Tài liêu ôn thi môn chính trị hệ trung cấp có đáp án

Câu 1. Vật chất là gì? Phân tích mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. Rút ra ý nghĩa phương pháp luận và ý nghĩa trong công tác công an. Trả lời :Định nghĩa phạm trù vật chất của V.I.Lênin“Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan, được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”.Phân tích định nghĩa phạm trù vật chất của V.I.LêninVật chất là một phạm trù triết học: Với tính cách là một phạm trù triết học, vật chất không tồn tại cảm tính, nghĩa là nó không đồng nhất với các dạng cụ thể mà ta thường gọi đó là vật thể.Thuộc tính chung nhất của vật chất là “thực tại khách quan” tồn tại bên ngoài, không lệ thuộc vào cảm giác, ý thức của con người. Đây là tiêu chí để phân biệt vật chất với ý thức.Các tồn tại cụ thể của vật chất khi tác động vào giác quan của con người thì có thể tạo ra cảm giác; chúng được cảm giác của con người chép lại, chụp lại, phản ánh và thông qua sự phản ánh ấy con người có thể nhận thức được sự tồn tại của vật chất. Ý nghĩa phương pháp luậnĐịnh nghĩa đó đã giải quyết được vấn đề cơ bản của triết học theo lập trường duy vật biện chứng. Định nghĩa vật chất của Lênin tự nó đã chống lại tất cả các quan điểm duy tâm, siêu hình, bất khả tri trong quan niệm về vật chất.Định nghĩa này đã mở rộng hơn, nó không chỉ bao gồm vật chất dưới dạng tự nhiên mà cả vật chất dưới dạng xã hội qua đây thể hiện sự thống nhất giữa chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, bao quát toàn bộ đời sống hiện thực, cả tự nhiên lẫn xã hội.Định nghĩa này đã trang bị thế giới quan, phương pháp luận khoa học, mở đường cho các khoa học cụ thể phát triển, đi sâu vào thế giới, tìm hiểu thêm những dạng mới của vật chất, đem lại niềm tin cho con người trong việc nhận thức thế giới, cải tạo thế giới.Câu 2. Phân tích nội dung quy luật mâu thuẫn. Rút ra ý nghĩa phương pháp luận của quy luật.Trả lời:Khái niệm mặt đối lập Theo triết học Mác Lênin cho rằng, bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng là thể thống nhất của các mặt đối lập. Khái niệm mặt đối lập dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính, những khuynh hướng vận động trái ngược nhau nhưng là điều kiện, tiền đề tồn tại của nhau. Khái niệm mâu thuẫn biện chứng: Dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất và đấu tranh, chuyển hóa giữa các mặt đối lập của mỗi sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau.Những nội dung cơ bản của qui luật Sự vật nào cũng là thể thống nhất của các mặt đối lập đó là thống nhất của những mâu thuẫn. Các mặt đối lập này nương tựa vào nhau làm tiền đề tồn tại cho nhau, không có mặt đối lập này thì không có mặt đối lập kia và ngược lại. Sự đấu tranh của các mặt đối lập là sự tác động lẫn nhau, bài trừ phủ định nhau, sự đấu tranh của các mặt đồi lập đưa đến sự chuyển hóa các mặt đối lập. Đấu tranh của các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực của sự phát triển. Đấu tranh của các mặt đối lập làm cho thể thống nhất cũ bị phá vỡ, thể thống nhất mới được xác lập, sự vật phát triển. Đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối còn thống nhất là tương đối.Vị trí ý nghĩa, phương pháp luận của qui luật Vị trí: Qui luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập vạch ra nguồn gốc, động lực của sự phát triển, là hạt nhân của phép biện chứng duy vật. Ý nghĩa phương pháp luận: Trong nhận thức và thực tiễn phải phát hiện được những mâu thuẫn của sự vật, hiện tượng, biết phân loại mâu thuẫn, có biện pháp để giải quyết mâu thuẫn thích hợp. Phải có quan điểm lịch sử cụ thể khi giải quyết mâu thuẫn.Câu 3. Phân tích nội dung quy luật phủ định của phủ định. Rút ra ý nghĩa phương pháp luận của quy luật.Trả lời:Các khái niệm Phủ định là xóa bỏ sự tồn tại của một sự vật, hiện tượng nào đó. Phủ định có hai loại: Phủ định siêu hình và phủ định biện chứng.+ Phủ định siêu hình là phủ định làm cho sự vật thụt lùi đi xuống, tan ra, nghĩa la nó không tạo điều kiện cho sự phát triển.+ Phủ định biện chứng phủ định biện chứng là phủ định gắn liền với sự vận động đi lên, vận động phát triển nghĩa là nó tạo điều kiện, tiền đề cho sự phát triển. Phủ định biện chứng có những đặc điểm sau:+ Phủ định biện chứng là sự tự phủ định do mâu thuẫn bên trong tạo ra.+ Phủ định biện chứng là phủ định có tính kế thừa, nhưng không phải kế thừa tất cả mà kế thừa có chọn lọc những yếu tố tích cực của sự vật cũ.+ Phủ định biện chứng là phủ định vô tận, cái mới phủ định cái cũ nhưng rồi cái mới không phải mới mãi, nó sẽ cũ đi và bị cái mới khác phủ định, không có lần phủ định nào là phủ định cuối cùng.Những nội dung cơ bản của qui luật Tính chu kỳ của sự phát triển + Sự vật nào vận động, phát triển cũng có tính chu kỳ, những sự vật khác nhau thì tính chu kỳ vận động, phát triển dài, ngắn khc nhau.+ Chu kỳ của sự phát triển là từ một điểm xuất phát, trải qua một số lần phủ định, sự vật dường như quay trở lại điểm xuất phát nhưng trên cơ sở cao hơn.. Phủ định lần thứ nhất: Làm cho sự vật trở thành cái đối lập với chính nó tức là chuyển cái khẳng định sang cái phủ định (A – B). Phủ định lần thứ hai: (Gọi là phủ định của phủ định) sự vật mới ra đời đối lập với cái đối lập nên sự vật dường như quay lại với cái cũ nhưng trên cơ sở cao hơn Khuynh hướng của sự phát triển (hình thức xoắn ốc)Phép biện chứng duy vật thừa nhận vận động phát triển đi lên là xu hướng chung của thế giới, nhưng không diễn ra theo đường thẳng mà diễn ra theo đường xoáy ốc, quanh co phức tạp.Vị trí, ý nghĩa phương pháp luận của qui luật. Vị trí: Qui luật phủ định của phủ định vạch ra khuynh hướng vận động phát triển của sự vật. Ý nghĩa phương pháp luận:Khi xem xet sự vận động phát triển của sự vật, phải xem xét nó trong mối quan hệ với cái mới ra đời từ cái cũ, cái tiến bộ ra đời từ cái lạc hậu, con người phải tôn trọng tính khách quan, chống phủ định sạch trơn, hoặc kế thừa không có chọn lọc. Mỗi người cần bênh vực, ủng hộ cái mới, tin tưởng vào cái mới tiến bộ. Khi có những bước thoái trào cần xem xét kỹ lưỡng, phân tích nguyên nhân, tìm cách khắc phục để từ đó có niềm tin tưởng vào thắng lợi.Câu 4. Thực tiễn là gì? Phân tích vai trò của thực tiễn đối với nhận thức. Rút ra ý nghĩa đối với công tác công an.Trả lời :Khái niệm thực tiễn Triết học MácLênin cho rằng: Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất, cảm tính, có tính lịch sử xã hội của con người, nhằm cải tạo thế giới khách quan để phục vụ nhu cầu của con người. Hoạt động thực tiễn có 3 hình thức cơ bản:+ Hoạt động sản xuất vật chất.+ Hoạt động chính trị x hội.+ Hoạt động thực nghiệm khoa học.Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức Thực tiễn là cơ sở, nguồn gốc của nhận thức+ Mọi nhận thức của con người, xét đến cùng đều có nguồn gốc từ thực tiễn. Thực tiễn cung cấp những tài liệu hiện thực, khách quan, làm cơ sở để con người nhận thức.+ Thông qua hoạt động thực tiễn, con người đã sáng tạo ra những công cụ, phương tiện ngày càng tinh vi hiện đại để nhận thức thế giới.+ Thông qua hoạt động thực tiễn các giác quan con người ngày càng phát triển, ngôn ngữ ngày càng phong phú, hình thnh cả một hệ thống khi niệm, phạm trù và thường xuyên được bổ sung, đổi mới, tạo điều kiện cho nhận thức ngày càng sâu rộng hơn. Thực tiễn là động lực và mục đích của nhận thức+ Thực tiễn thường xuyên vận động phát triển nó luôn đặt ra nhu cầu, nhiệm vụ phương hướng mới cho nhận thức. Chính thực tiễn thúc đẩy sự ra đời của các ngành khoa học tự nhiên, xã hội. + Hoạt động của con người bao giờ cũng có mục đích, yêu cầu, biện pháp, cách thức, chiến lược, sách lược nó là kết quả của quá trình nhận thức.+ Mục đích của nhận thức con người không chỉ để nhận thức mà suy đến cùng là để cải tạo hiện thực, cải tạo thế giới theo nhu cầu, lợi ích của con người. Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí.+ Chỉ có thực tiễn mới là tiêu chuẩn của chân lý, vì thực tiễn cao hơn nhận thức, vừa có tính hiện thực trực tiếp, lại vừa có tính phổ biến.+ Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý, vừa có tính tuyệt đối lại vừa có tính tương đối. . Tính tuyệt đối: Thực tiễn là cái duy nhất là tiêu chuẩn của chân lý, ngồi nó ra không có con đường nào khác có thể làm tiêu chuẩn cho chân lý được. .Tính tương đối: Thực tiễn ngay một lúc, một lần không thể khẳng định cái đúng, bác bỏ cái sai một cách tức thì, nó không cho phép người ta biến một hiểu biết bất kỳ thành chân lý vĩnh viễn. Ý nghĩa trong công tác công an Do thực tiễn là cơ sở của nhận thức nên muốn nâng cao kinh nghiệm công tác công an thì bản thân phải bám sát cuộc đấu tranh chống tội phạm và thường xuyên tổng kết những kinh nghiệm đó. Do thực tiễn là động lực và mục đích của nhận thức nên muốn nâng cao kinh nghiệm công tác công an thì mọi hoạt động nhận thức phải nhằm hướng tới giải quyết yêu cầu của công tác đấu tranh chống tội phạm, đồng thời phải tích cực tham gia công tác đấu tranh chống tội phạm. Do thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí nên bản thân muốn nâng cao kinh nghiệm công tác công an thì phải thường xuyên kiểm nghiệm những kinh nghiệm đó trong thực tiễn đấu tranh chống tội phạm để loại bỏ kinh nghiệm không phù hợp và bổ sung kinh nghiệm mới.Câu 5. Phân tích nội dung quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Sự vận dụng quy luật này trong đường lối đổi mới của Đảng ta?Trả lời:Khái niệm và cấu trúc của phương thức sản xuấtPhương thức sản xuất là cách thức tiến hành sản xuất của cải vật chất trong một giai đoạn nhất định của xã hội loài người. Mỗi phương thức sản xuất gồm hai mặt cấu thành là lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.Lực lượng sản xuất: là mối quan hệ giữa con người với tự nhiên là trình độ chinh phục tự nhiên của con người là mặt tự nhiên của phương thức sản xuất.Lực lượng sản xuất bao gồm: Người lao động và tư liệu sản xuất.Ý nghĩa phương pháp luận: để phát huy hiệu quả của phương thức sản xuất mới, bên cạnh việc đầu tư, trang bị máy móc công cụ hiện đại, phải không ngừng nâng cao trình độ tay nghề, ý thức tổ chức kỷ luật của người lao động phù hợp với yêu cầu ngày càng cao của quá trình sản xuất hiện nay.Quan hệ sản xuất: là mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất là mặt xã hội của phương thức sản xuất.Quan hệ sản xuất bao gồm:+ Quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất.+ Quan hệ trong tổ chức, quản lý và phân công lao động.+ Quan hệ trong phân phối sản phẩm lao động.Ý nghĩa phương pháp luận: quá trình sản xuất hiện nay đang biến đổi nhanh chóng, vì vậy cần chú ý đổi mới quá trình tổ chức, quản lý, phân công lao động phù hợp, công khai minh bạch trong phân phối là những động lực thúc đẩy sản xuất phát triển.Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất là mối quan hệ thống nhất biện chứng, trong đó lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất và quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất. Lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất:+ Trình độ của lực lượng sản xuất như thế nào thì quan hệ sản xuất phải như thế ấy để đảm bảo sự phù hợp.+ Khi trình độ lực lượng sản xuất thay đổi thì quan hệ sản xuất cũng thay đổi theo.+ Khi lực lượng sản xuất cũ mất đi, LLSX mới ra đời thì QHSX cũ cũng mất đi, QHSX mới ra đời để đảm bảo sự tương ứng. QHSX tác động trở lại LLSX:+ Nếu quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất sẽ tạo ra tác động tích cực, thúc đẩy và tạo điều kiện cho lực lượng sản xuất phát triển. Ngược lại, nếu không phù hợp sẽ tạo ra tác động tiêu cực, tức là kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất.+ Quan hệ sản xuất được gọi là phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất khi nó tạo ra những tiền đề, những điều kiện cho các yếu tố của lực lượng sản xuất (người lao động, tư liệu lao động, đối tượng lao động) kết hợp với nhau một cách hài hoà để cho sản xuất diễn ra bình thường và đưa lại năng xuất cao. + Sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất không phải chỉ thực hiện một lần là xong mà phải là một quá trình, một “cân bằng động”. Ý nghĩa phương pháp luận: Muốn xã hội phát triển, tiến bộ phải phát triển sản xuất ra của cải vật chất, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển. Phải ứng dụng những công cụ lao động tiên tiến vào sản xuất, không ngừng nâng cao trình độ, kỹ năng người lao động. Phải làm rõ các quan hệ sở hữu, cách thức tổ chức quản lý quá trình sản xuất và các hình thức phân phối phù hợp thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển không ngừng. Sự vận dụng quy luật này trong cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước taĐảng và nhà nước ta thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nh nước theo định hướng x hội chủ nghĩa.Câu 6. Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng. Sự vận dụng quy luật này trong đường lối đổi mới của Đảng ta?Đáp án:Khái niệm cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầngCơ sở hạ tầng là toàn bộ những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của một hình thái kinh tế xã hội nhất định, bao gồm quan hệ sản xuất thống trị, quan hệ sản xuất còn lại của hình thái kinh tế xã hội trước và quan hệ sản xuất của hình thái kinh tế xã hội tương lai.Kiến trúc thượng tầng là toàn bộ những quan điểm tư tưởng chính trị, pháp quyền, đạo đức, nghệ thuật, tôn giáo, triết học…và những thiết chế tương ứng như nhà nước, đảng phái, giáo hội, các tổ chức quần chúng…được hình thành trên một cơ sở hạ tầng nhất định và phản ánh cơ sở hạ tầng đó.Quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầngCơ sở hạ tầng như thế nào thì kiến trúc thượng tầng dựng lên nó phải như thế ấy để đảm bảo sự tương ứng. Quan hệ sản xuất thống trị nào thì tạo ra một kiến trúc thượng tầng chính trị tương ứng.Giai cấp thống trị về kinh tế thì tư tưởng của nó cũng thống trị, mâu thuẫn trong lĩnh vực kinh tế quyết định mâu thuẫn trong lĩnh vực tư tưởng.Khi cơ sở hạ tầng biến đổi thì nó đòi hỏi kiến trúc thượng tầng cũng biến đổi để đảm bảo sự tương ứng.Khi cơ sở hạ tầng cũ mất đi, cơ sở hạ tầng mới ra đời thì sớm muộn gì kiến trúc thượng tầng cũ cũng mất đi, kiến trúc thượng tầng mới ra đời theo để đảm bảo sự tương ứng. Kiến trúc thượng tầng tác động trở lại cơ sở hạ tầng Trong tình huống nào kiến trúc thượng tầng cũng ra sức bảo vệ cơ sở hạ tầng đã sinh ra nó kể cả cơ sở hạ tầng tiến bộ và cả khi cơ sở hạ tầng đã phản tiến bộ, cản trở sự phát triển của lực lượng sản xuất. Nếu là kiến trúc thượng tầng tiên tiến thì nó sẽ tác động cùng chiều với sự vận động của những quy luật kinh tế khách quan, thúc đẩy cơ sở hạ tầng phát triển. Ngược lại, kiến trúc thượng tầng bảo thủ, lạc hậu, nó sẽ tác động ngược chiều, khi đó kìm hãm sự phát triển của cơ sở hạ tầng. Mỗi bộ phận của kiến trúc thượng tầng tác động trở lại cơ sở hạ tầng theo những hình thức và hiệu lực khác nhau, trong đó nhà nước có vai trò quan trọng nhất và có hiệu lực mạnh mẽ nhất.Ý nghĩa phương pháp luận: Muốn hiểu đúng các hiện tượng chính trị, văn hóa, xã hội thì phải xem xét chúng từ cơ sở kinh tế đã làm nảy sinh các hiện tượng đó. Cần phải phát huy vai trò tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực của chính trị, văn hóa, xã hội tới cơ sở kinh tế. Câu 7. Vì sao từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội phải trải qua thời kỳ quá độ? Trình bày đặc điểm, nội dung cơ bản của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.Đáp án:Tính tất yếu phải trải qua thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Các quan hệ xã hội của chủ nghĩa xã hội không tự nảy sinh và phát triển trong lòng xã hội tư bản mà là kết quả của quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới. Chủ nghĩa xã hội dựa trên lực lượng sản xuất phát triển cao, có năng suất hơn hẳn chủ nghĩa tư bản. Muốn vậy cần có thời gian để cải tạo nền sản xuất lớn tư bản chủ nghĩa phát triển thành sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa; để cho các quan hệ mới trở thành các quan hệ cơ bản, đặc trưng của xã hội mới. Nội dung của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộiTrong lĩnh vực kinh tế: phát triển lực lượng sản xuất xã hội, tiến hành công nghiệp hóa để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội với những bước đi và hình thức thích hợp. Đồng thời từng bước cải tạo quan hệ sản xuất cũ, xây dựng quan hệ sản xuất mới trên cơ sở của quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Trong lĩnh chính trị: xây dựng và củng cố nhà nước vô sản, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện quyền làm chủ của nhân dân; xây dựng Đảng cộng sản trong sạch vững mạnh đủ sức lãnh đạo cách mạng; đấu tranh chống lại mọi biểu hiện tiêu cực, xâm hại quyền làm chủ của nhân dân; tiến hành đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, hành động chống phá cách mạng của các thế lực thù địch. Trong lĩnh vực tư tưởng, văn hóa: xây dựng nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa, kế thừa tinh hoa văn hóa dân tộc, tiếp thu có chọn lọc giá trị văn hóa nhân loại; khắc phục những tư tưởng và tâm lý ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong lĩnh vực xã hội: khắc phục những tệ nạn xã hội do xã hội cũ để lại; từng bước khắc phục sự chênh lệch phát triển giữa các vùng miền, các tầng lớp dân cư trong xã hội; từng bước xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa.Câu 8. Trình bày định nghĩa Tư tưởng Hồ Chí Minh. Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội?