Tổng quan về mối quan hệ Mỹ - EU năm 2017 1 Năm 2017 có thể coi là năm thử thách mối quan hệ đồng minh truyền thống hơn 70 năm qua giữa Liên minh Châu Âu EU và Mỹ sau khi tỷ phú Donald T
Trang 1HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ
-*** -TIỂU LUẬN
MÔN: NGOẠI GIAO KINH TẾ
BÁO CÁO
QUAN HỆ THƯƠNG MẠI MỸ - EU NĂM 2017 VÀ
TRIỂN VỌNG NĂM 2018
Hà Nội, 2017
Trang 2MỤC LỤC
Trang 3QUAN HỆ THƯƠNG MẠI EU - MỸ NĂM 2017
I Tổng quan về mối quan hệ Mỹ - EU năm 2017 1
Năm 2017 có thể coi là năm thử thách mối quan hệ đồng minh truyền thống hơn 70 năm qua giữa Liên minh Châu Âu (EU) và Mỹ sau khi tỷ phú Donald Trump – người được coi là “ứng cử viên ngoại đạo” theo chủ nghĩa dân túy, với nhiều quan điểm đối ngoại phi truyền thống đắc cử vị trí Tổng thống Mỹ trong cuộc bầu cử đầy kịch tính diễn ra vào năm 2016
EU-U.S quan hệ đối tác kinh tế là động lực quan trọng nhất cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu, thương mại và thịnh vượng EU và Hoa Kỳ chiếm gần 30% thương mại hàng hóa toàn cầu, gần 40% thương mại thế giới trong dịch vụ và khoảng một nửa GDP toàn cầu EU và Hoa Kỳ là đối tác thương mại chính của nhau trong hàng hoá và dịch vụ và chiếm lĩnh mối quan hệ thương mại song phương lớn nhất trên thế giới Mối quan hệ kinh tế xuyên Thái Bình Dương tạo ra
và duy trì gần 15 triệu việc làm ở EU và Hoa Kỳ Những việc làm này là kết quả của thương mại xuyên Đại Tây Dương về hàng hoá và dịch vụ, đầu tư nước ngoài
và hoạt động của các chi nhánh nước ngoài trong nền kinh tế của nhau
Đặc biệt, trong quan hệ thương mại với Mỹ, EU luôn thặng dư mậu dịch.Chỉ tính riêng từ năm 2013 đến 2016 và 5 tháng đầu năm 2017, tổng giá trị thặng dư mậu dịch của EU với Mỹ đã lên tới 629,6 tỉ USD Trong năm 2017, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Mỹ vào EU đạt 235 tỷ đô la, giảm 35 tỷ so với năm
2016, tổng giá trị nhập khẩu giảm từ 417 tỷ (2016) xuống còn 356 tỷ đô (2017), với tổng kim ngạch thương mại là hơn 650 tỷ đô, trong đó Đức, Anh, Pháp, Ý, Hà Lan và Thụy Sĩ luôn nằm trong top 15 các quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu là đối tác thương mại trọng điểm của Mỹ.2
1 Chung, K (2017) 2017- Năm nhiều biến động trong quan hệ EU – Mỹ Báo Tin tức Truy cập
https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/2017-nam-nhieu-bien-dong-trong-quan-he-eumy-20171217165454303.htm
2 The United States Censux Bureau (2017) US trade in goods with European Union https://www.census.gov/foreign-trade/statistics/highlights/top/index.html
Trang 4Mặt hàng nhập khẩu chủ yếu của EU từ Mỹ là máy móc và thiết bị điện tử, đạt giá trị lên tới 57 tỷ đô, trong khi Mỹ nhập khẩu từ khu vực này chủ yếu là khoáng sản, dầu và gas.3
Nguồn: United States Census Bureau
- Chính sách thuế của Mỹ4: Liên minh châu Âu (EU) cho rằng, cải cách thuế của Tổng thống Mỹ theo hướng làm giảm gánh nặng cho người có thu nhập cao sẽ làm trầm trọng thách thức của nền kinh tế Mỹ Ủy ban kinh tế và tài chính của Liên minh châu Âu (EU) đã chỉ trích chính sách kinh tế của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tạo ra mối đe dọa cho kinh tế toàn cầu Tổng thống Trump đã liệt kê các nguyên tắc của ông về cải cách thuế như đơn giản hóa mã số thuế và giảm thuế đối với người Mỹ tầng lớp trung lưu Báo cáo của Ban Tài chính EU cho biết các nhà đầu tư gần đây đã giảm cho vay tại Mỹ do lo ngại về nợ công Sự suy giảm đầu tư quốc tế nhiều khả năng sẽ diễn ra và các kế hoạch cải cách thuế của ông Trump theo hướng làm giảm gánh nặng cho người có thu nhập cao sẽ "làm trầm trọng hơn những thách thức mà nền kinh tế Mỹ phải đối mặt"
