Giáo án điện tử Hiện tượng cảm ứng điện từ. Suất điện động cảm ứng

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ. SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG. Thí nghiệm 1: Khi đưa thanh nam châm lại gần (ra xa) ống dây thì các đường sức từ qua ống dây tăng lên (giảm đi) xuất hiện dòng điện trong ống dây. Thí nghiệm 2: Khi cho vòng dây chuyển động lại gần, ra xa nam châm thì số đường sức từ qua ống dây thay đổi xuất hiện dòng điện trong ống dây.

Thí nghiệm Ơ-xtet

Dòng điện sinh ra từ trường

Vậy ngược lại, từ trường

có sinh ra được dòng điện

không?

I

1

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG.

Bài 38

1 Thí nghiệm

a Thí nghiệm 1

- Dụng cụ

3

1 Thí nghiệm 1

- Tiến hành thí nghiệm

Khi nam châm đứng yên, trong ống dây có xuất hiện dòng điện

không? Lại gần

Từ trường không sinh ra dòng điện

Ra xa

Khi đưa nam châm lại gần hay ra xa ống dây thì trong ống dây xuất hiện dòng điện

Nguyên nhân nào làm xuất hiện dòng điện trong ống dây ở thí nghiệm trên?

Do sự chuyển động của nam châm lại gần hay ra xa ống dây làm xuất hiện dòng điện trong ống dây

“Khi nam châm đứng yên thì không có dòng điện xuất hiện trong ống dây”

Giả thiết 1

5

1 Thí nghiệm

b Thí nghiệm 2

Khi dịch chuyển ống dây lại gần, ra xa nam châm đứng yên thì trong ống dây xuất hiện dòng điện

Nguyên nhân nào làm xuất hiện dòng điện trong ống dây?

Nguyên nhân nào làm xuất hiện dòng điện trong ống dây ở các thí nghiệm

1 và 2?

1 Thí nghiệm

Do sự chuyển động tương đối giữa nam châm và ống dây làm xuất hiện dòng điện trong ống dây

* Kết luận:

Giả thiết 2

Khi không có sự chuyển động tương đối giữa nam châm và ống dây thì trong ống dây không có dòng điện

7

1 Thí nghiệm

b Thí nghiệm 3

K

- Khi điều chỉnh con chạy của biến trở thì trong vòng dây xuất hiện dòng điện

Con chạy của biến trở dịch chuyển có tác dụng gì?

Đại lượng nào đặc trưng cho độ mạnh yếu của từ trường?

1 Thí nghiệm

Từ trường thay đổi, tức là số đường sức từ qua vòng dây kín thay đổi

9

Khi con chạy của biến trở di chuyển thì cường độ dòng điện qua ống dây thay đổi

b Thí nghiệm 3

xuất hiện dòng điện trong vòng dây kín

Nguyên nhân nào làm xuất hiện dòng điện trong thí nghiệm 1?

Thí nghiệm 1: Khi đưa thanh nam châm lại gần (ra xa)

ống dây thì các đường sức từ qua ống dây tăng lên (giảm

đi) xuất hiện dòng điện trong ống dây

Nguyên nhân nào làm xuất hiện dòng điện trong ống dây ở thí nghiệm 2?

Thí nghiệm 2: Khi cho vòng dây chuyển động lại gần, ra xa nam châm thì số đường sức từ qua ống dây thay đổi xuất hiện dòng điện trong ống dây

2 Khái niệm từ thông

- Xét một mặt phẳng diện tích S được đặt trong từ trường đều

Gọi: là vectơ pháp tuyến của mặt phẳng trên

là góc hợp bởi và

∅= 𝐵𝑆 cos𝛼

Đặt

là cảm ứng từ thông qua diện tích S

⃗

𝐁

   ⃗ 𝐧 𝛂

Khi là góc nhọn,

⃗

𝐁

⃗

𝐧

𝛂

** Chú ý

** Chú ý

Khi là góc tù,

∅<0



⃗ B

⃗

n

2 Khái niệm từ thông

**Kết luận

1 Từ thông là đại lượng đại số

2 Khi đó,

⃗𝐁 

⃗

𝐧

- Nếu ta chọn S = 1 m2 thì

Từ thông diễn tả số đường sức qua

một diện tích nào đó

3 Trong hệ SI, đơn vị của từ

thông là vêbe, kí hiệu là Wb

Từ thông đạt giá trị lớn nhất khi nào?

3 Hiện tượng cảm ứng điện từ

a Dòng điện cảm ứng

- Thí nghiệm 1:

Nhận xét gì về từ thông qua ống dây?

Khi từ thông qua ống dây tăng lên hoặc giảm xuống thì trong ống dây xuất hiện dòng điện

- Thí nghiệm 2

K

Nhận xét gì về từ thông qua ống dây?

Từ thông qua vòng dây kín thay đổi => trong vòng dây kín xuất hiện dòng điện =>dòng điện cảm ứng

- Dòng điện xuất hiện khi có sự biến đổi từ thông qua mạch điện kín gọi là dòng điện cảm ứng

Trong mạch kín có xuất hiện dòng điện thì trong mạch phải

có sự xuất hiện của suất điện

động cảm ứng

b Suất điện động cảm ứng

- Khi có sự biến đổi từ thông qua mặt giới hạn bởi một

- Hiện tượng xuất hiện suất điện động cảm ứng được gọi

là hiện tượng cảm ứng điện từ.

Củng cố bài học

Câu 1: Nói về từ thông, tìm câu đúng

A Từ thông là một đại lượng vô hướng

B Từ thông là đại lượng vectơ

C Công thức tính từ thông là , với là góc hợp bởi vectơ cảm

ứng từ B và khung dây

D Đơn vị của từ thông là Tesla (T)

Củng cố bài học

Câu 2: Hãy phân biệt dòng điện cảm ứng, suất điện động cảm ứng, hiện tượng cảm ứng điện từ.