Tiểu luận thời gian trong tiểu thuyết Dưới bóng những cô gái tuổi hoa

Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà nghiên cứu văn học nghệ thuật bởi nó đã chỉ ra sự khác biệt của thời gian trong nghệ thuật và thời gian trong các lĩnh vực khác, chạm tới v

MỤC LỤC

2 Marcel Proust và quan niệm của ông về thời

gian trong truyện kể

Trang 3

BÓNG NHỮNG CÔ GÁI TUỔI HOA

Trang 6

2.Thời gian nghệ thuật của “Dưới bóng những cô gái tuổi hoa”

Trang 6

Chương I

Chương I KHÁI QUÁT CHUNG

1 Khái quát về thời gian trần thuật:

Thời gian là một trong những vấn đề được con người chú trọng nghiên cứu, bởi tìm được bản chất, sự vận động, nắm bắt được thời gian, con người có trong tay một lối dẫn đi đến thành công Nhưng thời gian là một phạm trù khác phức tạp, mỗi nhà triết học lại đưa ra một cách hiểu, luận giải riêng của mình về nó Tại Tây phương, triết lý ngay từ ban đầu đã luôn luôn dao động giữa hai khuynh hướng của tư tưởng cổ xưa Hy Lạp : giữa "tất cả đổi thay" theo Héraclite, và "tất cả bất biến" theo Parménide Đối với Héraclite, đặc tính của

cuộc sống là sự lưu chuyển không ngừng: "Người ta không bao giờ tắm hai lần

ở một dòng sông" Điều đó nằm trong định luật chung của vũ trụ gọi là logos,

bao trùm và tác động trên tất cả mọi hiện tượng trên thế gian Tất cả luôn luôn biến đổi, cái này đưa tới cái kia, vừa chống đối nhau vừa nẩy sinh ra nhau, như

"sáng / tối", "ngày / đêm" Ngược lại, Parménide cho rằng sự có mặt là vĩnh cửu, và tất cả đổi thay chỉ là những vẻ bên ngoài Cũng trong chiều hướng này, Platon chủ trương bên cạnh thế giới hiện tượng đổi thay, còn có thế giới của Tư Tưởng, của Linh Hồn, một thế giới vĩnh cửu bất biến, vượt khỏi thời gian Thời gian đương nhiên trở thành "hình ảnh chuyển động của sự vĩnh cửu bất động" Đối với Aristote, thời gian cũng như sự chuyển động mang một tính chất vĩnh

cửu, vô thủy vô chung "Thời gian là thước đo của sự chuyển động giữa trước

và sau ; thời gian liên tục, bởi vì thuộc vào sự liên tục" Chỉ có thời gian hiện tại

mới là thời gian thực sự

Theo trường phái Khắc Kỷ (Stoiciens), thời gian không có thực chất, nhưng

"mọi sự vật hiện hữu và chuyển động chính ở trong thời gian" Thời gian nằm

trong cuộc sống của thế giới, tức là của Tạo Hóa, bởi vì vũ trụ chính là Thiên Nhiên, là Tạo Hóa Do đó, nhà hiền triết khắc kỷ tuân theo và chấp nhận thời gian, sống phù hợp với thời gian, để hòa đồng với Tạo Hóa

Vào thời kỳ Trung cổ, Thánh Augustin đã đưa ra những nhận định sâu sắc

về thời gian : "Thời gian là gì ? Nếu không ai hỏi tôi về thời gian, thì tôi biết

rõ; nhưng khi cần phải giải thích thì tôi không còn biết thời gian là gì Tuy vậy, tôi dám mạnh bạo quả quyết rằng, nếu không có gì xảy ra, sẽ không có thời gian đi qua ; nếu không có gì xảy đến, sẽ không có thời gian sắp tới ; nếu không có gì hiện hữu, sẽ không có thời gian hiện tại Nhưng hai thời gian này, quá khứ và tương lai, làm sao chúng có mặt được, nếu quá khứ không còn nữa

