Đều là những đồng bằng phù sa mới ở hạ lu các con sông lớn nên đất đai mầu mỡ; vùng trung tâm đồng bằng đều có loại đất chua phèn, vùng cửa sông là những vùng đất ngập mặn; Mạng lới sông
Trang 1Một số vấn đề so sánh giữa các vùng.
Bài tập 1- So sánh nguồn lực tự nhiên phát triển kinh tế - xã hội của hai vùng
đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long.
1- Những điểm giống nhau:
a- Những thế mạnh về điều kiện tự nhiên
Đều là những đồng bằng phù sa mới ở hạ lu các con sông lớn nên đất đai mầu mỡ; vùng trung tâm đồng bằng đều có loại đất chua phèn, vùng cửa sông là những vùng đất ngập mặn;
Mạng lới sông dày đặc tạo thành mạng lới giao thông thuận lợi trong vùng và nguồn nớc ngọt dồi dào nớc ngọt, nớc ngầm, lợng phù sa phong phú;
Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với bức xạ, nhiệt lợng lớn, lợng ma lớn để phát triển sản xuất và c trú của con ngời
Địa hình của đồng bằng đều tơng đối bằng phẳng, có những ô trũng ở vùng trung tâm nên phát triển loại đất chua phèn
Đều có vùng biển rộng lớn rất giầu có về nguồn lợi thuỷ, hải sản,
Cả hai đồng bằng đều nguồn tài nguyên dầu khí tại thềm lục địa với các bể trầm tích Sông Hồng, bể trầm tích Cửu Long; trong phạm vi đồng bằng có các khối
đá vôi, đất sét, làm vật liệu xây dựng Đều có trữ năng lớn về than, đất sét trong lòng đất
Những khó khăn về điều kiện tự nhiên Địa hình trũng thấp nên thờng xuyên bị
lụt lội vào mùa ma; mùa khô lợng ma thấp khó khăn cho việc cung cấp nớc cho sản xuất và phục vụ đời sống con ngời Địa hình bị chia cắt dày bởi các con sông nên khó khăn cho việc xây dựng CSVCKT(đờng sá, các công trình công cộng phục vụ cho sản xuất và đời sống)
2- Những điểm khác nhau.
a-ĐB sông Hồng.
Đồng bằng sông Hồng có diện tích 1,3 triệu ha, là đồng bằng lớn thứ hai sau
đồng bằng sông Cửu Long, đợc con ngời khai thác từ lâu nên thiên nhiên đã bị biến
đổi mạnh mẽ Đất phù sa châu thổ ở trong đê đã đợc con ngời cải tạo nên là loại đất tốt nhất để phát triển sản xuất cây lơng thực
Khí hậu chịu tác động mạnh của gió mùa đông bắc nên thuận lợi cho phát triển các loại cây có nguồn gốc ôn đới và cận nhiệt Thiên nhiên chịu tác động mạnh mẽ của con ngời: đất đai đợc cải tạo, hệ thống đê sông, đê biển hạn chế đợc những tác
động tiêu cực của thiên nhiên
Khoáng sản đáng kể nhất tại đồng bằng sông Hồng là đất sét, dầu khí tại Tiền Hải(Thái Bình), đá vôi tại Hà Nam, Ninh Bình, Hải Phòng, than nâu dới độ sâu 300
m dới đáy của đồng bằng có trữ lợng rất lớn,
Khó khăn lớn nhất là diện tích đất tự nhiên tính theo đầu ngời thấp nhất trong nớc; tài nguyên sinh vật bị suy giảm nghiêm trọng kể cả trên đất liền và vùng biển
Đất phù sa thuộc loại không đợc bồi đắp thờng xuyên nên phải đầu t nhiều phân bón và thuỷ lợi Vào mùa đông có nhiều hiện tợng sơng mù, sơng muối, nhiệt độ hạ thấp ảnh hởng tới sự phát triển của cây trồng vật nuôi và sinh hoạt của con ngời Vào đầu mùa đông có hiện tợng ma phùn ảnh hởng lớn tới sản xuất và đời sống con ngời
b)ĐB sông Cửu Long.
