Phân tích truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng

Bài viết phân tích về tác phẩm Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng.Đó là tình cha con thiêng liêng, là tình yêu tổ quốc.Ca ngợi những người chiến sĩ, nói về những mất mát của dân tộc miền nam trong chiến tranh.Thông điệp ngăn chặn chiến tranh bảo vệ hoà bình.Ca ngợi tình cảm gia đình

PHÂN TÍCH TRUYÊN NGẮN “CHIẾC LƯỢC NGÀ” CỦA NGUYỄN QUANG SÁNG

Bài văn mẫu

Nguyễn Quang Sáng là 1 cây bút chuyên viết về truyện ngắn Mảng đề tài là cuộc sống con người Nam Bộ trong

kháng chiến.Ông đã để lại nhiều tác phẩm đặc sắc như: con chim vàng, đất lửa, mùa gió chướng,…Trong đó có một tác phẩm để lại ấn tượng sâu sắc cho người đọc, kể

về tình cảm cha con trong kháng chiến là truyện ngắn

“Chiếc lược ngà”

Truyện ngắn chiếc lược ngà được viết năm 1966 khi tác giả hoạt đọng tại chiến trường nam bộ trong thời kì

kháng chiến chống mĩ.Nội dung truyện là tình cảm cha con giữa ông sáu và bé thu.Trong thời kì kháng chiến

chống Mĩ, vì tình yêu làng, yêu quê hương, đất nước mà nhiều người đã xa nhà đi chiến đấu để bảo vệ tổ

quốc.Ông sáu cũng vậy, ông đi kháng chiến khi bé thu- con gái ông , chưa đầy 1 tuổi và ông chỉ được thấy con qua tấm ảnh nhỏ.Khi ông có dịp về thăm nhà thì bé Thu

đã lên 8 tuổi Lúc về, ông thấy một đứa bé độ tám tuổi, đoán biết là con, không chờ xuồng cập bến ông sáu nhún chân nhảy thót lên rồi bước vội vàng những bước dài và dừng lại kêu to:”Thu!con”.Sau bao năm xa cách có lẽ sự linh cảm và sợi dây gắn kết tình cha con đã giúp ông sáu nhận ra đứa con gái của mình.Song bé thu lại không chịu nhận cha vì vết sẹo trên má làm ông sau không giống như bức ảnh chụp chung với má nó, điều đó khiến ông rất

buồn và hụt hẫng.Trong 3 ngày ở nhà ông sáu dùng mọi cách để gần gũi, vỗ về con, kiên nhẫn chờ con gọi

tiếng”ba” nhưng càng vỗ về con bé càng đẩy ra.Trong một bữa cơm, ông sáu gắp một cái trứng cá to để vào chén nó, nó liền hất cái trứng ra.Không kiềm được nỗi tức giận ông sáu đánh vào mông nó và hét lên: “ sao mày cứng đầu quá vậy, hả?”.Và sau đó, ông sáu luôn cảm thấy

ân hận vì đã đánh con, có lẽ khi đánh con mình thì người đau nhất chính là ông sáu -ông cảm thấy đau như có 1 nhát dao đâm thẳng vào tim vì đứa co gái không nhận mình và khi sức chịu đựng đã vượt quá giới hạn thì ông sáu đã không kiềm được sự tức giận và thất vọng.Đến lúc ông sáu phải đi thì điều không ai ngờ tới đã xảy ra: bé Thu đột ngột thay đổi thái độ và nhận ra ông sáu là cha mình, thu kêu thét lên “ba !”, vừa kêu nó vừa chạy xô tới

ôm chặt và hôn ba nó.Ông sáu cảm thấy rất hạnh phúc khi nghe thu gọi ba, đó cũng là một niềm động lực lớn khi ông ra chiến trường.Một người chiến sĩ hiên ngang, cứng rắn, từng chứng kiến nhiều cái chết trên chiến trường như ông sáu lại mềm yếu trước cô con gái nhỏ “không ghìm được xúc động và không muốn cho con thấy mình khóc, ông sáu 1 tay ôm con, 1 tay rút khăn lau nước

mắt”.Bé thu lại ôm chầm lấy ba nó và mếu máo: “ ba về!