và tương lai chưa tới ? Ngay cả hiện tại, nếu luôn luôn còn đó, không mất đi trong quá khứ, nó sẽ không phải là thời gian ; nó sẽ là vĩnh cửu Vậy, nếu hiện tại muốn là thời gian, phải mất đi trong quá khứ, thì làm sao chúng ta có thể khẳng định rằng nó cũng có mặt, khi mà lý do duy nhất của sự có mặt này chính là sự không còn nữa ? Như vậy, theo Augustin, không hề có 3 loại thời

mặt trong ý thức con người "Cả 3 thể của thời gian đó đều có mặt trong ý thức,

và tôi không thấy chúng ở nơi nào khác" Ông cũng nêu lên một câu hỏi mấu

chốt : "Làm sao tôi có thể vừa có mặt trong hiện tại, vừa có đủ tầm nhìn để thấy

rằng thời gian trôi qua ?"

Đối với Hegel, thời gian có ba kích thước : 1 Quá khứ, là sự hiện hữu như

bị xóa bỏ, như không có mặt ; 2 Tương lai, là sự không- có- mặt, nhưng tất

định có; 3 Hiện tại, là sự trở thành lập tức, và sự kết hợp của hai cái trên "Chỉ

có thời gian khi có lịch sử , tức là có sự hiện hữu của con người Con người ở trong thời gian, và thời gian không có ngoài con người ; do đó con người chính

là thời gian và thời gian chính là con người"

Thời gian cũng có thể bao gồm tất cả Đó là quan điểm của Bergson, người

đã xây dựng nên một triết lý hoàn toàn dựa lên thời gian Đó không phải là thời gian của khoa học, của vật lý, của đồng hồ, không phải thời gian được đo tính, phân tích, mổ xẻ, chuyển đổi thành không gian mà là thời gian được con người sống và cảm nhận Thời gian thực sự là thời gian của chiều sâu tâm hồn, một khoảng thời gian có bề dày, co giãn linh động, mang tới những cảm giác mạnh

mẽ, có chất lượng và không thể thay bằng số lượng Đó là một dữ kiện trực tiếp của ý thức, vượt khỏi ngôn từ, lý luận, và chỉ có thể cảm nhận bằng trực giác Đối với Bergson, "Thời gian là sáng tạo, hoặc không là gì hết" Ông cho rằng

có sự phân biệt thời gian vật lý và thời gian tâm lý Nhờ thời gian tâm lý mà con người nhận thức được thời gian vật lý Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà nghiên cứu văn học nghệ thuật bởi nó đã chỉ ra sự khác biệt của thời gian trong nghệ thuật và thời gian trong các lĩnh vực khác, chạm tới vỉa tầng tâm lý, vấn đề nhận thức và vô thức … G.Genette trên cơ sở luận giải của Bergson và nghiên cứu của bản thân đã đưa ra lí thuyết thời gian – một trong những khám phá có giá trị của tự sự học kinh điển

Lý thuyết thời gian của G Genette

Khác với các nhà thi pháp học quan tâm đến thời gian của nhân vật, những

sự kiện trong tác phẩm, các nhà tự sự học đi sâu tìm hiểu thời gian của việc kể

Họ phân biệt thời gian cốt truyện (thời gian được trần thuật) và thời gian

chuyện kể (thời gian trần thuật) G.Genette đã tìm ra “độ lệch văn bản thông

qua mối liên hệ của hai lớp thời gian này” (Trần Huyền Sâm) Dưới quan điểm

tự sự học, ông đã định nghĩa thời gian như sau: “ Thời gian nghệ thuật là một

chuỗi thời gian kép, có thời gian của cái được kể lại và thời gian của truyện kể, tức là thời gian của cái được biểu đạt và thời gian của cái được biểu đạt”.

Lý thuyết thời gian của ông gồm 3 yếu tố chính: trình tự thời gian, tốc độ và tần số

Trình sự thời gian: trong truyện kể thường có độ sai lệch giữa thời gian trần

thuật và thời gian sự kiện Độ lệch này được Genette gọi là thời sai được thể

hiện qua một số dạng như: đảo thuật (kể lại những sự kiện trước tình tiết đang kể), dự thuật ( kể lại những sự việc xảy ra sau thời điểm “hiện tại” của câu chuyện); nội đảo thuật và nội dự thuật ( những sự việc được kể lại hoặc dự báo nhưng vẫn nằm trong phạm vi thời gian của chuyện kể); ngoại đảo thuật và ngoại dự thuật (những việc việc được kể lại hoặc kể trước nhưng nằm ngoại thời gian của câu chuyện được kể)