Đáp án:Khái niệm “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”.Hệ thống quan điểm trong tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm nhiều nội dung có liên quan đến cách mạng Việt Nam, trong đó có các nội dung cơ bản sau: Tư¬ tư¬ởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.Tư tưởng về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh. Tư tưởng về đại đoàn kết dân tộc.Tư tưởng về xây dựng Nhà nư¬ớc của dân, do dân và vì dân.Tư tưởng về văn hoá và đạo đức,...Tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hộiCơ sở lý luận và thực tiễn+ Cơ sở lý luận . Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, có cội nguồn sâu xa từ những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc Việt Nam. . Thứ hai, Hồ Chí Minh đã tiếp thu lý luận của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác Lênin, đặc biệt là lý luận cách mạng không ngừng của C. Mác và V.I Lênin. + Cơ sở thực tiễn. Thứ nhất, thực tiễn đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã cho thấy độc lập dân tộc là nguyện vọng tha thiết của dân tộc, cơm no, áo ấm và hạnh phúc cho nhân dân và nhân dân quyết tâm giải phóng.. Thứ hai, thực tiễn của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 chứng minh sự ưu việt của chủ nghĩa xã hội. Đó là một nền độc lập thực sự, hoà bình hướng tới giải phóng nhân dân lao động thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, đưa đến tự do, hạnh phúc cho mọi con người. Quan niệm về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội+ Độc lập dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí MinhThứ nhất, độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của các dân tộc. Thứ hai, độc lập dân tộc phải gắn liền với thống nhất toàn vẹn lãnh thổ, với bình đẳng dân tộc.Thứ ba, độc lập dân tộc phải trong hoà bình, tự do.Thứ tư, độc lập phải đảm bảo cơm no, áo ấm, hạnh phúc cho mọi người dân.+ Chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh Thứ nhất, chủ nghĩa xã hội là một chế độ chính trị do nhân dân lao động là chủ và làm chủ.Thứ hai, chủ nghĩa xã hội là một chế độ có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển của khoa học kỹ thuật. Thứ ba, chủ nghĩa xã hội là không còn chế độ người bóc lột người. Thứ tư, chủ nghĩa xã hội là một xã hội phát triển cao về văn hoá và đạo đức.Thứ năm, chủ nghĩa xã hội có quan hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân các nước. Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội+ Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết, tiền đề đi tới chủ nghĩa xã hội.+ Chủ nghĩa xã hội là mục tiêu hướng tới, cơ sở vững chắc cho độc lập dân tộc.Liên hệ trách nhiệm bản thân: Phải có nhận thức đúng đắn về mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Từ đó xác định lập trường, tư tưởng vững vàng, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Thường xuyên cảnh giác trước mọi âm mưu và hành động chống phá của các thế lực thù địch, kiên quyết đấu tranh với các loại tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, bảo vệ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.Câu 9. Trình bày tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng. Liên hệ việc học tập rèn luyện của bản thân theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.Đáp án:Nội dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đứcVị trí vai trò của đạo đức cách mạng + Hồ Chí Minh cho rằng đạo đức là gốc, là nền tảng của con người, của xã hội giống như gốc của cây, nguồn của sông suối. + Đạo đức là vũ khí sắc bén cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới; đạo đức giúp cho con người luôn giữ được nhân cách, bản lĩnh của mình trong mọi hoàn cảnh; đạo đức là tiêu chuẩn đánh giá sự cao thượng của con người; đạo đức cùng với tài năng có vai trò quan trọng trong đời sống mỗi người.Các phẩm chất đạo đức cách mạng+ Trung với nước, hiếu với dânTrung với nước là tuyệt đối trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, trung thành với con đường đi lên của đất nước; suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho cách mạng. Hiếu với dân thể hiện ở chổ thương dân, tin dân, phục vụ nhân dân hết lòng, phải gần dân, kính trọng và học tập nhân dân, phải dựa vào dân và lấy dân làm gốc.+ Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tưĐó là lao động cần cù, sáng tạo; là tiết kiệm sức lao động, thì giờ, tiền của; là giữ mình trong sạch trước những cám dỗ về vật chất và tinh thần; là trung thực, thẳng thắn, không nịnh bợ người trên, ức hiếp kẻ dưới; là hết mình vì lợi ích chung, không vun vén vì lợi ích riêng tư.+ Yêu thương con người, sống có tình có nghĩaTrước hết là, yêu thương người lao động bị áp bức, bóc lột. Tình yêu đó phải trở thành động lực, tình cảm và trí tuệ đấu tranh cho sự giải phóng triệt để người lao động.Yêu thương con người còn là yêu thương người thân, bạn bè, đồng chí, những người sống gần gũi với mình, cần tạo điều kiện cho mỗi người phát triển và tiến bộ.+ Tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chungĐó là tình đoàn kết quốc tế trên tinh thần độc lập tự chủ và cùng có lợi. Không ỷ lại và không lợi dụng lòng tốt của bạn bè thế giới. Phải thấy rõ lợi ích của dân tộc mình, đồng thời phải thấy rõ trách nhiệm và nghĩa vụ đối với dân tộc khác. Giúp bạn là tự giúp mình.Các nguyên tắc xây dựng phẩm chất đạo đức cách mạng+ Tu dưỡng, rèn luyện đạo đức suốt đời thông qua thực tiễn, kiên trì, bền bỉ và có quyết tâm cao. + Nói đi đôi với làm, nêu gương đạo đức bằng những hoạt động thực tế.+ Kết hợp xây và chống, trong đó xây là yếu tố quan trọng nhất, phải tạo thành phong trào quần chúng rộng rãi.Liên hệ việc học tập, rèn luyện của bản thân:Một là, học trung với n¬ước, hiếu với dân, suốt đời đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con ng¬ười. Hai là, học cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư¬, đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi th¬ường.Ba là, học đức tin tuyệt đối vào sức mạnh của nhân dân, kính trọng nhân dân và hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân; luôn nhân ái, vị tha, khoan dung và nhân hậu với con người.Bốn là, học tấm g¬ương về ý chí và nghị lực tinh thần to lớn, quyết tâm vượt qua mọi thử thách, gian nguy để đạt đ¬ược mục đích cuộc sống.Năm là, học tấm g¬ương, học suốt đời, học quân chúng, học từ trong thực tiễn, càng tiến lên càng phải học. Câu 10. Phân tích nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc.Đáp án:Về vị trí vai trò của đại đoàn kết dân tộcĐại đoàn kết là vấn đề chiến lược, đảm bảo thành công của cách mạng Việt Nam. Đoàn kết là mục tiêu là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng. Về nội dung, hình thức xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộcĐại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân. + Dân chính là nhân dân, vừa là mỗi con người Việt Nam cụ thể, vừa là tập hợp đông đảo quần chúng nhân dân, do đó, chủ thể của đại đoàn kết dân tộc thực chất là đại đoàn kết toàn dân. + Muốn thực hiện được đại đoàn kết toàn dân, phải kế thừa truyền thống yêu nước, nhân nghĩa, đoàn kết của dân tộc, phải có tấm lòng khoan dung, độ lượng với con người. + Nền tảng của khối đại đoàn kết dân tộc Việt Nam chính là liên minh công, nông và trí thức. Nền tảng càng được củng cố vững chắc thì khối đại đoàn kết dân tộc càng có thể mở rộng. Mặt trận dân tộc thống nhất là hình thức tập hợp, xây dựng, tổ chức quần chúng. + Toàn dân chỉ trở thành một lực lượng to lớn, có sức mạnh vô địch trong đấu tranh bảo vệ và xây dựng Tổ quốc khi được tập hợp, tổ chức lại thành một khối vững chắc, được giác ngộ về mục tiêu chiến đấu chung và hoạt động theo một đường lối chính trị đúng đắn. + Mặt trận dân tộc thống nhất là tổ chức chính trị xã hội, nơi quy tụ, tập hợp đông đảo các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo, các tổ chức và cá nhân yêu nước ở trong và ngoài nước. + Mặt trận dân tộc thống nhất phải được xây dựng theo những nguyên tắc: Mặt trận được xây dựng trên nền tảng liên minh công nông lao động trí óc; theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ, lấy việc thống nhất lợi ít tối cao của dân tộc với lợi ích của tầng lớp nhân dân làm cơ sở để củng cố và mở rộng; đoàn kết lâu dài, chặt chẽ, thật sự chân thành, thân ái, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ; vừa đoàn kết vừa đấu tranh, học cái tốt, phê phán cái xấu, phê bình trên lập trường thân ái vì nước, vì dân. Câu 11 : Phân tích giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh.Đáp án : Giá trị lý luận a. Vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin Chủ nghĩa Mác Lênin là học thuyết cách mạng, khoa học, tiến bộ nhất. Hồ Chí Minh vận dụng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác Lênin trong hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam.b. Tài sản tinh thần lo lớn, quý giá của dân tộc Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm cách mạng, khoa học và tiến bộ, có sức sống trường tồn, bất diệt. Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của dân tộc và thời đại, phản ánh khát vọng của dân tộc và thời đại, hướng tới xây dựng nền hòa bình, giành quyền độc lập cho Tổ quốc, đem lại tự do, ấm no, hạnh phúc cho mỗi con người. Giá trị thực tiễna. Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi. Tư tưởng Hồ Chí Minh mãi mãi là ngọn đuốc soi đường cho cuộc đấu tranh vì độc lập tự do, vì chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng vững chắc để Đảng ta vạch ra chủ trương, đường lối nhằm giải quyết đúng đắn các vấn đề thực tiễn của công cuộc đổi mới.b. Định hướng đúng đắn cho việc giải quyết các vấn đề thực tiễn của công cuộc đổi mới Kiên trì và giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Khai thác và phát huy các nguồn lực của dân tộc và thời đại nhằm phát triển đất nước. Xây dựng Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị trong sạch vững mạnh, ngang tầm nhiệm vụ Chấn chỉnh lại đạo đức xã hội, thiết lập và thực hiện nghiêm những chuẩn mực đạo đức Hồ Chí Minh. Tóm lại, tư tưởng của Hồ Chí Minh là một tài sản tinh thần vô cùng quý giá của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta, mãi mãi soi đường, dẫn lối cho cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.Câu 12. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là gì? Vì sao nước ta tiến lên chủ nghĩa xã hội phải tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trình bày nội dung đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay của Đảng ta.Trả lời:Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là gì? Công nghiệp hóa, hiện đại hoá là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt dông sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lí kinh tếxã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ phương tiện và phương pháp tiến tiến hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa họccông nghệ nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao.Sự cần thiết của công nghiệp hoá Lê nin khẳng định cơ sở kinh tế của CNXH là nền đại công nghiệp cơ khí. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng dạy rằng muốn đảm bảo đời sống nhân dân phải công nghiệp hóa XHCN. Việt Nam quá độ lên CNXH từ điểm xuất phát thấp về kinh tế, cái thiếu nhất là cơ sở vật chất và dang đứng trước nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước. Trong thời đại khoa học công nghệ, kinh tế tri thức, để khắc phục nguy cơ, đi tắt, đón đầu nước ta tất yếu phải đẩy mạnh CNH, HĐH.Nội dung đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong thời kỳ quá độ: Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức và bảo vệ tài nguyên, môi trường; xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, hiện đại, có hiệu quả và bền vững, gắn kết chặt chẽ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ. Coi trọng phát triển các ngành công nghiệp nặng, công nghiệp chế tạo có tính nền tảng và các ngành công nghiệp có lợi thế; phát triển nông, lâm, ngư nghiệp ngày càng đạt trình độ công nghệ cao, chất lượng cao gắn với công nghiệp chế biến và xây dựng nông thôn mới. Bảo đảm phát triển hài hoà giữa các vùng, miền; thúc đẩy phát triển nhanh các vùng kinh tế trọng điểm, đồng thời tạo điều kiện phát triển các vùng có nhiều khó khăn. Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, đồng thời chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế.Nội dung đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá giai đoạn hiện nay. Chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chủ yếu phát triển theo chiều rộng sang phát triển hợp lý giữa chiều rộng và chiều sâu, vừa mở rộng quy mô vừa chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính bền vững. Phát triển công nghiệp và xây dựng theo hướng hiện đại, tiếp tục tạo nền tảng cho một nước công nghiệp, nâng cao khả năng độc lập, tự chủ của nền kinh tế. Phát triển nông lâm ngư nghiệp toàn diện theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với giải quyết tốt vấn đề nông dân, nông thôn. Phát triển các ngành dịch vụ, nhất là dịch vụ tài chính, ngân hàng, thương mại, du lịch và các dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Tập trung xây dựng, tạo bước đột phá về hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Phát triển kinh tế xã hội hài hoà giữa các vùng, đô thị và nông thôn.Câu 13. Thế nào là kinh tế thị trường, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa? Trình bày chủ trương hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay.Kinh tế thị trườngKTTT là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hóa, trong đó toàn bộ các yếu tố “đầu vào” và “đầu ra” của sản xuất đều thông qua thị trường.Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một kiểu tổ chức kinh tế vừa tuân theo những quy luật của kinh tế thị trường vừa dựa trên cơ sở và được dẫn dắt, chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội, thể hiện trên cả ba mặt: sở hữu, tổ chức quản lý, và phân phối.Chủ trương hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay. Giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường. Phát triển các hình thức sở hữu, các thành phần kinh tế, các loại hình doanh nghiệp Phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các loại thị trường Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước đối với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.Câu 14. Văn hóa là gì? Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển kinh tế xã hội? Trình bày đường lối xây dựng và phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện nay. Liên hệ trách nhiệm bản thân trong việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.Trả lời:Văn hóa là gì?Văn hóa là hệ thống giá trị vật chất và tinh thần do lao động của người sáng tạo ra, được cộng đồng khẳng định tích lũy lại, tạo ra bản sắc riêng của từng tộc người, từng xã hội. Vai trò của văn hóa.Văn hóa là mục tiêu, động lực và là hệ điều tiết của sự phát triển bởi lẽ, văn hóa do con người sáng tạo ra, chi phối toàn bộ hoạt động của con người, là hoạt động sản xuất nhằm cung cấp năng lượng tinh thần cho con người, làm cho con người ngày càng hoàn thiện.Đường lối xây dựng và phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện nay. Một là, củng cố và tiếp tục xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, phong phú, đa dạng. Hai là, phát triển sự nghiệp văn học, nghệ thuật; bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá truyền thống, cách mạng. Ba là, phát triển hệ thống thông tin đại chúng. Bốn là, mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về văn hoá.Liên hệ trách nhiệm bản thân. Bản thân trước hết phải có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung. Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng; có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái. Lao động chăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo, năng suất cao vì lợi ích của bản thân, gia đình, tập thể và xã hội. Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn, trình độ thẩm mỹ và thể lực.Câu 15. Chính sách xã hội là gì? Sự cần thiết phải giải quyết các vấn đề xã hội? Trình bày đường lối giải quyết các vấn đề xã hội trong giai đoạn hiện nay. Liên hệ trách nhiệm của bản thân trong tham gia giải quyết các vấn đề xã hội.Trả lời:Chính sách xã hội là: Chính saùch xaõ hoäi laø boä phaän caáu thaønh chính saùch chung cuûa moät chính ñaûng hay moät chính quyeàn Nhaø nöôùc höôùng tôùi lónh vöïc xaõ hoäi, nhaèm giaûi quyeát vaán ñeà lieân quan ñeán cuoäc soáng con ngöôøi, caùc taàng lôùp xaõ hoäi, caùc giai caáp, caùc daân toäc trong xaõ hoäi, ñoàng thôøi goùp phaàn ñieàu chænh caùc quan heä xaõ hoäi phuø hôïp vôùi baûn chaát giai caáp vaø nhöõng muïc tieâu cuûa chính ñaûng hay cuûa chính quyeàn ñoù.Sự cần thiết phải giải quyết các vấn đề xã hội. Chủ nghĩa Mác Lênin đặt con ngư¬ời ở vị trí cao nhất của sự phát triển, xây dựng chế độ xã hội mới với mục tiêu cao nhất là đ¬ưa con ngư¬ời phát triển toàn diện, bình đẳng, tự do, ấm no và hạnh phúc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ:“Vì lợi ích mư¬ời năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”; “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội chủ nghĩa”. Chính sách xã hội góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, nhằm phát triển con người toàn diện. Trong thời kỳ đổi mới Đảng ta đã có nhiều chủ trương gắn phát triển kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội, gắn tăng trưởng kinh tế đi đôi với đảm bảo tiến bộ và công bằng xã hội. Tuy nhiên, trong quá trính thực hiện chính sách xã hội con nhiều hạn chế. Hạn chế nổi bật là cơ chế, chính sách về văn hoá xã hội chậm đổi mới; nhiều vấn đề xã hội bức xúc chưa được giải quyết tốt. Chất lượng dân số còn thấp, áp lực gia tăng dân số còn lớn. Vấn đề việc làm rất bức xúc và nan giải. Sự phân hoá giàu nghèo và bất công xã hội, tệ nạn xã hội gia tăng. Môi trường sinh thái bị ô nhiễm. Đường lối giải quyết các vấn đề xã hội trong giai đoạn hiện nay.Một là, tập trung giải quyết tốt chính sách lao động, việc làm và thu nhậpHai là, bảo đảm an sinh xã hộiBa là, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khoẻ nhân dân và công tác dân số, kế hoạch hoá gia đình, bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ bà mẹ, trẻ emBốn là, đấu tranh phòng, chống có hiệu quả tệ nạn xã hội, tai nạn giao thôngLiên hệ của trách nhiệm bản thân.Ra sức học tập, nâng cao trình độ chính trị, pháp luật, nghiệp vụ.Có mối quan hệ tốt với quần chúng nhân dân, giúp đỡ nhân dân trong phạm vi khả năng của mình.Tuyên truyền chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước về giải quyết các vấn đề việc làm, thu nhập, an sinh xã hội…Ra sức góp phần bảo vệ an ninh, trật tự nơi cư trú.Câu 16: Trình bày nội dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân, vì dân.Trả lời :1.Quan điểm của Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dâna.Quan niệm về Nhà nước của dân+ Nhà nước của dân là nhà nước trong đó nhân dân làm chủ, dân là người có địa vị cao nhất, có quyền quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, dân tộc.