I. MỞ ĐẦU:I.1. Lý do chọn đề tài.Với sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ nói chung của ngành Tin học nói riêng, với những tính năng ưu việt và tính ứng dụng cao có thể nói máy tính là một phần không thể thiếu được của nhiều ngành trong công cuộc xây dựng và phát triển xã hội. Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng và thế giới nói chung.
Trang 1I MỞ ĐẦU:
I.1 Lý do chọn đề tài.
Với sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ nói chung của ngànhTin học nói riêng, với những tính năng ưu việt và tính ứng dụng cao có thể nói máytính là một phần không thể thiếu được của nhiều ngành trong công cuộc xây dựng
và phát triển xã hội Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóahiện đại hóa, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nóiriêng và thế giới nói chung
Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên Ngành giáo dục đã đưa mônTin học vào trong nhà trường và ngay từ bậc Tiểu học, học sinh được tiếp xúc vớimôn Tin học để làm quen dần với lĩnh vực công nghệ thông tin
Bộ môn Tin học đã được đưa vào dạy học ở các trường tiểu học trên toànquốc từ rất lâu Năm học 2006-2007 môn học này mới được đưa vào dạy học tựchọn ở Trường TH Kim Đồng Như vậy đối với học sinh chiếc máy tính là công cụhọc tập, giải trí và là người bạn gắn bó trong suốt cuộc đời của các em
Kĩ năng gõ bàn phím là một trong những kĩ năng cơ bản không thể thiếu đốivới các em học sinh khi tương tác với máy tính Với chiếc máy vi tính em có thểlàm được rất nhiều công việc: soạn thảo văn bản, truy cập internet để phục vụ họctập (Giải toán violympic, thi tiếng anh IOE, thi giao thông thông minh ) Vì vậy
để có thể làm tốt được những công việc ấy thì các em cần phải biết sử dụng bànphím để thực hiện một cách nhanh nhất
Xác định được tầm quan trong của việc gõ bàn phím ngay từ khi các em làmquen với máy tính chúng ta phải rèn luyện cho các em kĩ năng và tư thế làm việcvới máy tính một cách đúng đắn Một trong những kĩ năng cần rèn luyện trong giaiđoạn này là kĩ năng gõ bàn phím bằng mười ngón tay
Bên cạnh đó khi giảng dạy bộ môn này cho học sinh tôi nhận thấy phần lớncác em học sinh lớp 3 nếu không luyện gõ bàn phím bằng mười ngón ngay từ khimới tiếp cận môn tin học thì khi lên lớp 4, lớp 5 các em gõ văn bản hay truy cập
Trang 2như thế thì mắt các em phải nhìn xuống bàn phím dẫn đến nhiều lỗi sai chính tảkhông được các em xử lý ngay, tốc độ gõ rất chậm chất lượng các giờ thực hànhthấp, sử dụng các phần mềm học tập chậm do các em mất rất nhiều thời gian choviệc gõ và sửa lỗi gõ sai
Mặt khác, rất nhiều em đã tiếp xúc và được sử dụng máy tính từ lúc còn nhỏchủ yếu là ở nhà nên thói quen gõ bàn phím theo kiểu “cò mổ” đã được hình thành
từ rất lâu, việc sửa cho các em để có thể gõ mười ngón tay trên bàn phím cũng rấtkhó khăn Vì khi thói quen đã hình thành thì thay đổi nó không phải một hai ngày
mà là cả một quá trình rất dài
Xuất phát từ những lý do trên tôi đưa ra sáng kiến: Biện pháp giúp học sinh
tiểu học gõ được 10 ngón Nhằm mục đích hình thành cho các em kĩ năng rất quan
trọng này, uốn nắn sửa chữa những thói quen không tốt khi làm việc với máy tínhngay từ khi các em bước đầu làm quen với nó
I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ :
Học sinh khối lớp 3,4,5 trường Tiểu học Kim Đồng
I.4 Giới hạn phạm vị nghiên cứu :
Trang 3Phương pháp dạy gõ mười ngón cho học sinh tiểu học trường TH KimĐồng.
