I. PHẦN MỞ ĐẦUNhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu công việc của bản thân và của đơn vị sử dụng, tôi đã tham gia lớp bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên (GV) tiều học hạng III. Qua quá trình học tập và nghiên cứu cùng với sự hướng dẫn, truyền đạt của thầy cô giáo phụ trách giảng dạy, tôi nắm bắt được các nội dung như sau:
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC…
BÀI THU HOẠCH
(Thuộc chương trình Bồi dưỡng giáo viên tiểu học hạng IIII)
Người viết thu hoạch:
Đơn vị công tác:
MỤC LỤC
Trang 2Nội dung Trang
1 Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 2
2 Xu hướng Quốc tế và đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam 4
3 Động lực và tạo động lực cho giáo viên tiểu học 5
4 Xu hướng đổi mới quản lý giáo dục phổ thông và quản trị nhà
5 Phát triền năng lực nghề nghiệp giáo viên tiểu học hạng III 17
6 Đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục trường tiều học 18
MỘT SỐ KÍ HIỆU VIẾT TẮT DÙNG TRONG BÀI THU HOẠCH
CSVC: Cơ sở vật chất GD-ĐT: Giáo dục - đào tạo GDPT: Giáo dụcphổ thông
Trang 3GDTH: Giáo dụctiểu học GVTH: Giáo viên tiểu học
Trang 4I PHẦN MỞ ĐẦU
Nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu công việccủa bản thân và của đơn vị sử dụng, tôi đã tham gia lớp bồi dưỡng tiêu chuẩn chứcdanh nghề nghiệp giáo viên (GV) tiều học hạng III Qua quá trình học tập vànghiên cứu cùng với sự hướng dẫn, truyền đạt của thầy cô giáo phụ trách giảngdạy, tôi nắm bắt được các nội dung như sau:
Nắm vững, vận dụng, chủ động tuyên truyền và vận động đồng nghiệp cùngthực hiện tốt chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước, quyđịnh và yêu cầu của ngành, địa phương về giáo dục tiểu học (GDTH) Hiểu rõchương trình và kế hoạch GDTH, hướng dẫn được đồng nghiệp cùng thực hiện
Nắm bắt xu hướng phát triển của giáo dục, tinh thần đổi mới căn bản và toàndiện giáo dục, các mô hình trường học mới Đồng thời nắm bắt những mặt được vàhạn chế của mô hình trường học đó Vận dụng sáng tạo và đánh giá được nhữngkiến thức về giáo dục và tâm sinh lí lứa tuổi vào thực tiễn giáo dục HS tiểu học củabản thân và đồng nghiệp Chủ động, tích cực và phối hợp với cha mẹ HS, với đồngnghiệp để nâng cao chất lượng giáo dục; tích lũy được vốn tri thức, hiểu biết và kĩnăng nhất định để thực hiện tốt công việc dạy học và giáo dục HS tiểu học
Đánh giá mức độ kết quả học tập của mình đã đạt được qua chương trình bồidưỡng; đồng thời đánh giá khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng thu nhận đượcvào thực tiễn công tác của chức danh nghề nghiệp GVTH hạng III
Để muốn đạt được các mục tiêu nói trên thì điều quan trọng thôi thúc GVhoạt động để đạt tới mục tiêu của bản thân và nhà trường Đó chính là động lực laođộng Động lực lao động như một sức mạnh vô hình từ bên trong con người thúcđẩy họ lao động hăng say hơn Và đó là lý do tôi viết bài thu hoạch này
Trang 5II NỘI DUNG Chương 1: Kiến thức chính trị, quản lý nhà nước và các kỹ năng chung
1 Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa(XHCN)
1 1 Tổ chức bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Bộ máy nhà nước là hệ thống cơ quan nhà nước từ trung ương đến địaphương, được tổ chức theo nguyên tắc chung thống nhất, tạo thành một cơ chếđồng bộ để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước vì lợi ích của giai cấpthống trị
Trong lịch sử đã tồn tại 4 kiểu nhà nước, theo đó cũng tồn tại 4 kiểu tổ chức