+ Trong Nhà nước ta, dân là chủ thể của quyền lực thì người cầm quyền, cán bộ công chức nhà nước chỉ là người được uỷ quyền, được nhân dân trao quyền để gánh vác, giải quyết những công việc chung của đất nước.b. Quan niệm về Nhà nước do dân+ Nhà nước do dân là dân làm chủ nhà nước, chính quyền từ trung ương đến địa phương do dân cử ra. Nhân dân là người tổ chức nên các cơ quan nhà nước, có quyền bầu cử, ứng cử, bãi miễn.+ Nhà nước do dân, nghĩa là dân có trách nhiệm, nghĩa vụ đóng góp trí tuệ, sức người, sức của, tổ chức, xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.+ Nhà nước do dân còn bao hàm một nội dung rất quan trọng: nhân dân có quyền tham gia vào công việc quản lý nhà nước, phê bình, kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, các đại biểu do mình cử ra.c. Quan niệm về Nhà nước vì dân+ Nhà nước vì dân là nhà nước phục vụ nhân dân, đem lại lợi ích cho nhân dân. + Nhà nước vì dân là Nhà nước biết chăm lo mọi mặt đời sống nhân dân, trước hết là thỏa mãn các yêu cầu thiết yếu nhất: làm cho dân có ăn; làm cho dân có mặt; làm cho dân có chỗ ở; làm cho dân được học hành; làm cho dân có điều kiện khám chữa bệnh, chăm sóc sức khoẻ.2. Về bản chất của Nhà nước Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, nhà nước nào cũng mang tính giai cấp. Nhà nước Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân. Sự thống nhất bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân tộc của nhà nước ta.3. Xây dựng bộ máy nhà nước và đội ngũ cán bộ công chức. Về xây dựng bộ máy Nhà nước+ Xây dựng bộ máy Nhà nước hợp pháp, hợp hiến, gọn nhẹ, có cơ cấu hợp lý, hoạt động có hiệu quả.+ Hoạt động quản lý Nhà nước bằng Hiến pháp, pháp luật và chú trọng đưa pháp luật vào cuộc sống. Xây dựng đội ngũ cán bộ công chức+ Xây dựng đội ngũ cán bộ công chức vừa đủ đức vừa đủ tài.+ Đề phòng và khắc phục những tiêu cực trong hoạt động của Nhà nước.+ Tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật đi đôi với việc giáo dục đạo đức cách mạng.Câu 17. Trình bày đường lối đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế trong giai đoạn hiện nay. Liên hệ trách nhiệm bản thân trong việc góp phần thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng.Đường lối đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế trong giai đoạn hiện nay.Một là, giữ vững môi trường hoà bình, thuận lợi cho đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; nâng cao vị thế của đất nước; góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới.Hai là, nâng cao hiệu quả các hoạt động đối ngoại, tiếp tục đưa các mối quan hệ quốc tế vào chiều sâu trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ, phát huy tối đa nội lực, giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc; chủ động ngăn ngừa và giảm thiểu tác động tiêu cực của quá trình hội nhập quốc tế. Ba là, thúc đẩy giải quyết các vấn đề còn tồn tại về biên giới, lãnh thổ, ranh giới biển và thềm lục địa với các nước liên quan trên cơ sở những nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và nguyên tắc ứng xử của khu vực; làm tốt công tác quản lý biên giới, xây dựng đường biên giới hoà bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển. Củng cố, phát triển quan hệ hợp tác, hữu nghị truyền thống với các nước láng giềng có chung biên giới. Bốn là, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, sự quản lý tập trung của Nhà nước đối với các hoạt động đối ngoại. Phối hợp chặt chẽ hoạt động đối ngoại của Đảng, ngoại giao Nhà nước và ngoại giao nhân dân; giữa ngoại giao chính trị với ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hoá; giữa đối ngoại với quốc phòng, an ninh.Liên hệ trách nhiệm bản thân Chấp hành đúng chủ trương, chính sách của Đảng, Pháp luật của Nhà nước về đối ngoại. Ra sức học tập, nâng cao kiến thức. Chủ động, tích cực tìm hiểu về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… của các nước trên thế giới. Góp phần thực hiện tốt những chính sách của Nhà nước trong giải quyết các vấn đề tranh chấp về biên giới, lãnh thổ giữa nước ta với các nước. Có thái độ thiện chí đối với khách nước ngoài đến Việt Nam.Câu 18. Hệ thống chính trị là gì? Vì sao phải đổi mới hệ thống chính trị? Trình bày mục tiêu, quan điểm đổi mới hệ thống chính trị hiện nay của Đảng ta.Trả lời:Hệ thống chính trịHệ thống chính trị là phạm trù để chỉ hệ thống và cơ cấu các cơ quan quyền lực, lãnh đạo và quản lý xã hội bao gồm nhà nước, các đảng phái, các tổ chức chính trị xã hội hợp pháp nhưng ưu thế và vai trò chủ đạo thuộc về đảng cầm quyền nhằm phát triển xã hội.Sự cần thiết phải đổi mới hệ thống chính trị Trước đổi mới, về mặt nhận thức, Đảng đã có bước phát triển về nêu cao tinh thần làm chủ của nhân dân, khắc phục phần nào cách hiểu cực đoan, một chiều, quá tả về chuyên chính vô sản. Tuy nhiên, hiện nay tình trạng buông lỏng chuyên chính vô sản xảy ra ở nhiều nơi và trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Đổi mới trở thành xu thế chung của thời đại và yêu cầu cấp thiết để đưa nước ta vượt qua khủng hoảng và phát triển.Mục tiêu đổi mới hệ thống chính trịMục tiêu chủ yếu của đổi mới hệ thống chính trị là nhằm thực hiện tốt hơn dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân. Toàn bộ tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị ở nước ta trong giai đoạn mới là nhằm xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân.Quan điểm đổi mới hệ thống chính trị Một là, kết hợp chặt chẽ từ đầu đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, từng bước đổi mới chính trị. Hai là, đổi mới làm cho HTCT hoạt động năng động, hiệu quả hơn, phù hợp với tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế. Ba là, đổi mới hệ thống chính trị toàn diện đồng bộ, có kế thừa, có bước đi, hình thức và cách làm phù hợp. Bốn là, đổi mới HTCT tập trung vào 3 nội dung chủ yếu là đổi mới, chỉnh đốn Đảng; phát huy dân chủ, xây dựng và hoàn thiện nhà nước CHXHCN Việt Nam; đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của MTTVN và các đoàn thể quần chúng.Câu 19. Trình bày vai trò của Đảng trong hệ thống chính trị. Phân tích đường lối đổi xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Liên hệ trách nhiệm bản thân trong xây dựng và chỉnh đốn Đảng.Trả lờiVai trò của Đảng trong hệ thống chính trịTrong tổ chức của hệ thống chính trị, Đảng ta vừa là lực lượng lãnh đạo toàn bộ hệ thống, vừa là thành viên trong hệ thống chính trị.Đường lối đổi xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Một là, tăng cường xây dựng Đảng về chính trị. Kiên định chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng sáng tạo và phát triển phù hợp với thực tiễn Việt Nam, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Hai là, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tư tưởng. Tăng cường nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, làm sáng tỏ một số vấn đề về đảng cầm quyền, về chủ nghĩa xã hội, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Ba là, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân. Bốn là, tiếp tục đổi mới, kiện toàn tổ chức, bộ máy của Đảng. Năm là, kiện toàn tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đảng viên. Sáu là, đổi mới công tác cán bộ, thực hiện tốt Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá.Liên hệ trách nhiệm bản thân Gương mẫu trong thực hiện, tuyên truyền và bảo vệ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích chung của Đảng, Nhà nước và của nhân dân. Đi đầu trong đấu tranh phòng, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí; sẵn sàng nhận và chịu trách nhiệm khi tổ chức, cơ quan, đơn vị do mình xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và quyết tâm sửa chữa, khắc phục.