I.5 Phương pháp nghiên cứu:
- Phỏng vấn, quan sát học sinh khối lớp 3,4,5
- Kiểm tra việc học tập của học sinh
- Kiểm tra chất lượng sau giờ học thực hành và quan sát thao tác của họcsinh trong các cuộc thi toán, tiếng anh internet
II NỘI DUNG.
II.1 Cơ sở lý luận:
Đây là một môn học mới, khó học, có nhiều khái niệm trừu tượng, nhiềuthuật ngữ chuyên nghành, ngôn ngữ tiếng Anh, hoạt động ứng dụng thực hànhnhiều, đòi hỏi sự nhanh nhạy ghi nhớ tốt, vì vậy học sinh khó hiểu, khó hình dung,còn xa lạ với nhiều người mà nhất là học sinh Tiểu học ở lứa tuổi nói chưa rành,hiểu chưa thông, ngôn ngữ tiếng Việt nắm chưa vững huống chi là tiếng Anh thìviệc học Tin học rất dễ bị chán nản, tiết học dễ bị nhàm chán Một thực tế phổ biếnhiện nay là cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học Tin học cònnhiều hạn chế Vì vậy tiết học thực hành ít có hiệu quả, giờ thực hành không khỏicòn nhiều lộn xộn, xảy ra tình trạng học sinh dành máy, hai ba học sinh một máy,thậm chí có những học sinh nhút nhát bị bạn dành máy nên thời gian thực hành rất
ít
Kĩ năng đánh máy dùng cả mười ngón tay tưởng chừng cơ bản nhưng trênthực tế lại bị rất nhiều học sinh phớt lờ Máy tính và Internet đã trở nên phổ cập tạiViệt Nam, ngành giáo dục luôn đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin họctập giảng dạy Nhưng thật lạ, kĩ thuật gõ bằng 10 ngón tay, một trong những kĩnăng cơ bản nhất của người dùng máy tính thì các em lại không hề quan tâm đúngmực Muốn biết trẻ em gõ phím "nhanh" như thế nào, chỉ cần quan sát trong cácgiờ thực hành nếu giáo viên không nhắc hoặc tại các quán net phần lớn đều phải
Trang 4cúi mặt xuống bàn phím "mổ cò" khi: gõ văn bản, Chat, gửi Mail hay truy cập cáctrang mạng để lấy thông tin phục vụ cho học tập.
Khi tôi hỏi các em tại sao lại gõ "mổ cò" mà không tập gõ đúng cách, các emtrả lời rất vô tư "dạ vì không cần thiết, em gõ bằng hai ngón cũng nhanh vậy"
Tất nhiên, không phải em nào cũng "vô tư" như trên Nhưng từ "muốn" đến
"làm được" lại khá khó, như câu than thở của một vài em khi tôi thực hiện hỏi đốivới học sinh lớp 4 và lớp 5 “em đang tập nhưng khó quá thầy ơi”
Tập được kĩ năng gõ mười ngón sẽ mang đến rất nhiều lợi ích, mà trước hết
là giảm thiểu mỏi tay khi dùng máy trong thời gian dài và tăng đáng kể năng suấtlàm việc cũng như học tập Tại sao với những lợi ích như vậy mà các em lại thờ ơthì đó là một vấn đề cần lời giải đáp
Với những trăn trở đó trong suốt những năm đứng gảng dạy môn tin họctrong nhà trường, tôi thấy trước hết người giáo viên cần phải có một phương phápdạy học thật tốt, một phương thức tổ chức dạy học giờ thực hành sao cho thích hợp
và có hiệu quả nhất để giải quyết vấn đề này
II.2 Thực trạng:
* Một số thuận lợi và khó khăn khi thực hiện sáng kiến
a Thuận lợi - Khó khăn:
- Thuận lợi
Nhà trường
Tuy môn Tin học là một môn mới và là môn học tự chọn nhưng nhà trường
đã tạo điều kiện để học sinh có thể học từ khối 3, mua sắm máy móc và trang thiết