Là đồng bằng rộng lớn gấp 3 lần so với đồng bằng sông Hồng, là đồng bằng rộng lớn nhất nớc ta Đồng bằng sông Cửu Long mới đợc con ngời khai thác khoảng 300-400 năm lại đây nên còn giữ đợc trạng thái nguyên dạng ở một mức độ nhất
định Đất đai màu mỡ hơn so với đồng bằng sông Hồng nhất là vùng chịu ảnh hởng của nớc ngọt ven sông Tiền sông Hậu Đờng bờ biển dài, nguồn lợi thuỷ sản lớn hơn rất nhiều so với đồng bằng sông Hồng, tài nguyên sinh vật rất phong phú với
Trang 2các hệ sinh thái ngập mặn, rừng tràm lớn nhất trong nớc chiếm tỉ lệ 50% so với cả nớc;
Khí hậu mang tính chất cận xích đạo nên nhiệt ẩm rất lớn tạo thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp và đời sông con ngời, chế độ nhiệt điều hoà Nguồn nớc ngọt dồi dào và chế độ nớc điều hoà hơn so với đồng bằng sông Hồng
Khoáng sản đáng kể nhất là đá vôi tại Hà Tiên, than bùn, đất sét Nhìn chung quy mô các loại khoáng sản nhỏ hơn nhiều so với đồng bằng sông Hồng
Khó khăn lớn nhất là diện tích đất ngập mặn và đất phèn rất lớn; màu ma toàn
bộ đồng bằng bị nhập bởi lũ của sông Tiền sông Hậu ảnh hởng lớn tới sản xuất và
đời sống con ngời Thiên nhiên bị tàn phá ở mức độ nhất định bởi chiến tranh
KL-
1- Cả hai đồng bằng nớc ta đều có những nét giống nhau và những nét khác nhau Thế mạnh nổi bật của hai đồng bằng này là có những điều kiện thuận ợi cho sự phát triển các loại cây lơng thực thực phẩm, các ngành công nghiệp dựa vào nguồn nguyên liệu từ nông nghiệp Do hoàn cảnh lịch sử mà đồng bằng sông Hồng đã đợc khai thác từ lâu cơ sở VCKT hoàn thiên hơn nên hạn chế đợc những bất lợi của tự nhiên Với mật độ dân số rất cao nên vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết vấn đề dân số là nhiệm vụ số 1 tại đồng bằng này 2- Đồng bằng sông Cửu Long mới đợc khai thác, tài nguyên thiên nhiên còn tơng
đối nguyên dạng, CSVCKT còn hạn chế, những tác động tiêu cực của thiên nhiên còn gây nhiều khó khăn cho sản xuất và đời sống Do đó vấn đề số 1 tại
đồng bằng này là đặt ra là phải cải tạo và sử dụng thiên nhiên một cách hợp lý
Bài tập 2- So sánh điều kiện phát triển sản xuất lơng thực và thực phẩm đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long.
1-Những điểm giống nhau
a)Vị trí địa lí và tài nguyên thiên nhiên
Đều nằm tại hạ lu các con sông lớn, đợc bồi đắp bởi phù sa mới nên đất trồng rất màu mỡ Do địa hình thấp nên hai đồng bằng này đều có những diện tích lớn
đất nhiễm mặn ở vùng giáp biển và đất chua phèn tại trung tâm
Mạng lới sông dày đặc tạo thành mạng lới giao thông thuận lợi trong vùng
và nguồn nớc ngọt, nớc ngầm, lợng phù sa phong phú
Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với bức xạ, nhiệt lợng lớn, lợng ma lớn để phát triển sản xuất LTTP
Đều có vùng biển rộng lớn rất giầu có về nguồn lợi thuỷ, hải sản, đều có những ng trờng trọng điểm cho nghề nuôi trồng và đánh bắt thuỷ, hải sản
b)Dân c- lao động
Cả hai vùng đều chiếm tới 40% dân số nớc ta, là thị trờng lớn và tại chỗ tiêu thụ những sản phẩm LTTP Đời sống của ngời dân đang đợc nâng cao đòi hỏi lợng LTTP cả về số lợng và cả chất lợng
Lực lợng lao động đông chiếm trên 50% tổng số dân, có kinh nghiệm trong chinh phục thiên nhiên, cải tạo và xây dựng các cảnh quan nông nghiệp, nuôi trồng
đánh bắt thuỷ, hải sản và nhiều ngành sản xuất LTTP khác
c)Cơ sở VCKT
Cả hai vùng đều có nhiều các trung tâm công nghiệp chế biến, công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng Các trung tâm này đều ở các đô thị của mỗi vùng nhằm chế biến các sản phẩm Hệ thống thuỷ lợi đã và đang đợc xây dựng để bảo đảm tới tiêu chủ động
Có nhiều trung tâm khoa học tại các đô thị lớn với nhiệm vụ là nghiên cứu các loại giống mới phù hợp với điều kiện của từng vùng, chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật cho ngời dân; phòng trừ dịch bệnh cho cây trồng và vật nuôi
Mạng lới giao thông đờng sông dày đặc, hầu hết các đô thị của hai vùng đều
có các cảng sông để vận chuyển hàng hoá phục vụ cho sản xuất LTTP
Trang 32-Những điểm khác nhau.