3 Wikipedia.(2017) List of the largest trading partners with the United States.
4 Báo Mới (2017) EU “chê” chính sách cải cách thuế của Tổng thống Trump Truy cập https://baomoi.com/eu-che-chinh-sach-cai-cach-thue-cua-tong-thong-trump/c/23245677.epi
Trang 5II Những vấn đề nổi bật trong quan hệ thương mại Mỹ - EU năm 2017
1 Xu hướng bảo hộ thương mại của Mỹ
Chiến thắng của Tổng thống Trump từng khiến nhiều chính khách châu Âu
đi từ bất ngờ đến lo ngại sâu sắc cho tương lai mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, trong bối cảnh khẩu hiệu tranh cử "Nước Mỹ trước tiên" của tỷ phú Donald Trump chi phối hầu hết các quyết sách quan trọng của Nhà Trắng trong các mối quan hệ quốc tế Ngay từ những ngày ông Trump mới bước chân vào Nhà Trắng, các nhà lãnh đạo EU đã phải nhiều phen "đứng ngồi không yên" trước những phát ngôn của tân Tổng thống Mỹ Đơn cử như trước sự kiện Anh rời khỏi EU (Brexit), ông Trump đã có nhiều phát ngôn gây sốc cho châu Âu kiểu như “Tôi tin rằng sẽ có nhiều nước châu Âu khác ra khỏi EU theo gương của Anh" hay “Tôi nghĩ rằng Brexit sẽ thành công” Những tuyên bố và quan điểm của ông Trump được cho là
sẽ dấy lên một mối lo ngại sâu sắc về sự thống nhất và ổn định của Liên minh Châu Âu khi mà việc ủng hộ Brexit của ông có thể “châm ngòi” cho “sự tan rã” của các nước trong khu vực này
Những tuyên bố của ông Trump không khỏi gây căng thẳng trong quan hệ giữa Mỹ và EU, nhất là khi những tháng đầu năm nay cũng là thời điểm tại châu
Âu diễn ra nhiều cuộc bầu cử quan trọng, như tại Hà Lan hay Pháp, được xem là
"phép thử" đối với tương lai hội nhập EU, trong bối cảnh chủ nghĩa dân túy và làn sóng hoài nghi châu Âu đang dâng cao ở Mỹ
Thêm vào đó, phía Mỹ lại tiếp tục có một loạt động thái như những "gáo
nước lạnh" dội vào châu Âu, như đe dọa xem xét lại mối quan hệ với EU và Tổ
chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Tổng thống Donald Trump cũng đình chỉ cuộc đàm phán Hiệp định Đối tác đầu tư và thương mại xuyên Đại Tây Dương (TTIP), một thỏa thuận về tự do thương mại giữa EU và Mỹ, và áp dụng chính sách bảo hộ mậu dịch Với lý do muốn lấy lại việc làm cho nước Mỹ,
ông Donald Trump đưa ra các biện pháp nhằm hạn chế tối xuất khẩu hàng hóa của các nước EU vào thị trường Mỹ Trên trường quốc tế, hàng loạt chính sách của Mỹ được coi là đi ngược lại lợi ích của EU, khiến đồng minh lâu năm này của Washington phản ứng mạnh mẽ
Như việc tháng 6/2017, Tổng thống Mỹ tuyên bố Washington sẽ rút khỏi Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu, bước đi mà Bỉ chỉ trích là "không thể
Trang 6chấp nhận được" 5 Đối với tình hình biến đổi khí hậu đang ngày càng trầm trọng
và là mối quan tâm hàng đầu của các nước phát triển và đang phát triển hiện nay, Tổng thống Trump đã đưa ra tuyên bố vào hồi tháng 12/2015 “Để thực hiện nghĩa