bị phục vụ cho việc dạy và học môn Tin học
Giáo viên
Giáo viên được đào tạo theo đúng chuyên nghành của bộ môn Tin học đểđáp ứng yêu cầu cho dạy và học môn Tin học trong bậc Tiểu học
Học sinh
Trang 5Vì là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới
về công nghệ thông tin nên học sinh rất hứng thú học
- Khó khăn
Nhà trường
Nhà trường đã có một phòng máy vi tính để cho học sinh học nhưng vẫnhạn chế như: máy tính còn thiếu, nhiều máy do đã quá cũ nên chạy không ổn định,thiếu Phone (loa) cho các bài học có âm thanh (toán, các trò chơi) …vì vậy cũnggây một số khó khăn cho việc học tập của học sinh
Giáo viên
Môn Tin học mới là môn tự chọn trong chương trình bậc Tiểu học nênchương trình và phân phối chương trình bước đầu có sự thống nhất và đang hoànchỉnh Hiện nay trên cùng một huyện nhưng nhiều trường vẫn chưa có đủ điều kiện
để đưa môn học này vào chương trình nên việc học hỏi và rút kinh nghiệm còn hạnchế
Học sinh
Đa số các em học sinh chỉ được tiếp xúc với máy tính ở trường là chủ yếu,
do đó chưa có sự tìm tòi, luyện tập và khám phá máy tính, việc học tập của họcsinh vẫn còn chậm, chưa thực sự nhanh trong quá trình tiếp nhận thông tin
b Thành công - Hạn chế:
-Thành công
Sử dụng thành thạo mười ngón tay để gõ bàn phím khi làm việc hay học tập
là một mở ước của các em học sinh Với người thầy khi nhìn thấy học sinh củamình sử dụng mười ngón thao tác với máy tính trong học tập là một niềm vuikhông tả Vui vì thành quả của bao nỗ lực không chỉ riêng thầy mà còn là của trò
đã được đền đáp xứng đáng, mừng vì các em có thể mang kiến thức đã học biếnthành hành động phục vụ cho công việc
Xóa tan đi những áp lực nặng nề không đáng có trong những giờ thực hànhhay những buổi luyện tập, tạo cho các em những niềm vui, cảm hứng sáng tạo mới
Trang 6Sử dụng thành thao tác này ngoài việc giúp các em trong học tập còn giúpcho các em tránh được những tật xấu không đáng có như: lưng bị gù khi ngồikhông đúng, mắt bị cận khi tiếp xúc với màn hình.
Từ đây từng bước hình thành tính cách và phong thái làm việc của nhữngcon người theo hướng chuyên nghiệp, phục vụ tốt cho công việc mà sau này em sẽtiếp xúc
-Hạn chế
Gõ bàn phím được bằng mười ngón thì ai cũng thích bởi những lợi ích mà
nó mang lại là không hề nhỏ, với người lớn khả năng nhận thức và tính tự giác caohơn, khả năng kiểm soát vấn đề tốt hơn, thì gõ được bằng mười ngón cũng khôngphải là dễ chứ chưa nói đến việc gõ thành thạo bằng cả hai tay Đối với lứa tuổi họcsinh đang còn nhỏ để thực hiện được những phương pháp này một cách triệt để,nhanh chóng thì đó là điều rất khó khăn, luôn cần thời gian dài cũng như cách thứcthực hiện vấn đề này
Trang 7Trong quá trình thực hành kĩ năng này thường gây cho học sinh nản chí khimắc lỗi gõ sai, đặt tay sai hay không đạt kết quả như mong muốn Giáo viên cầnphải nắm được tâm lý của trẻ để kịp thời khuyên bảo, động viên khích lệ tinh thầncho các em.