TÀI LIỆU MÔN CHÍNH TRỊ

Câu 1 Vật chất là gì? Phân tích mối quan hệ giữa vật chất và ý thức Rút ra ý

nghĩa phương pháp luận và ý nghĩa trong công tác công an

Trả lời :

Định nghĩa phạm trù vật chất của V.I.Lênin

“Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan, đượcđem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụplại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”

Phân tích định nghĩa phạm trù vật chất của V.I.Lênin

- Vật chất là một phạm trù triết học: Với tính cách là một phạm trù triết học,vật chất không tồn tại cảm tính, nghĩa là nó không đồng nhất với các dạng cụ thể mà

ta thường gọi đó là vật thể

- Thuộc tính chung nhất của vật chất là “thực tại khách quan” tồn tại bênngoài, không lệ thuộc vào cảm giác, ý thức của con người Đây là tiêu chí để phânbiệt vật chất với ý thức

- Các tồn tại cụ thể của vật chất khi tác động vào giác quan của con người thì

có thể tạo ra cảm giác; chúng được cảm giác của con người chép lại, chụp lại, phảnánh và thông qua sự phản ánh ấy con người có thể nhận thức được sự tồn tại của vậtchất

Ý nghĩa phương pháp luận

- Định nghĩa đó đã giải quyết được vấn đề cơ bản của triết học theo lậptrường duy vật biện chứng

- Định nghĩa vật chất của Lênin tự nó đã chống lại tất cả các quan điểm duytâm, siêu hình, bất khả tri trong quan niệm về vật chất

- Định nghĩa này đã mở rộng hơn, nó không chỉ bao gồm vật chất dưới dạng

tự nhiên mà cả vật chất dưới dạng xã hội qua đây thể hiện sự thống nhất giữa chủnghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, bao quát toàn bộ đời sốnghiện thực, cả tự nhiên lẫn xã hội

- Định nghĩa này đã trang bị thế giới quan, phương pháp luận khoa học, mởđường cho các khoa học cụ thể phát triển, đi sâu vào thế giới, tìm hiểu thêm nhữngdạng mới của vật chất, đem lại niềm tin cho con người trong việc nhận thức thế giới,cải tạo thế giới

Câu 2 Phân tích nội dung quy luật mâu thuẫn Rút ra ý nghĩa phương pháp luận của quy luật.

Trả lời:

Khái niệm mặt đối lập

- Theo triết học Mác - Lênin cho rằng, bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng làthể thống nhất của các mặt đối lập

- Khái niệm mặt đối lập dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính, nhữngkhuynh hướng vận động trái ngược nhau nhưng là điều kiện, tiền đề tồn tại củanhau

- Khái niệm mâu thuẫn biện chứng: Dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất vàđấu tranh, chuyển hóa giữa các mặt đối lập của mỗi sự vật, hiện tượng hoặc giữa

các sự vật, hiện tượng với nhau.

Những nội dung cơ bản của qui luật

- Sự vật nào cũng là thể thống nhất của các mặt đối lập đó là thống nhất củanhững mâu thuẫn Các mặt đối lập này nương tựa vào nhau làm tiền đề tồn tại chonhau, không có mặt đối lập này thì không có mặt đối lập kia và ngược lại

- Sự đấu tranh của các mặt đối lập là sự tác động lẫn nhau, bài trừ phủ địnhnhau, sự đấu tranh của các mặt đồi lập đưa đến sự chuyển hóa các mặt đối lập

- Đấu tranh của các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực của sự phát triển Đấu

tranh của các mặt đối lập làm cho thể thống nhất cũ bị phá vỡ, thể thống nhất mớiđược xác lập, sự vật phát triển

- Đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối còn thống nhất là tương đối

Vị trí ý nghĩa, phương pháp luận của qui luật

- Vị trí: Qui luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập vạch ra nguồngốc, động lực của sự phát triển, là hạt nhân của phép biện chứng duy vật

- Ý nghĩa phương pháp luận: Trong nhận thức và thực tiễn phải phát hiệnđược những mâu thuẫn của sự vật, hiện tượng, biết phân loại mâu thuẫn, có biệnpháp để giải quyết mâu thuẫn thích hợp Phải có quan điểm lịch sử cụ thể khi giảiquyết mâu thuẫn

Câu 3 Phân tích nội dung quy luật phủ định của phủ định Rút ra ý nghĩa phương pháp luận của quy luật.

Trả lời:

Các khái niệm

- Phủ định là xóa bỏ sự tồn tại của một sự vật, hiện tượng nào đó

- Phủ định có hai loại: Phủ định siêu hình và phủ định biện chứng

+ Phủ định siêu hình là phủ định làm cho sự vật thụt lùi đi xuống, tan ra,nghĩa la nó không tạo điều kiện cho sự phát triển

+ Phủ định biện chứng phủ định biện chứng là phủ định gắn liền với sự vậnđộng đi lên, vận động phát triển nghĩa là nó tạo điều kiện, tiền đề cho sự phát triển.

- Phủ định biện chứng có những đặc điểm sau:

+ Phủ định biện chứng là sự tự phủ định do mâu thuẫn bên trong tạo ra

+ Phủ định biện chứng là phủ định có tính kế thừa, nhưng không phải kế thừatất cả mà kế thừa có chọn lọc những yếu tố tích cực của sự vật cũ

+ Phủ định biện chứng là phủ định vô tận, cái mới phủ định cái cũ nhưng rồicái mới không phải mới mãi, nó sẽ cũ đi và bị cái mới khác phủ định, không có lầnphủ định nào là phủ định cuối cùng

Những nội dung cơ bản của qui luật

- Tính chu kỳ của sự phát triển

+ Sự vật nào vận động, phát triển cũng có tính chu kỳ, những sự vật khácnhau thì tính chu kỳ vận động, phát triển dài, ngắn khc nhau

+ Chu kỳ của sự phát triển là từ một điểm xuất phát, trải qua một số lần phủđịnh, sự vật dường như quay trở lại điểm xuất phát nhưng trên cơ sở cao hơn

Phủ định lần thứ nhất: Làm cho sự vật trở thành cái đối lập với chính nó tức

là chuyển cái khẳng định sang cái phủ định (A – B)

Phủ định lần thứ hai: (Gọi là phủ định của phủ định) sự vật mới ra đời đốilập với cái đối lập nên sự vật dường như quay lại với cái cũ nhưng trên cơ sở caohơn

- Khuynh hướng của sự phát triển (hình thức xoắn ốc)

Phép biện chứng duy vật thừa nhận vận động phát triển đi lên là xu hướngchung của thế giới, nhưng không diễn ra theo đường thẳng mà diễn ra theo đườngxoáy ốc, quanh co phức tạp

Vị trí, ý nghĩa phương pháp luận của qui luật.

- Vị trí: Qui luật phủ định của phủ định vạch ra khuynh hướng vận động pháttriển của sự vật

- Ý nghĩa phương pháp luận:

Khi xem xet sự vận động phát triển của sự vật, phải xem xét nó trong mốiquan hệ với cái mới ra đời từ cái cũ, cái tiến bộ ra đời từ cái lạc hậu, con người phảitôn trọng tính khách quan, chống phủ định sạch trơn, hoặc kế thừa không có chọnlọc Mỗi người cần bênh vực, ủng hộ cái mới, tin tưởng vào cái mới tiến bộ Khi cónhững bước thoái trào cần xem xét kỹ lưỡng, phân tích nguyên nhân, tìm cách khắcphục để từ đó có niềm tin tưởng vào thắng lợi

Câu 4 Thực tiễn là gì? Phân tích vai trò của thực tiễn đối với nhận thức Rút ra ý nghĩa đối với công tác công an.

