô, các chuyên gia về nghành chè,

và các bạn đồng môn để đề tài nghiên cứu được hoàn thiện hơn

Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn!

Cao Bằng, Tháng 8 năm 2014

Sinh viên Hoàng Văn Trọng

Fao : Tổ chức lương thực và nông nghiệp liên hợp quốc

NN&PTNT : Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn

MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Cây chè (Camellia sinensis (L) O Kuntze) là loại cây công nghiệp dài

ngày, có nguồn gốc nhiệt đới và Á nhiệt đới, sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu nóng và ẩm Tuy nhiên nhờ sự phát triển của khoa học, kĩ thuật, cây chè đã được trồng ở nơi khá xa với nguyên sản của nó

Hiện nay, trên thế giới có trên 60 quốc gia trồng chè, nhưng tập trung chủ yếu ở các nước châu Á và châu Phi Nhu cầu về uống chè và tiêu thụ chè trên thế giới càng tăng bởi lẽ chè là thứ uống bổ dưỡng và có giá trị sinh học cao Việt Nam là một trong những nước có điều kiện ưu thế về địa lý thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của cây chè Hiện nay diện tích chè khoảng trên 100 ngàn ha trồng tập trung chủ yếu ở vùng núi, trung du phía Bắc và các tỉnh Tây Nguyên

Cây chè giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu cây trồng nông nghiệp, sản phẩm chè là mặt hàng xuất khẩu quan trọng của ngành Nông nghiệp Việt Nam Sản xuất chè cho thu nhập chắc chắn, ổn định góp phần quan trọng trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn, đặc biệt

là nông nghiệp nông thôn vùng Trung du miền núi phía Bắc góp phần xóa đói giảm nghèo nhanh và bền vững

Năm 2013 cả nước xuất khẩu được gần 141 ngàn tấn, kim ngạch xuất khẩu đạt 229 triệu USD, trong những năm tới diện tích và sản lượng chè của Việt Nam tiếp tục tăng lên, vì thế cây chè ngày càng khẳng định vị trí của nó trong nền kinh tế quốc dân

Tuy nhiên ngành chè nước ta còn phát triển chậm so với tiềm năng cả

về năng suất, chất lượng và giá trị xuất khẩu Năng suất còn thấp so với các nước trong khu vực và các nước trên thế giới như: Trung Quốc, Indônêsia, Ấn

Độ, Srilanca…Nguyên nhân là do giống chưa tốt hoặc chưa chọn được các

giống phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng, các biện pháp kỹ thuật

và sâu bệnh hại cây chè

Trong những năm gần đây diện tích chè ngày một tăng, đặc biệt ở các vùng trung du và vùng núi phía bắc Trong đó tỉnh Cao Bằng là nơi có điều kiện khí hậu rất thuận lợi cho việc phát triển cây chè Với điều kiện đặc thù của vùng đất dốc, nhiều diện tích còn trống chưa sử dụng khai thác đem lại nguồn thu nhập cho người dân Huyện Nguyên Bình - Cao Bằng với diện tích nông nghiệp là 4.896,6 ha, diện tích trống là 894,86 ha, về điều kiện tự nhiên, đất đai rất phù hợp cho sự sinh trưởng phát triển của cây chè Định hướng của huyện trong thời gian tới đưa các giống chè chất lượng cao vào sản xuất đại trà Nhất là vùng Phja Đén xã Thành Công, đưa cây chè thành sản phẩm hàng hóa của huyện, tăng thu nhập cho người dân Tuy nhiên trình độ dân trí không đồng đều, trình độ canh tác lạc hậu, thiếu khoa học kỹ thuật, một số giống trong những năm trước đã được đưa vào thử nghiệm, tuy nhiên cần nghiên cứu thêm để xác định giống phù hợp với điều kiện của vùng nhằm tăng năng suất, chất lượng chè Đem lại nguồn thu nhập cao, ổn định góp phần xóa đói giảm nghèo bền vững cho người nông dân

Vì vậy, để mở rộng diện tích các giống chè mới đòi hỏi phải giải quyết nhiều vấn đề Nhất là nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của các giống chè

có triển vọng Trên cơ sở đó xác định các yếu tố hạn chế cũng như ưu điểm của giống, nhằm tìm ra giống chè có khả năng sinh trưởng phát triển tốt đạt năng suất, chất lượng cao đủ sức cạnh tranh và đáp ứng cho thị trường

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số giống chè ở thời

kỳ kiến thiết cơ bản tại Nguyên Bình, Cao Bằng”

2 Mục đích - Yêu cầu

2.1 Mục đích của đề tài

Đánh giá đặc điểm nông sinh học chủ yếu của các giống chè Kim Tuyên, PH8 và Phúc Vân Tiên ở giai đoạn kiến thiết cơ bản Xác định được giống chè phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng

2.2 Yêu cầu của đề tài

Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của các giống chè Kim Tuyên, PH8 và Phúc Vân Tiên ở giai đoạn kiến thiết cơ bản tại Phia Đén, Nguyên Bình, Cao Bằng

3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

3.1 Ý nghĩa khoa học của đề tài

Kết quả nghiên cứu là cơ sở để xác định lựa chọn giống chè phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng

Bổ sung dữ liệu khoa học về giống chè có triển vọng phù hợp với điều

kiện sinh thái

3.2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Xác định được giống chè giống chè có khả năng sinh trưởng phát triển tốt phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng

Sử dụng giống phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng chè; đem lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần tăng thu nhập cho người nông dân giảm nghèo và vươn lên làm giàu bền vững