ba mua cho con một cây lược nghe ba”.ông sáu hứa sẽ mang về tặng con 1 chiếc lược.Khi ông sau trở về khu chiến đấu, ông vẫn không quên lời hứa với con, những ngày chiến đấu ở trong rừng ông vẫn tỉ mỉ , cần mẫn làm chiếc lược ngà tặng cho đứa con gái của mình bằng cả tấm lòng của một người cha điều đó được thể hiện qua các chi tiết: khi ông sáu tìm được khúc ngà thì mặt ông hớn hở như 1 đứa trẻ được quà, lúc rảnh rỗi ông cẩn thận cưa từng chiếc răng lược, ông gù lưng khắc dòng chữ “yêu nhớ tặng thu con của ba”,ông lấy cây lược mài lên tóc mình để cây lược thêm bóng- không muốn đứa con gái nhỏ bị đau, Và rồi…trong một trận càn của Mĩ ông sáu đã hi sinh, trước khi chết ông sau đã đưa cây lược cho người bạn nhờ chuyển lại cho con mình-Tình cha con không bao giờ chết

Hình ảnh bé thu đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc thông qua ngòi bút tài tình của tác giả.Ta có thể thấy nhân vật bé thu là một cô bé lì lợm, có cá tính, ngang ngạnh, bướng bỉnh và cũng vô cùng hồn nhiên, trong sáng.Có lẽ , do không lớn lên trong vòng tay yêu thương , chở che của cha nên cô bé ấy mới ngang

ngạnh ,cá tính như vậy và một phần cũng là do được

thừa hưởng từ tính cứng rắn của ông sáu- ba bé

thu.Trong tâm trí bé thu chỉ có duy nhất 1 người ba chụp chung trong bức ảnh với má nó.Trong tâm trí bé thu,

chắc người cha của nó là một người hoàn hảo, có vòng tay ấm áp để ôm nó và nó cũng mong muốn một ngày nào đó cha sẽ về.Nhưng thật trớ trêu thay, khi lần đầu tiên gặp cha sau mấy năm xa cách, khi nghe cha nó gọi,

bé thu giật mình,tròn xoe mắt, ngơ ngác , mạt tái đi rồi vụt chạy và kêu thét lên: “má!má!.Chỉ vì vết sẹo do chiến tranh để lại đã khiến ông sáu không giống người cha trong ảnh mà nó từng nghỉ , là do tình cảm mà nó dành cho người cha trong ảnh là quá lớn và mãnh liệt và cũng

do sự việc diễn ra quá bất ngờ khiến nó không thể tin rằng cha nó đã về.Có thể tình huống này sẽ không phù hợp khi cha con xa cách lâu ngày thì khi gặp lại sẽ ôm nhau,…nhưng trong trường hợp của cha con ông sáu là hoàn toàn hợp lí và chân thật.Và sau đó hàng loạt những tình huống éo le đã xảy ra,thu nhất quyết không chịu gọi ông sáu là ba trong mọi tình huống, mà còn tỏ thái độ lảng tránh, bướng bỉnh.Khi nó kêu ông sáu vô ăn cơm thì nói trổng không : “vô ăn cơm”.Kịch tính được đẩy lên cao khi bé thu nấu cơm, nồi cơm đang sôi nhưng quá to

khiến thu không thể nào nhắc xuống để chắt nước được

tưởng rằng cô bé sẽ gọi ông sáu là ba để nhờ sự trợ

giúp…nhưng không, nó đã lấy cái vá múc ra từng vá

nước.Đỉnh điểm là khi thu hất cái trứng mà ông sáu gắp cho và bị ông đánh thì nó đã bỏ về nhà ngoại.Dù bị mẹ quơ đũa doạ đánh, dù bị dồn vào tình huống khó khăn hay khi bị ông sáu đánh thì thu vẫn nhất quyết không chịu gọi ba, qua đó tác giả đã khéo léo bộc lộ con người kiên quyết mạnh mẽ của bé thu khiến người đọc phải bất ngờ.Nhưng tác giả có xây dựng tính cách bé thu hơi quá

so với cô bé 8 tuổi không? Không, bởi vì diễn biến tâm trạng của bé thu là hợp lí bởi vì nó quá yêu người cha trong ảnh và do vết sẹo trên má ông sáu- chiến tranh đã làm thay đổi gương mặt ông.thu còn quá nhỏ để hiểu được sự khắc nghiệt và vô tình của bom đạn trên chiến trường và sự hi sinh cao cả của những người chiến sĩ bảo

vệ tổ quốc Nhưng xét cho cùng thì Thu cũng chỉ là 1 cô

bé 8 tuổi hồn nhiên, ngây thơ, lém lỉnh và bướng bỉnh.Khi

bị ông sáu đánh con bé không khóc, đầu cuối gầm xuống

và gắp lại cái trứng để vào chén, có lẽ thu đã nhận ra lỗi của mình và không muốn mọi người nhìn thấy giọt nước mắt của mình.Sau đó , nó xuống xuồng, mở lòi tói cố làm cho dây lòi tói khua rổn rảng, khua thật to, rồi lấy dầm bơi qua song sang nhà ngoại.Chắc nó làm thế để mọi

người không nghe thấy tiếng khóc của nó hay để mọi người biết nó sắp đi mà chạy ra vỗ về, giữ nó lại.Nhưng khi chiều mẹ nó sang dỗ dành mấy nó cũng không về - tính cách cố chấp , bướng bỉnh, mâu thuẩn của trẻ con Tối hôm đó, bà ngoại nó đã giải thích về vết sẹo trên mặt cha nó cho nó nghe, nghe bà kể bé thu nằm im, lăn lộn và thỉnh thoảng lại thở dài như người lớn.Phải chăng bé thu