a)Tài nguyên thiên nhiên
Đồng bằng sông Cửu Long có diện tích lớn gấp 3 lần so với đồng bằng sông Hồng
Đất đai của đồng bằng sông Hồng màu mỡ là do sự cải tạo của con ngời, còn
đồng bằng sông Cửu Long là do sông Tiền sông Hậu bồi đắp phù sa hàng năm
Khí hậu của đồng bằng sông CL có tính chất cận xích đạo với mùa khô khắc nghiệt, nóng đều quang năm Đồng bằng sông Hồng có tính chất cận chí tuyến, chịu ảnh hởng mạnh của gió mùa đông bắc
b-Dân c- lao động
Mật độ dân c của đồng bằng sông Hồng cao gấp 3 lần so với ĐBSCL do có lịch sử khai thác lâu đời
Lao động ở ĐBSH có trình độ thâm canh và trình độ văn hoá, khoa học kỹ thuật cao hơn ;
c-Cơ sở VCKT
Mạng lới đô thị ở ĐBSH dày đặc hơn
Hệ thống các trung tâm công nghiệp phát triển hơn với một hệ thống các ngàng đa dạng ĐBSH có nhiều cơ sở công nghiệp sản xuất phân bón, cơ khí, hoá chất ĐBSCL phụ thuộc vào Đông Nam Bộ về các vật t nông nghiệp
Mạng lới giao thông vận tải của ĐBSH đa dạng hơn với đờng sắt, đờng ô tô;
có các cảng quốc tế Hải Phòng
Bài tập 3- So sánh hiện trạng phát triển sản xuất LTTP của hai vùng trọng điểm
LTTP đồng bằng sông Hồng và ĐBSCL.
1- Những điểm giống nhau.
a- Sản xuất lơng thực.
Đây là hai đồng bằng sản xuất lơng thực lớn nhất nớc ta cả về diện tích và sản l-ợng và năng suất lúa
Diện tích chiếm 64,0% diện tích lúa cả nớc Tỉ lệ này không ngừng đợc mở rộng do khai hoang, tăng vụ Sản lợng chiếm 67,4% so với cả nớc năm 2000 góp phần giải quyết vấn đề lơng thực của đất nớc và xuất khẩu
Năng suất lúa rất cao so với các vùng khác trong nớc (40- 5,5 tạ/ha) Sản xuất lúa của hai vùng đang gặp những vấn đề chung là: giá cả, thiếu vật t, những khó khăn do thiên nhiên gây ra;
b- Chăn nuôi.
Nhờ có nguồn thức ăn từ việc tận dụngvà chế biến các sản phẩm lơng thực nên
đây là hai vùng có sự phát triển chăn nuôi tơng đối đa dạng về các loài vật nuôi Có
đàn lợn khá đông, cả hai vùng có khoảng 6,5 triệu con chiếm khoảng 35% đàn lợn cả nớc Đàn gia cầm đông đảo chiếm trên 50% cả nớc; 70- 80% đàn vịt; đàn trâu bò cũng tơng đối khá nhằm cung cấp thịt, trứng sữa
Chăn nuôi của cả hai vùng đang có những chuyển biến lớn theo hớng sẩn xuất hàng hoá, đáp ứng nhu cầu trong nớc và xuất khẩu Ngời dân đang đẩy mạnh việc chăn nuôi cá laòi vật nuôi có giá trị kinh tế cao hớng ra thị trờng quốc tế Ngành chăn nuôi của cả hai vùng đều đang gặp những vấn đề: con giống, thị trờng, dịch bệnh, công nghiệp chế biến
c- Nuôi trồng và đánh bắt thuỷ, hải sản.
