Đảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhân

Đảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhânĐảm bảo chất lượng máy chuẩn y học hạt nhân

–

ThS

n 06 06 ă 2017

Sinh viên

–

tôi Th.S – Vi n Kỹ thuật H t nhân và Vậ ý ờng – i H c Bách Khoa Hà N i, Th.S

– Trung tâm Ung B –

ậ tôi ờ

ờ –

Qu ờ ờ

ờ

Tôi xin chân thành c ầy cô giáo Vi ỹ ậ ậ ý ờ t tôi trong su t thời gian h c tập t ờng Cu i cùng tôi xin bày tỏ lòng c c t è ở bên ng viên, khích l , t u ki n cho tôi h c tập t t Tôi xin chân t

06 06 ă 2017

Sinh viên

–

5

6

7

9

10

ở ậ ý 10

10

11

ậ 12

ậ 13

15

17

17

18

19

ậ 19

23

24

25

25

1.4.2 trong y h 26

28

28

28

31

h 32

–

36

36

37

37

40

NHÂN 41

ở ý 41

41

42

42

44

44

ầ

3 44

3.2 46

3.2 47

3.2 50

3.2 59

3.2 ậ 62

63

64

65

–

T

DCPX

DTPA Diethylene Triamine Penta Acetic Acid Axit Di-ethylen Tri-amin Penta Axetic DMSA Dimercapto Succinic Acid Axit Di-mercapto Succinic X

LED Light Emitting Diode

MDP Methylene Diphosphonate H

-photphonat PET Positron Emission Tomography

SH Sample holder

SPECT Single Photon Emission Computed Tomography

YHHN

–

–

1.1: 10

1.2: 13

1.3: 14

1.4: -positron 14

1.5: 20

1.6: 21

1.7: 22

1.8: 23

1.9: 23

2 1: 28

2 2: 29

2 3: 29

2 4: 30

2 5: 31

2 6: 32

2 7:

33

2 8: 34

2 9:

1010 34

2 10: -127R 38

2 11: -25R 38

2 12: -55tPET 39

2 13: -505 39

2 14: 1010 40

3 1: – 103 45

3 2: 1010 -

103 45

–

3 3:

1010 46

3 4: -137

103 48

3 5:

1010 49

3 6:

cao 52

3 7: 52

3 8:

55

3 9:

55

3 10:

58

3 11: 58

3 12:

1010 60

–

Y h YHHN) là m t ngành c a y h c s d ng các

X) hay các DCPX) ch u tr và nghiên c u y h c Vi c ng d ng các DCPX ch y u d a trên hai kỹ thuậ u phóng x và dùng b c x thu thập thông tin v ch n hoá ch nh hoặc t o ra các hi u ng sinh h u tr b nh

, c

ờ ý

X

ầ ặ

Tuy nhiên, hay không ỏ

Vì vậy, tôi ch tài

g m ba ch :

Ch I ở ý

–

Ư : S

1.1

1.1 [2]

1 1:

ở

(e) ỹ

p 10-19 :

mp = 1.007276u n = 1.008665u - -1.6 10-19C, :

me = 9.108 10-31 kg = 0.000548u u: 1u =1.660 10-27kg ỏ ờ -10 ờ -15

m

ậ ở

–

ỏ

1.1 [2]

ở

ặ ở

+ ờ ở ặ

ỏ

hai

alpha: + + Q

+

ờ

(electron) ( ̅)

+ + ̅

p + + ̅

+ :

ờ

+ + v

n + + v

+ ỹ

ở ỹ

–

ờ ở ờ ở ỹ

ỹ

+ v

+ n + v + ở (

ở (

+

+ B : x

ở

electron ậ ỏ

+ ở

ặ

1.1 [2]

ầ

ờ ở ờ ờ gian dt ở

–

- = λ (1.1) λ

= λ (1.2)

0 ở ờ ầ

–

ậ ờ

ờ 1/2 ờ

T1/2 = = (1.4) 1.1 [1] [2] )

ậ

-

-

- ặ -positron ỹ

( ờ ặ ỏ ậ

ỏ

Ee = E – Eb (1.5) 1 2: [1]

ở ầ

ỏ

–

1 3: [1]

ặ ờ

ặ -positron

ặ ờ ặ

= 2

= 511 keV 1 4: -positron[2]

ặ

ậ ở ở

–

- ờ ậ

ậ ậ

-proton: ỏ

ờ

ờ

ặ ậ

1.1.5 o [2]

1.1.5.1

ờ ậ

a =

(1.6) v ậ ờ

= λ = λ 0 (1.7) N0 ầ λ λ = )

: Becquerel (Bq), Currie(Ci) =

1Ci = 3.7 1010 Bq 1.1.5.2

L

ờ ở = oC , P=760mHg)