đã nhận ra lỗi của mình?vì trong những ngày qua cô bé

đã hỗn xượt và không chịu nhận ba nó cảm thấy có lỗi và phân vân nên nhận hay không nhận ba vì thật sự mọi việc quá bất ngờ và cha nó cũng không ở cạnh nó trong nhiều năm qua khiến nó cảm thấy buồn.Sáng hôm sau nó nhờ ngoại đưa nó về.ngày mà ông sáu phải trở về chiến

trường, nó có sự thay đổi lạ thường “ lúc đứng vào góc nhà, lúc đứng tựa cửa, vẻ mặt nó sầm lại buồn rầu, cái vẻ buồn trên gương mặt ngây thơ của nó rất dễ thương” phải chăng nó đang muốn chạy đến chỗ ba nó nhưng có một vật vô hình cản nó lại? và rồi đến lúc phải chia tay, tình cha con trong thu bấy lâu nay giờ trỗi dậy, nó bổng kêu thét lên ”ba a ba!”, nó chạy tới ôm chặt lấy cổ ba nó

và hôn ba nó cùng khắp “nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết thẹo dài bên má của ba nó nữa”.Có ai ngờ

một cô bé phải xa cha từ năm 1 tuổi và gần như không có chút ấn tượng nào về cha vẫn luôn dành tình yêu mãnh liệt cho cha mình.Tình cảm ấy ngăn không cho nó nhận người khác làm cha dù cho bị đánh.Và rồi ngày ba nó đi,

nó cảm thấy như “bị bỏ rơi” vì mọi người chỉ vây quanh

ba nó, nó them khát sự ấm cúng của gia đình và tình cảm của người cha.Nhưng éo le thay , nó vừa nhận ra thì ba

nó đã đến lúc phải đi,nó khóc mếu máo không cha cha đi

và muốn ông sáu mua cho nó cây lược.Tại sao tác giả không thay đổi 1 chút để cha con nhận nhau sơm hơn,

để ông sáu và bé Thu có nhiều thời gian vui vẻ bên nhau hơn?Nhưng nếu thể thì không phù hợp với mạch cảm xúc của truyện và không thể khiến người đọc có nhiều cẩm xúc đến vậy: lúc dồn nén, lúc thương xót, lúc mừng mừng tủi tủi, khi lại vỡ oà vì xúc động.Ta có thể thấy nhân vật

bé Thu vừa là một cô bé kiên quyết , có lập trường,ngang ngạnh vừa là 1 cô bé giàu tình cảm, hồn nhiên, ngây thơ, bướng bĩnh.Phải chăng chính tính cách kiên quyết, ngang ngạnh ấy đã phần nào bộc lộ hình ảnh cô giao liên dũng cảm sau này.Trong một chuyến đi công tác, bác ba- người

mà ông sáu đã nhờ chuyển cây lược đến bé thu trước lúc

hi sinh, đã tình cờ gặp thu tại một trạm giao liên và đã trao tận tay cho Thu chiếc lược ngà

Người mất người còn nhưng chiếc lược ngà- kỉ vật duy nhất mà ông sau dành cho Thu, vẫn tồn tại mãi theo thời gian, thể hiện 1 tình cảm cha com mộc mạc, giản dị

nhưng thấm thiết và bất tử

Truyện ngắn chiếc lược ngà đã thành công trong việc lựa chọn nhân vật kể chuyện thích hợp.Truyện được kể theo ngôi thứ nhất dưới góc nhìn của ông ba-người đồng đội của ông sáu và được chứng kiến câu chuyện và cũng

chính là nhà văn nguyễn quang sáng , đã làm cho câu truyện trở nên khách quan, chân thực, đã tạo được 1 giọng điệu kể chuyện thủ thỉ, gần gũi với người đọc, tác giả có thể bày tỏ trực tiếp cảm xúc, thái độ đối với nhân vật, sự việc, « tiếng kêu của nó như tiếng xé, xé sự im lặng và xé cả ruột gan mọi người, nghe thật xót xa Đó là tiếng « ba » mà nó cố đè nén trong bao nhiêu năm nay, tiếng « ba » như vỡ tung ra từ đáy lòng nó » sự thấu

