Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)

Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)Tình hình mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi và thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (Khóa luận tốt nghiệp)

NG THANH CHIÊM

Tên tài:

TÌNH HÌNH M C B NH TIÊU CH Y L N CON GIAI O N

T 21 N 56 NGÀY TU I VÀ TH NGHI M HAI PHÁC

I U TR B NH T I HUY N NG H T NH THÁI NGUYÊN

H ào t o : Chính quy Chuyên ngành : Ch n nuôi Thú y Khoa : Ch n nuôi Thú y Khóa h c : 2011 - 2015

Thái Nguyên, n m 2015

NG THANH CHIÊM

Tên tài:

TÌNH HÌNH M C B NH TIÊU CH Y L N CON GIAI O N

T 21 N 56 NGÀY TU I VÀ TH NGHI M HAI PHÁC

I U TR B NH T I HUY N NG H T NH THÁI NGUYÊN

L I C M N

Trong su t th i gian nghiên c u, hoàn thành khóa lu n c a mình, tôi

ã nh n c s ch b o t n tình c a th y giáo h ng d n, s giúp c aKhoa Ch n nuôi Thú y, Tr ng i h c Nông Lâm và trang tr i ch n nuôi

l n c a ông bà Khánh Lan Tôi c ng nh n c s c ng tác nhi t tình c a các

b n ng nghi p, s giúp , c v ng viên c a ng i thân trong gia ình Nhân d p này tôi xin c bày t lòng bi t n sâu s c t i th y giáo

TS.Tr n V n Th ng ã r t t n tình và tr c ti p h ng d n tôi th c hi n thành công khóa lu n này

Tôi xin c m n Ban Ch nhi m khoa Ch n nuôi Thú y, Ban Giám hi u

Tr ng i h c Nông Lâm ã t o i u ki n thu n l i và cho phép tôi th c hi n khóa lu n này

Tôi xin bày t lòng c m n chân thành t i ông bà ch tr i Khánh Lan, cùng toàn th anh ch em công nhân trong trang tr i v s h p tác giúp btrí thí nghi m, theo dõi các ch tiêu và thu th p s li u làm c s cho khóa

lu n này

Tôi xin c bày t lòng bi t n sâu s c t i gia ình, ng i thân cùng

b n bè ng nghi p ã giúp ng viên tôi trong su t th i gian th c t p t t nghi p và hoàn thành khóa khóa lu n này

Tôi xin c m n t t c !

Thái Nguyên, ngày tháng 6 n m 2015

Sinh viên

ng Thanh Chiêm

DANH M C CÁC B NG

Trang

B ng 3.1 S b trí thí nghi m 22

B ng 4.1: T l l n con m c b nh tiêu ch y theo àn và theo cá th 24

B ng 4.2: T l l n con m c b nh tiêu ch y theo ngày tu i 25

B ng 4.3: T l l n con m c b nh tiêu ch y theo tính bi t 27

B ng 4.4: T l m c b nh l n con tiêu ch y qua các tháng 28

B ng 4.5 T l l n con m c b nh tiêu ch y theo mùa v 30

B ng 4.6: T l l n con ch t do m c b nh tiêu ch y theo ngày tu i 31

B ng 4.7: Tri u ch ng lâm sàng c a l n con khi m c b nh tiêu ch y 32

B ng 4.8: Hi u l c i u tri b nh tiêu ch y l n c a hai phác i u tr b nh ã th nghi m 33

B ng 4.9: So sánh chi phí và hi u qu i u tr b nh tiêu ch y l n con c a hai phác i u tr ã th nghi m 34