–

1.1.5.5

L

H = D WR (1.13) : J/kg, Sievert(Sv), Rem 1Sv = 1J/kg = 100Rem 1.1.5

ờ

ặ

ặ

Hhd = ( HC wC) (1.14) Sievert(Sv), Rem

1.2.1 [3]

ậ

ậ ặ

ậ ý

ậ -16-10-12s ầ

ờ

–

ở ờ ờ

ặ

ầ

ờ

●

● OH● ờ +

:

H● + O2 HO2●

H● + OH● H2

H● + H● H2

OH● + H R●

R● + O2 RO2●

ậ

nh lý

1.2.2 [3]

ở ặ

ở

–

ở

ờ ặ

ở ở

nhau: -

-

-

-

- ầ

ở

- ờ

ầ

ặ

-

[1] [2] ờ ậ

–

ờ

-Muller (G-M) ậ

ở

ặ ầ ặ

1 5: [2]

ờ

ờ

ờ

ặ

ặ

ờ

ỏ ỏ

ở

ầ

ặ ặ

–

Khi ậ

ậ

ặ

G-M

-

1 6: [1]

(I) (II) (III) (IV) (V)

–

[2]

ầ

X ý trung tâm

–

ậ ậ

ầ ầ

ầ ầ ặ

ầ ỏ

ở ầ ậ ầ

ở

ý ờ

ờ ờ

ờ

–

ậ X ờ

ậ

1.4

1.4.1 [3]

DCPX

Tuỳ m ần ch t mang khác nhau Ch ng

h n 99mTc-DTPA, 99mTc-DMSA dùng trong ghi hình thận, 99mTc-MDP trong ghi hình

DCPX ở d ng u ng hoặc tiêm, có th ở d ng khí 133Xe ở d ng khí dùng

i, d ng dung d ch nh ng keo h t c a các mu i

vô ng huy a các phân t h X ờ ờ

ậ ậ

ý

X ặ ở – ờ

+ Lo i b c x : Trong ghi hình b ng thi t b SPECT, DCPX lý t ởng là ch t

ần, do phân rã theo ki u b n t hoặc do chuy n tr ng thái t cận nh v nh Trong ghi hình b ng thi t b PET, X c dùng nhi u nh t là 18FDG

+ ng ghi hình t t trên máy ghi hình SPECT, ch t phóng x lý

t ởng ph ng b c x t n 250keV

+ Tính kh d ng: DCPX cầ ời s ng không quá ng có th vận chuy n thuận l i t n xu t t d ng, giá c ph p v i

u ki n kinh t c a b nh nhân

ời ta s l a ch n m t lo X t DCPX thích h có th tập trung

b nh, t ậ ch m và chính xác b nh lý ở m th , c u tr tập trung m t

t ch c, m t mô b ý ởng t i các t ch

là m t trong nh u tr ch n l u tr t qu cao và

an toàn Các tia b c x này có quãng ch y, kh trong t ch c r t

ng n nên các t bào b nh s b tiêu di t m t cách r t ch n

l c, ít ởng t t hi u qu trong

u tr , nhỏ, r i Nh ng phần phóng x c h p th h t s i ra khỏ ờng

ậ

ầ

ặ , DCPX, ờ

ầ

–

: ý

ờ

–

Ư : NHÂN

2.1

ậ , ý Ng

trung tâm X ý

2 4: [4]

ậ ở

ờ

ỹ ậ

–

2 5: [4]

[5]

ậ ầ ầ ậ

ý ý ậ

–

2 7:

u[6]

ậ

ở ở

ở

–

H X trong

2 8:

2 9: 1010

ờ

X ậ ặ

Beta Positrons

Yttri Gamma, EC,

Gamma, EC,

Beta 181.7 381.6 10.1*

ờ

ặ

[10]

V 240V

ầ ặ

[10]

I: C ờ

ờ (C) a: H

E: N W: N ặ

ý

ý µCi, MBq, Bq

2.3

ờ ậ

ờ

–

2 10: -127R

2 11: -25R

–

2 12: -55tPET

2 13: -505

–

Ư : Ư

NHÂN

3.1 [7] [9] [10]

ỏ

–

, (SH:sample holder) ậ

ầ

ở

ờ

ở ỏ ở

ở

ở

ầ

ầ

ậ

logarit Nêpe =

t lnA0 (3.5)

ặ =

, c = lnA0 = =

–

ầ

ờ h, 36h, 48h, 72h, 90h

3.1.4

b o giá tr c c a máy chu n li u là b t bi n t ngày này sang ngày khác

S d ng h t nhân có dài ở ghi nhận k t qu

ầ

-

3.1

ặ

S Quân y 103

ầ MED Medizintechnik Dresden GmbH (DIN EN

Nuklear-61303, DIN 6855)