Cả hai vùng đều có điều kiện thuận lợi để phát triển ngành nuôi trồng và đánh bắt thuỷ, hải sản, chiếm khoảng 60- 70% diện tích và sản lợng của ngành nuôi trồng và 70% sản lợng cá và hải sản đánh bắt hàng năm của cả nớc
2- Những điểm khác nhau.
Trang 4a-Sản xuất lơng thực
Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều lợi thế hơn diện tích (3,9 triệu ha so với 1,1 triệu ha) và sản lợng lúa (Năm 1999 là 16,1 so với 5,8 triệu tấn) Lúa ở đồng bằng sông Cửu Long tập trung vào ha vụ chính là vụ mùa và vụ hè thu, trong đó vụ
hè thu đang tăng nhanh
Năng suất lúa tại ĐBSH lại cao hơn (5,4 so với 4,1 tạ/ha) Các cây lơng thực khác tại ĐBSH đa dạng hơn (với sự có mặt của ngô, khoai và sắn) Hệ số quay vòng
đất ĐBSH cao hơn (2,1 so với 1,3) Vụ lúa chính tại đồng bằng sông Hồng lại là vụ
đông - xuân
b-Chăn nuôi.
Các loại vật nuôi tại ĐBSH đa dạng hơn (trâu, bò, lợn, gia cầm);
Đàn vịt tại ĐBSCL đông hơn; chăn nuôi tại ĐBSCL phát triển cha tơng xứng với tiềm năng
c-Nuôi trồng và đánh bắt thuỷ, hải sản.
ĐBSCL phát triển mạnh hơn rất nhiều so với ĐBSH (chiếm hơn 50 % diện tích
và sản lợng nuôi trồng), đánh bắt chiếm trên 50% so với cả nớc
ĐBSH, nuôi trồng và đánh bắt phát triển cha tơng xứng với tiềm năng;
3- Đánh giá chung:
a- Đồng bằng sông Cửu Long có quy mô sản xuất và hớng sản xuất hàng hoá LTTP
lớn hơn so với đồng bằng sông Hồng Sản xuất LTTP có tác dụng điều hoà LTTP
cho cả nớc và xuất khẩu Vấn đề sản xuất LTTP gắn liền với sử dụng và cải tạo thiên nhiên.
b- Đồng bằng sông Hồng có cơ cấu sản xuất LTTP đa dạng hơn; trình độ thâm canh cao hơn so với đồng bằng sông Cửu Long Do dân số đông nên sản xuất LTTP của vùng chỉ đáp ứng đủ cho nội bộ trong vùng Vấn đề sản xuất LTTP tại
đây gắn liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tế và vấn đề dân số.
Kl- Những điểm khác nhau và giống nhau về điều kiện thiên nhiên và kinh tế - xã
hội đã là cơ sở cho hai vùng trở thành các vùng trọng điểm LTTP lớn nhất của cả
n-ớc Trong đó đồng bằng sông Cửu Long là vùng số 1, đồng bằng sông Hồng giữ vị trí số 2
Bài tập 4- Cho bảng số liệu dới đây về tình hình sản xuất lúa cả nớc, đồng bằng
sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long.
a-Hãy vẽ biểu đồ cơ cấu diện tích và sản lợng lúa của hai vùng so với cả nớc b-Từ bảng số liệu và biểu đồ đã vẽ hãy so sánh hai vùng trọg điểm lúa nớc ta Tình hình sản xuất lúa cả nớc, đồng bằng sông Hồng sông Cửu Long
Tr ha Tr tấn Kg/Ngời Ngh ha Tr tấn Kg/Ngời Tr ha Tr tấn Kg/Ngời 198
200
1- Xử lý số liệu và vẽ biểu đồ.