M C L C

Trang

Ph n 1: M U 1

1.1 t v n 1

1.2 M c tiêu c a tài 2

1.3 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a tài 2

1.3.1 Ý ngh a khoa h c c a tài 2

1.3.2 Ý ngh a th c ti n c a tài 2

Ph n 2: T NG QUAN TÀI LI U 3

2.1 C s khoa h c c a tài 3

2.1.1 c i m sinh lý c a l n con 3

2.1.2 Nh ng hi u bi t v b nh tiêu ch y l n con 8

2.2 Tình hình nghiên c u trong và ngoài nu c 17

2.2.1 Tình hình nghiên c u trong nu c 17

2.2.2 Tình hình nghiên c u ngoài n c 19

Ph n 3 : I T NG N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 21

3.1 i t ng và ph m vi nghiên c u nghiên c u 21

3.2 a i m và th i gian nghiên c u 21

3.3 N i dung nghiên c u 21

3.4 Ph ng pháp nghiên c u 21

3.4.1 Ph ng pháp i u tra và theo dõi lâm sàng 21

3.4.2 Ph ng pháp b trí thí nghi m 21

3.4.3 Các ch tiêu theo dõi 22

3.4.4 Ph ng pháp xác nh các ch tiêu 22

3.4.5 Ph ng pháp x lý s li u 23

Ph n 4 : K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 24

4.1 Tình hình m c b nh tiêu ch y l n con giai o n t 21-56 ngày tu i t i tr i l n Khánh Lan 24

4.1.1 T l l n con m c b nh tiêu ch y theo àn và theo cá th 24

4.1.2 T l l n con m c b nh tiêu ch y theo l a tu i 25

4.1.3 T l l n con m c b nh tiêu ch y theo tính bi t 27

4.1.4 T l l n con m c b nh tiêu ch y qua các tháng theo dõi 28

4.1.5 T l l n con m c b nh tiêu ch y theo mùa v 30

4.1.6 T l l n con ch t do m c b nh tiêu ch y theo ngày tu i 30

4.1.7 M t s bi u hi n lâm sàng c a l n con khi m c b nh tiêu ch y 32

4.2 So sánh hi u qu i u tr b nh tiêu ch y l n con c a hai phác i u tr ã th nghi m 33

4.2.1 K t qu i u tr b nh tiêu ch y l n con c a hai phác i u tr b nh 33 4.2.2 So sánh chi phí và hi u qu i u tr b nh tiêu ch y l n con c a hai phác i u tr ã th nghi m 34

Ph n 5 : K T LU N VÀ NGH 36

5.1 K t lu n 36

5.2 ngh 36

TÀI LI U THAM KH O 38

v t nuôi, cung c p ph n l n th c ph m cho ng i tiêu dùng và phân bón cho

s n xu t nông nghi p Ngày nay ch n nuôi l n có t m quan tr ng c bi t, làm t ng kim ng ch xu t kh u ây c ng là ngu n thu ngo i t áng k cho

n n kinh t qu c dân cung c p l n gi ng cho nhu c u ch n nuôi c a trang

tr i và nông h thì vi c phát tri n àn l n nái sinh s n là nhu c u c n thi t Nói n ngành ch n nuôi ph i k n ch n nuôi l n b i t m quan tr ng

và ý ngh a thi t th c c a nó i v i i s ng kinh t xã h i c a nhân dân

Ch n nuôi l n ã góp ph n gi i quy t công n vi c làm, xóa ói gi m nghèo,

t ng thu nh p và là c h i làm giàu cho nông dân

Tuy nhiên ch n nuôi l n có hi u qu , c n ph i gi i quy t nhi u v n , v n v sinh phòng b nh c n c c bi t quan tâm B i d ch b nh x y

ra là nguyên nhân ch y u làm nh h ng n s l ng và ch t l ng àn l n,

nó làm t ng chi phí ch n nuôi và giá thành s n ph m Trong ch n nuôi l n,

b nh tiêu ch y l n con sau giai o n sau cai s a th ng xuyên x y ra gây thi t h i áng k cho ng i ch n nuôi, làm gi m áng k t i t l nuôi s ng

và s c sinh tr ng c a l n con giai o n này Tiêu ch y l n con gia o n này do r t nhi u nguyên nhân gây ra và th ng c c p n trong c m t

”h i ch ng tiêu ch y l n”, m t h i ch ng x y ra th ng xuyên trong các trang tr i ch n nuôi t p trung quy mô công nghi p và trong các h gia ình

ch n nuôi l n n c ta

ã có nhi u công trình nghiên c u nguyên nhân, tri u ch ng, b nh tích và cáchphòng tr v b nh này c công b ã có r t nhi u lo i thu c và hóa d c

c s d ng phòng và tr b nh này nh ng các k t qu thu c l i không

c nh mong mu n, l n kh i b nh th ng còi c c, ch m l n và th i gian nuôi kéo dài Xu t phát t yêu c u c a th c ti n s n xu t và trên c s th a k nh ng

k t qu nghiên c u c a các tác gi trong và ngoài n c,chúng tôi ti n hành th c

hi n tài:“Tình hình m c b nh tiêu ch y l n con giai o n t 21 n 56 ngày tu i và th nghi m hai phác i u tr b nh t i huy n

ng H , t nh Thái Nguyên”.