bộ máy nhà nước: bộ máy nhà nước chủ nô, bộ máy nhà nước phong kiến, bộ máynhà nước tư sản và bộ máy nhà nước XHCN Các kiểu bộ máy nhà nước tuy cónhững biểu hiện khác nhau nhưng cùng có chung những đặc điểm cơ bản sau: Làcông cụ chuyên chính của giai cấp thống trị về kinh tế, chính trị, tư tưởng trong xãhội, bảo vệ trước hết lợi ích của giai cấp cầm quyền; nắm giữ đồng thời 3 loạiquyền lực trong xã hội về kinh tế, chính trị và quyền lực tinh thần; sử dụng phápluật là phương tiện có hiệu lực nhất để quản lý xã hội được tiến hành dưới ba hìnhthức pháp lý cơ bản nhất là xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật và bảo
vệ pháp luật Vận dụng hai phương pháp chung, cơ bản là thuyết phục và cưỡngchế để quản lý xã hội
Đặc điểm bộ máy Nhà nước cộng hòa XHCN Việt Nam: Nhận dân là chủthể tối cao của quyền lực Nhà nước, Nhà nước cộng hòa XHCN Việt Nam là nhànước của tất cả các dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam, là biểu hiện tập trung cuả khốiđại đoàn kết toàn dân tộc và hoạt động trên cơ sở nguyên tắc bình đẳng trong cácmối quan hệ giữa nhà nước và công dân, có tính chất dân chủ rộng rãi đặc biệttrong lĩnh vực kinh tế - xã hội, có sức mạnh bảo vệ quyền lực của nhân dân, bảo vệchính trị, chế độ kinh tế, bên cạnh đó còn có chính sách đối ngoại thể hiện tính cởi
Trang 6mở hòa bình, hợp tác hữu nghị với tất cả các quốc gia, biết được các hệ thống vànguyên tắc hoạt động bộ máy nhà nước.
1.2 Xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam
Nhà nước pháp quyền là một chế độ chính trị mà ở đó nhà nước và cá nhânphải tuân thủ theo pháp luật; quyền và nghĩa vụ của mọi người đều được pháp luậtghi nhận và bảo vệ; các quy trình và quy phạm pháp luật được bảo đảm thực hiệnbằng hệ thống tòa án độc lập; tôn trọng giá trị của con người và bảo đảm cho côngdân có khả năng, điều kiện, chống lại sự tùy tiện của cơ quan nhà nước bằng việclập ra cơ chế kiểm tra tính hợp hiến và hợp pháp của pháp luật cũng như các hoạtđộng của bộ máy nhà nước; bảo đảm cho công dân không bị đòi hỏi bởi những cáingoài Hiến pháp và pháp luật đã quy định; trong hệ thống pháp luật thì Hiến phápgiữ vị trí tối cao và nó phải được xây dựng trên cơ sở đảm bảo quyền tự do vàquyền công dân Trong đó có ba thước đo của nguyên tắc pháp quyền và nhà nướcpháp quyền là: quyền con người được bảo đảm; hình thức (thể chế) quy định bằngpháp luật, có tính phổ quát, bình đẳng, áp dụng như nhau, tiếp cận được công khai,đồng bộ, tương thích, dễ hiểu, mang tính tuân thủ, tòa án công tâm, công bằng; chế
độ chính trị đề cao tính tối cao của Hiến pháp, sự cân bằng và đối trọng quyền lực,các cơ quan được bầu một cách dân chủ và phân chia quyền lực
Đặc trưng của nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là: nhà nước củanhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân;quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các
cơ quan nhà nước trong thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp; nhà nướcđược tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp, pháp luật, bảo đảm tính tối cao củapháp luật; tôn trọng và bảo đảm quyền con người, quyền công dân, nâng cao tráchnhiệm pháp lý giữa nhà nước và công dân, thực hành dân chủ rộng rãi, tăng cường
kỷ cương, kỷ luật; tôn trọng, cam kết thực hiện đầy đủ các công ước, điều ước quốc
tế đã tham gia, ký kết, phê chuẩn; do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, chịu sự