- Tính tốc độ tăng trởng của diện tích, sản lợng và bình quân lúa/ ngời
Kết quả nh sau: Lấy năm 1985 là 100%
Tr ha Tr tấn Kg/Ngời Ngh ha Tr tấn Kg/Ngời Tr ha Tr tấn Kg/Ngời
1985 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100 100,0 100,0 100,0
2000 134,6 205,7 140,1 91,4 167,7 135,3 175,6 245,6 200,2
- Tính cơ cấu diện tích và sản lợng lúa của các vùng so với cả nớc
- Tính năng suất lúa cả nớc và từng vùng
Trang 5- Kết quả nh sau:
Năm Diện tích lúa cả nớc =
100% Sản lợng lúa cả nớc =100% Năng suất (tạ/ha)
ĐBSH ĐBSCL Cộng ĐBSH ĐBSCL Cộng Cả nớc ĐBSH ĐBSCL
1985 18,4 39,5 57,9 19,6 43,0 62,7 277193 29,5 30,2
2000 12,5 51,5 64,0 16,0 51,4 67,4 4237288 54,2 42,3
- Tính bán kính diện tích lúa hai năm 1985 và 2000
R1985 = 2cm; R2000 = 2 = 2,32 cm;
- Tính bán lính sản lợng lúa hai năm 1985 và 2000
R1985 = 2cm; R2000 = 2 = 2,86 cm
Vẽ 2 đờng tròn với bán kính nh đã tính, vẽ các hình quạt theo tỉ lệ về sản l-ợng nh đã tính của đồng bằng sông Hồng và các vùng khác
Có một bảng chú dẫn với: đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long
và các vùng khác trong nớc Có tên biểu đồ, năm
2- Nhận xét
a- Hai đồng bằng có tỉ trọng lúa lớn nhất trong sản xuất lúa ở nớc ta.
Diện tích chiếm 57,9% năm 1985, tăng lên 64,0% năm 2000 Sản lợng tăng
từ 62,7% năm 1985 lên 67,4% so với cả nớc năm 2000
b)So sánh hai đồng bằng
ĐB sông Hồng có diện tích lúa chiếm một tỉ lệ thấp nhng đóng góp sản lợng
lớn hơn Năm 1985 chiếm 18,4%, và 19,6% về sản lợng Tới năm 2000 chỉ còn chiếm 12,5% so với cả nớc về diện tích lúa nhng đóng góp tới 16,0% sản lợng
ĐBSCL chiếm một tỉ lệ lớn về diện tích, với 39,5% năm 1985 và tăng lên
51,5% diện tích lúa cả nớc Sản lợng lúa tại đồng bằng sông Cửu Long cũng rất lớn Năm 1985 chiếm 43,0% về sản lợng, tới năm 2000 là 51,4% sản lợng lúa cả n-ớc
c)Năng suất lúa của hai vùng cũng rất cao so với cả nớc
Năm 1985 cả nớc là 27,7tạ/ha Trong đó đồng bằng sông Hồng có năng suất thấp hơn đồng bằng sông Cửu Long
Năm 2000, năng suất lúa tại đồng bằng sông Hồng lại cao với đồng bằng sông Cửu Long và với cả nớc
d) Giải thích:
Có sự tập trung cây lúa tại hai đồng bằng này là do
Trong đó đồng bằng sông Cửu Long rộng lớn hơn so với đồng bằng sông Hồng Diện tích trồng lúa không ngừng tăng lên do việc cải tạo đồng bằng này trong những năm qua
326 , 1
05 , 2
Trang 6Năng suất lúa tại đồng bằng sông Hồng cao hơn nhiều so với đồng bằng sông Cửu Long là do tại đây lao động đông với mật độ cao; ngời dân có kinh nghiệm thâm canh cây lúa từ lâu đời hơn nhiều so với đồng bằng sông Cửu Long
Bài tập 5- Vẽ biểu đồ thể hiện sự tăng trởng bình quân sản lợng lúa theo đầu
ngời cả nớc, đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long.(Đơn vị kg/
nguời)
Năm Cả nớc ĐB sồng Hồng ĐB sông Cửu Long
1- Xử lý số liệu và vẽ biểu đồ.