1.2 M c tiêu c a tài

- ánh giá c tình hình m c b nh tiêu ch y l n con giai o n t 21

n 56 ngày tu i t i tr i l n Khánh Lan, xã Linh S n, huy n ng H , t nh Thái Nguyên

- Th nghi m hai phác i u tr b nh và rút ra phác i u tr b nh

hi u qu h n

1.3 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a tài

1.3.1 Ý ngh a khoa h c c a tài

Các k t qu nghiên c u v tình hình m c b nh tiêu ch y l n con giai

o n 21 – 56 ngày tu i là nh ng t li u khoa h c quan tr ng ph c v cho công tác phòng và tr b nh này t i tr i l n Khánh Lan trong nh ng n m ti p theo

1.3.2 Ý ngh a th c ti n c a tài

K t qu nghiên c u v tình hình m c b nh tiêu ch y l n con giai o n

21 – 56 ngày tu i và k t qu i u tr th nghi m c a hai phác i u tr

b nhcó ý ngh a th c ti n cao, giúp cho tr i l n Khánh Lan có c s th c ti n phòng và i u tr b nh này giúp nâng cao ch t l ng l n gi ng, góp ph n làm t ng hi u qu trong ch n nuôi l n

Ph n 2

T NG QUAN TÀI LI U

2.1 C s khoa h c c a tài

2.1.1 c i m sinh lý c a l n con

2.2.1.1 c i m sinh tr ng phát d c c a l n con giai o n bú s a

* L n con sinh tr ng và phát d c nhanh

Sinh tr ng là m t quá trình tích l y các ch t thông qua trao i các

ch t, s t ng lên v kh i l ng, v kích th c các chi u c a các b ph n c ng

nh toàn b c th con v t trên c s tính di truy n có t i tr c

Khi nghiên c u i s ng c a v t nuôi, ng i ta th y cùng v i s sinh

tr ng, các c quan b ph n c th ngày càng hoàn thi n ch c n ng c a mình song ch u s quy nh c a tính di truy n và tác ng c a i u ki n môi

tr ng Quá trình t ng thêm, hoàn thi n thêm v ch c n ng và có tính ch t

kh i l ng l n con lúc 10 ngày tu i g p 2 l n lúc s sinh, lúc 21 ngày tu i

g p 4 l n, lúc 30 ngày tu i g p 5 - 6 l n, lúc 40 ngàyg p 7- 8 l n, lúc 50 ngày

tu i g p 10 l n, lúc 60 ngàytu i g p 12- 14 l n

* L n con phát tri n nhanh nh ng không u qua các giai o n

L n con bú s a có t c sinh tr ng phát d c nhanh nh ng không u qua các giai o n T c nhanh nh t là 21 ngày u, sau 21 ngày t c gi m

xu ng.Có s gi m này do nhi u nguyên nhân nh ng ch y u là do l ng s a

c a l n m b t u gi m và hàm l ng hemoglobin trong máu l n con b

gi m th ng kéo dài 2 tu n, ây c g i là giai o n kh ng ho ng c a l n con Chúng ta có th h n ch giai o n này b ng cách cho l n t p n s m và

b sung Dextran-Fe cho l n con vào 3- 7 ngày tu i

L n con có t c sinh tr ng phát d c nhanh nên kh n ng tích lu ch t dinh d ng r t m nh, l n con 21 ngày tu i m i ngày có th tích lu c 9-

14 g protein/kg kh i l ng c th Trong khi ó, l n l n ch tích lu c 0,3- 0,4 g protein/kg kh i l ng c th Qua ó, ta th y c ng trao i ch t

l n con và l n tr ng thành chênh l ch khá l n M t khác ta bi t l n con trong th i k này ch tích lu n c là chính Vì v y tiêu t n th c n ít h n so

v i l n tr ng thành

Theo Nguy n Khánh Qu c, Nguy n Quang Tuyên (1993) [15] cho bi t: Các thành ph n trong c th l n thay i r t nhi u, hàm l ng n c trong c

th gi m d n theo tu i, c bi t l n càng l n thì gi m càng nhi u Hàm l ng lipit t ng nhanh theo tu i t khi m i n 3 tu n tu i Hàm l ng protein

c ng t ng nhanh theo tu i nh ng v i hàm l ng không nh t nh Hàm l ng khoáng có bi n i liên quan n quá trình t o x ng.T lúc m i n 3

tu n tu i có hàm l ng khoáng gi m áng k và giai o n 21- 56 ngày tu i

gi m không áng k

2.1.1.2 c i m phát tri n c quan tiêu hóa

Theo Tr n V n Phùng và cs (2004 ) [12]: C quan tiêu hóa c a l n con con giai o n theo m phát tri n nhanh v c u t o và hoàn thi n d n v ch c

n ng tiêu hóa, nó có bi u hi n:

- Lúc 10 ngày tu i dung tích d dày c a l n con t ng g p 3 l n lúc ssinh, n lúc 20 ngày tu i t ng g p 8 l n, lúc 30 ngày tu i t ng g p 14 l n (dung tích lúc s sinh kho ng 0,03 lít )