Tốc độ: chỉ ra “mối liên hệ giữa khoảng thời gian có thể that đổi của các phần cả câu chuyện với độ dài chính văn bản mà trong đó các phần truyện được

kể lại (có nghĩa là thời gian giả) (sđd) Để có thể khảo sát được tốc độ kể chuyện, Genette đã đưa ra phương pháp “không gian hóa” thời gian tự sự, tức là căn cứ vào số lượng trang viết và thời gian câu chuyện để tính tốc độ kể, nhanh hay chậm, tỉ mỉ hay lược thuật … Ông phân biệt 4 dạng thức cơ bản: lượt thuật, tỉnh lược, ngưng nghỉ, hoạt cảnh

Tần suất: thể hiện “mối quan hệ tần số giữa truyện và cốt truyện”, gồm trần thuật đơn nhất (sự việc xảy ra một lần và người kể chuyện trần thuật 1 lần), trần thuật trùng lặp (trần thuật nhiều lần trong khi sự việc chỉ xảy ra 1 lần), trần thuật khái quát ( kể lại một lần trong khi sự việc xảy ra nhiều lần)

3 yếu tố kể trên là những phương diện cơ bản nhất và cũng gần hoàn thiện nhất về thời gian Khảo sát thời gian trong tác phẩm theo hướng đề xuất của Genette các nhà nghiên cứu có thể nắm bắt được những chuyển vận phức hợp, bóc tách được các lớp thời gian, luận giải quan niệm thời gian, cách trần thuật,

tư tưởng của tác giả … Bởi những đóng góp kể trên mà Gernette được cho đánh giá là “người có quyền uy nhất” (từ dùng của Phương Lựu) trong thời gian tự sự (Phương Lựu)

2 Marcel Proust và quan niệm của ông về thời gian trong truyện kể

Thế kỉ XX được xem là một thế kỉ bùng nổ của các lí thuyết, đặc biệt là lí thuyết văn học Nó cho phép những nhà nghiên cứu có thêm nhiều công cụ đặc lực để có thể rẽ lối vào tác phẩm sâu hơn, điều quan trọng còn lại là sự lựa chọn hợp lí cho từng đối tượng nghiên cứu Tiếp cận tiểu thuyết “Dưới bóng những

cô gái tuổi hoa” của M.Proust từ lí thuyết tự sự mà cụ thể là khảo sát một yếu tố quan trọng trong lí thuyết tự sự là thời gian Bởi thời gian là yếu tố có vai trò rất quan trọng trong tiểu thuyết này Tìm hiểu sâu vấn đề này cho phép người đọc bóc tách những lớp thời gian, hiểu được phương thức trần thuật của tác giả từ

đó có thể hiểu được phần nào những đóng góp của M.Proust trong tiến trình cách tân tiểu thuyết, quan niệm của ông về con người, cuộc sống

Marcel Proust (1871-1922) được coi là một trong ba nhà văn lớn nhất của thế kỷ XX bên cạnh F.Kafka và J.Joyce Sáng tác của ông được các nhà nghiên cứu, các nhà văn lớn trên thế giới đánh giá cao về nghệ thuật

M.Proust là người đã mở đầu cho thế kỷ XX và ông là nhà văn có ý thức triệt để nhất về vấn đề thời gian trong tiểu thuyết Tính nhiều lớp thời gian trong tiểu thuyết của Proust đặc biệt thú vị, nhưng cũng hết sức phức tạp, khó khăn khi nghiên cứu Thú vị vì nó đã mở ra một cái nhìn mới vào thế giới, con người; phức tạp và khó khăn bởi sự chằng chịt, đa tầng không chỉ trên cơ sở nội dung văn bản mà còn nằm ở chiều sâu của ngôn ngữ mà ngay chính người Pháp không phải ai cũng cảm nhận được hết sự sâu xa của nó

