Giáo án Vật lý bài ĐỊNH LUẬT I NEWTON (vật lý 10 NC)

I. Mục tiêu 1. Kiến thức Nêu được quan niệm của Galilê và quan niệm của Arixtốt. Trình bày được nội dung và ý nghĩa của Định luật I Newton. Biết vận dụng định luật I Newton để giải thích một vài hiện tượng. 2. Kĩ năng Hoạt động nhóm, rút ra kết luận từ thí nghiệm. Áp dụng định luật I Newton giải một số bài tập đơn giản. Vận dụng được kiến thức để giải quyết các bài toán vật lí trong cuộc sống. 3. Thái độ Có tinh thần hợp tác, làm việc với nhóm. Hăng hái, phát biểu xây dựng bài. II. Chuẩn bị 1. Giáo viên Mô phỏng thí nghiệm trên máng nghiêng của Galilê bằng phần mềm, video thí nghiệm trên đệm không khí Chuẩn bị phiếu học tập. 2 Học sinh Ôn lại kiến thức về lực và tổng hợp lực, khái niệm quán tính đã học ở THCS. Đồng thời đọc trước bài mới.

GIÁO ÁN GIẢNG DẠY

Bài 14: ĐỊNH LUẬT I NEWTON (Vật lý 10 NC) Ngày dạy:

Sinh viên: Nguyễn Thị Lan Anh Lớp: Sư Phạm Vật Lý k35

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Nêu được quan niệm của Ga-li-lê và quan niệm của A-ri-xtốt

- Trình bày được nội dung và ý nghĩa của Định luật I Newton

- Biết vận dụng định luật I Newton để giải thích một vài hiện tượng

2 Kĩ năng

- Hoạt động nhóm, rút ra kết luận từ thí nghiệm

- Áp dụng định luật I Newton giải một số bài tập đơn giản

- Vận dụng được kiến thức để giải quyết các bài toán vật lí trong cuộc sống

3 Thái độ

- Có tinh thần hợp tác, làm việc với nhóm

- Hăng hái, phát biểu xây dựng bài

II.Chuẩn bị

1 Giáo viên

- Mô phỏng thí nghiệm trên máng nghiêng của Ga-li-lê bằng phần mềm, video thí nghiệm trên đệm không khí

- Chuẩn bị phiếu học tập

2 Học sinh

- Ôn lại kiến thức về lực và tổng hợp lực, khái niệm quán tính đã học ở THCS

- Đồng thời đọc trước bài mới

III Tiến trình dạy học

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1: Ổn định lớp và kiểm tra bài cũ (5 phút)

 Kiểm tra sĩ số

 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi:

 Báo cáo sĩ số

 Trả lời câu hỏi:

1 Lực là gì? Nêu đặc điểm của lực.

2 Tổng hợp lực là gì?

 Nhận xét câu trả lời

1 Lực là đại lượng véc tơ đặc trưng cho tác dụng của vật này vào vật khác mà kết quả là gây ra gia tốc cho vật hoặc làm cho vật biến dạng

Đặc điểm của lực: Lực được biểu diễn bằng một véc tơ có:

Gốc: điểm dặt của lực

Phương và chiều của véc tơ là phương

và chiều của lực

 Độ dài của véc tơ biểu thị độ lớn của lực (theo một tỉ lệ xích thích hợp)

2 Tổng hợp lực là thay thế nhiều lực tác dụng đồng thời vào một vật bằng một lực có tác dụng giống hệt như tác dụng của toàn bộ những lực đẩy

Hoạt động 2: Đặt vấn đề vào bài (2 phút)

Đẩy quyển sách đang nằm yên trên bàn, khi ngừng đẩy thì quyển sách ngừng chuyển động Do không có lực nào tác dụng lên quyển sách nên quyển sách đứng yên phải không? Lực có phải là nguyên nhân gây ra chuyển động hay không?

Hoạt động 3: Tìm hiểu quan điểm của A-ri-xtốt (3 phút)

 Giới thiệu vài nét cơ bản về nhà bác

học A-ri-xtốt

 Yêu cầu HS trả lời: tại sao quyển sách

lại ngừng chuyển động khi không đẩy?

 Trình chiếu slide quan điểm của nhà

bác học A-ri- xtốt

 Vì không có lực tác dụng lên quyển sách nên nó không chuyển động

 Nhà triết học cổ đại A-ri-xtốt cho rằng: Muốn cho một vật duy trì được vận tốc không đổi thì phải có vật khác tác dụng lên nó

Hoạt động 4: Tìm hiểu thí nghiệm lịch sử của Ga-li-lê(10 phút)

 Trình bày vài nét cơ bản về nhà bác

học Ga-li-lê

 Trình chiếu sline mô phỏng thí

nghiệm trên máng nghiêng của Ga-li-lê

 Theo dõi thí nghiệm

 Yêu cầu HS thảo luận nhóm

 Quãng đường hòn bi lăn được trên

máng 2 khi thay đổi độ nghiêng α của

máng như thế nào?

 Từ kết quả thí nghiệm, ông đã đưa ra

nhận xét gì?

 Nhận xét câu trả lời

 Nguyên nhân nào viên bi dừng lại và

không lên được độ cao ban đầu?