- Lúc 10 ngày tu i dung tích ru t non c a l n con t ng g p 3 l n lúc ssinh, lúc 20 ngày tu i t ng g p 6 l n, và lúc 30 ngày tu i t ng g p 10 l n

- Lúc 10 ngày tu i dung tích ru t già c a l n t ng g p 1,5 l n lúc ssinh, lúc 20 ngày tu i t ng g p 2,5 l n

- Trong quá trình phát tri n, ch c n ng tiêu hóa c a l n con m i sinh

ch a có ho t l c cao, trong giai o n theo m ch c n ng tiêu hóa m i c hoàn thi n d n N u không cho l n con t p n s m thì trong kho ng 25 ngày

u sau khi ra men Pepsin trong d dày l n con ch a có kh n ng tiêu hóa Protein c a th c n ng th i tr c 3 tu n tu i thì các lo i men: Amylaza, Maltaza và Saccaraza có ho t tính th p, sau 3 tu n tu i thì các lo i men này

m i có ho t tính m nh, chính vì v y mà l n con không có kh n ng tiêu hóa protein và b t ng c a th c n trong các tu n u

D i 3 tu n có m t s men tiêu hóa có ho t tính m nh nh men Trypsin, Lactoza, Lipaza, và Chimotripsin các men này giúp cho l n con tiêu hóa t t các ch t dinh d ng có trong s a m

Giai o n u l n con r t d b m c b nh do ch c n ng tiêu hóa ch a hoàn thi n Theo T Quang Hi n và Phan ình Th m (1995) [3]: L n con

d i 30 ngày tu i trong d ch v không có HCl t do, vì lúc này l ng HCl ti t

ra ít và nó nhanh chóng liên k t v i niêm m c d ch, hi n t ng này g i la Hypoclohydric là m t c i m tiêu hóa quan tr ng trong tiêu hoa d dày

l n con Thi u HCl t do nên d ch vi không có kh n ng sát trùng vi sinh v t xâm nh p vào d dày l n con, sau ó phát tri n và gây ra các b nh v ng tiêu hóa l n con nh : B nh tiêu ch y, phân tr ng l n con …

- L ng Enzym ã có trong d ch v c a l n con ngay t khi b t u sinh

ra Tuy nhiên theo K.Vannhixki thì l n con tr c 20 ngày tu i không th y

kh n ng tiêu hóa th c t c ad ch v có Enzym, s c tiêu hóa c a d ch v t ng theo tu i m t cách rõ r t Khi cho n các lo i th c n khác nhau ta th y th c

n h t kích thích ti t d ch v m nh h n, d ch v thu c khi cho n th c n

h t ch a HCl nhi u h n và s c tiêu hóa nhanh h n d ch v khi cho n s a

ây là c s b sung th c n s m cho l n con, ng th i ti n hành cai s a

s m cho l n con, làm t ng s l a trên n m c a l n m , nâng cao hi u qukinh t

2.1.1.3 c i m v kh n ng i u ti t thân nhi t

C n ng i u ti t nhi t c a l n con ch a hoàn ch nh nên thân nhi t ch a

n nh, ngh a là s sinh nhi t và th i nhi t ch a cân b ng Kh n ng i u ti t nhi t c a l n con còn kém do nhi u nguyên nhân:

- Lông th a, do l p m d i da còn m ng, l ng m glycozen d trtrong c th còn th p, m t khác di n tích b m t c th l n so v i kh i l ng chênh l ch t ng i cao nên l n con m t nhi t và kh n ng cung c p nhi t cho l n con ch ng rét còn th p nên l n con d m c b nh khi th i ti t thay i

Vì v y, ph i t o m i i u ki n thích h p trong quá trình sinh s n l n con không b thay i nhi t t ng t lúc m i sinh

- H th n kinh i u khi n cân b ng nhi t ch a hoàn ch nh nên n ng l c

ph n ng kém, d b nh h ng khi khí h u bên ngoài thay i t ng t

M c h thân nhi t nhi u hay ít, nhanh hay ch m ch y u ph thu c vào nhi t chu ng nuôi và tu i c a l n con Nhi t chu ng nuôi càng th p thân nhi t l n con h xu ng càng nhanh, tu i c a l n con càng ít thân nhi t h

xu ng càng nhi u

m c ng là m t y u t có nh h ng tr c ti p t i kh n ng i u hòa thân nhi t l n con N u m cao thì l n con d b m t nhi t và có th b c m

l nh m thích h p c a l n con n c ta là: 56% - 70%

Do ó n u ch m sóc không t t l n d còi c c và ch t c bi t là vào mùa ông khi th i ti t m a phùn l n con d b m c b nh v ng tiêu hóa, c

bi t là b nh l n con iêu ch y

2.1.1.4 c i m v kh n ng mi n d ch

L n con m i ra trong c th g n nh ch a có kháng th l ng kháng

th t ng r t nhanh khi l n con c bú s a u Cho nên kh n ng mi n d ch

c a l n con hoàn toàn th ng vào l ng kháng th thu c nhi u hay ít t

s a u c a l n m (Tr n V n Phùng và cs, 2004) [12]