-

-

-

ờ

–

- ầ

- ầ

- ầ 28/05/2017

ậ

SH (MBq)

ờ ỏ

- o phông

- B3: C

Alt(MBq)

A (MBq)

(%)

08/04/17 0.018 4.509 4.513 0.089 ỏ

19/05/17 0.007 4.496 4.490 0.133 ỏ 25/5/17 0.006 4.495 4.490 0.111 ỏ

–

+ ậ :

< 2

ỏ

3.2

+

- B1: L ờ ghi thông tin

-

- B3: T

ờ

- B4: X ý

+

- -99m - 6.01 h 3.2.3.1

- phông: 0.018 (MBq) - ầ

-

( )

–

-

3 3:

ờ

ờ gian trôi qua (h) Alt (MBq) A (MBq) Sai s

(%) lnAlt lnA 11/04/17 03:00:27 66.130 1.918 1.975 0.21 0.651 0.681 11/04/17 06:01:00 69.139 1.355 1.391 0.99 0.304 0.330 11/04/17 09:01:22 72.145 0.957 0.982 1.75 0.044 0.018 11/04/17 12:01:43 75.150 0.676 0.693 2.75 0.392 0.367 11/04/17 15:02:03 78.156 0.478 0.490 3.85 0.738 0.713 - D ,

ờ ờ

Linear (Lý thuyết) Linear (Thực tế)

–

+ ậ :

T

3 4:

A < 2MBq 3.85 ỏ

2MBq < A < 2GBq 0.22 ỏ

A > 2GBq 0.21 ỏ

ở ỏ

ở

ầ ầ

ở ờ

ở ầ ầ ở ầ ỏ

5% ý

ờ

ý

3.2.3.2

- phông: 0.001 (MBq) - ầ 1015.149 (MBq) -

( )

-

Alt(MBq)

A (MBq)

Sai s (%)

lnAlt lnA

21/05/17

19:19:41 54.108 1.979 2.008 0.06 0.682 0.697 21/05/17

22:20:13 57.117 1.398 1.412 0.90 0.335 0.345 22/05/17

01:20:34 60.123 0.989 1.005 0.74 0.011 0.005 22/05/17

04:20:55 63.129 0.699 0.709 1.61 0.358 0.344 22/05/17

07:21:16 66.134 0.494 0.501 2.65 0.705 0.691

- D ,

ờ ờ

–

3 8:

3 9:

0

0.1

0.2

0.3

0.4

0.5

0.6

0.7

0.8

0.91

1.1

1.2

1.3

1.4

1.5

1.6

1.7

1.8

1.92

2.1

2.2

2.3

2.4

2.5

Thời gian(h)

Lý thuyết Thực tế

-0.8

-0.6

-0.4

-0.2

0

0.2

0.4

0.6

0.8

50 52 54 56 58 60 62 64 66 68 70

Thời gian(h)

Lý thuyết Thực tế

Linear (Lý thuyết) Linear (Thực tế)

–

+ ậ :

T

3 6:

A < 2MBq 2.65 ỏ

2MBq < A < 2GBq 0.24 ỏ

ở ỏ

ầ

ầ

ầ

ý

ờ

ý

3.2.3.3

- phông: 0.005 (MBq) - ầ 2.059 (MBq) -

th ( )

Alt(MBq)

A (MBq)

Sai s (%)

lnAlt lnA

25/05/17

15:08:00 0.000 2.059 2.059 0.00 0.722 0.722 25/05/17

18:08:33 3.009 1.455 1.459 0.25 0.375 0.378 25/05/17

21:08:55 6.015 1.029 1.031 0.19 0.028 0.031 26/05/17

00:09:15 9.021 0.727 0.728 0.11 0.318 0.317 26/05/17

03:09:37 12.027 0.514 0.513 0.23 0.666 0.667 26/05/17

06:09:58 15.033 0.364 0.362 0.48 1.012 1.016

- D ,

ờ ờ

Linear (Lý thuyết) Linear (Thực tế)

–

+ ậ :

T ở

0.48% ỏ

ở ầ

ở ầ ỏ

ầ ỏ ầ ở

ý

ờ

ý

3.2.3.4

ậ ầ

ậ ầ

ỏ

3.2

+

- B1: G ý

- B o phông - B3: C trong 2-3

+

- Cs-137 -

-

- 5.263 (MBq)

–

+ :

-

3 12:

1010

3 8:

1

phông (MBq) Alt (MBq) A (MBq)

(%)

11/04/17 0.013 4.508 4.512 0.089 ỏ

12/04/17 0.008 4.508 4.511 0.066 ỏ

13/04/17 0.007 4.508 4.511 0.066 ỏ