hiểu những hi sinh mà bạn mình phải chịu đựng khiến cho ông « bỗng thấy khó thở như có bàn tay ai nắm lấy trái tim » khiến người đọc cảm thấy đồng cảm thấu hiểu cho tâm trạng của nhân vật.qua đó, ta thấy rằng nhà văn nguyễn quang sáng là người từng trãi, cống hiến cho cách mạng, gắn bó với những con người giàu tình cảm, kiên

cường và nhà văn cvô cùng hiểu tâm lí của trẻ em.Tác phẩm chiếc lược ngà có cốt truyện chặt chẽ có nhiều tình huống éo le bất ngờ nhưng tự nhiên và hợp lí:

Cuộc gặp gỡ của hai cha con sau nhiều năm xa cách,

nhưng thật trớ trêu là bé Thu không nhận cha Đến lúc

em nhận ra cha và biểu lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu lại phải ra đi Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất cả tình yêu thương và mong nhớ đứa con vào việc làm chiếc

lược ngà để tặng con, nhưng chiếc lược chưa gửi đến tay con thì ông Sáu đã hi sinh.Hay những tình huống bất ngờ khi bé Thu nấu cơm, hất cái trứng Ở phần sau của

truyện, tác giả còn tạo thêm một bất ngờ nữa, đó là cuộc gặp gỡ tình cờ của nhân vật người kể chuyện với Thu, bấy giờ đã thành một cô giao liên dũng cảm, trong một lần ông cùng một đoàn cán bộ đi theo đoàn giao liên, vươợ qua một quãng nguy hiểm ở Đồng Tháp Mười.Miêu

tả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế và sâu sắc.Giongj văn dung dị ,cảm động.Ngôn ngữ mang đậm bản sắc nam bộ mộc mạc, gần gũi, dễ hiểu.chiếc lược ngà là kết tinh của tình cha con và khiến cho kết cấu mạch truyện theo 1 vòng tròn chặt chẽ, hợp lí

Truyện ngăn chiếc lược ngà không chỉ ca ngợi tình cảm cha con sâu sắc, đẹp đẽ mà còn ca ngợi hình ảnh người lính chiến đấu, bỏ lại gia đình, quê hương vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.Đối với những người chiến sĩ thì sự sống và cái chết rất mong manh, họ phải thức đêm canh gác, phải nếm trãi sự khắc nghiệt của bom đạn, phải

chứng kiến cảnh người đồng đội của mình hi sinh và họ là những người dũng cảm chiến đấu hết mình và sẵn sang

hi sinh vì tổ quốc “quyết tử cho tổ quốc quyết

sinh”.Trong cuộc kháng chiến chống mĩ, các gia đình

miền nam đã phải chịu nhiều mất mát to lớn: mẹ mất con, vợ mất chồng,…Chính chiến tranh đã khiến tổ ấm gia đình không trọn vẹn, khiến con người phải xa nhau, khiến khuôn mặt ông sáu biến dạng để rồi khiến cuộc gặp gỡ của hai cha con ông vô cùng éo le không những thế chiến tranh còn lấy đi sinh mạng ông khi ông chưa kịp trao

chiếc lược ngà cho con gái, chiến tranh tàn phá làn mạc, nhà cửa, chiến tranh cướp đi những người thân yêu ngay trước họ, nhưng cái chúng ta thấy không phải là sự yếu đuối mà là sức mạnh, lòng căm thù giặc đã biến Thu

thành cô giao liên.Và dù có hoà bình thì những vết

thương ấy vẫn mãi khắc sâu trong tim- là 1 dấu tích tàn khốc của chiến tranh, không thể nào xoá bỏ.Chiến tranh

để làm gì?để cướp đi sinh mạng con người, để những đứa trẻ thiếu vắng tình yêu thương của cha và phải sinh

ra trong 1 thời kì loạn lạc thế sao?Chiến tranh là hiện thực đau xót của nhân loại những cũng từ chính hoàn cảnh khốc liệt ấy đã khiến nhiều thứ tình cảm đẹp nảy nở: Tình phụ tử, tình yêu gia đình, tình đồng đội, tình càm đôi lứa, tình yêu tổ quốc, Chúng ta ngày nay đang sống trong 1 đất nước hoà bình cũng là nhờ sự hi sinh của những người chiến sĩ ấy, chúng ta phải biết ơn, thành kính đối với họ,phải đoàn kết và cống hiến sưc lực xây dựng 1 đất nước việt nam ngày càng phát triển