vụ bảo về nước Mỹ và người dân Mỹ, nước Mỹ sẽ rút khỏi Hiệp định Paris về biến đối khí hậu song sẽ bắt đầu đàm phán lại nhằm mang đến một thỏa thuận công bằng hơn cho nước Mỹ, doanh nghiệp, người lao động và người dân Mỹ” Đây không phải là điều bất ngờ, bởi ý định đó đã được ông Trump đưa ra ngay trong chiến dịch tranh cử, bên cạnh một loạt những dự tính mang nặng tính thực dụng và dân tộc chủ nghĩa, co về với chủ nghĩa biệt lập từng ngự trị một thời trước đây ở
Mỹ Tuy nhiên, việc đi tới Thỏa thuận COP21 và việc nhanh chóng thông qua để sớm đưa nó vào hiệu lực là một nỗ lực rất lớn của Pháp (nước chủ nhà COP21) và
195 quốc gia thành viên của Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (CCNUCC) Việc Mỹ rút khỏi Hiệp định COP 21 được cho là một hành động đập tan mọi cố gắng đàm phán trước đây của cựu Tổng thống Barack Obama nhằm giải quyết biến đổi khí hậu và quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến một vấn đề lớn mang tính toàn cầu khiến Mỹ mất điểm trên trường quốc
tế Hàng loạt các nước và các tổ chức quốc tế lên tiếng phê phán quyết định này, coi đó là "nỗi thất vọng lớn" Các lãnh đạo trụ cột của EU như Pháp, Đức, Italy cùng lên tiếng kiên quyết thực hiện Thỏa thuận COP21 và bày tỏ sự không hài lòng trước quyết định của Tân Tổng thống
Ông Trump cũng phản đối và để ngỏ khả năng Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt
nhân lịch sử mà nhóm P5+1, gồm Anh, Pháp, Nga, Mỹ, Trung Quốc và Đức ký kết
với Iran năm 2015, trong khi EU kiên quyết bảo vệ thỏa thuận mà liên minh này cũng là một bên tham gia đàm phán tích cực và phải rất nỗ lực mới đạt được
2 Sự sụp đổ của TTIP
Sau những tuyên bố và hành động "gây sốc" như vậy từ Nhà Trắng, trong mắt EU, Mỹ dường như không còn là đối tác tin cậy và những tuyên bố về “tình đoàn kết xuyên Đại Tây Dương” hóa ra chỉ là những lời nói hoa mỹ 6EU hết lo ngại lại nối tiếp hoài nghi về việc ông Donald Trump có thể tiếp tục có những bước
đi bất ngờ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các đồng minh và đối tác bên kia bờ
5 Dương, T (2017) Quyết định rút khỏi Thỏa thuận COP21 của Mỹ và hệ quả VOV Báo Điện tử của Đài tiếng nói Việt Nam Truy cập https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/quyet-dinh-rut-khoi-thoa-thuan-cop21-cua-my-va-he-qua-631709.vov
Trang 7Đại Tây Dương Đó là chưa kể mối bất hòa giữa Mỹ và EU càng bị khoét sâu bởi những khác biệt sâu sắc về quan điểm trong hàng loạt vấn đề chủ chốt giữa Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Đức Angela Merkel Không những công khai chỉ trích chính sách của tân Tổng thống Mỹ, đích thân nữ Thủ tướng Đức, quốc gia đầu tàu
EU, từng cảnh báo rằng mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đã suy yếu do việc ông Trump trở thành tổng thống, và châu Âu thực sự phải "tự mình nắm lấy vận mệnh của chính mình" chứ không thể trông cậy vào đồng minh lịch sử Mỹ nữa Điều đó cho thấy mối quan hệ đồng minh hai bờ Đại Tây Dương năm 2017 đã thực sự lạnh nhạt, xa cách, thậm chí có nguy cơ tan vỡ bởi những hố sâu ngăn cách quá lớn
Sự mong manh của Hiệp định Đối tác đầu tư và thương mại xuyên Đại Tây Dương (TTIP)7 8: Tổng thống Trump cho biết sẽ rút khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) của 12 quốc gia và đàm phán lại về Hiệp định thương mại