Bản thân Proust cũng rất ý thức về sự sáng tạo cấu trúc tác phẩm khi ông dựa vào các nhà văn mẫu mực quá khứ để phát biểu về mình: “Các nhà cách tân một ngày kia xứng đáng trở thành các nhà kinh điển đã tuân thủ một cách nghiêm ngặt một nguyên lý bên trong, họ trước hết là những nhà xây dựng (Proust nhấn mạnh), ta không nghi ngờ điều đó.Nhưng bởi kiến trúc tác phẩm của họ là mới, nên mãi lâu sau người ta vẫn không phân định được Ở đây cấu trúc tác phẩm trong quan niệm của Proust có vấn đề về thời gian, “công cụ” để nhà văn sắp xếp các sự cố trong việc kể chuyện

Trong các sáng tác của mình, Proust cố tình giấu nhẹm thời gian niên biểu bằng các đảo lộn một cách cố ý các sự kiện thông qua thao tác sai trật ngày tháng và chỉ hé lộ chúng qua đối thoại của các nhân vật Ngay lức sinh thời, khi được khen về cách xử lý thời gian, Proust đã nói: “Tôi nghĩ rằng, (ông viết cho Cremieux), những sự sai trật ngày tháng mà anh đã có nhã ý ngợi khen tôi lại không có trong sách của tôi Tôi cũng không giám thề về điều đó và nó cũng khiến tôi phát ngán lên khi phải giở lại tác phẩm để có thể trả lời anh một cách chắc chắn

Phát biểu về thời gian trong truyện kể, Proust nhấn mạnh: “Các nhà tiểu thuyết thật điên rồ khi bám vào năm tháng, ngày giờ Các ngày có thể như nhau đối với chiếc đồng hồ, nhưng không như thế đối với một con người”

Chương II

THỜI GIAN NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT

“DƯỚI BÓNG NHỮNG CÔ GÁI TUỔI HOA”

1.Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Thời gian tuyến tính vốn chiếm ưu thế trong tiểu thuyết hiện thực thế kỉ XIX không còn gây hấp dẫn với các tiểu thuyết gia thế kỉ XX Trật tự niên biểu trở thành một cái nôi quá chật hẹp đối với những cây bút có những khát khao cách tân mãnh liệt Bởi vậy, họ thường kể chuyện theo thời gian phi tuyến tính Với kiểu trần thuật này, thời gian trong tiểu thuyết có sự vênh lệch lớn so với thời gian hiện thực cuộc sống Sự kiện bị đảo lộn, xới tung, những sự kiện xảy

ra trước được trần thuật sau và ngược lại, những sự kiện sau lại bị đẩy lên trước Thời gian trở thành một yếu tố co giãn, biến chuyển theo ý muốn riêng của tác giả Trong số các công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này đặc biệt phải

kể đến Luận án tiến sĩ của PGS.TS Đào Duy Hiệp Trường Đại học KHXH&NV

Đại học Quốc gia Hà Nội “Thời gian trong Đi tìm thời gian đã mất của

Marcel Proust” Đây là một công trình đồ sộ nghiên cứu một cách công phu và

có hệ thống nhất về thi pháp thời gian nghệ thuật của Marcel Proust

Trên cơ sở vận dụng lý luận về thời gian trong truyện kể và tìm hiểu công trình nghiên cứu “Thời gian trong Đi tìm thời gian đã mất của Marcel Proust” của PGS.TS Đào Duy Hiệp em xin trình bầy một số suy nghĩ của mình về nghệ thuật thời gian trong tiểu thuyết “Dưới bóng những cô gái tuổi hoa”

2 Thời gian nghệ thuật trong “Dưới bóng những cô gái tuổi hoa”

Là tập 2 của bộ tiểu thuyết “Đi tìm thời gian đã mất” - bộ tiểu thuyết

kinh điển mở đầu cho nền tiểu thuyết hiện đại thế kỷ XX, đề cập đến những bàn luận sâu rộng không ngớt và đậm chất thơ về cảm xúc nhân vật, trăn trở tâm hồn, hồi ức tình cảm, những phân tích, những băn khoăn nghệ thuật và triết học

và những khái niệm mới mẻ, sáng tạo về tời gian, Dưới bóng những cô gái tuổi hoa đã được trao giải Goncourt 1919 - và từ lâu đã được coi là danh tác văn học, niềm kiêu hãnh của văn chương Pháp