Trong s a u c a l n nái có hàm l ng protein r t cao Nh ng ngày

u m i hàm l ng protein trong s a chi m t i 18% - 19%, trong ó l ng

- globulin chi m hàm l ng khá l n (30% - 35%), - globulin có tác d ng

t o s c kháng, cho nên s a u có vai trò quan tr ng v i kh n ng mi n

d ch c a l n con L n con h p thu - globulin t s a m b ng m bào Quá trình h p thu nguyên v n phân t - globulin gi m i r t nhanh theo th i gian Phân t - globulin có kh n ng th m qua thành l n ru t l n con t t trong 24h u sau khi nh trong s a u có men Antitripsin làm m t ho t

l c c a men Tripsin tuy n t y và nh kho ng cách gi a các t bào vách ru t

c a l n con khá r ng cho nên 24h sau khi c bú s a u hàm l ng - globulin trong máu l n con t 20,3 mg/100 mg máu, do ó l n con c n c

và - globulin cao h n s a bình th ng, ây là ch t ch y u cho l n con có

s c kháng vì th c n chú ý cho l n con s sinh bú s a trong 3 ngày u

m b o toàn b s con trong c bú h t l ng s a u c a m

2.1.1.5 M t s c i m c a l n con sau cai s a

Trong vòng 20 ngày u sau khi l n con cai s a, t ch l n con ang

ph thu c vào l n m và th c n b sung, khi cai s a l n con ph i s ng ng

l p và t l y dinh d ng nuôi c th L n con có t c sinh tr ng nhanh,

c bi t là các t ch c nh x ng, c b p và b máy tiêu hóa, c ng nh c

n ng ho t ng c a nó S c kháng c a l n con còn kém, nh y c m v i các

y u t c a môi tr ng xung quanh làm cho l n con d nhi m b nh t t, c

bi t là các b nh v ng tiêu hóa L n con s ng c l p nên th ng x y ra

hi n t ng nh m , nh àn, và có th c n xé l n nhau tranh dành th b c trong àn

2.1.2 Nh ng hi u bi t v b nh tiêu ch y l n con

2.1.2.1 Nguyên nhân gây b nh tiêu ch y l n con

* Do vi khu n

Khi nghiên c u v nguyên nhân gây b nh tiêu ch y, nhi u tác gi ã k t

lu n r ng trong b t c tr ng h p nào c a b nh c ng có vai trò tác ng c a

vi khu n Nhi u tác gi khi nghiên c u v h i ch ng tiêu ch y ã ch ng minh

r ngkhi g p nh ng i u ki n thu n l i, nh ng vi khu n th ng g p ng tiêu hóa s t ng c l c, phát tri n v i s l ng l n và tr thành vi khu n có

h i và gây b nh Theo Tr nh V n Th nh (1985) [20], cho r ng m t s tác nhân nào ó, tr ng thái cân b ng c a h sinh v t ng tiêu hóa b phá v , t t c

ho c ch m t lo i nào ó sinh s n lên quá nhi u s gây nên hi n t ng lo n khu n Lo n khu n ng ru t là nguyên nhân ch y u gây b nh ng tiêu hóa c bi t là a ch y Theo ào Tr ng t và cs (1996) [2] cho bi t, khi s c kháng gi m E.coli th ng xuyên c trú trong ng ru t c a l n th a csinh s n r t nhanh và gây nên s m t cân b ng vi sinh v t ng ru t, gây tiêu ch y

* Do virus:

Ngoài s góp m t c a vi khu n, ng i ta c ng ch ng minh c r ng virus

là nguyên nhân gây ra tiêu ch y l n Nhi u tác gi ã nghiên c u vàk t lu n

m t s virus nh Rota virus, Parvo virus, Adeno virus, có vai trò nh t nh gây

tiêu ch y l n, s xu t hi n c a virus gây t n th ng niêm m c ng tiêu hóa, suy gi m s c kháng c a c th và gây a ch y th c p tính

Theo Begerland (1980) [23] trong s nh ng m m b nh th ng g p l n

tr c và sau cai s a b tiêu ch y có r t nhi u lo i virus: 20% l n b nh phân

l p c Rota-virus, 11,2% l n b nh có virus viêm d dày-ru t truy n nhi m, 2% có Enterovirus