Ngay từ đầu năm học 2011-2012 trước khi áp dụng sáng kiến này tôi đã tiếnhành khảo sát học sinh các khối lớp và kết quả là như sau:
Khối lớp
Kết quả học sinh gõ được 10 ngón
Tỷ lệ % Biết gõ bằng 10 ngón Gõ thành thạo bằng 10 ngón
d Các nguyên nhân, yếu tố tác động:
Như chúng ta đã được biết trong chương trình sách giáo khoa của môn tinhọc lớp 3 (quyển 1) số tiết dành cho các bài học liên quan đến phần gõ bàn phímmáy tính là rất ít chỉ có 12 tiết học (gồm có cả bài học tìm hiểu về bàn phím máytính) Tổng cộng: gồm 6 tiết lý thuyết và 6 tiết thực hành, các bài học này lại khôngđược sắp xếp liền mạch, thời gian thực hành ít, dẫn đến việc học sinh không khắcsâu được kiến thức trong đầu
Ví dụ: Trong chương trình lớp 3 ( Chương I: Bài 3: Bàn phím máy tính ) các
em được học ngay từ ban đầu Với nội dung chính là nhận biết các hàng phím vàđịnh hình cách đặt tay, nhưng phải đợi đến chương 3 các em mới được học các bài
gõ bàn phím bằng phần mềm Mario Có thể nói sự ngắt quãng trong chương trìnhsách giáo khoa cũng một phần nào làm cho các em quên đi Trong khi đó yêu cầuquan trọng của kĩ năng này đó là học sinh phải thật sự nhớ được các hàng phím,
Trang 8các ngón tay đảm nhiệm khi gõ, thì mới kết hợp được với phần mềm gõ phímMario (đọc là: Ma ri ô).
Với học sinh lớp 3 thì ở lứa tuổi này các em đã được tiếp xúc với máy tínhchủ yếu là ở nhà, với các em nhà có hoàn cảnh khá giả thì để có một chiếc máytính thì không có gì khó Nhưng cách tiếp cận và thao tác với máy tính đó là cả mộtvấn đề, mà ở đây chính là cách gõ theo kiểu tự phát bằng 1 ngón hoặc hai ngón đã
vô tình hình thành cho các em thói quen xấu đó
e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trang mà đề tài đặt ra.
Là một giáo viên đã có nhiều năm đứng lớp giảng dạy bộ môn tin học, trongnhững giờ thực hành của học sinh, tôi nhận thấy với những bài học có liên quanđến gõ bàn phím như: Luyện gõ với Mario, gõ văn bản, chỉnh sửa văn bản, lậptrình với Logo, soạn lời bài hát với Encore… nếu như giáo viên không quan sát,không nhắc nhở phải đặt tay gõ mười ngón thì hầu hết các em thực hiện gõ bài mộtcách tự do, theo thói quen cũ đã hình thành, đó là một hoặc hai ngón, chủ yếu ởhọc sinh lớp 3, mặc dù các em đã được học gõ mười ngón Thói quen xấu nàykhông thay đổi một phần vì giáo viên chưa áp dụng các biện pháp một cách tốtnhất vào quá trình giảng dạy, dẫn đến học sinh chưa khắc sâu được kiến thức, đồngthời tính tự giác của học sinh chưa được phát huy cũng là nguyên nhân Mặt khácthời gian các em thực hành trong các buổi học cũng rất ít nên sự luyện tập của các
em chưa được nhuần nhuyễn nên đòi hỏi học sinh phải về nhà thực hành thêm,luyện tập thêm Ngoài ra giáo viên phải nắm được hoàn cảnh của các em để biếtđược em nào có máy tính ở nhà và em nào không có để kịp thời có biện pháp, ưutiên những em không có máy trong những giờ thực hành ôn tập, vì không phải lúcnào phòng máy cũng có đủ máy tính cho tất cả các em thực hành
II.3 Giải pháp, biện pháp:
a Mục tiêu của giải pháp và biện pháp.
