vat ly 9

TIẾT 2: ĐIỆN TRỞ CỦA DÂY DẪN – ĐỊNH LUẬT ÔMI Mục tiêu: - Nhận biết được đơn vị điện trở và vận dụng công thức tính điện trở để giải bài tập.. Hoạt động 2: Ôn lại những kiến thức liên qua

Trang 1

CHƯƠNG I: ĐIỆN HỌC

TIẾT 1: SỰ PHỤ THUỘC CỦA CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀO HIỆU ĐIỆN THẾ GIỮA HAI

ĐẦU DÂY DẪN

I Mục tiêu:

- Nêu được cách bố trí và tiến hành TN khảo sát sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa 2 đầu dây dẫn

- Vẽ và sữ dụng được đồ thị biễu diễn mối quan hệ I, U từ số liệu thực nghiệm

- Nêu đươc kết luận về sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa 2 đầu dây dẫn

II Chuẩn bị:

* Cho mỗi nhóm HS gồm:

- 1 điện trở, 1 Ampe kế có GHĐ 1,5A, ĐCNN 0,1

- 1 Vôn kế có GHĐ 6V, ĐCNN 0,1V

- 1 nguồn điện 6V, 1 khoá K , các đoạn dây dẫn điện

III Tiến trình giảng dạy:

Hoạt động của HS Trợ giúp của giáo viên Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Tạo tình huống học tập và

ôn lại những kiến thức liên quan đến bài

học:

HS độc lập suy nghĩ tình huống GV đặt ra và

nêu ý kiến cá nhân

HS độc lập suy nghĩ trả lời câu hỏi

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự phụ thuộc của

CĐDĐ vào HĐT giữa 2 đầu dây dẫn:

HS tìm hiểu sơ đồ mạch điện hình 1.1 SGK

HS các nhóm tiến hành mắc sơ đồ mạch điện

GV tạo tình huống học tập như SGK

GV yêu cầu HS nêu dụng cụ dùng để đoCĐDĐ chạy qua dây dẫn và HĐT giữa 2 đầudây dẫn? Nguyên tắc sữ dụng những dụng cụđó?

GV yêu cầu HS tìm hiểu sơ đồ mạch điệnhình 1.1 SGK

Trang 2

hình 1.1 dưới sự hướng dẫn của GV.

HS tiến hành TN theo yêu cầu SGK.Quan sát

và ghi kết quả đo được vào bảng 1 SGK

HS thảo luận nhóm hoàn thành câu C1

Hoạt động 3: Vẽ và sử dụng đồ thị để rút

ra kết luận:

HS quan sát hình 1.2, đọc phần thông báo về

dạng đồ thị ở SGK để trả lới câu hỏi GV đưa

ra

HS độc lập hoàn thành câu C2

HS thảo luận nhóm, nhận xét dạng đồ thị và

rút ra kết luận

Hoạt động 4: Vận dụng – Dặn dò:

* Vận dụng:

HS độc lập suy nghĩ trả lời các câu hỏi từ C3

đến C5

* Dặn dò:

HS ghi nhớ các phần dặn dò của GV

GV theo dõi, kiểm tra, giúp đỡ các nhómmắc mạch điện TN

GV hướng dẫn HS các nhóm thực hiện TNtheo yêu cầu SGK

Yêu cầu đại diện nhóm trả lời câu C1

GV yêu cầu HS quan sát hình 1.2, đọc phầnthông báo về dạng đồ thị ở SGK để đưa ranhận xét về dạng đồ thị biểu diễn sự phụthuộc của I và U

Yêu cầu HS độc lập hoàn thành câu C2

GV yêu cầu đại diện nhóm nêu nhận xét vềdạng đồ thị và rút ra kết luận về mối quan hệgiữa I và U

GV yêu cầu HS nêu đáp án các câu hỏi

GV nhận xét và thống nhất đáp án

Học bài, Làm các bài tập ở SBT

Xem bài mới: “ Điện trở của dây dẫn- Địnhluậl Ôm” và chuẩn bị bài bằng các câu hỏiC1, C2 SGK

II Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế:

1 Dạng đồ thị:

- Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độdòng điện vào hiệu điện thế giữa 2 đầu dâydẫn là 1 đường thẳng đi qua gốc toạ độ (U =

0, I = 0 )

2 Kết luận:

- Hiệu điện thế giữa 2 đầu dây dẫn tăng(hoặc giảm) bao nhiêu lần thì cường độ dòngđiện chạy qua dây dẫn đó cũng tăng (hoặcgiảm) bấy nhiêu lần

III Vận dụng:

Trang 3

TIẾT 2: ĐIỆN TRỞ CỦA DÂY DẪN – ĐỊNH LUẬT ÔM

I Mục tiêu:

- Nhận biết được đơn vị điện trở và vận dụng công thức tính điện trở để giải bài tập.