Trả lời :

Khái niệm thực tiễn

- Triết học Mác-Lênin cho rằng: Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất, cảmtính, có tính lịch sử - xã hội của con người, nhằm cải tạo thế giới khách quan để phục

vụ nhu cầu của con người

- Hoạt động thực tiễn có 3 hình thức cơ bản:

+ Hoạt động sản xuất vật chất

+ Hoạt động chính trị x hội

+ Hoạt động thực nghiệm khoa học

Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

- Thực tiễn là cơ sở, nguồn gốc của nhận thức

+ Mọi nhận thức của con người, xét đến cùng đều có nguồn gốc từ thực tiễn.Thực tiễn cung cấp những tài liệu hiện thực, khách quan, làm cơ sở để con người nhậnthức

+ Thông qua hoạt động thực tiễn, con người đã sáng tạo ra những công cụ,phương tiện ngày càng tinh vi hiện đại để nhận thức thế giới

+ Thông qua hoạt động thực tiễn các giác quan con người ngày càng phát triển,ngôn ngữ ngày càng phong phú, hình thnh cả một hệ thống khi niệm, phạm trù vàthường xuyên được bổ sung, đổi mới, tạo điều kiện cho nhận thức ngày càng sâu rộnghơn

- Thực tiễn là động lực và mục đích của nhận thức

+ Thực tiễn thường xuyên vận động phát triển nó luôn đặt ra nhu cầu, nhiệm vụphương hướng mới cho nhận thức Chính thực tiễn thúc đẩy sự ra đời của các ngànhkhoa học tự nhiên, xã hội

+ Hoạt động của con người bao giờ cũng có mục đích, yêu cầu, biện pháp, cáchthức, chiến lược, sách lược nó là kết quả của quá trình nhận thức

+ Mục đích của nhận thức con người không chỉ để nhận thức mà suy đến cùng là

để cải tạo hiện thực, cải tạo thế giới theo nhu cầu, lợi ích của con người

- Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí.

+ Chỉ có thực tiễn mới là tiêu chuẩn của chân lý, vì thực tiễn cao hơn nhận thức,vừa có tính hiện thực trực tiếp, lại vừa có tính phổ biến

+ Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý, vừa có tính tuyệt đối lại vừa có tính tươngđối

Tính tuyệt đối: Thực tiễn là cái duy nhất là tiêu chuẩn của chân lý, ngồi nó rakhông có con đường nào khác có thể làm tiêu chuẩn cho chân lý được

Tính tương đối: Thực tiễn ngay một lúc, một lần không thể khẳng định cái đúng,bác bỏ cái sai một cách tức thì, nó không cho phép người ta biến một hiểu biết bất kỳthành chân lý vĩnh viễn

Ý nghĩa trong công tác công an

- Do thực tiễn là cơ sở của nhận thức nên muốn nâng cao kinh nghiệm công táccông an thì bản thân phải bám sát cuộc đấu tranh chống tội phạm và thường xuyên tổngkết những kinh nghiệm đó

- Do thực tiễn là động lực và mục đích của nhận thức nên muốn nâng cao kinhnghiệm công tác công an thì mọi hoạt động nhận thức phải nhằm hướng tới giải quyếtyêu cầu của công tác đấu tranh chống tội phạm, đồng thời phải tích cực tham gia côngtác đấu tranh chống tội phạm

- Do thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí nên bản thân muốn nâng cao kinh nghiệmcông tác công an thì phải thường xuyên kiểm nghiệm những kinh nghiệm đó trong thựctiễn đấu tranh chống tội phạm để loại bỏ kinh nghiệm không phù hợp và bổ sung kinhnghiệm mới

Câu 5 Phân tích nội dung quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Sự vận dụng quy luật này trong đường lối đổi mới của Đảng ta?

Trả lời:

Khái niệm và cấu trúc của phương thức sản xuất

Phương thức sản xuất là cách thức tiến hành sản xuất của cải vật chất trongmột giai đoạn nhất định của xã hội loài người Mỗi phương thức sản xuất gồm haimặt cấu thành là lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Lực lượng sản xuất: là mối quan hệ giữa con người với tự nhiên là trình độchinh phục tự nhiên của con người là mặt tự nhiên của phương thức sản xuất

Lực lượng sản xuất bao gồm: Người lao động và tư liệu sản xuất

Ý nghĩa phương pháp luận: để phát huy hiệu quả của phương thức sản xuất

mới, bên cạnh việc đầu tư, trang bị máy móc công cụ hiện đại, phải không ngừngnâng cao trình độ tay nghề, ý thức tổ chức kỷ luật của người lao động phù hợp vớiyêu cầu ngày càng cao của quá trình sản xuất hiện nay

Quan hệ sản xuất: là mối quan hệ giữa con người với con người trong quá

trình sản xuất là mặt xã hội của phương thức sản xuất

Quan hệ sản xuất bao gồm:

+ Quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất

+ Quan hệ trong tổ chức, quản lý và phân công lao động

+ Quan hệ trong phân phối sản phẩm lao động

Ý nghĩa phương pháp luận: quá trình sản xuất hiện nay đang biến đổi

nhanh chóng, vì vậy cần chú ý đổi mới quá trình tổ chức, quản lý, phân công laođộng phù hợp, công khai minh bạch trong phân phối là những động lực thúc đẩysản xuất phát triển

Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.

- Mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất là mối quan hệthống nhất biện chứng, trong đó lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất vàquan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất

- Lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất:

+ Trình độ của lực lượng sản xuất như thế nào thì quan hệ sản xuất phải nhưthế ấy để đảm bảo sự phù hợp

+ Khi trình độ lực lượng sản xuất thay đổi thì quan hệ sản xuất cũng thay đổitheo

+ Khi lực lượng sản xuất cũ mất đi, LLSX mới ra đời thì QHSX cũ cũng mất

đi, QHSX mới ra đời để đảm bảo sự tương ứng

- QHSX tác động trở lại LLSX:

+ Nếu quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất sẽ tạo ratác động tích cực, thúc đẩy và tạo điều kiện cho lực lượng sản xuất phát triển.Ngược lại, nếu không phù hợp sẽ tạo ra tác động tiêu cực, tức là kìm hãm sự pháttriển của lực lượng sản xuất

+ Quan hệ sản xuất được gọi là phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuấtkhi nó tạo ra những tiền đề, những điều kiện cho các yếu tố của lực lượng sản xuất(người lao động, tư liệu lao động, đối tượng lao động) kết hợp với nhau một cách

hài hoà để cho sản xuất diễn ra bình thường và đưa lại năng xuất cao

+ Sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất không phải chỉthực hiện một lần là xong mà phải là một quá trình, một “cân bằng động”

Ý nghĩa phương pháp luận:

- Muốn xã hội phát triển, tiến bộ phải phát triển sản xuất ra của cải vật chất,

thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

- Phải ứng dụng những công cụ lao động tiên tiến vào sản xuất, không ngừngnâng cao trình độ, kỹ năng người lao động

- Phải làm rõ các quan hệ sở hữu, cách thức tổ chức quản lý quá trình sảnxuất và các hình thức phân phối phù hợp thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

không ngừng

Sự vận dụng quy luật này trong cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Đảng và nhà nước ta thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển kinh

tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhnước theo định hướng x hội chủ nghĩa

Câu 6 Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng Sự vận dụng quy luật này trong đường lối đổi mới của Đảng ta?

Đáp án:

Khái niệm cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng là toàn bộ những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế củamột hình thái kinh tế - xã hội nhất định, bao gồm quan hệ sản xuất thống trị, quan hệsản xuất còn lại của hình thái kinh tế xã hội trước và quan hệ sản xuất của hình tháikinh tế xã hội tương lai

Kiến trúc thượng tầng là toàn bộ những quan điểm tư tưởng chính trị, phápquyền, đạo đức, nghệ thuật, tôn giáo, triết học…và những thiết chế tương ứng nhưnhà nước, đảng phái, giáo hội, các tổ chức quần chúng…được hình thành trên một

cơ sở hạ tầng nhất định và phản ánh cơ sở hạ tầng đó

Quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

- Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng như thế nào thì kiến trúc thượng tầng dựng lên nó phải như thế

ấy để đảm bảo sự tương ứng

Quan hệ sản xuất thống trị nào thì tạo ra một kiến trúc thượng tầng chính trịtương ứng

Giai cấp thống trị về kinh tế thì tư tưởng của nó cũng thống trị, mâu thuẫntrong lĩnh vực kinh tế quyết định mâu thuẫn trong lĩnh vực tư tưởng

Khi cơ sở hạ tầng biến đổi thì nó đòi hỏi kiến trúc thượng tầng cũng biến đổi

để đảm bảo sự tương ứng

Khi cơ sở hạ tầng cũ mất đi, cơ sở hạ tầng mới ra đời thì sớm muộn gì kiếntrúc thượng tầng cũ cũng mất đi, kiến trúc thượng tầng mới ra đời theo để đảm bảo

sự tương ứng

- Kiến trúc thượng tầng tác động trở lại cơ sở hạ tầng

Trong tình huống nào kiến trúc thượng tầng cũng ra sức bảo vệ cơ sở hạ tầng

đã sinh ra nó kể cả cơ sở hạ tầng tiến bộ và cả khi cơ sở hạ tầng đã phản tiến bộ, cảntrở sự phát triển của lực lượng sản xuất