 Nhận xét

 Thảo luận:

Hòn bi lăn ngược trên máng nghiêng 2 đến độ cao gần bằng độ cao ban đầu

Ông suy đoán rằng nếu máng 2 rất nhẵn và nằm ngang ( α = 0) thì hòn bi sẽ lăn với vận tốc không đổi mãi mãi

 Do có lực ma sát cản trở chuyển động của vật

 Lắng nghe, ghi bài

 Kết luận: Từ thí nghiệm này, nếu ta

có thể loại trừ được tác dụng cơ học lên một vật thì vật sẽ chuyển động thẳng đều với vận tốc v vốn có của nó

Hoạt động 5: Định luật I Newton (10 phút)

 Yêu cầu HS phát biểu định luật I

Newton

 Giới thiệu hình ảnh đệm không khí

 Trình chiếu video thí nghiệm trên

đệm không khí

 Yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

 Chuyển động của xe qua thí nghiệm

trên là chuyển động gì? Vì sao?

 Nếu vật không chịu tác dụng của lực nào hoặc chịu tác dụng của các lực có hợp lực bằng 0, thì nó giữ nguyên trạng thái đứng yên hoặc chuyển động thẳng đều

 Quan sát để hiểu rõ hơn về định luật I Newton

Vật chuyển động thẳng đều Vì vật chuyển động được những quãng đường bằng nhau trong những khoảng thời gian

α

α

v

 Rút ra kết luận gì?

 Xét lại ví dụ ở đầu bài Phân tích các

lực tác dụng lên quyển sách và lấy thêm

ví dụ về vật đứng yên nhưng vẫn chịu

tác dụng của các lực

 Tại sao vật đứng yên?

 Nhận xét

bằng nhau

Kết luận: Thí nghiệm trên cho thấy, nếu các tác dụng cơ học lên vật được bù trừ nhau thì vật sẽ đứng yên hoặc chuyển động thẳng đều

Quan sát Ghi ví dụ

Do vật chịu tác dụng của các lực có hợp lực bằng 0

Hoạt động 6: Ý nghĩa của định luật I Newton (10 phút)

 Quán tính là gì?

 Biểu hiện của nó?

 Nhận xét

 Yêu cầu HS thảo luận nhóm, hoàn

thành phiếu bài tập về một số câu hỏi

định tính:

1 Tại sao bánh xe đạp vẫn còn lăn được

quãng đường nữa mặc dù đã ngừng đạp?

2 Khi ô tô cua gấp sang bên trái thì

người ngồi trong xe như bị xô về phía

nào? Giải thích

3 Lấy một vài ví dụ về quán tính

Quán tính là tính chất của mọi vật có

xu hướng bảo toàn vận tốc cả hướng và

độ lớn

 Quán tính có hai biểu hiện:

Xu hướng giữ nguyên trạng thái đứng yên Ta nói vật có tính ì

Xu hướng giữ nguyên trạng thái chuyển động thẳng đều

Ghi bài

Thảo luận nhóm, đưa ra câu trả lời:

1 Do xe đạp có quán tính nên nó co xu hướng bảo toàn vận tốc, mặc dù ta đã ngừng đạp xe, xe vẫn chuyển động chậm thêm một đoạn nữa, sau đó xe mới dừng lại do có lực ma sát cản trở chuyển động

2 Bị xô về bên trái Do tính bảo toàn vận tốc ( quán tính )nên khi xe cua sang trái thì người ngồi cũng bị xô về bên trái

3 Ví dụ như: buộc một hòn đá vào đầu sợi dây rồi quay tròn, khi dây đứt thì hòn

đá văng ra xa…

Hoạt động 7: Củng cố, dặn dò (5 phút)

 Nắm được quan niệm của A-ri-tốt

quan niệm của Ga-li-lê và thí nghiệm

lịch sử của ông

 Phát biểu được định luật I Newton và

ý nghĩa của định luật

 Yêu cầu HS làm bài tập về nhà và

chuẩn bị bài mới

 Lắng nghe GV dặn dò

IV Nội dung ghi bảng

BÀI 14 ĐỊNH LUẬT I NEWTON

1 Quan niệm của A-ri-xtốt

Muốn cho vật duy trì được vận tốc không đổi thì phải có vật khác tác dụng lên nó

2 Thí nghiệm lịch sử của Ga-li-lê

 Dụng cụ:

 2 máng nghiêng trơn, nhẵn

 1 viên bi tròn

 Thí nghiệm

 Kết quả thí nghiệm:

 Hòn bi lăn ngược trên máng nghiêng 2 gần bằng độ cao ban đầu

 Khi giảm bớt góc nghiêng α của máng 2, hòn bi lăn được một đoạn dài hơn so với lúc ban đầu

 Kết luận: Ga-li-lê đã phát hiện ra lực ma sát và tin rằng nếu không có ma sát thì không cần đến lực để duy trì chuyển động của 1 vật

3 Định luật I Newton

a Nội dung định luật

 Nếu một vật không chịu tác dụng của lực nào hoặc chịu tác dụng của các lực có hợp lực bằng 0, thì nó giữ nguyên trạng thái đứng yên hoặc chuyển động thẳng đều

 Ví dụ thí nghiệm minh họa: đệm không khí

b Vật cô lập

 Vật không chịu tác dụng của vật nào khác là vật cô lập

 Định luật I Newton chỉ đúng trong trường hợp vật cô lập

4 Ý nghĩa của định luật I Newton

 Quán tính là tính chất của mọi vật có xu hướng bảo toàn vận tốc

 Biểu hiện của quán tính:

 Xu hướng giữ nguyên trạng thái đứng yên ( tính ì )

 Xu hướng giữ nguyên trạng thái chuyển động thẳng đều

 Định luật I Niu-Tơn còn được gọi là định luật quán tính

V Rút kinh nghiệm

………

………

………

………

………

………