Câu chuyện tình yêu được kể lại với văn phong lãng mạn, nhẹ nhàng Những mối tình với những cuộc gặp gỡ trong các buổi lễ hội, tiệc tùng hay trên bãi biển được kể lại thông qua màn sương hồi tưởng làm tăng thêm cả chất mơ mộng, bay bổng và ít nhiều nuối tiếc

Bộ tiểu thuyết “Đi tìm thời gian đã mất” đã xuất bản ở Việt Nam hai tập trong trong số bảy tập của bộ tiểu thuyết đồ sộ đó: tập một với nhan đề “Về phía gia đình Swann” và tập hai với nhan đề “Dưới bóng những cô gái tuổi hoa”

Ở phần đầu, nhà văn chủ yếu nói về gia đình Swann, về hành trình đến với văn chương của nhân vật tôi và về mối tình với nàng Grilberte Phần sau là

cuộc gặp gỡ của nhân vật tôi với những cô gái trên bãi biển và những mối tình mới nảy sinh sau sự tan vỡ của mối tình đầu

Cấu trúc của cả bộ tiểu thuyết là cấu trúc đóng trên cơ sở "phần cuối nảy

sinh ra phần đầu cũng như phần đầu gieo mầm cho phần cuối" Tác phẩm là

dòng hồi tưởng của nhân vật nên sợi dây chính liên kết toàn bộ các sự kiện, các nhân vật trong tác phẩm, liên kết các phần của tác phẩm là thời gian và mối quan hệ của các nhân vật với nhân vật xưng tôi

Thời gian là vấn đề cốt yếu khi nhắc đến “Đi tìm thời gian đã mất” Điều

đó thể hiện ngay từ nhan đề của tác phẩm Với Marcel Proust thì "Tất cả những

gì tôi làm, ngoài văn học và triết học đều là thời gian đã mất" bởi vậy tác phẩm

này là sự truy tìm, hồi cố lại những điều đã qua đi, những điều đã lặn vào quá khứ

Tư tưởng chủ đề này thể hiện rất rõ quan điểm của Proust về trục thời

gian "hiện tại không bao giờ làm tôi (Proust) thích thú, tương lai khiến tôi dửng

dưng, đối với tôi chỉ có quá khứ là đẹp" Nhân vật tôi trong tác phẩm cũng bày

tỏ: "Tôi thường sống với quá khứ nhiều hơn hiện tại".

Bỏ qua hai chiều thời gian kia, Proust chọn chiều thời gian quá khứ làm mạch chính cho tác phẩm song quá khứ là mạch thời gian chính chứ không phải

là mạch thời gian duy nhất Đôi khi, nhà văn có những hành trình ngược dòng thời gian để tìm về hiện tại, để tạo ra 2 mặt đối sánh: thời gian đã mất và thời gian đã tìm thấy Trong tác phẩm, nhà văn liên tục sử dụng những mẫu câu

như: "tôi nhớ…", "ngược dòng thời gian,…" và các động từ đều được chia ở thì quá

khứ

Chọn phương thức hồi tưởng, nhà văn thoải mái đưa vào tác phẩm những

sự kiện "tạt ngang", những "khoảnh khắc" nào đó trong quá khứ một cách xáo trộn.

Trật tự thời gian tuyến tính của tiểu thuyết truyền thống bị phá vỡ Trong phần

II “Dưới bóng những cô gái tuổi hoa”, ngay đoạn mở đầu, nhân vật tôi kể về chuyến đi Balbec nhưng lại tạt ngang nhớ về kỉ niệm với tiểu thư Gilberte rồi lại quay lại nói về những lạ lẫm, kì thú, vui nhộn bên bờ biển Balbec Sự liên hệ theo mạch thời gian có khi vắt cả đến hiện tại

Mạch thời gian hồi tưởng chi phối cả kết cấu của tác phẩm Các sự kiện chỉ được liên kết với nhau trên cơ sở kí ức của nhân vật Vì thế sự kiện này,

nhân vật này lại nảy ra sự kiện khác, nhân vật khác một cách tự do "Kí ức nằm

ngoài chúng ta, trong một làn gió ẩm ướt, trong mùi mốc của một căn phòng hay trong hương vị của một ngọn lửa ban đầu ở khắp mọi nơi ".