- Phát biểu và viết hệ thức của định luật Ôm

- Vận dụng được định luật Ôm để giải được 1 số dạng bài tập đơn giản

II Chuẩn bị:

* Đối với GV:

- Bảng ghi thương số U I đối với mỗi dây dẫn như SGV

III Tiến trình giảng dạy:

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ và tạo tình

huống học tập:

Hoạt động 2: Xác định thương số U I đối

với mỗi dây dẫn:

HS đọc đề và độc lập hoàn thành câu C1 vào

bảng kết quả GV đã chuẩn bị

HS thảo luận nhóm hoàn thành câu C2

Hoạt động 3: Tìm hiểu khái niệm điện

trở:

HS tìm hiểu khái niệm điện trở thông qua

phần thông báo ở SGK Từ đó độc lập suy

Câu hỏi: Nêu kết luận về mối quan hệ giữa

I và U? Đồ thị biểu diễn mối quan hệ đó cóđặc điểm gì?

GV yêu cầu HS đọc đề và độc lập hoànthành câu C1

GV theo dõi, kiểm tra, giúp đỡ các HS yếutính toán cho chính xác

GV yêu cầu HS dựa vào bảng kết quả thảoluận câu C2

GV yêu cầu HS đọc phần thông báo KN điệntrở ở SGK Từ đó trả lời các câu hỏi:

Trang 4

nghĩ hoàn thành các câu hỏi GV đưa ra và

nêu khái niệm điện trở dưới sự hướng dẫn

của GV

HS chú ý phần thông báo của GV để hoàn

thành tốt yêu cầu GV đặt ra

HS thảo luận nhóm, nhận xét dạng đồ thị và

rút ra kết luận

HS rút ra nhận xét về mối quan hệ giữa I và

R

Hoạt động 4: Tìm hiểu định luật Ôm:

HS nêu nhận xét chung về mối quan hệ giữa

I với U và I với R

HS độc lập suy nghĩ nêu công thức biểu thị

các mối quan hệ I với U và I với R

HS nêu rõ ý nghĩa và đơn vị đo của các kí

hiệu trong công thức

HS dựa vào công thức và hướng dẫn của GV

phát biểu ĐL Ôm

Hoạt động 5: Vận dụng – Dặn dò:

Tính điện trở của 1 dây dẫn bằng công thứcnào?

Khi tăng U ở 2 đầu dây dẫn lên 2 lần thì điệntrở của nó tăng mấy lần? Vì sao? Thông quacâu hỏi GV hướng dẫn HS nêu KN điện trở

GV thông báo các kí hiệu của điện trở trong

sơ đồ mạch điện và đơn vị đo điện trở GVyêu cầu HS độc lập đổi 1 số đơn vị của điệntrở

GV thông báo ý nghĩa của điện trở và yêucầu HS rút ra nhận xét về mối quan hệ giữa Ivà R

GV yêu cầu HS nêu nhận xét chung về mốiquan hệ giữa I với U và I với R

GV yêu cầu HS tìm 1 công thức biểu thị cácmối quan hệ đó

GV giới thiệu công thức của ĐL Ôm và yêucầu HS nêu ý nghĩa và đơn vị của các kí hiệutrong công thức

GV yêu cầu HS dựa vào công thức phát biểu

ĐL Ôm

GV yêu cầu 2 HS trình bày bài giải lên bảng

- Đơn vị đo điện trở là Ôm ( kí hiệu:Ω)

1 Hệ thức của định luật Ôm:

I = U RTrong đó:

-I cường độ dòng điện qua dây dẫn (A).-U hiệu điện thế giữa 2 đầu dây dẫn (V) -R điện trở của dây dẫn (Ω)

2 Định luật Ôm:

- Cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệthuận với hiệu điện thế đặt vào 2 đầu dâydẫn và tỉ lệ nghịch với điện trở của dây

III Vận dụng:

Trang 5

* Vận dụng:

HS độc lập suy nghĩ tìm ra hướng giải quyết

các câu hỏi C3,C4

HS theo dõi và đưa ra nhận xét

* Dặn dò:

Xem bài mới: “TH: Xác định điện trở của 1 dây dẫn bằng ampe kế và vôn kế” và mỗi nhóm cần chuẩn bị 1 mẫu báo cáo kết quả

TN như SGK

Trang 6

TIẾT 3: THỰC HÀNH: XÁC ĐỊNH ĐIỆN TRỞ CỦA MỘT DÂY DẪN BẰNG AMPE KẾ VÀ VÔN KẾ

I Mục tiêu:

- Nêu được cách xác định điện trở từ công thức tính điện trở

- Mô tả được cách bố trí và tiến hành được TN xác định điện trở của 1 dây dẫn bằng ampe kế và vôn kế

- Có ý thức chấp hành tốt quy tắc sử dụng các thiết bị điện trong TN

II Chuẩn bị:

* Cho mỗi nhóm HS:

- 1 dây dẫn có điện trở chưa biết giá trị

- 1 nguồn điện, 1 ampe kế cóGHĐ 1,5A và ĐCNN 0,1A

- 1 vôn kế cóGHĐ 6V và ĐCNN 0,1V

- 1 khoá K, các đoạn dây dẫn điện

- 1 bảng báo cáo kết quả TN như SGK

* Đối với GV:

- 4 đồng hồ điện đa năng

III Nội dung thực hành:

1 Vẽ sơ đồ mạch điện để đo điện trở của 1 dây dẫn bằng vôn kế và ampe kế, đánh dấu chốt (+) và (-) của ampe kế và vôn kế

2 Mắc mạch điện theo sơ đồ đã vẽ

3 Lần lượt đặc các giá tri hiệu điện thế khác nhau tăng dần từ 0 đến 5V vào 2 đầu dây dẫn Đọc và ghi cường độ dòng điện chạy qua dâydẫn ứng với mỗi hiệu điện thế vào bảng kết quả của báo cáo

4 Hoàn thành báo cáo thực hành theo mẩu đã chuẩn bị

IV Rút kinh nghiệm:

Trang 7

TIẾT 4: ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP

từ các kiến thức đã học

- Mô tả được cách bố trí và tiến hành TN kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lí thuyết

- Vận dụng được những kiến thức đã học đễ giải thích 1 số hiện tượng và giải bài tập về đoạn mạch nối tiếp

II Chuẩn bị:

- 3 điện trở mẩu lần lượt có giá trị 6Ω, 10Ω, 16Ω

- 1 ampe kế có GHĐ1,5 A và ĐCNN 0,1A

- 1 vôn kế có GHĐ 6V và ĐCNN 0,1V

- 1 nguồn điện 6V, 1 khoá K

- Các đoạn dây dẫn điện

III Tiến trình giảng dạy:

Hoạt động 1: Tạo tình huống học tập:

Hoạt động 2: Ôn lại những kiến thức liên

quan đến bài học:

HS nhớ lại kiến thức đã học độc lập suy nghĩ

trả lời các câu hỏi GV yêu cầu

GV yêu cầu HS nhớ lại kiến thức đã học ởlớp 7 để trả lời các câu hỏi sau:

- Trong đoạn mạch gồm 2 bóng đèn mắc nốitiếp ta có:

+ I chạy qua mỗi đèn có mối liên hệ như thếnào với I mạch chính?

+ U giữa 2 đầu đoạn mạch có mối liên hệnhư thế nào với U giữa 2 đầu mỗi đèn?

I Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trongđoạn mạch nối tiếp:

1 Ôn lại kiến thức:

Trang 8

Hoạt động 2: Nhận biết được đoạn mạch

gồm 2 điện trở mắc nối tiếp:

HS quan sát sơ đồ mạch điện đọc đề và độc

lập hoàn thành câu C1

HS rút ra kết luận chung về I và U trong

đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nối tiếp

HS thông qua sự hướng dẫn của GV vận

dụng các kiến thức vừa thu được và hệ thức

của định luật Ôm để trả lời câu C2 Từ đó rút

ra nhận xét về mối quan hệ giữa U và R

Hoạt động 3: Xây dựng công thức tính điện

trở tương đương của đoạn mạch gồm 2 điện

trở mắc nối tiếp:

HS tìm hiểu khái niệm điện trở tương đương

thông qua phần thông báo ở SGK Từ đó độc

lập đưa ra KN điện trở tương đương và kí

hiệu của nó

HS đọc đề tìm hiểu yêu cầu câu C3 và độc

lập suy nghĩ hoàn thành câu C3 dưới sự

hướng dẫn của GV

Hoạt động 4: Tiến hành TN kiểm tra:

GV yêu cầu HS quan sát hình 4.1 đọc đề vàđộc lập hoàn thành câu C1

GV thông báo các công thức vừa ôn tập vẫnđúng đối với đoạn mạch gồm 2 điện trở mắcnối tiếp Từ đó yêu cầu HS rút ra kết luậnchung về I và U trong đoạn mạch gồm 2 điệntrở mắc nối tiếp

GV yêu cầu HS tìm hiểu yêu cầu câu C2 vàhướng dẫn HS vận dụng các kiến thức vừathu được và hệ thức của định luật Ôm để trảlời câu C2

GV yêu cầu HS đọc phần thông báo KN điệntrở tương đương ở SGK Từ đó đưa ra KNđiện trở tương đương và kí hiệu

GV yêu cầu HS tìm hiểu yêu cầu câu C3 vàhướng dẫn HS hoàn thành câu C3

GV giới thiệu dụng cụ TN, hướng dẫn HS

2 Đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nối tiếp:

- Đối với đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nốitiếp:

+ Cường độ dòng điện có giá tri bằnh nhau tại mọi điểm:

I = I1 = I2

+ Hiệu điện thế giữa 2 đầu đoạn mạch bằngtổng 2 hiệu điện thế giữa 2 đầu mỗi điện trởthành phần:

II Điện trở tương đương của đoạn mạch nốitiếp:

1 Điện trở tương đương:

- Điện trở tương đương( Rtđ) của 1 đoạnmạch là điện trở có thể thay thế cho đoạnmạch này, sao cho cùng U thì I chạy quađoạn mạch có giá trị không đổi

2 Công thức tính điện trở tương đương củađoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nối tiếp:

Rtđ = R1 + R2

3 Thí nghiệm kiểm tra:

Trang 9

HS mắc mạch điện theo sơ đồ hình 4.1 và

tiến hành TN theo yêu cầu SGK dưới sự

Dựa vào kết quả TN HS rút ra kết luận

chung về công thức xác định Rtđ

Hoạt động 5: Vận dụng – Dặn dò:

* Vận dụng:

các câu hỏi C4, C5

* Dặn dò:

mắc mạch điện theo sơ đồ hình 4.1 và yêucầu HS tiến hành TN theo yêu cầu SGK

Thông qua kết quả TN yêu cầu HS rút ra kếtluận chung về công thức xác định Rtđ

GV thông báo thêm ở SGK

Xem bài mới: “Đoạn mạch song song” và chuẩn bị bài bằng các câu hỏi C1, C2, C3 SGK

Trang 10

TIẾT 5: ĐOẠN MẠCH SONG SONG

từ các kiến thức đã học

- Mô tả được cách bố trí và tiến hành TN kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lí thuyết đối với đoạn mạch song song

- Vận dụng được những kiến thức đã học để giải thích 1 số hiện tượng thực tế và giải bài tập về đoạn mạch song song

II Chuẩn bị:

- 3 điện trở mẩu trong đó có 1 điện trở là điện trở tương đương của 2 điện trở kia khi mắc song song

- 1 ampe kế có GHĐ1,5 A và ĐCNN 0,1A

- 1 vôn kế có GHĐ 6V và ĐCNN 0,1V

- 1 nguồn điện 6V, 1 khoá K

- Các đoạn dây dẫn điện

Hoạt động 1: Kiểm tra bài củ và tạo tình

huống học tập:

HS trả lời các câu hỏi GV đặt ra

Hoạt động 2: Ôn lại những kiến thức liên

quan đến bài học:

HS nhớ lại kiến thức đã học độc lập suy nghĩ

trả lời câu hỏi GV yêu cầu

Câu hỏi: Nêu công thức xác định I và Utrong đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc nốitiếp? Công thức xác định Rtđ? Và làm bài tập4.1 SBT

GV yêu cầu HS nhớ lại kiến thức đã học ởlớp 7 để trả lời câu hỏi sau:Trong đoạn mạch

I Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trongđoạn mạch song song:

1 Ôn lại kiến thức:

Trang 11

Hoạt động 2: Nhận biết được đoạn mạch

gồm 2 điện trở mắc song song:

HS quan sát sơ đồ mạch điện đọc đề và độc

lập hoàn thành câu C1

HS rút ra kết luận chung về I và U trong

đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc song song

HS thông qua sự hướng dẫn của GV vận

dụng các kiến thức vừa thu được và hệ thức

của định luật Ôm để trả lời câu C2 Từ đó rút

ra nhận xét về mối quan hệ giữa I và R

Hoạt động 3: Xây dựng công thức tính điện

trở tương đương của đoạn mạch gồm 2 điện

trở mắc song song:

HS đọc đề tìm hiểu yêu cầu câu C3 và độc

lập suy nghĩ hoàn thành câu C3 dưới sự

gồm 2 bóng đèn mắc song song , U và I củamạch chính có quan hệ thế nào với U và Icủa các mạch rẽ?

