Bài 41: HIỆN TƯỢNG TỰ CẢM I. Hiện tượng tự cảm 1. Thí nghiệm Bộ dụng cụ thí nghệm II. Suất điện động tự cảm 1. Hệ số tự cảm Xét một mạch kín (C) có dòng điện i chạy qua. CỦNG CỐ 1. Kiến thức cần nhớ Định nghĩa hiện tượng tự cảm. Phân biệt hiện tượng tự cảm khi đóng và khi ngắt mạch. Công thức tính hệ số tự cảm L của ống dây và suất điên động tự cảm. 2. Bài tập về nhà Vận dụng trả lời các câu hỏi và làm các bài tập 1, 2, 3(SGK) Đọc trước bài “Năng lượng từ trường”.
Trang 11
Trang 3Câu 1: Phát biểu nội dung định luật Len-xơ.
Câu 2: Viết công thức tính suất điện động cảm ứng
KIỂM TRA
Trang 4Bộ dụng cụ gồm những thiết bị nào?
I Hiện tượng tự cảm
1 Thí nghiệm
Bộ dụng cụ thí nghệm
Trang 5(2)
R
Đ1
Đ2
K
Dự đoán về tốc độ sáng lên của 2 đèn sau khi đóng khóa K?
Dự đoán về tốc độ sáng lên của 2 đèn sau khi đóng khóa K?
L
5
Sau khi đóng khóa K ít lâu thì độ sáng của 2 bóng đèn lúc này như thế nào? Tại sao như vậy?
Sau khi đóng khóa K ít lâu thì độ sáng của 2 bóng đèn lúc này như thế nào? Tại sao như vậy?
I Hiện tượng tự cảm
1 Thí nghiệm
a Thí nghiệm 1: hiện tượng tự cảm khi đóng mạch
Trang 6- Giải thích
Khi K đóng: Dòng điện I qua
ống dây tăng B trong ống dây
tăng Từ thông xuyên qua ống
dây tăng ống dây xuất hiện dòng
điện ICƯ chống lại sự tăng của I I
tăng chậm đèn Đ sáng lên từ từ
Giải thích hiện tượng trên?
Giải thích hiện tượng trên?
Trang 7Đ
L K
, R
Dự đoán hiện tượng
xảy ra nếu ngắt
khóa K?
Dự đoán hiện tượng
xảy ra nếu ngắt
khóa K?
b Thí nghiệm 2: hiện tượng tự cảm khi ngắt mạch
Trang 8- Kết quả thí nghiệm
Đèn Đ lóe sáng rồi mới tắt
- Giải thích
Khi K mở : Dòng điện I qua ống dây
giảm B trong ống dây giảm từ
thông qua ống dây giảm ống
dây xuất hiện dòng điện ICƯ chống
lại sự giảm của I ICƯ chạy qua đèn
Đ dòng điện qua đèn lớn hơn I
Đ lóe sáng lên rồi tắt
Giải thích hiện tượng trên?
Giải thích hiện tượng trên?
Trang 9I Hiện tượng tự cảm
1 Thí nghiệm
a Thí nghiệm 1: hiện tượng tự cảm khi đóng mạch
b Thí nghiệm 2: hiện tượng tự cảm khi ngắt mạch
2 Định nghĩa
Hiện tượng cảm ứng điện từ trong một mạch điện do chính
sự biến đổi của dòng điện trong mạch đó gây ra gọi là hiện
tượng tự cảm.
Sự biến đổi dòng điện trong mạch gây ra sự biến đổi từ thông nên đây cũng là một trường hợp của hiện tượng cảm
ứng điện từ
Sự biến đổi dòng điện trong mạch gây ra sự biến đổi từ thông nên đây cũng là một trường hợp của hiện tượng cảm
ứng điện từ
Hãy phát biểu định nghĩa hiện tượng tự cảm?
Hãy phát biểu định nghĩa hiện tượng tự cảm?
Trong mạch điện một chiều hiện tượng tự cảm xảy ra khi đóng mạch và ngắt mạch Đối với mạch điện xoay chiều thì có xảy ra hiện tượng tự cảm hay không Vì sao?
Trong mạch điện một chiều hiện tượng tự cảm xảy ra khi đóng mạch và ngắt mạch Đối với mạch điện xoay chiều thì có xảy ra hiện tượng tự cảm hay không Vì sao?
Trang 10• Φ = BScosα => Φ ~ B (1)
B ~ I (2)
(1) và (2) => Φ ~ I (*)
Biểu thức (*) được mô tả bằng công thức:
Φ = Li
L: được gọi là hệ số tự cảm (hay độ tự cảm) của mạch
kín
Đơn vị: Henri (H)
i
Nhắc lại công thức xác định từ thông qua diện tích S?
Nhắc lại công thức xác định từ thông qua diện tích S?
Lấy một vài ví dụ về công thức tính cảm ứng từ B của các dòng điện đơn giản?
Lấy một vài ví dụ về công thức tính cảm ứng từ B của các dòng điện đơn giản?
II Suất điện động tự cảm
1 Hệ số tự cảm
Xét một mạch kín (C) có dòng điện i chạy qua.Đang xét i là dòng điện
biến đổi, còn I là dòng điện không đổi nên Φ = Li được gọi là từ thông riêng
Trang 11i
• Φ = NBS (2)
Thế (2), (3) vào (1) và biến đổi ta được:
Nhắc lại công thức tính từ thông qua ống dây có N vòng dây?
Nhắc lại công thức tính từ thông qua ống dây có N vòng dây?
Trả lời câu hỏi C3 sách giáo khoa?
Trả lời câu hỏi C3 sách giáo khoa?
Trang 12L: hệ số tự cảm
i: là độ biến thiên cường độ dòng điện
t: là thời gian xảy ra sự biến thiên
etc = - L i
Δt
II Suất điện động tự cảm
2 Suất điện động tự cảm
Suất điện động được sinh ra do hiện tượng tự cảm gọi là suất điện động tự cảm
Suất điện động sinh ra do hiện tượng cảm ứng điện
từ gọi là suất điện động
cảm ứng
Tương tự hãy phát biểu định nghĩa suất điện
động tự cảm?
Tương tự hãy phát biểu định nghĩa suất điện
động tự cảm?
Trang 13CỦNG CỐ
1 Kiến thức cần nhớ
- Định nghĩa hiện tượng tự cảm
- Phân biệt hiện tượng tự cảm khi đóng và khi ngắt mạch
- Công thức tính hệ số tự cảm L của ống dây và suất điên động
tự cảm
2 Bài tập về nhà
- Vận dụng trả lời các câu hỏi và làm các bài tập 1, 2, 3(SGK)
- Đọc trước bài “Năng lượng từ trường”