Lựa chọn dạng biểu đồ dạng biểu đồ đồ thị
Để thể hiện rõ tốc độ tăng trởng có hai lựa chọn: để nguyên dạng số liệu, hoặc quy đổi về năm 1986 = 100% Cách thứ 2 phù hợp hơn
Tính tốc độ tăng của bình quân sản lợng lúa theo đầu ngời của cả nớc lấy năm
đầu là 100% Kết quả nh sau:
Năm Cả nớc ĐB sồng
Hồng ĐB sông CửuLong
1986 100,0 100,0 100,0
1988 102,2 117,8 103,6
1989 110,0 129,3 122,2
1996 128,9 147,8 167,3
1999 148,9 169,5 196,0
Vẽ biểu đồ:
2- Nhận xét
a- Trên phạm vi cả nớc
Tốc độ tăng nhanh và ổn
tăng lên 1,49 lần Bình quân
sản lợng lúa/ ngời của nớc ta
tăng nhanh là do
Tại hai vùng trọng điểm có
bình quân sản lợng lúa theo đầu
ngời khác nhau
b- Tại đồng bằng sông Hồng
Bình quân sản lợng lúa theo đầu ngời luôn thấp hơn so với cả nớc Trong thời gian 1986- 1999 bình quân lúa theo đầu ngời tăng 1, 69 lần nhanh hơn so với cả
n-ớc
Là do vùng đã giảm đợc tốc độ tăng dân số, sản lợng lúa tăng nhanh do tăng năng suất Mật độ dân số cao nhất nớc nên tới năm 1999 vẫn có bình quân lúa thấp hơn so với trung bình cả nớc
c- Tại đồng bằng sông Cửu Long
Tốc độ tăng nhanh hơn so với cả nớc, thời kỳ 1986-1999 đã tăng lên 1,96 lần
Bình quân sản lợng lúa theo đầu ngời cao gấp 2,5 lần so với bình quân chung cả nớc
và cao hơn gần 3 lần so với đồng bằng sông Hồng Lí do
Bài tập 6 So sánh hai vùng chuyên canh cây công nghiệp lớn của nớc ta là Đông
Nam Bộ và Tây Nguyên.
Trang 71- So sánh điều kiện phát triển cây công nghiệp của hai vùng.
a-Sự giống nhau:
Tài nguyên thiên nhiên Cả hai vùng đều có đất feralit, là loại đất tốt nhất
trong hệ đất này ở nớc ta Địa hình có những mặt bằng rộng để sản xuất với quy mô lớn và làm thuỷ lợi Khí hậu có tính chất cận xích đạo với nhiệt, ẩm rất lớn thích hợp cho phát triển các loại cây công nghiệp nhiệt đới Tính chất cận xích đạo của hai vùng gây những khó khăn chung: tình trạng thiếu nớc vào mùa khô kéo dài từ tháng 3-4 hàng năm
Dân c- lao động Đều là những vùng có sự nhập c lớn nhất của nớc ta trong
những năm 80 Sự tập hợp dân c của nhiều vùng khác nhau làm phong phú văn hoá
và những kinh nghiệm sản xuất Ngời lao động có kinh nghiệm canh tác cây công nghiệp cà phê, cao su
Cơ sở VCKT Cả hai vùng tiếp thu đợc hệ thống CSVCKT từ thời Pháp và Mỹ
nguỵ để lại Những năm gần đây đợc Nhà nớc đầu t lớn về phát triển KHCN, công nghiệp chế biến, mạng lới giao thông; thuỷ lợi; điện, thuỷ lợi
a- Sự khác nhau.
Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên Lợi thế của Đông Nam Bộ là địa
hình thấp và đỡ bị chia cắt hơn; đất trồng đa dạng hơn do có thêm loại đất ngập mặn Tây Nguyên có lợi thế hơn có loại địa hình phức tạp hơn, nơi có độ cao cao trên 1000 m nên thích hợp với một số cây công nghiệp có nguồn gốc ôn đới và cận nhiệt
Dân c và lao động: Đông Nam Bộ có số dân đông hơn, tập trung tại các thành
phố; mật độ dân c tơng đối đồng đều; tơng đối đồng nhất về tôn giáo, sắc tộc; đội ngũ lao động có tay nghề cao hơn rất nhiều; nguồn lao động dồi dào hơn Tây Nguyên thiếu lực lợng lao động nghiêm trọng;
Cơ sở vật chất kỹ thuật Đông Nam Bộ có lợi thế hơn rất nhiều so với Tây
Nguyên về: Giao thông vận tải đa dạng, có các cảng quốc tế; công nghiệp chế biến; các cơ sở nghiên cứu khoa học và chuyển giao KTCN; thuỷ lợi hoàn thiện hơn; các ngành dịch vụ
2- So sánh hiện trạng phát triển và phân bố cây công nghiệp của hai vùng.