GV yêu cầu HS quan sát hình 5.1 đọc đề vàđộc lập hoàn thành câu C1

GV thông báo các công thức vừa ôn tập vẫnđúng đối với đoạn mạch gồm 2 điện trở mắcsong song Từ đó yêu cầu HS rút ra kết luậnchung về I và U trong đoạn mạch gồm 2 điệntrở mắc song song

GV yêu cầu HS tìm hiểu yêu cầu câu C2 vàhướng dẫn HS vận dụng các kiến thức vừathu được và hệ thức của định luật Ôm để trảlời câu C2

GV yêu cầu HS tìm hiểu yêu cầu câu C3 vàhướng dẫn HS hoàn thành câu C3

2 Đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc song song:-Đối với đoạn mạch gồm 2 điện trở mắcsong song:

+ Cường độ dòng điện chạy qua mạch chínhbằng tổng cường độ dòng điện chạy qua cácmạch rẽ:

I = I1 + I2

+Hiệu điện thế giữa 2 đầu đoạn mạch songsong bằng hiệu điện thế giữa 2 đầu mỗi đoạnmạch rẽ:

U = U1 = U2

- Cường độ dòng điện chạy qua mỗi điện trở

tỉ lệ nghịch với điện trở đó:

1

2 2

1

R

R I

2 1

1 1 1

R R

R td = +

Suy ra: Rtđ =

2 1

2

1

R R

+

2 Thí nghiệm kiểm tra:

Trang 12

Hoạt động 4: Tiến hành TN kiểm tra:

HS mắc mạch điện theo sơ đồ hình 4.1 và

tiến hành TN theo yêu cầu SGK dưới sự

Dựa vào kết quả TN HS rút ra kết luận

chung về công thức xác định Rtđ

Hoạt động 5: Vận dụng – Dặn dò:

* Vận dụng:

các câu hỏi C4,C5

* Dặn dò:

GV giới thiệu dụng cụ TN, hướng dẫn HSmắc mạch điện theo sơ đồ hình 5.1 và yêucầu HS tiến hành TN theo yêu cầu SGK

Thông qua kết quả TN yêu cầu HS rút ra kếtluận chung về công thức xác định Rtđ

GV thông báo thêm ở SGK

Xem lại các kiến thức đã học để chuẩn bị cho tiết học sau là tiết bài tập

3 Kết luận:

Đối với đoạn mạch gồm 2 điện trở mắc songsong thì nghịch đảo của điện trở tương đươngbằng tổng các nghịch đảo của từng điện trởthành phần

III Vận dụng:

Trang 13

TIẾT 6: BÀI TẬP VẬN DỤNG ĐỊNH LUẬT ÔM

Hoạt động 1: Kiểm tra bài củ:

Hoạt động 2: Giải bài tập:

Bài tập 1:

HS đọc đề và tóm tắt đề bài

HS độc lập suy nghĩ tìm ra phương án giải

quyết yêu cầu đề bài

Đại diện HS trình bày phương án giải quyết

và trình bày bài giải lên bảng

HS làm bài vào tập theo dõi và đưa ra nhận

-Công thức xác định Rtđ của đoạn mạch gồm

2 điện trở mắc nối tiếp và song song?

GV yêu cầu HS đọc đề tìm hiểu yêu cầu củađề bài

GV yêu cầu HS độc lập suy nghĩ tìm raphương án giải quyết yêu cầu đề bài

GV yêu cầu 1 HS trình bày phương án giảiquyết và trình bày bài giải lên bảng

GV theo dõi, kiểm tra, giúp đỡ các HS yếu,kém

GV động viên HS tìm cách giải khác

Bài tập 1:

Tóm tắt: R1= 5Ω

U = 6V

I = 0,5ATìm: Rtđ = ? Ω

U

5 , 0

6

12Ω

R2 là: Rtđ = R1 + R2 →

R2 = Rt đ – R1= 12Ω- 5Ω= 7Ω

Tiêu đề	Giáo án vật lý 9
Tác giả	Hồ Văn Đạt
Trường học	Trường THCS Nguyễn Văn
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	273,5 KB