tự do Bắc Mỹ (NAFTA) Liên minh Châu Âu cũng bày tỏ sự thất vọng và không mấy hi vọng về sự thành công của TTIP, tất cả đều bi quan trước khả năng sẽ có thể khởi động lại bất cứ cuộc đàm phán nào về TTIP khi chứng kiến lập trường không dứt khoát của Tổng thống Trump về Hiệp định thương mại này Ngay tại EU cũng đã xảy ra các cuộc biểu tình phản đối TTIP Những người biểu tình cho rằng hiệp định này và các hiệp định tương tự khác chỉ phục vụ lợi ích của những tập đoàn kinh tế lớn thay vì ủng hộ xu hướng toàn cầu hóa thương mại Sự kiên Brexit
và sự kiên đắc cử của một ứng cử viên luôn phản đối những thỏa thuận thương mại
tự do như Tổng thống Trump là dấu hiệu cho thấy một tương lai mong manh về sự kết thúc thành công của Hiệp định Đối tác đầu tư và thương mại xuyên Đại Tây Dương, EU cũng tuyên bố tạm ngừng mọi đàm phán thương mại với Mỹ.9
Xung đột trong việc thực hiện các quy tắc về thương mại chung10: Khi theo đuổi quan điểm "Nước Mỹ trên hết", Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố rút
6 Rachel, C (2017) A trade war with Europe would damage the US economy, policy analysts say CNBC https://www.cnbc.com/2017/07/07/trade-war-with-europe-would-damage-the-us-economy-policy-analysts-say.html
7 Office of the United States Trade Representative (2017) US – EU Joint report on TTIP Progress to Date https://ustr.gov/about-us/policy-offices/press-office/press-releases/2017/january/us-eu-joint-report-t-tip-progress-0
8 The Guardian (2017) Hopes of EU-US Trade agreement put on ice, say the Brussels sources https://www.theguardian.com/business/2017/jun/05/hopes-of-eu-us-trade-agreement-put-on-ice-say-brussels-sources
9 BBC News.(2015) Why the EU-US trade deal matters http://www.bbc.com/news/business-32691589
Trang 8Mỹ khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và đề xuất "thuế biên giới" đánh vào hàng nhập khẩu một hàng rào thuế nhập khẩu Ông Trump lập luận rằng, cần tái định hình các mối quan hệ thương mại đã có nhằm mang lại công bằng cho người lao động Mỹ Ủy ban châu Âu (EC) bày tỏ hy vọng các đối tác thương mại của châu Âu phải tuân thủ các nguyên tắc thương mại mà họ cam kết, đặc biệt là đối với các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).Bộ trưởng Kinh tế Đức cho biết, Berlin có thể nộp đơn kiện Washington lên WTO về
kế hoạch triển khai hàng rào thuế nhập khẩu Trong khi đó, phản ứng trước quan điểm thương mại gây tranh cãi của Mỹ, hầu hết các thành viên của Nhóm các nền kinh tế mới nổi và phát triển hàng đầu thế giới (G20) đã bày tỏ quan điểm rõ ràng tại cuộc họp Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng trung ương G20 cuối tuần trước tại Đức rằng, họ ủng hộ tự do thương mại và trao đổi thương mại đa phương dựa trên các nguyên tắc chung.11
3 Mối quan hệ giữa Mỹ, EU và NATO