Mỗi liên tưởng, mỗi sự kiện trong quá khứ tạo thành một trường đoạn riêng trong tác phẩm với những nội dung riêng, những ý nghĩa khác nhau.Tiếp sau những dấu hiệu ban đầu manh nha trong truyện ngắn của Bunin, “Đi tìm

thời gian đã mất” là sự hoàn chỉnh của dạng tiểu thuyết Dòng ý thức - một trong

những cách tân của thể loại tiểu thuyết trong thế kỉ XX

Bên cạnh mạch liên kết trên cơ sở thời gian hồi tưởng, ta cũng có thể nói đến sự liên kết trên cơ sở mối quan hệ giữa các nhân vật Song sự liên kết này mong manh hơn Các mối quan hệ chủ yếu xoay quanh nhân vật chính- Marcel Tác phẩm mang màu sắc của một cuốn tự truyện trong đó tác giả đồng thời là người kể chuyện, là nhân vật chính

Song Proust đôi khi lại khách quan hóa chính sự quan sát, trần thuật của mình ở những trường đoạn có sự phân thân của hai cái tôi: cái tôi của quá khứ

và cái tôi lúc này: cái tôi của quá khứ với tình yêu tha thiết với nàng Gilberte và

cái tôi lúc này "tôi hầu như đã hoàn toàn dửng dưng với Grilberte", cái tôi trong quá khứ "đau đớn không được gặp nàng" và cái tôi lúc này "…đê mê trước một

gương mặt mới và hy vọng có thể tìm hiểu nhà thờ Gôtích, lâu đài, vườn tược trên đất nước Italya nhờ một cô gái khác."

Từ phần I sang phần II, người đọc có thể nhận thấy sự hồi tưởng của nhân vật tôi về mối tình đầu với nàng Grilberte ở đoạn trước khi những mối tình

mới nảy sinh với "những cô gái tuổi hoa".

Tình yêu với nàng Grilberte là một mối tình nhiều ảo tưởng Hầu như tất

cả chỉ diễn ra trong sự suy tưởng của nhân vật tôi Với nàng Albertine Simonet,

nhân vật tôi tự cho rằng đó là một mối tình cuồng nhiệt và sôi nổi hơn Sự

trưởng thành của nhân vật cũng được thể hiện rõ hơn

Nhân vật làm nóng tình yêu của mình bằng những ghen tuông, mong

đợi "Trong tuần tiếp theo, tôi không hề tìm gặp Albertine Tôi giả vờ thích

Andree" Nhân vật kiên nhẫn chờ đợi: "Tôi náo nức chờ đón những hôm đó, nhưng chúng qua đi mà không mang lại gì hết, và không phải là cái ngày trọng đại mà tôi mong đợi, tôi đành trông cậy vào ngày hôm sau…" Không để mọi

việc trôi vào quá khứ một cách câm lặng như mối tình đầu, tôi sẵn sàng bày tỏ tình cảm với Albertine với suy nghĩ "sự táo bạo mang lại thành công cho những

người biết lợi dụng thời cơ ".

Câu chuyện tình yêu được kể lại với văn phong lãng mạn, nhẹ nhàng Những mối tình với những cuộc gặp gỡ trong các buổi lễ hội, tiệc tùng hay trên bãi biển được kể lại thông qua màn sương hồi tưởng làm tăng thêm cả chất mơ mộng, bay bổng và ít nhiều nuối tiếc

Bên cạnh kí ức về cuộc sống, tình yêu, Proust đưa vào tác phẩm của mình rất nhiều yếu tố nghệ thuật: văn chương, sân khấu, hội họa, và những quan điểm nghệ thuật về mục đích sáng tác của người nghệ sĩ và về phong cách cá nhân trong sáng tạo nghệ thuật

Trong phần II của tác phẩm, bên cạnh việc xây dựng hình ảnh của một nhóm các cô gái trẻ trung, xinh đẹp, tác giả xây dựng nhân vật Elstrir Đó là một người họa sĩ luôn say sưa với bức tranh về những loài hoa và về những

người thiếu phụ đẹp Đó cũng là một sự móc nối để làm rõ chủ đề "Dưới bóng

những cô gái tuổi hoa".