Để giúp học sinh gõ được mười ngón đầu tiên đòi hỏi người giáo viên phảixác định được tính chất của vấn đề, đó là phải hình thành được cho các em kĩ năng
Trang 9nhận biết các hàng phím và các phím trên bàn phím một cách nhanh nhất đồng thờikết hợp với sự luyện tập nhằm giúp các em hình thành thói quen sử dụng mườingón tay khi gõ Bởi tạo được thói quen cho trẻ là một vấn đề đòi hỏi cần rất nhiềuthời gian và công sức.
Giúp cho học sinh nắm vững được cách đặt tay trên bàn phím
Có được tư thế ngồi đúng khi thực hiện ngồi học với máy tính
Học sinh ghi nhớ được các hàng phím cũng như các phím chức năng nắmtrên hàng phím đó
Cách di chuyển các ngón tay trên bàn phím trước và sau khi gõ
b Nội dung và cách thực hiện giải pháp, biện pháp.
Từ những thực trạng của sáng kiến, qua những buổi thực hành và kiểm tra,đánh giá kết quả của học sinh Bản thân tôi đã nhận thấy các vấn đề và đã mạnhdạn áp dụng những biện pháp, giải pháp của sáng kiến này vào những tiết học,những buổi thực hành và vào những tiết ôn tập, với nhiều hình thức khác nhau Sauđây tôi xin đưa ra các giải pháp và biện pháp thực hiện của vấn đề trên
* Nhận biết bàn phím khi đặt tay.
- Học sinh bắt đầu làm quen với bàn phím thông qua những bài đầu tiên khihọc môn tin học lớp 3 (quyển 1 – Chương 1: Làm quen với máy tính – Bài 3: Bànphím máy tính) Trong bài học này tôi cho học sinh học trực tiếp trên máy tínhđồng thời tận dụng các bàn phím bị hư phát cho các em để đảm bảo mỗi em có mộtbàn phím sử dụng đặt tay và làm quen, vì nếu như không có bàn phím và khôngđược quan sát trực tiếp thì các em không thể không thể nhận ra các hàng phím dẫnđến việc không thể xác định được hàng phím cần đặt tay Các em sẽ được quan sáttrực tiếp bàn phím và nhận biết, ghi nhớ tên các hàng phím trong khu vực chínhcủa bàn phím:
Trang 10và một số phím được gọi là phím điều khiển, phím đặc biệt.
Hướng dẫn các em phân biệt hàng phím cơ sở với các hàng phím khác ởchỗ: hàng phím cơ sở nằm ở vị trí trung tâm của bàn phím chứa hai phím có gai làphím F và phím J dùng để đặt hai ngón tay trỏ của tay trái và tay phải Khi gõ phímtrên bàn phím các ngón tay luôn luôn đặt lên hàng phím cơ sở gồm các phím (A, S,
D, F, J, K, L, ;)
Để khắc sâu được kiến thức cho các em, tôi thực hiện một biện pháp đó làphát cho học sinh phiếu học tập yêu cầu học sinh thống kê theo mẫu sau để ghi nhớcác ngón tay sẽ phụ trách các phím trên bàn phím
Hình thức này nhắm kích thích khả năng tư duy và tính vận động cho trẻ khi vừa đặt tay trên bàn phím vừa quan sát ghi nhớ để ghi vào phiêu học tập.
Hàng phím số Hàng phím trên Hàng phím cơ sở Hàng phím dưới
Hàng phím xuất phát sử dụng để đặt tay có 2 phím F và J có gai
Trang 11PHIẾU HỌC TẬP: Ghi nhớ các ngón tay phải phụ trách các phím
Bàn tay trái Các phím phụ trách Bàn tay phải Các phím phụ trách
Kĩ thuật để có thể gõ bàn phím bằng 10 ngón là hết sức quan trọng, dưới đây
là các kĩ thuật cơ bản mà các em phải thực hành để có thể đặt được mục tiêu gõbàn phím bằng 10 ngón của mình
* Tư thế ngồi học khi gõ bàn phím.