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Cơ sở khoa học của đề tài

Chè là cây trồng có giá trị kinh tế, chính vì vậy trong những năm gần đây cây chè luôn được quan tâm và đầu tư phát triển trên mọi phương diện nhằm khuyến khích người trồng chè, tăng thu nhập cho người sản xuất

Cây chè là một loại cây trồng mà đối tượng thu hoạch là búp (cơ quan sinh dưỡng) do vậy để có năng suất và chất lượng tốt cần lựa chọn các giống phù hợp với điều kiện tự nhiên, khí hậu của vùng và áp dụng các biện pháp kỹ thuật, kích thích quá trình sinh trưởng tạo búp mới

Trong nghiên cứu giống phù hợp với điều kiện sinh trưởng phát triển của vùng cần phải theo dõi một số chỉ tiêu của giống cho năng suất chất lượng nhất

Lựa chọn các giống chè phù hợp với điều kiện sinh thái của vùng tác động đến sinh trưởng phát triển, đến năng suất, chất lượng chè Tuy nhiên tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, thời gian gần đây mới bắt đầu mở rộng diện tích trồng chè Nhất là mới đưa vào trồng thử nghiệm một số giống chè chất lượng cao Tuy nhiên, việc lựa chọn giống phù hợp còn nhiều hạn chế

Vì vậy cần thiết phải nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của một số giống phù hợp với điều kiện của vùng

1.2 Nguồn gốc, phân loại của cây chè

1.2.1 Nguồn gốc của cây chè

Nguồn gốc của chè là một vấn đề phức tạp, cho đến nay còn có nhiều ý kiến khác nhau, dựa trên cơ sở lịch sử, khảo cổ học, thực vật học Một số quan điểm được nhiều người công nhận nhât là:

- Cây chè có nguồn gốc từ Trung Quốc:

Đào Thừa Chân ( Trung Quốc) (1951) cho rằng: Nơi nguyên sản của cây chè là ở Vân Nam – Trung Quốc, chúng đã di chuyển về phía Đông qua tỉnh Tứ Xuyên, bị ảnh hưởng của khí hậu nên biến thành giống chè lá nhỏ, di thực về phía Nam và Tây Nam - Ấn Độ, Mianma, Việt Nam biến thành giống chè lá to

- Cây chè có nguồn gốc ở vùng Atxam (Ấn Độ):

Theo Nguyên Ngọc Kính (1979) [9] : Robest Buruce (Anh) (1823) đã phát hiện ra một số cây chè hoang dã ở Atxam (Ấn Độ) thuộc loại thân gỗ lớn, khác với cây chè thân bụi Linne thu thập ở Trung Quốc Sau đó qua nghiên cứu các học giả người Anh cũng cho rằng: Ấn Độ là nguyên sản của cây chè vì trong kho tang cổ thụ của Trung Quốc không có ghi nhận gì về cây chè cổ thụ trong đất nước Trung Quốc và giống chè ở Trung Quốc cũng như Nhật bản hiện nay là thu thập từ Ấn Độ

- Cây chè có nguồn gốc ở Việt Nam:

Những công trình nghiên cứu của Djemukhade (1982) [5] về sự tiến hóa của cây chè bằng cách phân tích chất Catechin trong chè mộc hoang dã, chè do con người trồng ở các vùng khác nhau trên thế giới (từ Tứ Xuyên, Vân Nam – Trung Quốc), các vùng chè cổ ở Việt Nam (Suối Giàng, Nghĩa Lộ,

Lạng Sơn,…) tác giả kết luận: cây chè cổ ở Việt Nam tổng hợp các chất Catechin đơn giản hơn nhiều cây chè có nguồn gốc Trung Quốc (1961), các chất Catechin phức tạp ở cây chè Vân Nam nhiều hơn cây chè cổ Việt Nam

Từ những biến đổi sinh hóa này ở cả lá chè dại và lá chè được trồng trọt chăm sóc cho phép đi đến một kết luận mới là “nguồn gốc cây chè chính là ở Việt Nam”

Các quan điểm trên tuy có sự khác nhau về địa điểm nhưng đều có sự thống nhất: Nguyên sản của cây chè có nguồn gốc từ châu Á, nơi có điều kiện khí hậu nóng ẩm

1.2.2 Phân loại của cây chè

Tên khoa học của cây chè được thống nhất là Camellia sinensis (L) O.Kuntze

và có tên đồng nghĩa là Thea sinensis L.[27]

Việc phân loại chè dựa vào các cơ sở sau :

- Cơ quan sinh dưỡng: Loại thân bụi hoặc thân gỗ, hình dạng của tán, hình dạng và kích thước của lá, số đôi gân lá

- Cơ quan sinh thực: Độ lớn của cánh hoa, số lượng đài hoa, vị trí phân nhánh của đầu nhụy cái

- Đặc tính sinh hóa: Chủ yếu dựa vào hàm lượng tanin, mỗi giống chè có hàm lượng tanin biến đổi nhất định (Nguyễn Văn Hùng, 2006) [8]

Chè Camellia sinensis được chia làm 4 thứ:

* Chè Trung Quốc lá nhỏ (Camellia sinensis var.bohea)

Đặc điểm: Cây bụi, thân thấp, phân cành nhiều, lá nhỏ dày, nhiều gợn sóng màu xanh đậm Lá dài 3,5-6,5 cm có 6-7 đôi gân lá không rõ, răng cưa nhỏ, không đều, búp nhỏ hoa nhiều, năng suất thấp, phẩm chất bình thường, khả năng chịu rét ở nhiệt độ (120C-150C) phân bố chủ yếu ở miền Đông Nam Trung Quốc, Nhật Bản và một số vùng chè khác

* Chè Trung Quốc lá to (Camellia sinensis var.marcophyla)

Khóa luận đầy đủ ở file: Khóa luận full