3 Kết luận:

Trong quá trình sáng tạo nên “Dưới bóng những cô gái tuổi hoa” Proust

đã rất có ý thức hướng đến cái mà các nhà nghiên cứu gọi là thời gian lịch biểu bên trong của nhân vật Proust phát biểu tiếp: “Thường thì mọi chuỗi ngày thoạt nhìn bề ngoài giống như các chuỗi ngày khác lại được nổi lên rõ ràng cũng như một nhạc tố du dương trỗi lên từ một nguyên cớ hoàn toàn khác Kể lại các biến

cố, đó là làm nhận ra nhạc kịch thông qua một vở kịch mà thôi; nhưng nếu tôi viết một cuốn tiểu thuyết, tôi sẽ phải cố gắng phân biệt cái âm nhạc của những ngày kế tiếp theo nhau đó” Như vậy, một mặt, ngay từ lúc bắt tay vào sáng tác, Proust đã rất có ý thức làm sai trật ngày tháng niên biểu và bởi vậy, mặt khác, Proust đã tạo ra một trật tự niên biểu của riêng ông

Thời gian trong truyện kể để thấy được sự phân biệt ra hai loại thời gian

cơ bản trong một văn bản truyện kể ở các nhà nghiên cứu là: thời gian của việc

kể chuyện và thời gian của sự việc-được kể; đi tìm trật tự thời gian truyện kể thực chất là tìm ra sự đảo lộn của hai loại thời gian trên:thời gian của việc kể chuyện và thời gian của sự việc-được kể; trong một văn bản nghệ thuật mà Proust là người có ý thức triệt để qua cả những phát biểu lẫn sáng tác Từ việc tìm hiểu trật tự thời gian truyện kể nhà nghiên cứu phải chỉ ra thời gian niên biểu của truyện-tức là sắp xếp lại các sự kiện nhân vật theo thời gian niên biểu

từ quá khứ sang hiện tại mà nhà văn đã cố tình đảo lộn chúng theo trật tự văn bản Thời gian niên biểu có thể được chỉ ra qua những quy chiếu của những sự kiện lịch sử có thật, những phát ngôn của những nhân vật, qua cảnh trí, qua các không gian, tuổi của các nhân vật

Proust là người đã ý thức một cách triệt để nhất so với những người trước

và cùng thời với ông về thời gian trong tiểu thuyết Thời gian ở đây không chỉ mang ý nghĩa cách tân về mặt nghệ thuật kể chuyện, mà nó còn mang ý nghĩa triết học trong sự nhìn nhận của Proust về cuộc sống, con người do sự phát triển chung của nhiều ngành khoa học, trong đó có vật lý học, triết học ở thế kỷ XX Phá vỡ thời gian niên biểu của tiểu thuyết truyền thống, Proust đi con đường khác để kể lại các biến cố, tình tiết của truyện

Tìm hiểu “Dưới bóng những cô gái tuổi hoa” trên bình diện thi pháp thời gian nghệ thuật là vấn đề không mới, nhất là trong điều kiện nền nghiên cứu

văn học nước ngoài ở Việt Nam đã có công trình đồ sộ “Thời gian trong Đi

tìm thời gian đã mất của Marcel Proust” của PGS.TS Đào Duy Hiệp Trường

Đại học KHXH&NV- Đại học Quốc gia Hà Nội Với thời gian hạn hẹp và trình

độ tri thức của bản thân có hạn nên bài tập tiểu luận của em chỉ mang tính chất vận dụng những vấn đề lý luận về thời gian trong truyên kể đã được tiếp cận trong chương trình đào tạo thạc sỹ văn học để tìm hiểu về thời gian trong “Dưới bóng những cô gái tuổi hoa” trên cơ sở những vấn đề cốt lõi về thời gian nghệ thuật trong “Đi tìm thời gian đã mất” đã được PGS.TS Đào Duy Hiệp nêu ra Kính mong Thầy và các bạn quan tâm đóng góp cho ý kiến để em có thể hoàn thiện bản thân Em xin chân thành cảm ơn./