Tư thế ngồi của học sinh tiểu học nói riêng và các em học sinh nói chungluôn là vấn đề, các em luôn ngồi theo sở thích và không tuân theo quy tắc, mặc dùcác các em đã được học điều này rất là nhiều và luôn được giáo viên chủ nhiệmnhắc nhở đặc biết là trong những giờ luyện viết, kể cả khi ngồi học môn tin họccũng không phải là một ngoại lệ Việc hình thành tư thế ngồi đúng là điều cần thiết
và phải được chú trọng khi thực hiện sáng kiến, học sinh phải nhớ và hình thànhđược thói quen này
- Luôn luôn ngồi thẳng và phải luôn giữ cho lưng của em được thẳng
- Khi nào cảm thấy mắt hơi mỏi thì không nên cố gắng nhìn vào màn hình
mà quay ra bên ngoài nhìn vào một nơi nào đó có màu sắc dịu, điều này sẽ giúpcho mắt đỡ mỏi và không xảy ra tình trạng bị tật cận thị
- Giữ cho đầu hơi nghiêng xuống về phía trước khi ngồi trước màn hình máytính
- Giữ khoảng cách vị trí trong khoảng từ 45 tới 75 cm so với màn hình máytính
- Cổ tay đặt chạm nhẹ vào ngay mép ngoài của bàn phím máy tính
- Hai tay thả lỏng đặt ngang với bàn phím
Trang 12Tư thế ngồi đúng khi gõ bàn phím bằng 10 ngón
* Vị trí đặt bàn tay trên bàn phím.
Đặt tay đúng để gõ10 ngón trên bàn phím
Chúng ta hãy để ý trên bất kỳ bàn phím của máy tính nào tại vị trí chữ cái F
và J đều có hai điểm gờ (gạch ngang nhỏ nhô lên trên bàn phím) và luôn nằm ởhàng phím cơ sở Mục đích của điểm gờ này trên phím là để giúp chúng ta xácđịnh đặt tay đúng vị trí khi gõ, một cách nhanh nhất
Cách đặt bàn tay trái: ngón trỏ bắt đầu đặt vào chữ cái F, sau đó lần lượt đặtcác ngón còn lại của bàn tay trái tiếp theo cho các chữ cái D, S, A, tương tự nhưvậy, cách đặt bàn tay phải bắt đầu tại vị trí ngón trỏ đặt tại chữ cái J, sau đó lầnlượt đặt các ngón còn lại của bàn tay phải cho các vị trí K, L, ;
Trang 13Luôn nhớ rằng phải đặt vị trí hai bàn tay bắt đầu vào hàng phím cơ sở đúngnhư vậy, đây cũng là vị trí sẽ phải đưa về sau mỗi lần gõ xong các chữ cái Hai bàntay của em sẽ luôn luôn đặt tại các vị trí này (tay trái: A, S, D, F, tay phải: J, K,
L, ; )
Đặt tay vào các phím xuất phát
* Cách di chuyển ngón tay để gõ các phím trên bàn phím.
Hình ảnh màu sắc ngón tay ứng với màu phím của Mario (Đọc là Ma-ri-ô)
Tại hình bên trên là các màu tương ứng cho mỗi ngón tay để di chuyển và gõphím tương ứng
Chú ý: Chỉ nhấn các phím tương ứng với ngón tay tương ứng theo như màusắc ở hình trên, không sử dụng các ngón khác để nhấn các phím không đúng vớimàu sắc theo như hình trên
Trong trường hợp này tôi đã cho học sinh sử dụng bút lông màu để chấm lên