Nếu là kiến trúc thượng tầng tiên tiến thì nó sẽ tác động cùng chiều với sự vận

động của những quy luật kinh tế khách quan, thúc đẩy cơ sở hạ tầng phát triển.Ngược lại, kiến trúc thượng tầng bảo thủ, lạc hậu, nó sẽ tác động ngược chiều, khi

đó kìm hãm sự phát triển của cơ sở hạ tầng

Mỗi bộ phận của kiến trúc thượng tầng tác động trở lại cơ sở hạ tầng theo

những hình thức và hiệu lực khác nhau, trong đó nhà nước có vai trò quan trọngnhất và có hiệu lực mạnh mẽ nhất

Ý nghĩa phương pháp luận:

- Muốn hiểu đúng các hiện tượng chính trị, văn hóa, xã hội thì phải xem xétchúng từ cơ sở kinh tế đã làm nảy sinh các hiện tượng đó

- Cần phải phát huy vai trò tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêucực của chính trị, văn hóa, xã hội tới cơ sở kinh tế

Câu 7 Vì sao từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội phải trải qua thời

kỳ quá độ? Trình bày đặc điểm, nội dung cơ bản của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Chủ nghĩa xã hội dựa trên lực lượng sản xuất phát triển cao, có năng suất hơnhẳn chủ nghĩa tư bản Muốn vậy cần có thời gian để cải tạo nền sản xuất lớn tư bảnchủ nghĩa phát triển thành sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa; để cho các quan hệ mới trởthành các quan hệ cơ bản, đặc trưng của xã hội mới

Nội dung của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Trong lĩnh vực kinh tế: phát triển lực lượng sản xuất xã hội, tiến hành côngnghiệp hóa để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội với nhữngbước đi và hình thức thích hợp Đồng thời từng bước cải tạo quan hệ sản xuất cũ,xây dựng quan hệ sản xuất mới trên cơ sở của quy luật quan hệ sản xuất phải phùhợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

- Trong lĩnh chính trị: xây dựng và củng cố nhà nước vô sản, xây dựng nềndân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện quyền làm chủ của nhân dân; xây dựng Đảngcộng sản trong sạch vững mạnh đủ sức lãnh đạo cách mạng; đấu tranh chống lại mọibiểu hiện tiêu cực, xâm hại quyền làm chủ của nhân dân; tiến hành đấu tranh làmthất bại mọi âm mưu, hành động chống phá cách mạng của các thế lực thù địch

- Trong lĩnh vực tư tưởng, văn hóa: xây dựng nền văn hóa mới xã hội chủnghĩa, kế thừa tinh hoa văn hóa dân tộc, tiếp thu có chọn lọc giá trị văn hóa nhânloại; khắc phục những tư tưởng và tâm lý ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp xâydựng chủ nghĩa xã hội

- Trong lĩnh vực xã hội: khắc phục những tệ nạn xã hội do xã hội cũ để lại;từng bước khắc phục sự chênh lệch phát triển giữa các vùng miền, các tầng lớp dân

cư trong xã hội; từng bước xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa

Câu 8 Trình bày định nghĩa Tư tưởng Hồ Chí Minh Nội dung tư tưởng

Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội?

Đáp án:

Khái niệm

“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và pháttriển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa vàphát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhânloại là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãisoi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”

Hệ thống quan điểm trong tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm nhiều nội dung cóliên quan đến cách mạng Việt Nam, trong đó có các nội dung cơ bản sau:

- Tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

- Tư tưởng về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh

- Tư tưởng về đại đoàn kết dân tộc

- Tư tưởng về xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân

- Tư tưởng về văn hoá và đạo đức,

Tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

- Cơ sở lý luận và thực tiễn

+ Cơ sở lý luận

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa

xã hội, có cội nguồn sâu xa từ những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc ViệtNam

Thứ hai, Hồ Chí Minh đã tiếp thu lý luận của các nhà kinh điển chủ nghĩaMác - Lênin, đặc biệt là lý luận cách mạng không ngừng của C Mác và V.I Lênin

+ Cơ sở thực tiễn

Thứ nhất, thực tiễn đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam

đã cho thấy độc lập dân tộc là nguyện vọng tha thiết của dân tộc, cơm no, áo ấm vàhạnh phúc cho nhân dân và nhân dân quyết tâm giải phóng

Thứ hai, thực tiễn của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 chứng minh

sự ưu việt của chủ nghĩa xã hội Đó là một nền độc lập thực sự, hoà bình hướng tớigiải phóng nhân dân lao động thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, đưa đến tự do, hạnhphúc cho mọi con người

- Quan niệm về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

+ Độc lập dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Thứ nhất, độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của cácdân tộc

Thứ hai, độc lập dân tộc phải gắn liền với thống nhất toàn vẹn lãnh thổ, vớibình đẳng dân tộc

Thứ ba, độc lập dân tộc phải trong hoà bình, tự do

Thứ tư, độc lập phải đảm bảo cơm no, áo ấm, hạnh phúc cho mọi người dân

+ Chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Thứ nhất, chủ nghĩa xã hội là một chế độ chính trị do nhân dân lao động là chủ vàlàm chủ

Thứ hai, chủ nghĩa xã hội là một chế độ có nền kinh tế phát triển cao, gắn liềnvới sự phát triển của khoa học - kỹ thuật

Thứ ba, chủ nghĩa xã hội là không còn chế độ người bóc lột người

Thứ tư, chủ nghĩa xã hội là một xã hội phát triển cao về văn hoá và đạo đức.Thứ năm, chủ nghĩa xã hội có quan hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân cácnước

- Mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

+ Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết, tiền đề đi tới chủ nghĩa xã hội.+ Chủ nghĩa xã hội là mục tiêu hướng tới, cơ sở vững chắc cho độc lập dântộc

Liên hệ trách nhiệm bản thân:

- Phải có nhận thức đúng đắn về mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ

Câu 9 Trình bày tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng Liên hệ việc học tập rèn luyện của bản thân theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

Đáp án:

Nội dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức

- Vị trí vai trò của đạo đức cách mạng

+ Hồ Chí Minh cho rằng đạo đức là gốc, là nền tảng của con người, của xãhội giống như gốc của cây, nguồn của sông suối

+ Đạo đức là vũ khí sắc bén cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới; đạo đứcgiúp cho con người luôn giữ được nhân cách, bản lĩnh của mình trong mọi hoàncảnh; đạo đức là tiêu chuẩn đánh giá sự cao thượng của con người; đạo đức cùngvới tài năng có vai trò quan trọng trong đời sống mỗi người.

- Các phẩm chất đạo đức cách mạng

+ Trung với nước, hiếu với dân

Trung với nước là tuyệt đối trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữnước, trung thành với con đường đi lên của đất nước; suốt đời phấn đấu cho Đảng,cho cách mạng

Hiếu với dân thể hiện ở chổ thương dân, tin dân, phục vụ nhân dân hết lòng,phải gần dân, kính trọng và học tập nhân dân, phải dựa vào dân và lấy dân làm gốc

+ Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Đó là lao động cần cù, sáng tạo; là tiết kiệm sức lao động, thì giờ, tiền của; làgiữ mình trong sạch trước những cám dỗ về vật chất và tinh thần; là trung thực,thẳng thắn, không nịnh bợ người trên, ức hiếp kẻ dưới; là hết mình vì lợi ích chung,không vun vén vì lợi ích riêng tư

+ Yêu thương con người, sống có tình có nghĩa

Trước hết là, yêu thương người lao động bị áp bức, bóc lột Tình yêu đó phảitrở thành động lực, tình cảm và trí tuệ đấu tranh cho sự giải phóng triệt để người laođộng

Yêu thương con người còn là yêu thương người thân, bạn bè, đồng chí, nhữngngười sống gần gũi với mình, cần tạo điều kiện cho mỗi người phát triển và tiến bộ

+ Tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung

Đó là tình đoàn kết quốc tế trên tinh thần độc lập tự chủ và cùng có lợi.Không ỷ lại và không lợi dụng lòng tốt của bạn bè thế giới Phải thấy rõ lợi ích củadân tộc mình, đồng thời phải thấy rõ trách nhiệm và nghĩa vụ đối với dân tộc khác.Giúp bạn là tự giúp mình

- Các nguyên tắc xây dựng phẩm chất đạo đức cách mạng

+ Tu dưỡng, rèn luyện đạo đức suốt đời thông qua thực tiễn, kiên trì, bền bỉ

và có quyết tâm cao

+ Nói đi đôi với làm, nêu gương đạo đức bằng những hoạt động thực tế

+ Kết hợp xây và chống, trong đó xây là yếu tố quan trọng nhất, phải tạothành phong trào quần chúng rộng rãi

Liên hệ việc học tập, rèn luyện của bản thân:

Một là, học trung với nước, hiếu với dân, suốt đời đấu tranh cho sự nghiệpgiải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người