Nhìn lại một năm qua, mối quan hệ giữa EU và Mỹ có những thời điểm đã trở nên khá căng thẳng mà nguyên do chủ yếu là những thay đổi trong chính sách của Mỹ đối với các đối tác Tuy nhiên, một điều rõ ràng là mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương vẫn là mối quan hệ then chốt cho việc duy trì an ninh và ổn định cả về chính trị và kinh tế tại châu Âu cũng như Mỹ, mối quan hệ này có thể thăng trầm nhưng không thể thiếu trong chính sách ngoại giao kinh tế của cả Mỹ và EU
Tuy nhiên, người ta cũng nhận thấy Tổng thống Mỹ đã có sự thay đổi thái độ theo thời gian trong hai chuyến công du châu Âu năm nay Chuyến thăm lần đầu tiên của ông Trump vào tháng 5/2017 đến châu Âu, vốn được kỳ vọng là để trấn an các đồng minh, đã khiến EU thất vọng và bất an khi tại Brussels, Tổng thống Mỹ
"trách móc" lãnh đạo các nước châu Âu không đóng góp tài chính và né tránh việc khẳng định cam kết về phòng vệ tập thể với NATO, hành động mà tất cả những người tiền nhiệm của ông đều thực hiện khi lên cầm quyền Song 2 tháng sau,
10 Euractiv (2017) Is a trade war between the US and the EU on the horizon? https://www.euractiv.com/section/economy-jobs/news/is-a-trade-war-between-the-us-and-the-eu-on-the-horizon/
11 VOV Báo Điện tử của Đài Tiếng nói Việt Nam (2017) Chính sách bảo hộ thương mại của Donald Trump dàn hé lộ? Truy cập https://vov.vn/the-gioi/chinh-sach-bao-ho-thuong-mai-cua-donald-trump-dan-he-lo-610634.vov
Trang 9trong chuyến công du tới châu Âu lần thứ 2 với chặng dừng chân tại Ba Lan và tiếp
đó là tham dự Hội nghị Nhóm các nước phát triển và mới nổi hàng đầu (G20) tại Đức, ông Trump đã không chỉ trích EU, mà ca ngợi mối quan hệ giữa Mỹ và châu
Âu "đang phát triển mạnh mẽ", đồng thời cam kết giữ quy ước phòng thủ chung với NATO Tuy nhiên, ông vẫn “nhắc khéo” các nước châu Âu cần tăng cường đầu
tư hơn nữa trong lĩnh vực quốc phòng để có thể tự "bảo vệ chính mình"
Thực tế cho thấy EU vẫn luôn nghi ngờ về khả năng của Tổng thống Trump trong việc đảm bảo cam kết của Mỹ về tăng cường quan hệ thương mại cũng như tiếp tục là chiếc ô an ninh cho châu Âu Nhưng mặt khác, trong bối cảnh thế giới ngày càng biến động và diễn biến phức tạp với những thách thức to lớn, EU có lợi ích quan trọng khi nhận được sự hậu thuẫn của Mỹ trong nhiều vấn đề, đặc biệt là
an ninh quốc phòng
Bên cạnh đó, trong mối quan hệ kinh tế xuyên Đại Tây Dương thì cả EU và
Mỹ đều là đối tác quan trọng bậc nhất của nhau Mỹ có nhiều lợi thế về công nghệ trong khi châu Âu rất mạnh về xuất khẩu Nước Mỹ cũng cần EU như một đồng minh, một đối tác không dễ có được và không thể thay thế Hai bên có sự tương đồng trong hầu hết các giá trị về hệ tư tưởng, kinh tế, an ninh và có nhiều lợi ích chung Xét tới lợi ích an ninh, kinh tế hay địa chiến lược, giữa Mỹ và EU vẫn có quá nhiều điểm song trùng Việc duy trì mối quan hệ giữa hai bờ Đại Tây Dương giữ một vai trò rất quan trọng cả về mặt cấu trúc, tính chất cũng như tầm ảnh hưởng của nó đối với cả Mỹ và EU
Trước khi diễn ra Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Brussels và Hội nghị Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu (G7) lần thứ 43 , có thể thấy cả NATO lẫn EU đều quan tâm đặc biệt tới lần xuất hiện chính thức đầu tiên của Tổng thống Mỹ tại Brussels bởi ông từng có những phát biểu “gây sốc”, thậm chí thẳng thừng chỉ trích nhằm vào cả các đồng minh NATO lẫn các đối tác châu Âu, khiến người ta lo ngại quan hệ giữa Washington với NATO và EU sẽ chẳng yên bình trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donal Trump.12
12 Thời báo Ngân hàng (2017) Quan hệ Mỹ-EU đi về đâu dưới thời Tổng thống Trump? Truy cập http://vinanet.vn/kinhte-taichinh/quan-he-my-eu-di-ve-dau-duoi-thoi-ong-trump-662327.html
Trang 1013Vụ đánh bom khủng bố đẫm máu tại thành phố Manchester của Anh xảy ra trước hội nghị đã phần nào tác động tới chương trình nghị sự của NATO lẫn G7 Thực tế này cũng cho thấy Mỹ và NATO vẫn cần đến nhau trong bối cảnh tình hình
an ninh toàn cầu đang ngày càng phức tạp với những nguy cơ khủng bố cực đoan NATO vốn là nền tảng cho an ninh Mỹ trong 60 năm qua, trong khi các lực lượng
Mỹ đóng góp chủ chốt trong thành phần lực lượng NATO ở Đông Âu
Mối ràng buộc trên khiến Tổng thống Mỹ, dù vẫn tận dụng hội nghị này để yêu cầu
27 nước thành viên NATO còn lại tăng chi tiêu quốc phòng và chia sẻ công bằng gánh nặng cho liên minh, song có phần “dịu giọng” hơn trước Đáp lại, các nước NATO đã nhất trí sẽ xây dựng kế hoạch hành động nhằm giúp các nước thành viên đạt được mục tiêu chi tiêu trong lĩnh vực quốc phòng, theo quy định là 2% GDP,
mà tới nay chỉ có 5 trong số 28 thành viên đạt được
Những cam kết đạt được tại hội nghị NATO lần này rõ ràng đều là “có đi có lại” bởi Tổng thống Mỹ từng để ngỏ khả năng Mỹ có thể phải rút quân đội khỏi châu Âu nếu NATO không đóng góp cân xứng cho cuộc chiến chống khủng bố Ít
ra, việc Tổng thống Donald Trump tham gia cuộc gặp các nhà lãnh đạo NATO lần này là minh chứng rõ rệt rằng Mỹ vẫn coi trọng NATO
Mặc dù được coi là mối quan hệ ràng buộc và luôn cần đến nhau, song không thể phủ nhận quan hệ với Mỹ nói riêng và nội bộ NATO nói chung vẫn tồn tại những mâu thuẫn khó giải quyết, thậm chí cách hành xử của ông Donald Trump trong NATO và G7 đã bị đánh giá là “hai mặt” khi tại cuộc hợp với nhóm nước G7 ông vừa lắng nghe các cuộc thảo luận về đề tài thương mại và biến đổi khí hậu của G7, mỉm cười trước báo giới và hạn chế hết sức những bình luận khiêu khích trên Twitter, song tại Brussels, Bỉ, ông lại gay gắt chỉ trích các đối tác trong NATO vì
đã không chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng, thậm chí tiếp tục lên án Đức vì thặng
dư thương mại với Mỹ.14
Hàng loạt động thái đầy toan tính tại Saudi Arabia và những cam kết mập
mờ ở Israel về mục tiêu tìm kiếm hòa bình cho Trung Đông của Mỹ đã bị các đồng minh cho là không thật lòng Dễ dàng nhận thấy chuyến công du nước ngoài 9
13 Tuổi trẻ (2017) EU tạm ngừng mọi đàm phán thỏa thuận thương mại với Mỹ Truy cập https://tuoitre.vn/eu-tam-ngung-moi-dam-phan-thoa-thuan-thuong-mai-voi-my-1218055.htm
14 Báo Mới (2017) Kỷ nguyên mới trong quan hệ Mỹ - EU Truy cập https://baomoi.com/ky-nguyen-moi-trong-quan-he-my-eu/c/21831161.epi