a- Sự giống nhau:
Cơ cấu cây công nghiệp Cả hai vùng đều có sự tập trung rất cao các cây công
nghiệp có nguồn gốc nhiệt đới nh cây cao su, hồ tiêu, cà phê, điều Gần đây đang phát triển mạnh các loại cây công nghiệp hàng năm nh: mía, bông, lạc Đã tiến hành nhập nội một số loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao: cacao, cải dầu
Phân bố cây công nghiệp rất rộng rãi, cây công nghiệp chiếm diện tích lớn
nhất trong tổng số diện tích đất nông nghiệp Diện tích cây công nghiệp đợc mở rộng rất nhiều từ những năm 90 trở lại đây
b- Sự khác nhau:
Hiệu quả sản xuất Đông Nam Bộ cao hơn rất nhiều so với Tây Nguyên Đông
Nam Bộ có năng suất và sản lợng các loại cây công nghiệp cao hơn rất nhiều so với Tây Nguyên
Cơ cấu cây công nghiệp Đông Nam Bộ có cơ cấu cây công nghiệp đa dạng
hơn theo hớng cây lâu năm kết hợp với cây hàng năm Tây nguyên có sự đa dạng cây công nghiệp theo hớng có thêm các loại cây công nghiệp ôn đới và cận nhiệt theo hớng phát triển các loại cây công nghiệp lâu năm Cơ cấu cây công nghiệp của Tây Nguyên xếp theo thứ tự là: cà phê, cao su, hồ tiêu; trong khi đó tại Đông Nam
Bộ là: cao su, cà phê, hồ tiêu
Trang 8Phân bố cây công nghiệp Đông Nam Bộ có sự đồng đều về sự phân bố cây
công nghiệp Tây Nguyên có sự phân hoá theo đai cao các loại cây công nghiệp Tại vùng thấp của Tây Nguyên với các loại cây cà phê chè, cà phê vối, hồ tiêu, điều (cây có nguồn gốc nhiệt đới) Tại vùng cao của Tây Nguyên với các loại cây cà phê chè, dâu tằm, chè (cây công nghiệp có nguồn gốc cận nhiệt)
KL – Là hai vùng chuyên canh cây công nghiệp lớn nhất nớc ta Do những lợi thế
về các điều kiện kinh tế - xã hội nên Đông Nam Bộ là vùng chuyên canh cây công nghiệp số 1 của đất nớc; Tây nguyên là vùng chuyên canh cây công nghiệp có nhiều tiềm năng
Bài tập 7- So sánh vấn đề khai thác tổng hợp kinh tế biển của Đông Nam Bộ với
DHNTB Để khai có hiệu quả tài nguyên biển ở hai vùng cần giải quyết những vấn đề gì?
1- Sự giống nhau.
a- Vai trò của kinh tế biển.
Kinh tế biển là các ngành có liên quan trực tiếp tới việc khai thác các nguồn tài nguyên biển Tài nguyên biển bao gồm: tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi thuỷ, hải sản, tài nguyên du lịch biển; giá trị đối với giao thông
Ngành kinh tế biển của cả hai vùng đều có vai trò lớn trong cơ cấu kinh tế
Ngành nuôi trồng và đánh bắt, chế biến THS, du lịch là ngành chính của DHNTB.
Ngành ngành dầu khí, du lịch, chế biến THS là ngành quan trọng nhất của ĐNB Cơ cấu kinh tế của cả hai vùng dang có những chuyển biến sâu sắc đều có liên quan tới các ngành kinh tế biển: khai thác và chế biến dầu khí; phát triển công nghiệp CBTHS, ngành du lịch
b- Các nguồn lực phát triển kinh tế.