Trang 7giám sát và sự phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chứcchính trị - xã hội là thành viên của mặt trận
2 Xu hướng Quốc tế đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam
Giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của toàn Đảng, của Nhà nước, của toàn dân.Trong cơ chế thị trường định hướng XHCNcủa nước ta trong giai đoạn hiện nay,chúng ta cần nắm và hiểu rõ các vấn đề cơ bản sau:
Cơ chế thị trường là một bộ máy tinh vi để phối hợp một cách không tự giáchoạt động của người tiêu dùng với các nhà sản xuất Ở đâu có sản xuất và trao đổihàng hoá thì ở đó có thị trường và do đó có cơ chế thị trường hoạt động
Về thị trường giáo dục: Thị trường hàng hóa mang hình thái vật chất của
giáo dục là ngoài các sản phẩm vật chất do nhà trường trực tiếp sản xuất, đầu tư,còn tăng cường góp phần làm cho nền kinh tế thị trường thêm phồn vinh Ở đây,chủ yếu là thông qua việc thể hiện vai trò của giáo dục đối với phát triển sản xuấthàng hóa mang hình thái vật chất, được phản ánh thông qua việc rút ngắn thời gianlao động cần thiết của xã hội, nâng cao hiệu suất sản xuất lao động, hàng hóa sảnxuất càng nhiều trong cùng một đơn vị thời gian, tạo ra nhiều sản phẩm có giá trịcao.Để phát triển giáo dục đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóatrongđiều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCNvà hội nhập quốc tế, hệ thống giáodục phổ thông Việt Nam hiện nay, cần phải xác định rõ nhiệm vụ và giải phápnhưsau:
Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đối với đổi mớigiáo dục và đào tạo; tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản củagiáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của ngườihọc; đổi mới căn bản hình thức và PP thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục,đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan; hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dântheo hướng hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập; đổi
Trang 8mới căn bản công tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăngquyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục, đào tạo; coi trọng quản
lý chất lượng, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục và đào tạo; đổi mới chính sách, cơ chế tài chính, huy động sự thamgia đóng góp của toàn xã hội; nâng cao hiệu quả đầu tư để phát triển giáo dục vàđào tạo; nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu và ứng dụng khoa học, côngnghệ, đặc biệt là khoa học giáo dục và khoa học quản lý; chủ động hội nhập vànâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong giáo dục, đào tạo
3 Động lực và tạo động lực cho giáo viên tiểu học
Động lực là gì?Là quá trình tác động đến người khác nhằm tạo động cơ bêntrong để thúc đẩy người khác làm việc nhiệt tình, hăng hái
a Động lực lao động: Là nhân tố bên trong kích thích con người nỗ lực laođộng trong những điều kiện thuận lợi, nó tạo ra kết quả cao
b Động lực làm việc của GV: Động lực làm việc của GV là sự thôi thúc giáoviên hoạt động để đạt tới mục tiêu của bản thân và nhà trường
c Đặc điểm lao động của GVTH: Đối tượng lao động trực tiếp của GVTH
là trẻ em trong độ tuổi từ 6 đến 11 tuổi, đòi hỏi người GV phải có tình yêu thương,lòng tin và sự tôn trọng, nhưng công cụ lao động của người GV đặc biệt, là nhâncách của chính người GV, nên đòi hỏi người GV phải có phẩm chất và năng lực rấtcao Nghề đòi hỏi tính khoa học, tính nghệ thuật và tính sáng tạo cao
Tóm lại: Lao động sư phạm là một loại hình lao động đặc thù mang tính
“khai sáng” cho con người, từng bước cải tiến con người tự nhiên thành con người
xã hội
3.1 Tạo động lực lao động là gì?
Tạo động lực là những kích thích nhằm thôi thúc, khuyến khích, động viêncon người thực hiện để đạt mục tiêu
Trang 93.2 Vai trò của việc tạo động lực làm việc cho giáo viên tiểu học
Khi đất nước tiến lên thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đòi hỏi Nhànước và ngành giáo dục phải có một chiến lược phát triển nhân tài Bậc tiểu học làbậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục giúp trẻ hình thành những cơ sở ban đầu,những đường nét cơ bản cuả nhân cách Đây là một trọng trách lớn đối với đội ngũGVTH, đòi hỏi họ phải có lòng yêu nghề, yêu trẻ và gắn bó với sự nghiệp trồngngười Muốn xây dựng được đội ngũ GV đầy tâm huyết yêu nghề thực sự trước hếtphải tạo động lực cho người dạy, cải cách các chính sách về tiền lương, tiềnthưởng, đãi ngộ phù phù hợp, cải thiện điều kiện làm việc, trang thiết bị dạy học,tài liệu…, sắp xếp thời gian giảng dạy hợp lý, tạo môi trường cảnh quan sư phạmthân thiện, môi trường làm việc tích cực …Bên cạnh chăm lo đời sống vật chất cầnchú ý tới đời sống tinh thần cho GV thông qua hoạt động tham quan, giao lưu đểlàm giàu vốn sống, tri thức…Có sự quan tâm như thế, cuộc sống vật chất, tinh thầncủa GV phần nào được cải thiện, thu nhập ổn định, giảm bớt gánh nặng về chi phí,trong cuộc sống, yên tâm công tác Từ đó chất lượng đội ngũ GVTH được nânglên, khuyến khích động viên GV hoàn thành tốt nhiệm vụ, hết lòng vì học trò, tậntâm tận lực, đổi mới PPDH, có nhiều cải tiến, sáng kiến trong việc thực hiện cácgiải pháp nâng cao chất lượng giáo dục, luôn trau dồi năng lực, phẩm chất, đạo đứcnghề nghiệp, xứng đáng là tấm gương sáng cho HS noi theo
Liên hệ thực tế: Mặc dù huyện Sông Hinh là một huyện miền núi còn nhiềukhó khăn nhưng hiện nay đã có nhiều chính sách hiện hành cũng đã tác động tíchcực đến động lực làm việc của GV: như phụ cấp ưu đãi; phụ cấp thu hút; phụ cấpthâm niên… Kịp thời khen thưởng những cá nhân có thành tích để khích lệ tinhthần, hứng thú với công việc của họ.Nhờ vậy mà không ít GV đã vượt qua khókhăn để hoàn thành tốt công việc được giao
4 Xu hướng đổi mới quản lý GDPT và quản trị nhà trường Tiểu học
4.1 Xu thế đổi mới quản lý GDPT
Trang 10Xu hướng đổi mới quản lí GDPT và mô hình quản lí giáo dục trên thếgiớiCác quốc gia áp dụng mô hình quản lí có những đặc trưng sau: Về cơ chế quản
lí giáo dục, tuỳ thuộc chế độ chính trị và thể chế nhà nước, các quốc gia khác nhau
có cơ chế quản lí khác nhau Nhưng tựu trung, cơ chế quản lí giáo dục chịu sự tácđộng của 4 nhân tố sau: (Hình biểu diễn 4 nhân tố)
4.2 Bài học vận dụng và quá trình đổi mới quản lý GDPT ở Việt Nam
Đổi mới quản lí giáo dục phải bắt nguồn từ đổi mới giáo dục, đổi mới tư duy
về giáo dục Đổi mới giáo dục ở nước ta là một đòi hỏi tất yếu nhằm đáp ứng yêucầu xã hội trước những thay đổi mạnh mẽ về nhiều mặt ở trong và ngoài nước Tưduy về giáo dục là tư duy về cách làm giáo dục Nhưng muốn đổimới giáo dục thìtrước hết phải đổi mới triết lí giáo dục
Trang 11Hình trên cho ta thấy triết lí giáo dục thời phong kiến Đối với nước ta hiệnnay, triết lí đó không còn phù hợp và việc áp dụng triết lí trên đã có sự thay đổi vàphát triển phù hợp với thời đại mới.Có thể nói, thời đại mới đã đánh dấu một sựchuyến đổi căn bản triết lí giáo dục: giáo dục cho số ít chuyển sang giáo dục chomọi người (Education for All) Bảng dưới đây so sánh hai triết lí đó.
Triết lí GD cho số ít người Triết lí GD cho mọi người
Ai dạy?
Người dạy phải đạt trình độ chuẩn quy định
- Người dạy có trình độ chuẩn;
- Người có kiến thức và kĩ năng hơn người học là có thể là thầy, làm người hướng dẫn
Ai học? Trong độ tuổi quy định, có trình
Theo nhu cầu và khả năng của người học
Dạy thế nào?
Dạy với các phương pháp sư phạm chuẩn mực, với các phương tiện, thiết bị được quy định
Dạy với các phương pháp thấy có khả năng, với các phương tiện thiết
bị mà thầy và trò có thể có được.Học thế nào? Học dưới sự giảng dạy và hướng
dẫn trực tiếp của người dạy
Học dưới sự giảng dạy và hướng dẫn của người dạy hoặc qua các
Trang 12phương tiện thông tin đại chúng, qua internet hoặc tự học.
Ở bất kì đâu, nơi có điều kiện để dạy và học theo sự thoả thuận của người dạy và người học
4.3 Nội dung của đổi mới quản lí giáo dục
Trong bối cảnh nước ta đang xây dựng nền kinh tế thị trường định hướngXHCN, mở cửa hội nhập quốc tế (là thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mạithế giới WTO) thì giáo dục phải đổi mới để đáp ứng với yêu cầu xã hội và ngườihọc Đương nhiên, quản lí giáo dục cũng phải đổi mớinội dung sao cho phù hợp vớiđổi mới giáo dục:Đổi mới hệ thống giáo dục - đối tượng của quản lí giáo dục; đổimới quản lí tổ chức; đổi mới phương pháp quản lí; đổi mới mô thức quản lí; đổimới văn hoá quản lí
Giáo dục là sự nghiệp của Đảng, của nhà nước và của toàn dân Phối hợp tốtgiáo dục gia đình và giáo dục nhà trường Phối hợp tốt giáo dục nhà trường và giáodục xã hội, nhà trường chủ động tổ chức, hướng dẫn HS tham gia các hoạt độngĐoàn -Đội, hoạt động xã hội tích cực góp phần thực hiện các nhiệm vụ phát triểnkinh tế - xã hội
Chương 2: Kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp chuyên ngành và đạo đức nghề nghiệp
1 Quản lý hoạt động dạy học và phát triển chương trình giáo dụcnhà trường tiểu học
Chương trình giáo dục là yếu tố quan trọng, quyết định chất lượng giáo dụccủa cả một nền giáo dục nói chung và của mỗi nhà trường nói riêng Chất lượng
Trang 13giáo dục của một nền giáo dục và của nhà trường có đạt tiêu chuẩn, đáp ứng yêucầu của xã hội, có đạt chuẩn khu vực hay chuẩn quốc tế hay không tùy thuộc phầnlớn vào chương trình giáo dục của quốc gia và của nhà trường đó.
Mục tiêu của chương trình là lấy nội dung môn học làm mục tiêu
Cùng với sự phát triển về kinh tế, khoa học công nghệ, giáo dục cũng cónhững cải cách lớn Phát triển chương trình giáo dục thay vì chú trọng tới việctruyền thụ kiến thức đã hướng sự quan tâm đặc biệt tới sự phát triển năng lực củangười học Điều này dẫn tới sự ra đời xu hướng phát triển chương trình giáo dụclấy người học làm trung tâm và phát triển chương trình theo tiếp cận năng lực.Chương trình lấy người học làm trung tâm phải đáp ứng các yêu cầu sau:
* Phát triển chương trình lấy người học làm học làm trung tâm
Dạy học lấy học sinh làm trung tâm sẽ thúc đẩy học tập chủ động, người họcđược nói, được viết về những gì đang học
* Phát triển chương trình theo tiếp cận năng lực
* Phát triển chương trình theo lý thuyết hệ thống
Như vậy, các xu hướng quan trọng của phát triển chương trình hiện đại là “lấyngười học làm trung tâm”, “tiếp cận năng lực” và “áp dụng lý thuyết hệ thống”luôn đi liền với nhau, kết hợp với nhau để hình thành nên một chương trình hiệuquả
Trong môi trường giảng dạy, các nhân tố sau được tính đến: mục đích và mụctiêu giảng dạy, nội dung và trình tự giảng dạy, đối tượng người học, các nguồn lựcphục vụ cho hoạt động giảng dạy Cấu trúc kế hoạch dạy học bao gồm: những tácnhân bên trong và bên ngoài chi phối việc dạy học, mục đích, mục tiêu dạy học, nộidung sẽ dạy, phương tiện giảng dạy và phương pháp đánh giá kết quả học tập
2 Xây dựng môi trường văn hóa phát triển thương hiệu nhà trường