* Do ký sinh trùng

Ký sinh trùng trong ng tiêu hóa là m t trong nh ng nguyên nhân gây

b nh tiêu ch y Khi ký sinh trùng ngoài vi c c p i dinh d ng c a v t ch ,

ti t c t u c v t ch , chúng còn gây tác ng c gi i làm t n th ng niêm m c ng tiêu hóa và là c h i kh i u cho quá trình nhi m trùng Có nhi u lo i ký sinh trùng ng ru t tác ng gây ra h i ch ng tiêu ch y nhsán lá ru t l n, giun a l n

Theo Phan L c, Ph m V n Khuê (1996) [7] sán lá ru t l n và giun a

l n ký sinh ng tiêu hóa, chúng làm t n th ng niêm m c ng tiêu hóa gây viêm ru t a ch y

Theo oàn Th Kim Dung (2004) [1], các y u t nóng, l nh, m a,

Ch m sóc nuôi d ng có vai trò vô cùng quan tr ng trong ch n nuôi

Vi c th c hi n úng quy trình ch m sóc nuôi d ng trong ch n nuôi s giúp nâng cao s c kháng và kh n ng sinh tr ng c a con v t Th c n bnhi m c t n m m c c ng là nguyên nhân gây ra tiêu ch y Kh u ph n th c

nc a l n thi u khoáng và các vitamin c ng là nguyên nhân làm l n con d

m c b nh Ch t khoáng góp ph n t o t bào, i u hòa th c n m và ch t béo L n con thi u khoáng d d n n b còi x ng, c th suy nh c, s c kháng gi m t o i u ki n cho vi khu n ng ru t t ng c l c và gây b nh Vitamin là y u t không th thi u c v i c th ng v t, nó m b o quá trình chuy n hóa trong c th di n ra bình th ng.Thi u m t vitamin slàm cho l n còi c c, sinh tr ng kém, d m c b nh ng tiêu hóa

Th c n kém ch t l ng, ôi thiu c ng là nguyên nhân làm cho l n con

b tiêu ch y Ph ng th c ch m sóc nuôi d ng t t, kh u ph n n h p lý s

h n ch b nh viêm ru t cho l n con

Th c n thi u m, t l protit và axitamin không cân i d n n quá trình h p thu ch t dinh d ng không t t C th l n thi u dinh d ng, hàm

l ng albumin huy t thanh gi m và kéo theo hàm l ng -globulin huy t thanh c ng gi m H qu là kh n ng mi n d ch c a c th gi m rõ r t, t o

i u ki n cho các vi khu n phát tri n gây b nh

* Do stress

S thay i y u t khí h u th i ti t, m t chu ng nuôi, v n chuy n i

xa u là các tác nhân gây stress quan tr ng trong ch n nuôi d n n h u qu

gi m sút s c kh e v t nuôi và b nh t t trong ó có tiêu ch y (Trích theo oàn Kim Dung, 2005 [1] )

Theo S An Ninh và cs (1981) [10] B nh tiêu ch y l n con có liên quan

n tr ng thái stress H u h t l n con b b nh tiêu ch y có hàm l ng Cholesterrol trong huy t thanh gi m th p

2.1.2.2 C ch sinh b nh và h u qu c a b nh tiêu ch y l n con

-Theo Nguy n V nh Ph c và cs (1982) [13] khi s c kháng c a c

th suy gi m, kh n ng tiêu hóa th c n kém làm th c n tích ng l i nhi u trong ru t, t o i u ki n cho vi khu n th i r a phát tri n c bi t quá trình lên men t o ra nhi u s n ph m c (CH4, H2S, SO2) các ch t này kích thích làm t ng tính th m c a thành m ch, n c trong lòng m ch rút vào trong

ru t làm th c n nhão ra, ng th i nhu ng ru t t ng lên y th c n

ra ngoài gây hi n t ng a ch y S r i lo n v n chuy n n c và các ch t

i n gi i ru t non gây nên tiêu ch y do 2 c ch : tiêu ch y xu t ti t và tiêu ch y th m th u

* H u qu c a b nh tiêu ch y l n con:

Khi tác ng vào c th tùy t ng nguyên nhân gây b nh có quá trình

b nh lý sinh b nh và gây h u qu c th Tuy nhiên khi hi n t ng tiêu ch y

x y ra, c th ch u m t quá trình sinh b nh và h u qu c a nó là làm cho con

m n c m t ng, nhu ng ru t t ng lên nhi u l n H n n a t ch c ru t b t n

th ng, niêm m c ru t t ng ti t kéo theo m t l ng n c và ch t i n gi i v i hàng lo t các bi n i b nh lý khác N u c th m t 10% n c thì con v t có

th ch t

2.1.2.3 Tri u ch ng c a b nh tiêu ch y l n con

Trên l n con b b nh, l n con th ng n m t m l i, run r y ho c n m m t góc, da xung quanh uôi và h u môn có dính phân, phân l ng n s t có màu kem và có hi n t ng nôn m a L n con m t n c do tiêu ch y, m t lõm vào,

da tr nên khô Tr c khi ch t có th th y l n con b i chèo và sùi b t mép Trên l n con sau cai s a, tri u ch ng u tiên th y s t cân, i phân n c và

m t n c, m t vài tr ng h p phân có máu ho c en nh h c ín ho c s t v i nhi u màu s c nh xám, tr ng, vàng và xanh lá cây Do ó màu s c phân không có ý ngh a nhi u trong ch n oán lâm sàng Có th th y l n con ch t

v i m t lõm vào và tím xanh mõm và móng chân, th nh tho ng th y l n con nôn và c ng có th y l n con ch t mà không có tri u ch ng

2.1.2.4 Các bi n pháp phòng

H i ch ng tiêu ch y gia súc nói chung và l n nói riêng do r t nhi u nguyên nhân, phòng ch ng tiêu ch y ph i th c hi n ng b các bi n pháp, tác ng n nhi u khâu, nhi u y u t nh : tác ng vào môi tr ng, i

t ng l n con và l n m d a trên nguyên t c 3 nên, 3 ch ng: Nên cho l n bú

s a u, nên ch m sóc l n m tr c khi sinh, nên t p n s m cho l n con;

Theo Tr nh V n Th nh (1985) [20] trong quá trình ch m sóc nuôi d ng

l n, n u chu ng tr i m b o v sinh s ch s , thoáng khí, khô ráo s làm gi m

Bacilus subtilis, Colibacterium và Lactobacilus Ch ph m subcolac c a vào ng tiêu hóa cung c p m t s men c n thi t, m t s vi khu n có ích

l p l i s cân b ng h vi sinh v t trong ng ru t

Theo Tô Th Ph ng (2006) [14] dùng men vi sinh v t cho l n u ng

ho c n có tác d ng gi m t l l n con b tiêu ch y, l n tiêu hóa th n t t,

gi m mùi hôi chu ng

Theo Bùi Th Tho (1996) [21] kháng sinh dùng trong i u tr b nh cho

k t qu r t khác nhau các a ph ng khác nhau.T i m t a ph ng nào ó

n u m t lo i kháng sinh nào ó c dùng m t th i gian dài thì hi u l c i u

tr s gi m d n theo th i gian

- i u tr tiêu ch y b ng ch ph m sinh h c

kh c ph c nh ng h n ch c a kháng sinh, hi n nay các nhà khoa h c ã

và ang nghiên c u bào ch ra các ch ph m sinh h c t các vi sinh v t h u ích

M t s ch ph m sinh h c c dùng i u tr tiêu ch y cho l n là:

+ Viên sublitis dùng phòng, tr các b nh nhi m khu n ng ru t c a gia súc.(Lê Th Tài và cs, 1968 - 1978) [16]

+ Ch ph m EM c a giáo s Terruo Higa (Nh t B n) bào ch phòng

Thu c tác d ng kéo dài 72 gi n u c n thi t có th tiêm nh c l i m i 2 sau 3 ngày

c tr suy n, h ng l , CRD gia c m, viêm kh p, viêm vú, tiêu ch y, viêm xoang m i v t, viêm kh p, li t què gia c m nói chung

Viêm ru t và viêm kh p, h ng l và tiêu ch y m t n c Khi k t h p v i Spectilin, Chlor-tylan tr tiêu ch y, phó th ng hàn, t huy t trùng… thì

hi u qu i u tr r t cao

Cách dùng:

Tiêm b p th t ho c cho u ng:

L n: 1-1,5ml/10 kg th tr ng/ngày dùng liên t c 5-7 ngày

Gà, v t: (tiêm d i da ho c tiêm b p) 1ml/4-6 kg th tr ng/ngày ho c 2-4 ml/1 lít n c u ng Dùng liên t c trong 3-5 ngày