Tài nguyên biển của hai vùng đều rất phong phú: các ng trờng lớn nhất của đất nớc, triển vọng dầu khí, các bãi tắm, cảnh quan đẹp, khí hậu thuận lợi cho nghề làm muối và hoạt động du lịch
CSVCKT đang đợc tăng cờng (mạng lới đô thị, hệ thống giao thông, thông tin liên lạc; các trung tâm nghiên cứu khoa học)
Ngành kinh tế biển đang đợc đầu t chú ý phát triển ở cả hai vùng
c- Hiện trạng khai thác kinh tế biển.
Các ngành kinh tế biển đang đợc chú trọng phát triển ở cả hai vùng: khai thác dầu khí, làm muối, đánh bắt và nuôi trồng thuỷ, hải sản; du lịch, giao thông, các ngành dịch vụ biển
2- Khác nhau
a- Vai trò của kinh tế biển có sự khác biệt.
Tại Đông Nam Bộ Kinh tế biển đợc nâng cao khi phát hiện ra tiềm năng dầu
khí; tại DHNTB kinh tế biển phát triển cha tơng xứng với tiềm năng.
b- Các nguồn lực phát triển kinh tế.
Tại Đông Nam Bộ Dầu mỏ có trữ lợng lớn; kết cấu hạ tầng hoàn thiện; địa
hình thuận lợi hơn; Khoa học và KT phát triển cao hơn; lực lợng lao động đông và
có trình độ cao Dân c và mạng lới đô thị phân bố đều Hạn chế lớn nhất là tình trạng ô nhiễm môi trờng, tình trạng thiếu điện vào mùa khô
DHNTB có đờng bờ biển dài ; nguồn lợi thuỷ, hải sản phong phú hơn; rất đa
dạng về tài nguyên du lịch; có nhiều cảng tự nhiên tốt; dân c phân bố chênh lệch giữa đồng bằng và vùng đồi núi phía Tây Mạng lới đô thị phân bố dựa vào trục giao
thông bắc nam Nói chung cơ sở VCKT của DHNTB yếu kém và cha đồng bộ Hạn chế lớn nhất là: tình trạng bão lụt, hạn hán, lũ quét.
c- Hiện trạng khai thác kinh tế biển.
Trang 9Đông Nam Bộ có sản lợng cá biển khoảng 10 vạn tấn/năm Du lịch phát triển
mạnh nhát nớc ta với các trung tâm du lịch lớn nhất của đát nớc: Vũng Tầu, Tp HCM, Côn Đảo Khai thác dầu khí phát triển nhanh với số lợng không ngừng tăng cao và đạt 18 triệu tấn đầu và khí đồng hành Các ngành công nghiệp hoá lỏng khí, sản xuất khí- điện đạm, luyện thép, sản xuất chất dẻo từ các sản phẩm dầu mỏ đang
đợc xây dựng và đi vào sản xuất Giao thông vận tải biển phát triển mạnh với các cảng quốc tế lớn nhất nớc ta là Cảng Sài Gòn và Cảng Vũng Tầu
Để khai thác có hiệu quả tài nguyên biển tại đây cần giải quyết các vấn đề ô nhiễm, phong chống những sự cố Kết hợp các ngành kinh tế biển trong vấn đề khai thác lãnh thổ theo chiều sâu
DHNTB có sản lợng cá biển đánh bắt đợc khoảng 420 nghìn tấn ( 2005 ).
Nghề làm muối truyền thống của nhiều địa phơng, đặc biệt tại Bình Thuận (Vùng muối Cà Ná) Du lịch đang đợc đầu t với một số trung tâm du lịch quan trọng nh: Nha Trang, Đà Nẵng Nhà máy lọc dầu ở Dung Quất đợc đa vào hoạt động đang làm động lực cho sự phát triển công nghiệp của vùng
Để khai thác có hiệu quả tài nguyên biển vấn đề cốt lõi ở DHNTB là phải tăng
cờng kết cấu hạ tầng (điện, đờng, thuỷ lợi) ; hình thành các ngành công nghiệp tạo
động lực thúc đẩy các ngành kinh tế biển phát triển tơng xứng với tiềm năng