2.2 Tình hình nghiên c u trong và ngoài nu c

2.2.1 Tình hình nghiên c u trong nu c

B nh tiêu ch y l n con xu t hi n kh p trên th gi i, t l m c b nh và

ch t cao, c bi t là gia súc non, cho nên nhi u n c ã nghiên c u tìm ra

bi n pháp ng n ch n b nh tiêu ch y l n con Cho n ngày nay, các nhà khoa

h c n c ta ã có nhi u công trình nghiên c u v b nh tiêu ch y l n con Nhìn chung, các tác gi u kh ng nh trong ch n nuôi l n b nh phân tr ng

là m t nan gi i và gây thi t h i kinh t t tr c n nay

tìm ra bi n pháp phòng và tr b nh b nh tiêu ch y phù h p v i i u

ki n trong n c T 1959 n nay các nhà khoa h c n c ta ã có nhi u công trình nghiên c u xác nh nguyên nhân gây b nh và các ph ng pháp phòng tr khác nhau Khi m t ng cao và nhi t h th p thì b nh tiêu

ch y x y ra nhi u h n Do s i u ti t thân nhi t kém, l n con ph i có quá trình h ng ph n th n kinh ch ng l i các tác nhân th ng xuyên tác ng vào c th , do ó làm cho l n con suy s p và sinh b nh ng tiêu hóa

Tác gi Ph m S L ng và cs [6], b nh tiêu ch y (Coli-bacillosis) là m t

b nh ho c m t tr ng thái lâm sàng a d ng, c i m là viêm d dày - ru t, a

ch y và g y sút nhanh Tác nhân gây b nh ch y u l n con là E.coli, nhi u

lo i Salmonella và óng vai trò ph là Proteus, Streptococeus B nh xu t hi n

vào nh ng ngày u sau khi sinh và trong su t th i k bú m

Theo m t s nhà nghiên c u, l n con do thi u các nguyên t khoáng vi

l ng nh : Fe, Cu, I, nh t là Fe, Cu nên b thi u máu d n n r i lo n ch c

n ng sinh lý c a c th , s c kháng gi m, sinh tr ng ch m, d m c b nh,

nh t là b nh tiêu ch y l n con

C ng có ý ki n cho r ng: Do b máy tiêu hóa c a l n con thi u HCl t

do làm cho men Tripsin và men Pepsin không c ho t hóa, do ó làm gi m quá trình tiêu hóa, Protein còn l i b vi khu n gây th i phân h y lên men gây

ra b nh b nh tiêu ch y

Nh v y tiêu ch y là do môi tr ng nuôi d ng, i u ki n v sinh chu ng tr i kém, do các tác nhân stress có h i tác ng lên c th l n con làm

gi m s c kháng, khi y t o i u ki n cho các vi khu n có h i ng tiêu hóa phát tri n gây b i nhi m

Theo Ph m Kh c Hi u và Ng c Anh (1977) [5] khuyên nên dùng Chlorramphenicol, Nitrofuratan và Neomycin i u tr b nh, vì các thu c

này có tác d ng m nh v i E.coli

B nh tiêu ch y l n con khá ph bi n n c ta B nh x y ra m i n i,

m i lúc nh ng th ng t p trung vào v ông Xuân nh t là sau nh ng tr n

m a l n, vào nh ng ngày m cao và khi th i ti t thay i t ng t, nóng

l nh th t th ng (Tr nh V n Th nh, 1977; 1978 [21]; oàn Th B ng Tâm,

1987 [17]; S An Ninh, 1981; 1991; 1992[10]; H V n Nam, 1982 [8]) B nh tiêu ch y x y ra v i m i hình th c ch n nuôi khác nhau, nh ng nhi u nh t là

ch n nuôi nái t p trung và ch n nuôi l c h u Chú tr ng t o ra ti u khí h u chu ng nuôi phù h p v i c i m sinh lý l n con, ch m sóc nuôi d ng úng quy trình k thu t thì t l l n con m c b nh tiêu ch y th p

Tác gi Nguy n Khánh Qu c và Nguy n Quang Tuyên (1993) [15], cho

bi t: B máy tiêu hóa l n con phát tri n nhanh, song kh n ng ch ng

b nh c a ng ru t và d dày là r t y u Do ó c n v sinh chu ng tr i, máng n, máng u ng và áp d ng các ph ng pháp k thu t phòng ch ng b nh

ng tiêu hóa cho l n

Nh ng ngày u trong b máy tiêu hóa c a l n con h u nh không có axit HCl t do, do ó kh n ng tiêu hóa s a m kém, làm gi m kh n ng phòng ch ng b nh t t c a l n con Vì v y khi g p các tác nhân có h i nh vi khu n hay y u t stress tác ng vào c th thì s tác ng tr c ti p n bmáy tiêu hóa gây b i nhi m và kích thích niêm m c ng tiêu hóa, t ng

c ng nhu ng làm xu t hi n 3 tr ng thái r i lo n: